gǔ lǐ jiǎ shí lún nèi zú é kě sā hé niǎn qiáng shēn wū lín dá hú tǔ nèi zú sī liè hé shí liè yá wú tǎ
现代白话：古里甲石伦 内族讹可 撒合辇 强伸 乌林答胡土 内族思烈 纥石烈牙我塔。
gǔ lǐ jiǎ shí lún lóng ān rén
这句话大意是：古里甲石伦，隆安人。
yǐ wǔ jǔ dēng dì
这句话大意是：以武举登第。
wéi rén gāng hàn pō zì yòng suǒ zài yú rén bù hé
这句话大意是：为人刚悍，颇自用，所在与人不合。
xuān zōng yǐ qí yǒng shàn zhàn měi rèn yòng zhī
这句话大意是：宣宗以其勇善战，每任用之。
zhēn yòu èr nián lèi qiān fù tí kòng tài yuán fǔ pàn guān yǔ cóng yí dōu tí kòng zhèn wǔ jūn jié dù shǐ wán yán pú cì dōu yì jù shǒu bù hé cuò zhì guāi fāng dí yīn dà rù jǐ bù kě yù
这句话大意是：贞祐二年，累迁副提控、太原府判官，与从宜都提控、振武军节度使完颜蒲刺都议拒守不合，措置乖方，敌因大入，几不可御。
jì nǎi jiāo zhāng lùn liè yǐ zì biàn qí wú zuì shàng è qí bù hé zhào fēn tǒng qí bīng
这句话大意是：既乃交章论列，以自辨其无罪，上恶其不和，诏分统其兵。
wèi jǐ qiān tóng zhī tài yuán fǔ shì
这句话大意是：未几，迁同知太原府事。
zòu qǐng zhāo jí yì jūn shè zhì zhǎng xiào gè lì děng chà
这句话大意是：奏请招集义军，设置长校，各立等差。
dū tǒng shòu zhèng qī pǐn zhí fù tǒng zhèng bā pǐn wàn hù zhèng jiǔ pǐn qiān hù zhèng bān rèn shǐ móu kè zá bān
这句话大意是：都统授正七品职，副统正八品，万户正九品，千户正班任使，谋克杂班。
réng sān shí rén wéi yī móu kè wǔ móu kè wèi yī qiān hù sì qiān hù wèi yī wàn hù sì wàn hù wèi yī fù tǒng liǎng fù tǒng wèi yī dū tǒng wài shè yī zǒng lǐng tí kòng
这句话大意是：仍三十人为一谋克，五谋克为一千户，四千户为一万户，四万户为一副统，两副统为一都统，外设一总领提控。
zhì kě
这句话大意是：制可。
sì nián qiān hé dōng xuān fǔ fù shǐ shàng zhāng yán xuān fǔ shǐ wū gǔ lùn lǐ bù kěn fēn bīng yù dí qiě suǒ xíng duō bù fǎ
这句话大意是：四年，迁河东宣抚副使，上章言宣抚使乌古论礼不肯分兵御敌，且所行多不法。
zhào lǐ bà zhí shí lún qiān jiàng yáng jūn jié dù shǐ quán jīng lüè shǐ xún zhī yán ān fǔ shì jiān fū yán lù bīng mǎ dōu zǒng guǎn
这句话大意是：诏礼罢职，石伦迁绛阳军节度使，权经略使，寻知延安府事、兼鄜延路兵马都总管。
dà yuán bīng wéi xīn zhōu shí lún lǜ bīng wǎng yuán yǐ bīng hù qí mín rù tài yuán suǒ bǎo jūn mín shén zhòng
这句话大意是：大元兵围忻州，石伦率兵往援，以兵护其民入太原，所保军民甚众。
xìng dìng yuán nián qī yuè gǎi hé píng jūn jié dù jiān wèi zhōu guǎn nèi guān chá shǐ zhào yù yuē zhèn chū wèi rǔ yǒng guǒ wèi guó jìn lì gù yǐ yǐ jì shì
现代白话：兴定元年七月，改河平军节度、兼卫州管内观察使，诏谕曰：“朕初谓你勇果，为国尽力，故倚以济事。
xún wén rǔ shì jiǔ bù fǎ ér tài yuán zhī fǔ wū gǔ lùn dé shēng yì lǚ cháng wèi zhèn yán zhī rán jiē suǒ xiè nǎi ruò bù jiù fén zhōu qǐ xì shì zāi
现代白话：寻闻你嗜酒不法，而太原知府乌古论德升亦屡尝为朕言之，然皆琐屑，乃若不救汾州，岂细事啊？
yǒu sī yì zuì rú cǐ rǔ qí xī zhī yì dāng lù lì yǐ yǎn qián guò
现代白话：有司议罪如此，你其悉之，益当戮力，以掩前过。
shì nián shí yī yuè qiān zhèn xi jūn jié dù shǐ jiān lán zhōu guǎn nèi guān chá shǐ xíng yuán shuài fǔ shì
这句话大意是：”是年十一月，迁镇西军节度使、兼岚州管内观察使、行元帅府事。
èr nián sì yuè shí lún yán qù suì běi bīng pò tài yuán yóu bīng shí rù lán zhōu jìng ér guān mín jiàng shì xī lì hàn yù zú néng bǎo shǒu wú yú
这句话大意是：二年四月，石伦言：“去岁北兵破太原，游兵时入岚州境，而官民将士悉力捍御，卒能保守无虞。
xiàng zhě hé dōng nèi jùn jiē zhù yǐ jīng jiá shí yǐ zī chǔ shì biān chéng yóu wéi wán fù rán bīng yī zhì xiāng jì lún mò
这句话大意是：向者河东内郡，皆驻以精甲，实以资储，视边城尤为完富，然兵一至，相继沦没。
lán bīng guǎ ér shí bù zú wéi qí shàng xià xié tóng biǎo lǐ xiāng yìng suì huò ān tiē
这句话大意是：岚兵寡而食不足，惟其上下协同，表里相应，遂获安帖。
dāng dà jūn chū rù jùn xiàn cāng huáng fēi cǐ shuài fǔ kòng zhì zé yǔ guǎn bǎo dé kě lán níng huà jiē bù kě zhī yǐ
现代白话：当大军初入，郡县仓皇，非此帅府控制，则庾、管、保德、岢岚、宁化皆不可知了。
jīn fáng qiū bù yuǎn qǐ cháo tíng liàng jiā jīng shǎng wu lìng yì jìn xīn lì yì yǐ zhèn shǒu
这句话大意是：今防秋不远，乞朝廷量加旌赏，务令益尽心力，易以镇守。
zhào yǒu gōng zhě gè qiān guān yī jí réng gěi jiàng kōng míng xuān chì lìng shū mì yuàn qiǎn shòu zhī
这句话大意是：”诏有功者各迁官一级，仍给降空名宣敕，令枢密院遣授之。
sān nián èr yuè shí lún zòu xiàng zhě bìng fén jì pò bīng rù nèi de chén wèi bì gōng píng yáng píng yáng bù shǒu jiāng jí lù zhōu qí hái dāng yóu lóng zhōu gǔ yǐ rù tài yuán
这句话大意是：三年二月，石伦奏：“向者并、汾既破，兵入内地，臣谓必攻平阳，平阳不守，将及潞州，其还当由龙州谷以入太原。
gù chén cháng qǐng bīng yù è qí guī lù cháo tíng bù yǐ wéi rán jì ér jiē rú chén suǒ liào
这句话大意是：故臣尝请兵欲扼其归路，朝廷不以为然，既而皆如臣所料。
shǐ dí rù hé dōng shí jùn xiàn mín jiē xié lǎo yòu xǐ jū shān xiǎn hòu suī tài yuán shī shǒu ér zhòng zú bù cóng qí yì wèi dí bù jiǔ liú qiě wàng guān jūn fù zhì yě
这句话大意是：始敌入河东时，郡县民皆携老幼徙居山险，后虽太原失守，而众卒不从，其意谓敌不久留，且望官军复至也。
jīn dí jū bàn suì qiǎn bù qí rǎo zhū bǎo jù ér guān jūn jìng wú zhì zhě mín qí néng jiǔ kàng hu
这句话大意是：今敌居半岁，遣步骑扰诸保聚，而官军竟无至者，民其能久抗吗。
fu tài yuán hé dōng zhī yào jùn
这句话大意是：夫太原，河东之要郡；。
píng yáng shǎn xī hé nán zhī fān lí yě
这句话大意是：平阳，陕西，河南之藩篱也。
ruò dí bīng jiǔ bù qù jū mín jǐn cóng tún bīng jī liáng yǐ gù jī běn ér fù rǎo wú jùn xiàn wèi cán zhě zé biān chéng zhǐ rì jiē xià yǐ
现代白话：若敌兵久不去，居民尽从，屯兵积粮以固基本，而复扰我郡县未残者，则边城指日皆下了。
běi lù bù shǒu zé nán lù wèi biān qù shǎn xī hé nán yì jìn chén qiè yōu zhī gù fù qǐng bīng yǐ tú zhàn shǒu
这句话大意是：北路不守，则南路为边，去陕西、河南益近，臣窃忧之，故复请兵以图战守。
ér shū fǔ xí chén bìng jiāng quán tài yuán zhì zhōng guō yù zǔ yì jūn lǐ tiān lù děng wàn yú rén jiù qí liáng wǔ qiān dàn huì fén zhōu quán yuán shuài yòu dōu jiān mǒ niǎn hú là fù tài yuán
这句话大意是：而枢府檄臣，并将权太原治中郭遹祖、义军李天禄等万余人，就其粮五千石，会汾州权元帅右都监抹捻胡剌复太原。
chén zhào yù zǔ yù hào lìng qí zhòng yù zǔ bù cóng
这句话大意是：臣召遹祖，欲号令其众，遹祖不从。
xún de hú là bào yuē cháng wèn jūn shù yú yù zǔ dàn chēng tiān lù děng yán zhī wèi cháng qīn yuè
这句话大意是：寻得胡剌报曰：‘尝问军数于遹祖，但称天禄等言之，未尝亲阅。
wèn liáng zé yuē sàn zài shù chù
这句话大意是：问粮，则曰散在数处。
gài qí qíng běn yù shì cháo tíng yǐ jǐ yǒu bīng liáng jì huò jiàn yòng yǐ qǔ zhòng zhí bù kě zhǐ wèi shí yòng yě
这句话大意是：’盖其情本欲视朝廷以己有兵粮，冀或见用，以取重职，不可指为实用也。
suī rán chén yǐ qiǎn tí kòng shí zhǎn wú lǐ xīn děng lǐng jūn yǐ wǎng yǐ
现代白话：虽然，臣已遣提控石盏我里忻等领军以往了。
dàn dí shì pō zhòng ér wǎng zhě jiē xīn jí bái tú jué wú jīng ruì kǒng bù néng shèng
这句话大意是：但敌势颇重，而往者皆新集白徒，绝无精锐，恐不能胜。
qǐ wū hé nán shǎn xī liàng fēn jīng bīng yǐ zēng chén lì réng lìng shǎn xī zhōu jùn jìn hé dōng zhě gěi zhī zī liáng gèng lìng nán lù zhū jūn zhui dí zhī nán yǐ fēn qí shì rú cǐ shù jī tài yuán kě fù yě
这句话大意是：乞于河南、陕西量分精兵，以增臣力，仍令陕西州郡近河东者给之资粮，更令南路诸军缀敌之南，以分其势，如此庶几太原可复也。
zhào shǎn xī hé dōng xíng shěng fēn liáng yǔ zhī qǐng bīng zhī shì yǐ fāng fá sòng bù cóng
这句话大意是：”诏陕西、河东行省分粮与之，请兵之事，以方伐宋不从。
sān yuè shí lún fù shàng yán yuē qīng zhě dà bīng pò tài yuán zhāo mín gēng jià wéi jiǔ zhù zhī jī
这句话大意是：三月，石伦复上言曰：“顷者大兵破太原，招民耕稼，为久驻之基。
chén yǐ tài yuán yào zhèn suǒ dāng bì zhēng qiǎn tí kòng shí zhǎn wú lǐ xīn yǐn guān bīng yì bīng gòng tú shōu fù
现代白话：臣以太原要镇，所当必争，遣提控石盏我里忻引官兵义兵共图收复。
yòu yǐ jūn shì yǒu gōng zhě yi sù shǎng zhī gù nǐ lìng wú lǐ xīn de zhù shòu jiǔ pǐn zhī zhí yǐ shì qǐng yú cháo ér zhí zhèng yǐ wéi shǎng gōng fá zuì jiē xū zhōng fù
现代白话：又以军士有功者宜速赏之，故拟令我里忻得注授九品之职，以是请于朝，而执政以为赏功罚罪皆须中覆。
fu hé dōng qù jīng shī shén yuǎn yí bào wǎng fǎn bù xiá shù shí rì guān jūn jiē bài wáng zhī yú fēng ruì lüè jìn ér yì bīng yì bù xí xíng zhèn wú yì wū hé yǐ zhòng shǎng yòu zhī yóu kǒng bù wéi yòng kuàng yǒu gōng ér jiǔ bú jiàn bào hu
这句话大意是：夫河东去京师甚远，移报往返不暇数十日，官军皆败亡之余，锋锐略尽，而义兵亦不习行阵，无异乌合，以重赏诱之犹恐不为用，况有功而久不见报吗。
fu zhòng bù kě yòng zé bù néng tuì dí dí bù tuì zé tài yuán bù kě fù tài yuán bù kě fù zé píng yáng zhī shì rì wēi ér jìng tǔ rì cù yǐ
现代白话：夫众不可用则不能退敌，敌不退则太原不可复，太原不可复则平阳之势日危，而境土日蹙了。
jīn zhāo tíng yì ér bù xǔ bù guò lǜ qí làn shǎng ěr
这句话大意是：今朝廷抑而不许，不过虑其滥赏耳。
jiè shǐ yǒu làn shǎng zhī bì qí yǔ shī tài yuán zhī hài shú zhòng
这句话大意是：借使有滥赏之弊，其与失太原之害孰重？
yú shì zhào cóng qí qǐng zì tài yuán zhì zhōng jí tā zhōu cóng qī pǐn yǐ xià zhí sì pǐn yǐ xià sàn guān bìng tīng shí lún qiān diào yān
现代白话：”于是诏从其请，自太原治中及他州从七品以下职、四品以下散官，并听石伦迁调呢。
shì yuè shí lún fù yán rì zhě qiǎn jūn qián dǎo dí lěi yù fēn shí zhōu bīng wǔ bǎi quán zhūn fāng shān jiǎo shā tǔ kòu qiě bèi lán zhōu ér tóng zhī pú chá huán duān jù ér bù fā
这句话大意是：是月，石伦复言：“日者遣军潜捣敌垒，欲分石州兵五百权屯方山，剿杀土寇，且备岚州，而同知蒲察桓端拒而不发。
yòu zhào tóng zhī níng biān jūn jié dù shǐ yáo lǐ yā hú yǔ zhī yì bīng jìng bù tīng mìng
这句话大意是：又召同知宁边军节度使姚里鸦鹘与之议兵，竟不听命。
jìn lǐng bīng jiāng qǔ tài yuán wěi shí zhōu cì shǐ nà hé wàn jiā quán xíng liù bù ér cí yǐ tā gù jǐ wù jūn liáng
这句话大意是：近领兵将取太原，委石州刺史纳合万家权行六部，而辞以他故，几误军粮。
yuē wǔ zhōu cì shǐ guō xiàn lǜ suǒ lǐng bìng jìn xiàn yì bù zhì
这句话大意是：约武州刺史郭宪率所领并进，宪亦不至。
chén wěi dāng fāng miàn zhī rèn ér suǒ tǒng guān shǔ bìng bù bǐng cóng qǐ cháo tíng yán wèi chéng jiè shù rén zhī zhí fèn yì yǐ zé bàn
这句话大意是：臣猥当方面之任，而所统官属并不禀从，乞朝廷严为惩诫，庶人知职分，易以责办。
zǎi chén è zhī nǎi zòu yuē huán duān yā hú yǐ jīng zòu gǎi wú fù kě yì
这句话大意是：”宰臣恶之，乃奏曰：“桓端、鸦鹘已经奏改，无复可议。
shí lún shēn jiān xíng bù bù zì guī huà ér shǐ wàn jiā wǎng lái yìng gěi shí zhōu wú rén kǒng yì yǒu shī
这句话大意是：石伦身兼行部，不自规画，而使万家往来应给，石州无人，恐亦有失。
wǔ zhōu biān jùn zhèng dāng bīng chōng shǐ xiàn shuài jūn lí chéng dí huò chéng zhī shú yǔ shǒu yù
这句话大意是：武州边郡，正当兵冲，使宪率军离城，敌或乘之，孰与守御？
wàn jiā děng bù cóng wèi wèi guò yě
这句话大意是：万家等不从，未为过也。
shàng yǐ wéi rán yīn qiǎn yù shí lún yuē qīng cháng xíng yuàn yú guī dé wèi zhōu fáng bèi zhī shì fēi bù sù zhī nǎi lǚ yǐ bù qí wèi qǐng hé yé
这句话大意是：”上以为然，因遣谕石伦曰：“卿尝行院于归德，卫州防备之事，非不素知，乃屡以步骑为请何耶？
bǐ shòu qīng sān pǐn qiě shù miǎn zuì qiǎn qīng cháng zì shì yǐ sǐ bào guó jīn suǒ wéi rú cǐ qǐ bào guó zhī dào zāi
现代白话：比授卿三品，且数免罪谴卿，尝自誓以死报国，今所为如此，岂报国之道啊！
yì wèi hé nán zhī zhòng bì bù kě fēn dàn tú tā rì dé yǐ jiè kǒu ěr
这句话大意是：意谓河南之众必不可分，但图他日得以借口耳。
qīng guǒ chì bì wèi guó jìn lì jīng huà yì zú zì xiào
这句话大意是：卿果赤必为国，尽力经画，亦足自效。
wàn jiā děng ruò bì chéng jiè bǐ zhōng shuí fù kě shǐ zhě
这句话大意是：万家等若必惩戒，彼中谁复可使者？
gū wéi róng rěn kě yě
这句话大意是：姑为容忍可也。
rùn sān yuè shí lún zhù bīng tài yuán zhī xi sì zhū dào bīng zhì jìn zhàn wén xié cóng rén pō yǒu gé xīn shàng yán yú cháo qǐ xiáng kōng míng xuān chì jīn yín fú xǔ pián yí qiān zhù yǐ zhāo yòu zhī
这句话大意是：闰三月，石伦驻兵太原之西，俟诸道兵至进战，闻胁从人颇有革心，上言于朝，乞降空名宣敕、金银符，许便宜迁注，以招诱之。
shàng cóng qí qǐng bìng gěi fù zhī réng tīng zhù wǔ pǐn yǐ xià guān zhí
这句话大意是：上从其请，并给付之，仍听注五品以下官职。
liù yuè bǎo dé zhōu zhèn wēi jūn wàn hù wáng zhāng nǔ jūn wàn hù qí zhèn shā qí cì shǐ bèi shù lǔ yín shù gē réng miè qí jiā xié guān lì jūn mín tóng zhuàng bái lán zhōu shuài fǔ yán yín shù gē zhuān zì cǎn kù sī zào jiǎ zhàng jiāng móu bù guǐ
这句话大意是：六月，保德州振威军万户王章、弩军万户齐镇杀其刺史孛术鲁银术哥，仍灭其家，胁官吏军民同状白岚州帅府，言银术哥专恣惨酷，私造甲仗，将谋不轨。
shí lún mì lìng tóng zhī zhōu shì bǎ pú là dōu tú zhī pú là dōu nǎi yǔ bīng lì zhì jiǔ zhào zhāng děng qīn qín ér zú zhū zhī
这句话大意是：石伦密令同知州事把蒲剌都图之，蒲剌都乃与兵吏置酒召章等钦，擒而族诛之。
zhì shì cháo tíng mìng xíng shěng xū dǐng liàng yi qiān shǎng réng lìng pú là dōu shè zhōu shì fǔ ān qí zhòng yān
现代白话：至是，朝廷命行省胥鼎量宜迁赏，仍令蒲剌都摄州事，抚安其众呢。
liù yuè qiān jīn ān jūn jié dù shǐ xíng shuài fǔ shì yú jiā zhōu
这句话大意是：六月，迁金安军节度使，行帅府事于葭州。
shí fū zhōu yuán shuài nèi zú chéng lì lǜ xià rén rù kòu qiǎn nà hé mǎi zhù yǐ bīng zhù jiā zhōu shí lún zhé fēn liú mǎi zhù bīng qiān bā bǎi rén lìng yǐ yú bīng zhūn suí dé ér hòu zòu zhī
这句话大意是：时鄜州元帅内族承立虑夏人入寇，遣纳合买住以兵驻葭州，石伦辄分留买住兵千八百人，令以余兵屯绥德，而后奏之。
yǒu sī lùn zuì dāng jiǎo jì ér yù shè nǎi zhǐ chú míng
这句话大意是：有司论罪当绞，既而遇赦，乃止除名。
yuán guāng yuán nián qǐ wèi zhèng zhōu tóng zhī fáng yù shǐ yǔ fáng yù shǐ péi mǎn yáng gē bù nèi gū jiǔ bù cháng zhí jiē chú míng
这句话大意是：元光元年，起为郑州同知防御使，与防御使裴满羊哥部内酤酒不偿直，皆除名。
sān yuè shàng yù yuán shuài jiān jūn nèi zú é kě yuē shí lún jīn yǐ zuì fèi yù zài qǐ zhī kǒng shēng wù yì rǔ jūn qián dé wú yòng zhī hu
现代白话：三月，上谕元帅监军内族讹可曰：“石伦今以罪废，欲再起之，恐生物议，你军前得无用之吗。
cǐ rén pō shàn zhàn guǒ kě yòng biàn dāng qiǎn qù
这句话大意是：此人颇善战，果可用便当遣去。
gǔ yì yǒu bái yī lǐng zhí zhě qú suī chú míng hé hài yě
这句话大意是：古亦有白衣领职者，渠虽除名，何害也。
shí yuè dà yuán bīng wéi qīng lóng bǎo zhào yǐ shí lún quán zuǒ dōu jiān jiàng bīng huì shàng dǎng gōng jìn yáng gōng wǎng yuán zhī
这句话大意是：”十月，大元兵围青龙堡，诏以石伦权左都监，将兵会上党公、晋阳公往援之。
bīng cì dàn píng zhài dōng sān shí lǐ dí bīng gěng dào bù dé jìn huì qīng lóng bǎo pò zhào hái
这句话大意是：兵次弹平寨东三十里，敌兵梗道不得进，会青龙堡破，召还。
jì ér fù yǐ zuì miǎn
这句话大意是：既而复以罪免。
zhèng dà bā nián dà bīng rù hé nán zhōu jùn wú bù xià zhě cháo yì yǐ quán chāng wǔ jūn jié dù shǐ zhān gé tóng zhōu bù zhī bīng shì qǐ shí lún dài zhī
这句话大意是：正大八年，大兵入河南，州郡无不下者，朝议以权昌武军节度使粘葛仝周不知兵事，起石伦代之。
shí lún chū fù chāng wǔ zhào yù yuē qīng xiān cháo sù jiàng shén yǒu wēi wàng gù qǐ bài shì zhí
这句话大意是：石伦初赴昌武，诏谕曰：“卿先朝宿将，甚有威望，故起拜是职。
yuán shuài sū chūn wǔ jiān jūn jiē xiǎo bīng shì jīn zài chāng wǔ yi yǔ tóng yì wù fù bù mù shī jì yě
这句话大意是：元帅苏椿、武监军皆晓兵事，今在昌武，宜与同议，勿复不睦失计也。
shí běi bīng yǐ zhì xǔ shí lún fù zhèn jǐ wèi yóu qí suǒ huò
这句话大意是：”时北兵已至许，石伦赴镇，几为游骑所获。
shù rì zhī liǎng shěng jūn bài kuì jūn zhǒng lái
这句话大意是：数日，知两省军败，溃军踵来。
yǒu zhōng xiào jūn wán yán fù tǒng rù chéng liǎng shǒu jiē zhé xuè wū mǎn shēn zhōu rén yōu bù bù zhī suǒ chū
这句话大意是：有忠孝军完颜副统入城，两手皆折，血污满身，州人忧怖不知所出。
shí lún qiǎn guī shùn jūn tí kòng lán zhōu rén gāo guī wǎng chì hòu guī yīn chí zài zhōu jūn mǎ liáng cǎo shù mù bēn dà yuán jūn réng gào yǐ chéng chí shēn qiǎn
这句话大意是：石伦遣归顺军提控岚州人高珪往斥候，珪因持在州军马粮草数目奔大元军，仍告以城池深浅。
é dà bīng zhì chéng xià yǐ fèng xiáng fǔ hán shòu sūn chí xí zhāo xiáng yán sān fēng bài zhuàng
这句话大意是：俄大兵至城下，以凤翔府韩寿孙持檄招降，言三峰败状。
shí lún sū chūn bù jié wèn jí zhǎn zhī shì zhōng
这句话大意是：石伦、苏椿不诘问即斩之市中。
jì ér wǔ jiān jūn piān pí hé wèi bèi kāi dōng mén nèi zú àn chūn kāi nán mén jiā gǔ tài shǒu kāi xī mén
这句话大意是：既而武监军偏裨何魏辈开东门，内族按春开南门，夹谷太守开西门。
dà yuán jūn rù chéng qín sū chūn wèn yǐ dà míng nán bēn zhī shì chūn yuē wǒ běn jīn cháo rén wú lì gù jiàng wǒ guī guó de wèi dà guān hé wèi fǎn yé
这句话大意是：大元军入城，擒苏椿，问以大名南奔之事，椿曰：“我本金朝人，无力故降，我归国得为大官，何谓反耶！
dà jiàng nù qí bù qū jí shā zhī
这句话大意是：”大将怒其不屈，即杀之。
shí lún tóu xiè hòu jǐng zhōng tóng zhōu zì yì zhōu xiè
这句话大意是：石伦投廨后井中，仝周自缢州廨。
wǔ jiān jūn zhě chū bù yù kāi mén zhī móu hé wèi bèi yù bǎo quán zhī gù yán yú dà jiàng yuē jiān jūn lìng wǒ bèi xiàn mén
这句话大意是：武监军者初不预开门之谋，何魏辈欲保全之，故言于大将曰：“监军令我辈献门。
rán yì nù qí bù yíng jūn ér jiàng yì shā zhī
这句话大意是：”然亦怒其不迎军而降，亦杀之。
tóng zhōu míng huī zì zi yáng cè lùn jìn shì xìng dìng jiān wèi xú zhōu xíng shū mì yuàn cān yì guān shàng zhāng yán wéi míng yǔ qì bù kě jiǎ rén zì gǔ dì wáng mǐ bù wéi zhòng
这句话大意是：仝周名晖，字子阳，策论进士，兴定间为徐州行枢密院参议官，上章言：“惟名与器不可假人，自古帝王靡不为重。
jīn zhī jīn yín pái jí gǔ fú jié yě qí shàng yǒu tài zǔ yù huà wǎng nián de pèi zhě shén nán bīng xìng yǐ lái shòu yǔ pō làn shì jǐng dào lù huáng bái xiāng wàng kǒng fēi suǒ yǐ shì xìn yú xià yě
这句话大意是：今之金银牌，即古符节也，其上有太祖御画，往年得佩者甚难，兵兴以来授予颇滥，市井道路黄白相望，恐非所以示信于下也。
qǐ bǎo xī zhī yǒu suǒ zhēn bié
这句话大意是：乞宝惜之，有所甄别。
shàng yǐ yǔ zǎi chén ér chéng xiàng gāo qí děng zòu shí fāng duō nàn jí yú yòng rén jià yù zhī fāng cǐ qí yī yě rú gù wèi biàn
这句话大意是：”上以语宰臣，而丞相高琪等奏：“时方多难，急于用人，驾驭之方，此其一也，如故为便。
sū chūn dà míng rén chū shǒu dà míng guī shùn yú dà yuán zhèng dà èr nián jiǔ yuè zì dà míng bēn biàn zhào zhì xǔ zhōu zhì shì jiàn shā
这句话大意是：苏椿，大名人，初守大名，归顺于大元，正大二年九月，自大名奔汴，诏置许州，至是，见杀。
wán yán é kě nèi zú yě
这句话大意是：完颜讹可，内族也。
shí yǒu liǎng é kě jiē hù wèi chū shēn yī yuē cǎo huǒ é kě měi de zéi hǎo yǐ cǎo huǒ liǎo zhī yī yuē bǎn zi é kě cháng wù yǐ gōng zhōng yá pái bào bān qí zhě wèi bǎn zi gù shí rén gè yǐ shì mù zhī
这句话大意是：时有两讹可，皆护卫出身，一曰“草火讹可”，每得贼，好以草火燎之，一曰“板子讹可”，尝误以宫中牙牌报班齐者为板子，故时人各以是目之。
zhèng dà bā nián jiǔ yuè dà bīng gōng hé zhōng
这句话大意是：正大八年九月，大兵攻河中。
chū xuān zōng yì qiān dū cháo chén wèi kě qiān hé zhōng hé zhōng bēi fù guān shǎn wǔ lù shì mǎ quán shèng nán zǔ dà hé kě jiàn háng tái yǐ wéi yòu yì
这句话大意是：初，宣宗议迁都，朝臣谓可迁河中：“河中背负关陕五路，士马全盛，南阻大河，可建行台以为右翼。
qián yǒu jiàng yáng píng yáng tài yuán sān dà zhèn dí bīng bù gǎn qīng rù
这句话大意是：前有绛阳、平阳、太原三大镇，敌兵不敢轻入。
yīng sān zhèn jùn xiàn zhī mín jiē jù zhī shān zhài dí zhì zé wèi zhòu gōng yè jié zhī jì
这句话大意是：应三镇郡县之民皆聚之山寨，敌至则为昼攻夜劫之计。
zhūn zhòng jūn zhōng tiáo zé xíng zài yǒu wàn quán zhī gù yǐ
现代白话：屯重军中条，则行在有万全之固了。
zhǔ yì zhě yǐ hé zhōng zài hé shuò yòu wú gōng shì bù jí biàn liáng yì suì qǐn
这句话大意是：”主议者以河中在河朔，又无宫室，不及汴梁，议遂寝。
xuān zōng jì qiān hé nán sān èr nián zhī hòu zhào yuán shuài dōu jiān nèi zú ā lù dài xíng shuài fǔ shì
这句话大意是：宣宗既迁河南，三二年之后，诏元帅都监内族阿禄带行帅府事。
ā lù dài kuāng qiè bù néng jūn jié mín gāo xuè wèi jùn zhù zhī jì
这句话大意是：阿禄带恇怯不能军，竭民膏血为浚筑之计。
wèi jǐ jiàng zhōu pò ā lù dài yì jù chí zòu hé zhōng gū chéng bù kě shǒu
这句话大意是：未几，绛州破，阿禄带益惧，驰奏河中孤城不可守。
yǒu zhǐ qīn shì guǒ bù kě shǒu zé qì zhī wú zhì zī dí
这句话大意是：有旨亲视，果不可守则弃之，无至资敌。
ā lù dài suì qì hé zhōng shāo mín hù guān fǔ yī èr rì ér jǐn
这句话大意是：阿禄带遂弃河中，烧民户官府，一二日而尽。
xún yǒu yán hé zhōng zhòng zhèn guó jiā jī běn suǒ zài qì zhī wèi shī cè shè wèi dí rén suǒ jù zé dà hé zhī xiǎn wǒ bù dé zhuān shì yǐ
现代白话：寻有言河中重镇，国家基本所在，弃之为失策，设为敌人所据，则大河之险我不得专恃了。
xuān zōng huǐ wù xì ā lù dài tóng zhōu yù lèi mìng wán fù zhī suí shǒu suí pò
这句话大意是：宣宗悔悟，系阿禄带同州狱，累命完复之，随守随破。
zhì shì yǐ nèi zú liǎng é kě jiàng bīng sān wàn shǒu zhī
这句话大意是：至是，以内族两讹可将兵三万守之。
dà bīng móu qǔ sòng wǔ xiū guān
这句话大意是：大兵谋取宋武休关。
wèi jǐ fèng xiáng pò ruì zōng fēn qí bīng sān wàn rù sàn guān gōng pò fèng zhōu jìng guò huá yáng tú yáng zhōu gōng wǔ xiū guān
这句话大意是：未几，凤翔破，睿宗分骑兵三万入散关，攻破凤州，径过华阳，屠洋州，攻武休关。
kāi shēng shān jié jiāo yá chū wǔ xiū dōng nán suì wéi xìng yuán
这句话大意是：开生山，截焦崖，出武休东南，遂围兴元。
xìng yuán jūn mín sàn zǒu sǐ yú shā wō zhě shù shí wàn
这句话大意是：兴元军民散走，死于沙窝者数十万。
fēn jūn ér xi xi jūn yóu bié lù rù miǎn zhōu qǔ dà ān jūn lù kāi yú biē shān chè wū wèi fá dù jiā líng jiāng rù guān bǎo bìng jiāng qū jiā méng lüè dì zhì xi shuǐ xiàn ér hái
这句话大意是：分军而西，西军由别路入沔州，取大安军路开鱼鳖山，撤屋为筏，渡嘉陵江入关堡，并江趋葭萌，略地至西水县而还。
dōng jūn zhǐ zhūn xìng yuán yáng zhōu zhī jiān suì qū ráo fēng
这句话大意是：东军止屯兴元、洋州之间，遂趋饶峰。
sòng rén qì guān bù shǒu dà bīng nǎi de rù
这句话大意是：宋人弃关不守，大兵乃得入。
chū dà bīng qī yǐ míng nián zhēng yuè hé nán běi jūn gōng biàn liáng gù zì jiāng gōng hé zhōng
这句话大意是：初，大兵期以明年正月合南北军攻汴梁，故自将攻河中。
hé zhōng gào jí hé dǎ pú ā qiǎn wáng gǎn lǜ bù bīng yī wàn jiù zhī
这句话大意是：河中告急，合打蒲阿遣王敢率步兵一万救之。
shí èr yuè hé zhōng pò
这句话大意是：十二月，河中破。
chū hé zhōng zhǔ jiāng zhī dà bīng jiāng zhì jù jūn lì bù zú jié gù chéng zhī bàn shǒu zhī
这句话大意是：初，河中主将知大兵将至，惧军力不足，截故城 之半守之。
jí bèi gōng xíng zhàng mìng zhù sōng lóu gāo èr bǎi chǐ xià kàn chéng zhōng tǔ shān dì xué bǎi dào bìng jìn
这句话大意是：及被攻，行帐命筑松楼高二百尺，下瞰城中，土山地穴百道并进。
zhì shí yī yuè gōng yù jí
这句话大意是：至十一月，攻愈急。
zì wáng gǎn jiù jūn zhì jūn shì shū sǐ dòu rì yè bù xiū xī běi lóu lǔ jù jǐn bái zhàn yòu bàn yuè lì jìn nǎi xiàn
这句话大意是：自王敢救军至，军士殊死斗，日夜不休，西北楼橹俱尽，白战又半月，力尽乃陷。
cǎo é kě zhàn shù shí hé shǐ bèi qín xún shā zhī
这句话大意是：草讹可战数十合始被擒，寻杀之。
bǎn é kě tí bài zú sān qiān duó chuán zǒu běi bīng zhuī jí gǔ zào běi àn shàng shǐ shí rú yǔ
这句话大意是：板讹可提败卒三千夺船走，北兵追及，鼓噪北岸上，矢石如雨。
shù lǐ zhī wài yǒu zhàn chuán héng jié zhī bài jūn bù dé guò chuán zhōng yǒu jī huǒ pào míng zhèn tiān léi zhě lián fā zhī pào huǒ míng jiàn běi chuán jūn wú jǐ rén lì zhuó héng chuán kāi de zhì tóng guān suì rù wén xiāng
这句话大意是：数里之外有战船横截之，败军不得过，船中有赍火炮名“震天雷”者连发之，炮火明，见北船军无几人，力斫横船开，得至潼关，遂入阌乡。
xún yǒu zhào shè jiàng zuǒ yǐ xià zé é kě yǐ bù néng sǐ chē zài rù shǎn zhōu jué zhàng èr bǎi
现代白话：寻有诏赦将佐以下，责讹能够不能死，车载入陕州，决杖二百。
shí zhě yǐ wéi hé zhōng chéng shǒu bù xià dé shùn lì jié ér xiàn fēi zhàn zhī zuì gù é kě zhī sǐ rén yǒu yuān zhī zhě
这句话大意是：识者以为河中城守不下，德顺力竭而陷，非战之罪，故讹可之死，人有冤之者。
chū é kě yǐ yuán shuài yòu jiān jūn bīn jīng zǒng shuài quán cān zhī zhī shì fèng zhǐ yú bīn jīng fèng xiáng wǎng lái fáng qiū
现代白话：初，讹能够元帅右监军、邠泾总帅、权参知知事，奉旨于邠、泾、凤翔往来防秋。
fèng yù liù ér jiān zhàn yú é kě wèi sūn xíng ér é kě dòng wèi suǒ zhì yì pō bù píng jiàn shēng cāi xì
这句话大意是：奉御六儿监战，于讹可为孙行，而讹可动为所制，意颇不平，渐生猜隙。
qī nián jiǔ yuè zhào fù jīng shī gǎi hé zhōng zǒng shuài shòu jīng zhào jié zhì
这句话大意是：七年九月，召赴京师，改河中总帅，受京兆节制。
cǐ shí liù ér tóng fù zhào wèi é kě fèng zhǐ wǎng lái fáng qiū ér nǎi wèi qiè bì yuǎn zhèng yǔ cháo zhǐ xiāng wéi shàng yì pō zuì é kě
这句话大意是：此时六儿同赴召，谓讹可奉旨往来防秋，而乃畏怯避远，正与朝旨相违，上意颇罪讹可。
jí hé zhōng xiàn kǔ zhàn lì jìn ér běi bīng bǎi bèi lín zhī rén wèi suī zhì bù shǒu yóu kě yǐ zì shú jìng zhàng ér sǐ gài liù ér xiān rù zhī yán zhǔ zhī yě
现代白话：及河中陷，苦战力尽，而北兵百倍临之，人谓虽至不守犹能够自赎，竟杖而死，盖六儿先入之言主之也。
liú qí yuē jīn rén nán dù zhī hòu jìn shì zhī quán yóu zhòng
这句话大意是：刘祁曰：“金人南渡之后，近侍之权尤重。
gài xuān zōng xǐ yòng qí rén yǐ wéi ěr mù sì chá bǎi guān gù fèng yù bèi cǎi fǎng mín jiān hào xíng lù yù shǐ huò dé yī èr shì jí rù zòu zhī shàng yīn yǐ zé tái guān lòu xiè jiē dǐ zuì
这句话大意是：盖宣宗喜用其人以为耳目，伺察百官，故奉御辈采访民间，号‘行路御史’，或得一二事即入奏之，上因以责台官漏泄，皆抵罪。
yòu fāng miàn zhī bǐng suī wěi jiàng shuài yòu chà yī fèng yù zài jūn zhōng hào yuē jiān zhàn měi lín jī zhì biàn duō wèi suǒ qiān zhì yù dí zhé xiān bēn gù shī duō sàng bài
这句话大意是：又方面之柄虽委将帅，又差一奉御在军中，号曰‘监战’，每临机制变，多为所牵制，遇敌辄先奔，故师多丧败。
āi zōng yīn zhī bù gǎi zhōng zhì wáng guó
这句话大意是：”哀宗因之不改，终至亡国。
lùn yuē gǔ lǐ jiǎ shí lún shàn zhàn ér hǎo fàn fǎ gù jiàn fèi zhě lǚ wǎn qǐ wèi jiāng zú sǐ yú nán
这句话大意是：论曰：古里甲石伦善战而好犯法，故见废者屡，晚起为将，卒死于难。
jīn yùn jiāng zhōng yòu yòng shù jī zhī lǐ guǎng qí fá jué bù yì yi hu
现代白话：金运将终，又用数奇之李广，其乏绝不是也很宜吗。
cǎo é kě lì zhàn ér sǐ bǎn é kě yì lì zhàn bù sǐ yú zhèn ér sǐ yú xíng lùn zhě yǐ wéi yǒu jìn shì xiān rù zhī yán
这句话大意是：草讹可力战而死，板讹可亦力战，不死于阵而死于刑，论者以为有近侍先入之言。
fu yǐ xiè yù zhì jūn jì chè zhī zhǒu yòu xìn qí chán yǐ shā rén jīn shī zhèng xíng yǐ
现代白话：夫以亵御治军，既掣之肘，又信其谗以杀人，金失政刑了。
táng zhī wáng zuò yǐ jìn shì jiān jūn jīn dǎo qí zhé āi zāi
现代白话：唐之亡，坐以近侍监军，金蹈其辙，哀啊。
sā hé niǎn zì ān zhī nèi zú yě
这句话大意是：撒合辇，字安之，内族也。
xuān zōng cháo lèi qiān tóng qiān shū mì yuàn shì
这句话大意是：宣宗朝，累迁同签枢密院事。
yuán guāng èr nián shí èr yuè gēng yín yè
这句话大意是：元光二年十二月庚寅夜，。
xuān zōng bìng dǔ
这句话大意是：宣宗病笃，。
yīng wáng pán dōu xiān rù shì
这句话大意是：英王盘都先入侍，。
āi zōng hòu zhì
这句话大意是：哀宗后至，。
dōng huá mén yǐ bì
这句话大意是：东华门已闭，。
wén yīng wáng zài gōng
这句话大意是：闻英王在宫，。
qiǎn shū mì yuàn guān jí dōng gōng qīn wèi jūn zǒng lǐng yí là pú ā lè bīng dōng huá mén
这句话大意是：遣枢密院官及东宫亲卫军总领移剌蒲阿勒兵东华门，。
dōu diǎn jiǎn fù mǎ dū wèi tú dān hé zhù zòu zhōng gōng
这句话大意是：都点检驸马都尉徒单合住奏中宫，。
de zhǐ
这句话大意是：得旨，。
lǐng fú yào qǐ mén
这句话大意是：领符钥启门。
hé zhù jiàn shàng shàng mìng sā hé niǎn jiě hé zhù dāo pèi zhī āi zōng suì rù míng rì jí wèi yóu shì jiàn qīn xìn
这句话大意是：合住见上，上命撒合辇解合住刀佩之，哀宗遂入，明日即位，由是见亲信。
zhèng dà yuán nián zhēng yuè gēng shēn yǐ niǎn tóng pàn dà mù qīn fǔ shì jiān qián zhí
这句话大意是：正大元年正月庚申，以辇同判大睦亲府事，兼前职。
xíng bù wán yán sù lán yán bǎ hú lǔ cè gōng dì yī fēi chāo bài yòu chéng xiàng wú yǐ chou zhī
这句话大意是：刑部完颜素兰言：“把胡鲁策功第一，非超拜右丞相无以酬之。
rán tóng gōng shù rén yì yǒu bù cì zhī wàng gù hú lǔ zhī mìng zhòng chuò niǎn yóu shēng èr pǐn yún
这句话大意是：”然同功数人亦有不次之望，故胡鲁之命中辍，辇犹升二品云。
sì nián dà yuán jì miè xī xià jìn jūn shǎn xī
这句话大意是：四年，大元既灭西夏，进军陕西。
sì yuè bǐng shēn
这句话大意是：四月丙申，。
zhào shàng shū wēn dí hǎn shòu sūn zhōng chéng wū gǔ sūn bǔ jí jì jiǔ péi mǎn ā hǔ dài zhí xué shì pú chá shì dá yòu sī jiàn chén guī jiān chá wū gǔ lùn sì hé wán yán xí xiǎn tóng pàn mù qīn fǔ shì sā hé niǎn tóng yì xi shì
这句话大意是：召尚书温迪罕寿孙、中丞乌古孙卜吉、祭酒裴满阿虎带、直学士蒲察世达、右司谏陈规、监察乌古论四和完颜习显、同判睦亲府事撒合辇同议西事，。
shàng yuē yǐ yù hé dá jìn lì jué yī zhàn yǐ
现代白话：上曰：“已谕合达尽力决一战了。
qún chén duō zhǔ hé shì dú niǎn lì pò hé yì yǔ zài chén guī chuán
这句话大意是：”群臣多主和事，独辇力破和议，语在《陈规传》。
bā yuè cháo tíng de qīng shuǐ zhī bào lìng yǒu sī ba fáng chéng jí xiū chéng dīng zhuàng fán jūn xū zū diào bù jí zhě quán tíng
这句话大意是：八月，朝廷得清水之报，令有司罢防城及修城丁壮，凡军需租调不急者权停。
chū wén dà bīng zì fèng xiáng rù jīng zhào guān zhōng dà zhèn yǐ zhōng chéng bǔ jí jì jiǔ ā hū dài jiān sī nóng qīng qiān mín bīng dū qiū shuì lìng mín rù bǎo wèi bì qiān jì
这句话大意是：初，闻大兵自凤翔入京兆，关中大震，以中丞卜吉、祭酒阿忽带兼司农卿，签民兵，督秋税，令民入保为避迁计。
dāng shí yì zhě yǐ wèi dà bīng wèi zhì ér hé nán xiān luàn qiě yuē yù shǐ jiān chá chéng luò yáng zhì shū gòng zhàng běi shǐ zhōng chéng xià jiān sī nóng qiān jūn dū shuì tái zhèng kě zhī yǐ
现代白话：当时议者以谓大兵未至而河南先乱，且曰：“御史监察城洛阳，治书供帐北使，中丞下兼司农签军督税，台政可知了。
zhì shì shàng wèi sā hé niǎn yuē yàn yún shuǐ shēn jiàn cháng rén
这句话大意是：”至是，上谓撒合辇曰：“谚云水深见长人。
cháo chén huò yù wǒ yī zhàn rǔ dú yán dāng jìng yǐ dài zhī yǔ zhèn yì hé jīn rì yǒu tài píng zhī wàng jiē rǔ móu yě
现代白话：朝臣或欲我一战，你独言当静以待之，与朕意合，今日有太平之望，皆你谋也。
xiān dì cháng yán rǔ kě yòng kě wèi zhī rén yǐ
现代白话：先帝尝言你可用，可谓知人了。
wèi jǐ yòu shí yí li dà jié yòu sī jiàn chén guī yán sā hé niǎn chǎn nìng nà huì jí bù gōng shì zòu tiē liú zhōng bù bào
这句话大意是：未几，右拾遗李大节、右司谏陈规言撒合辇谄佞纳贿及不公事，奏帖留中不报。
míng huì huáng hòu cháng chuán zhǐ jiè yuē rǔ chǎn shì shàng shàng zhī qí jū jiē rǔ suǒ jiào
现代白话：明惠皇后尝传旨戒曰：“你谄事上，上之骑鞠皆你所教。
wèi xīn yì jí yán zhī shàng pō wù chū wèi zhōng jīng liú shǒu jiān xíng shū mì yuàn shì
这句话大意是：”尉忻亦极言之，上颇悟，出为中京留守、兼行枢密院事。
chū xuān zōng gǎi hé nán fǔ wèi jīn chāng fǔ hào zhōng jīng yòu nǐ shǎo shì shān dǐng wèi yù yíng mìng yí là nián hé zhù zhī zhì shì sā hé niǎn wèi liú shǒu
这句话大意是：初，宣宗改河南府为金昌府，号中京，又拟少室山顶为御营，命移剌粘合筑之，至是撒合辇为留守。
jiǔ nián zhēng yuè běi bīng cóng hé qīng jìng dù fēn bīng zhì luò chū mò sì shí yú rì
这句话大意是：九年正月，北兵从河清径渡，分兵至洛，出没四十余日。
èr yuè yǐ hài lì pào gōng chéng
这句话大意是：二月乙亥，立炮攻城。
luò zhōng chū wú jūn de sān fēng kuì zú sān sì qiān rén yǔ zhōng xiào jūn bǎi yú shǒu yù
这句话大意是：洛中初无军，得三峰溃卒三四千人，与忠孝军百余守御。
shí niǎn jū fā yú bèi bù néng jūn tóng zhī wēn dí hǎn wò duǒ luó zhǔ jūn wù yǒu dà shì zé jiù niǎn bǐng zhī
这句话大意是：时辇疽发于背，不能军，同知温迪罕斡朵罗主军务，有大事则就辇禀之。
sān yuè jiǎ shēn zhōng xiào jūn bǎi yú qí rù shǐ zhái qiáng yōng niǎn chū bēn niǎn bù dé yǐ cóng zhī bìng yǐ guān shǔ jí qí zi zì suí cái chū nán lǐ chéng mén chéng shàng jūn jué bì zhī wèng chéng zhōng shǐ shí luàn xià rén mǎ duō sǐ shāng
这句话大意是：三月甲申，忠孝军百余骑入使宅，强拥辇出奔，辇不得已从之，并以官属及其子自随，才出南里城门，城上军觉，闭之瓮城中，矢石乱下，人马多死伤。
niǎn zhī bù néng chū yǎng hū qiú jiù jūn shì zhī chū bēn fēi niǎn yì yǐ shéng yǐn ér shàng sòng rù qí zhái bù gǎn chū
这句话大意是：辇知不能出，仰呼求救，军士知出奔非辇意，以绳引而上，送入其宅，不敢出。
zhèn fǔ guān fù chū bēn zhī dǎng yù shā zhī yǐ zhǎn sān rén niǎn qīn wéi qǐ mìng de miǎn
这句话大意是：镇抚官缚出奔之党，欲杀之，已斩三人，辇亲为乞命，得免。
yǐ yǒu wò duǒ luó jī jīn bó chū běi mén rú qián rì xún chéng kào jūn zhī zhuàng jì chū jí yán chéng ér xi zhí chū wài háo chéng shàng rén hū yuē tóng zhī jiǎng hé qù yǐ
现代白话：乙酉，斡朵罗赍金帛出北门，如前日巡城犒军之状，既出即沿城而西，直出外壕，城上人呼曰：“同知讲和去了。
jūn shì jí jiàng lǐng suí ér xià zhě sān sì bǎi rén
这句话大意是：”军士及将领随而下者三四百人。
shǎo zhī niǎn chuán lìng yún tóng zhī pàn jiàng yǒu zài xià chéng zhě zhǎn
这句话大意是：少之，辇传令云：“同知叛降，有再下城者斩。
fán zhǎn sān sì rén nǎi dìng
这句话大意是：”凡斩三四人，乃定。
bǐng xū yè chéng dōng běi jiǎo pò niǎn duó nán mén chū bù dé tóu háo shuǐ sǐ
这句话大意是：丙戌夜，城东北角破，辇夺南门出不得，投濠水死。
yǐ ér dà bīng tuì qiáng shēn fù lì shuài fǔ
这句话大意是：已而，大兵退，强伸复立帅府。
qiáng shēn běn hé zhōng shè liáng jūn zǐ dì mào jí qǐn lòu ér lǚ lì guò rén
这句话大意是：强伸，本河中射粮军子弟，貌极寝陋，而膂力过人。
xìng dìng chū cóng huá zhōu fù dū tǒng ān níng fù tóng guān yǐ láo rèn shǐ cháng jiān hé yáng cù
这句话大意是：兴定初，从华州副都统安宁复潼关，以劳任使，尝监郃阳醋。
hòu kè luò xià xuǎn chōng guān jūn shù shǎn tiě lǐng jūn kuì bèi lǔ cóng dū wèi wù lín dá hú tǔ cuàn guī zhōng jīng
这句话大意是：后客洛下，选充官军，戍陕铁岭，军溃被虏，从都尉兀林答胡土窜归中京。
shí zhōng jīng yǐ pò liú shǒu jiān xíng shū mì yuàn shǐ nèi zú sā hé niǎn sǐ zhī yuán shuài rèn shǒu zhēn fù lì fǔ shì yǐ biàn yi shǔ shēn jǐng xún shǐ
这句话大意是：时中京已破，留守兼行枢密院使内族撒合辇死之，元帅任守真复立府事，以便宜署伸警巡使。
hòu shǒu zhēn lǜ bù qū jūn cóng xíng shěng sī liè rù yuán zhèng zhōu zhī bài shǒu zhēn sǐ
这句话大意是：后守真率部曲军从行省思烈入援，郑州之败，守真死。
tiān xìng yuán nián bā yuè zhōng jīng rén tuī shēn wèi fǔ qiān shì lǐng suǒ yǒu jūn èr qiān wǔ bǎi rén shāng cán lǎo yòu bàn zhī
这句话大意是：天兴元年八月，中京人推伸为府签事，领所有军二千五百人，伤残老幼半之。
fu sān rì běi bīng wéi zhī dōng xī běi sān miàn duō shù dà pào
这句话大意是：甫三日，北兵围之，东西北三面多树大炮。
shēn kuò yī bó wèi zhì lì zhī chéng shàng lǜ shì zú chì shēn ér zhàn yǐ zhuàng shì wǔ shí rén wǎng lái jiù yìng dà jiào yǐ hān zǐ jūn wèi hào qí shēng shì yǔ wàn zhòng wú yì
这句话大意是：伸括衣帛为帜，立之城上，率士卒赤身而战，以壮士五十人往来救应，大叫，以“憨子军”为号，其声势与万众无异。
bīng qì yǐ jǐn yǐ qián wèi zú de dà bīng yī jiàn jié ér wèi sì yǐ tǒng biān fā zhī
这句话大意是：兵器已尽，以钱为镞，得大兵一箭，截而为四，以筒鞭发之。
yòu chuàng è pào yòng bù guò shù rén néng fā dà shí yú bǎi bù wài suǒ jī wú bù zhōng
这句话大意是：又创遏炮，用不过数人，能发大石于百步外，所击无不中。
shēn bēn zǒu sì yīng suǒ zhì bì jié
这句话大意是：伸奔走四应，所至必捷。
dé èr tuo jí suǒ chéng mǎ jiē shā zhī yǐ kào jūn shì rén bù guò yī dàn ér de zhě rú bǎi jīn zhī cì
这句话大意是：得二驼及所乘马皆杀之，以犒军士，人不过一啖，而得者如百金之赐。
jiǔ yuè dà bīng tuì bǎi lǐ wài
这句话大意是：九月，大兵退百里外。
rùn yuè fù gōng bīng shù bèi yú qián
这句话大意是：闰月，复攻，兵数倍于前。
yòu yī yuè bù néng bá
这句话大意是：又一月，不能拔。
shì wén āi zōng jiàng zhào bāo yù yǐ shēn wèi zhōng jīng liú shǒu yuán shuài zuǒ dōu jiān shì xí móu kè xíng yuán shuài fǔ shì
这句话大意是：事闻，哀宗降诏褒谕，以伸为中京留守、元帅左都监、世袭谋克、行元帅府事。
shí yuè cān zhī zhèng shì nèi zú sī liè zì nán shān lǐng jūn mín shí yú wàn rù luò xíng shěng shì
这句话大意是：十月，参知政事内族思烈自南山领军民十余万入洛，行省事。
èr nián èr yuè shēn jiàn yī táng yú luò chuān yì zhī dōng míng yuē bào ēn kè zhào wén wū shí yuàn yǐ sǐ zì xiào
这句话大意是：二年二月，伸建一堂于洛川驿之东，名曰“报恩”，刻诏文于石，愿以死自效。
sān yuè zhōng shǐ zhì yǐ shēn biàn yí cóng shì
这句话大意是：三月，中使至，以伸便宜从事。
shì yuè dà bīng zì biàn qū sī liè zhī zǐ yú dōng mén xià yòu sī liè jiàng
这句话大意是：是月，大兵自汴驱思烈之子于东门下，诱思烈降。
sī liè jí mìng zuǒ yòu shè zhī jì ér zhī cuī lì zhī biàn bìng bù néng yǔ ér sǐ
这句话大意是：思烈即命左右射之，既而知崔立之变，病不能语而死。
zǒng shuài hū lín dá hú tǔ dài xíng shěng shì shēn xíng zǒng shuài fǔ shì yuè yú liáng jǐn jūn mín shāo shāo sàn qù
这句话大意是：总帅忽林答胡土代行省事，伸行总帅府事，月余粮尽，军民稍稍散去。
wǔ yuè dà bīng fù lái zhèn yú luò nán shēn zhèn shuǐ běi
这句话大意是：五月，大兵复来，阵于洛南，伸阵水北。
yǒu hán shuài zhě pǐ mǎ lì shuǐ bīn zhāo shēn jiàng shēn wèi shuài yuē jūn dú fēi wǒ jiā chén zǐ yé
这句话大意是：有韩帅者匹马立水滨，招伸降，伸谓帅曰：“君独非我家臣子耶？
yī rì qín wáng yóu yí lìng míng yú shì jūn jì bù néng nǎi yù yòu wǒ jiàng yé
这句话大意是：一日勤王，犹遗令名于世，君既不能，乃欲诱我降耶？
wǒ běn yī jūn zú jīn guì wèi liú shǒu shì yǐ sǐ bào guó ěr
这句话大意是：我本一军卒，今贵为留守，誓以死报国耳。
suì yuè ér shè zhī
这句话大意是：”遂跃而射之。
shuài bēn zhèn lǜ bù zú shù bǎi duó qiáo shēn jūn yī qí shǒu dú chū jù zhī shā shù rén shēn nǎi shǒu jiě dū tǒng yín fú yǔ zhī pèi shì zú qì fù zhèn
这句话大意是：帅奔阵，率步卒数百夺桥，伸军一旗手独出拒之，杀数人，伸乃手解都统银符与之佩，士卒气复振。
chū zhù zhàn lěi yú chéng wài sì yú zhì wǔ mén nèi wài jiē yǒu píng wèi zhī mí hún qiáng
这句话大意是：初，筑战垒于城外四隅，至五门内外皆有屏，谓之迷魂墙。
dà bīng yǐ wǔ bǎi qí pò zhī shēn lǜ zú èr bǎi gǔ zào ér chū dà bīng tuì
这句话大意是：大兵以五百骑迫之，伸率卒二百鼓噪而出，大兵退。
liù yuè xíng shěng hú tǔ lǜ zhòng zǒu nán shān yīng yáng dū wèi xiàn xī mén yǐ jiàng shēn zhī chéng bù néng shǒu lǜ sǐ shì shù shí rén tū dōng mén chū zhuǎn zhàn zhì yǎn shī lì jìn jiù zhí
这句话大意是：六月，行省胡土率众走南山，鹰扬都尉献西门以降，伸知城不能守，率死士数十人突东门出，转战至偃师，力尽就执。
zài yǐ yī mǎ yōng pò ér xíng
这句话大意是：载以一马，拥迫而行。
shēn wǎn zhuǎn bù kěn jìn qiáng yè zhī jiāng jiàn dà shuài tǎ chá
这句话大意是：伸宛转不肯进，强掖之，将见大帅塔察。
jí zhōng jīng qī lǐ hé shēn yǔ bù xùn bīng zú xiāng wèi yuē cǐ rén guāi jiǎo rú cǐ ruò jiàn dà shuài qí néng jiàng hu
这句话大意是：及中京七里河，伸语不逊，兵卒相谓曰：“此人乖角如此，若见大帅，其能降吗？
bù ruò shā zhī
这句话大意是：不若杀之。
yīn hǎo yǔ yòu zhī yuē rǔ néng běi miàn yī qū xī wú dài rǔ mìng
现代白话：”因好语诱之曰：“你能北面一屈膝，我贷你命。
shēn bù cóng zuǒ yòu lì chí shǐ běi miàn shēn ǎo tóu nán xiàng suì shā zhī
这句话大意是：”伸不从，左右力持使北面，伸拗头南向，遂杀之。
wū lín dá hú tǔ
这句话大意是：乌林答胡土。
zhèng dà jiǔ nián zhēng yuè wù zǐ běi bīng yǐ hé zhōng yī jūn yóu luò yáng dōng sì shí lǐ bái pō dù hé
这句话大意是：正大九年正月戊子，北兵以河中一军由洛阳东四十里白坡渡河。
bái pō gù hé qīng xiàn hé yǒu shí dǐ suì hàn shuǐ bù néng xún zhàng
这句话大意是：白坡故河清县，河有石底，岁旱水不能寻丈。
guó chū yǐ sān qiān qí yóu cǐ lù qū biàn shì hòu xiàn fèi wèi zhèn xuān zōng nán qiān hé fáng shàng xià qiān lǐ cháng yǐ cǐ lù wèi yōu měi dōng rì mìng luò yáng yī jūn shù zhī
这句话大意是：国初以三千骑由此路趋汴，是后县废为镇，宣宗南迁，河防上下千里，常以此路为忧，每冬日命洛阳一军戍之。
hé zhōng pò yǒu yán cǐ lù kě tú shè zhě yǐ ér guǒ rán
这句话大意是：河中破，有言此路可徒涉者，已而果然。
běi bīng jì dù duó hé yīn guān zhōu yǐ jì zhū jūn
这句话大意是：北兵既渡，夺河阴官舟以济诸军。
shí hú tǔ wèi pò lǔ dū wèi shù tóng guān yǐ qù dōng shí èr yuè bèi zhǐ rù yuán zhì yǎn shī wén bái pō jìng dù zhī hào zhí qū shǎo shì yè zhì shǎo lín sì
这句话大意是：时胡土为破虏都尉，戍潼关，以去冬十二月被旨入援，至偃师，闻白坡径渡之耗，直趋少室，夜至少林寺。
shí dēng fēng xiàn guān mín yǐ qiān tài píng dǐng yù zhài
这句话大意是：时登封县官民已迁太平顶御寨。
míng rì hú tǔ shǐ rén dài xiàn guān yún wú jūn zhōng jiā shǔ zī zhòng yù liú cǐ shān jí lǜ bīng fù biàn jīng
现代白话：明日，胡土使人绐县官云：“我军中家属辎重欲留此山，即率兵赴汴京。
yīn shè xiàn guān xià shān shǐ zhī qián dǎo yī jūn suí zhī ér shàng
这句话大意是：”因摄县官下山，使之前导，一军随之而上。
shān jì xiǎn gù liáng yì chōng zú suì yǒu jiǔ zhù zhī yì
这句话大意是：山既险固，粮亦充足，遂有久住之意。
xún zòng jūn xià shān jié lüè jū mín shén yú dào zéi páng jìn yī èr bǎi lǐ wú bù bèi hài
这句话大意是：寻纵军下山劫掠居民，甚于盗贼，旁近一二百里无不被害。
hú tǔ wèi biàn zhī ér bù jīn yòu suǒ jié niú chù liáng qiǔ yì fēn yǒu zhī
这句话大意是：胡土畏变，知而不禁，又所劫牛畜粮糗，亦分有之。
qī yuè héng shān gōng wǔ xian cān zhèng sī liè liǎng xíng shěng jūn zhūn dēng fēng chéng nán dà lín xià qiǎn rén yuē zhī rù jīng
这句话大意是：七月，恒山公武仙、参政思烈两行省军，屯登封城南大林下，遣人约之入京。
hú tǔ bǎi jì bù kěn xià bù dé yǐ nǎi fēn qí jūn sì qiān yǔ sī liè jù dōng
这句话大意是：胡土百计不肯下，不得已，乃分其军四千，与思烈俱东。
bā yuè sān rì liǎng xíng shěng jūn kuì yú zhōng mù hú tǔ láng bèi shàng shān cán zú sān èr shí rén wài piān pí wú yī rén zhì zhě
这句话大意是：八月三日，两行省军溃于中牟，胡土狼狈上山，残卒三二十人外偏裨无一人至者。
shí èr yuè sī liè zì liú shān xíng shěng yú zhōng jīng zhēng bīng tóng bǎo luò yáng yòu qiān yán bù xíng
这句话大意是：十二月，思烈自留山行省于中京，征兵同保洛阳，又迁延不行。
sī liè yǐ xí lái yán ruò yī qián dòu liú zì yǒu diǎn xiàn wú bù rǔ róng yǐ
现代白话：思烈以檄来，言：“若依前逗留，自有典宪，我不你容了。
hú tǔ jù nǎi qiè qī zǐ jí jūn wǎng zhōng jīng liú qí bàn shān shàng yǐ wéi cháo xué
这句话大意是：”胡土惧，乃挈妻子及军往中京，留其半山上以为巢穴。
tiān xìng èr nián sān yuè sī liè bìng zú liú yǔ hú tǔ dài xíng shěng shì
这句话大意是：天兴二年三月，思烈病卒，留语胡土代行省事。
liù yuè dí shì yì zhòng qiáng shēn fāng jìn lì zhàn yù ér hú tǔ jí lǐng qīng jì qiè qī zǐ qì chéng nán bēn suì shī zhōng jīng
这句话大意是：六月，敌势益重，强伸方尽力战御，而胡土即领轻骑、挈妻子弃城南奔，遂失中京。
chū hú tǔ zài tài píng dǐng jì gù wàng bù jìn yòu jù rén yì jǐ nǎi chū bǎng mù rén wéi jiù jià jūn yún yī lǚ zhī zhòng kě yǐ xīng fù guó jiā zhū rén yǒu néng fèn fā xǔ guó juān qū zhě qǐ bù jì dà shì hu
现代白话：初，胡土在太平顶既顾望不进，又惧人议己，乃出榜募人为救驾军，云：“一旅之众能够兴复国家，诸人有能奋发许国捐躯者，岂不济大事乎！
yú shì bù chěng zhī tú suí mù ér chū de zé rén jī má zī wǔ lù shì děng èr shí yú rén cù lìng fù jīng
这句话大意是：”于是，不逞之徒随募而出，得泽人缉麻觜、武录事等二十余人，促令赴京。
xíng jí lú diàn jí xíng jié xiè zhì zhàng zhī èr bǎi rén wú bù qiè xiào
这句话大意是：行及卢店，即行劫，械至，杖之二百，人无不窃笑。
jì ér zǒu cài zhōu shàng zhào jiàn wèi wèn ér xīn báo zhī
这句话大意是：既而走蔡州，上召见慰问，而心薄之。
huì sòng rén gōng táng zhōu yuán shuài wū gǔ lùn hēi hàn lǚ qiǎn rén gào jí jí mìng hú tǔ lǐng zhōng xiào jūn bǎi rén jiù zhēng xī shān zhāo fǔ wū gǔ lùn huàn zhù huáng bā r děng jūn fù zhī
这句话大意是：会宋人攻唐州，元帅乌古论黑汉屡遣人告急，即命胡土领忠孝军百人，就征西山招抚乌古论换住、黄八儿等军赴之。
hú tǔ lǜ bīng zhì táng sòng rén liǎn bì zòng qí bàn rù chéng jiā jī zhī hú tǔ dà bài jǐn cún sān shí qí yǐ huán huàn zhù sǐ yān
现代白话：胡土率兵至唐，宋人敛避，纵其半入城，夹击之，胡土大败，仅存三十骑以还，换住死呢。
jì ér yǐ hú tǔ wèi diàn qián dōu diǎn jiǎn ba quán cān zhèng
这句话大意是：既而以胡土为殿前都点检，罢权参政。
dà bīng wéi cài fēn jūn fáng shǒu hú tǔ shǒu xī miàn
这句话大意是：大兵围蔡，分军防守，胡土守西面。
shí yī yuè hú tǔ zhī nú qiè qí jīn pái yè zhuì chéng jiàng cháo shì xuān bō wèi hú tǔ zòng zhī wǎng jiāng yǒu yì zhì
这句话大意是：十一月，胡土之奴窃其金牌，夜缒城降，朝士喧播谓胡土纵之往，将有异志。
hú tǔ wén zhī nèi bù zì ān qǐ jiě jūn zhí
这句话大意是：胡土闻之，内不自安，乞解军职。
shàng wèi zhī yuē qīng fù zǐ kūn dì jiē wèi shuài chén shòu ēn bù wéi bù hòu gù kěn jiàng yé
这句话大意是：上慰之曰：“卿父子昆弟皆为帅臣，受恩不为不厚，顾肯降耶。
qiě qīng xiàng zài luò yáng bù jí jiàng ér qiān lǐ yuǎn lái jiàng wū cài qǐ rén qíng yě zāi
现代白话：且卿向在洛阳不即降，而千里远来降于蔡，岂人情也啊。
wén qīng yù nú tài chá qiě qí yī shí bù cháng gěi zhī cǐ gài wǎng qiú wēn bǎo ěr qīng hé xián yān
现代白话：闻卿遇奴太察，且其衣食不常给之，此盖往求温饱耳，卿何慊呢。
yīn cì zhuàn yǐ ān qí xīn
这句话大意是：”因赐馔以安其心。
chū hú tǔ ba jī zhèng pō yǒu yuàn yán zuǒ yòu quàn shàng zhū zhī shàng bù tīng
这句话大意是：初，胡土罢机政，颇有怨言，左右劝上诛之，上不听。
jí lìng shǒu xi chéng yóu yàng yàng bù lè zhì shì shǐ gǎn ēn wú tā lǜ yǐ
现代白话：及令守西城，尤怏怏不乐，至是始感恩无他虑了。
xún yǐ zǒng shuài bèi shù lǔ lóu shì yǔ hú tǔ jiē quán cān zhèng lóu shì yǔ yòu chéng zhòng dé tóng shì hú tǔ fáng shǒu rú gù fù yǐ dū wèi chéng lín wèi dōng miàn yuán shuài quán zǒng shuài
这句话大意是：寻以总帅孛术鲁娄室与胡土皆权参政，娄室与右丞仲德同事，胡土防守如故，复以都尉承麟为东面元帅权总帅。
xiān shì gōng dōng chéng lóu shì suí jī bèi yù
这句话大意是：先是，攻东城，娄室随机备御。
èr rì yí gōng nán chéng wū gǔ lùn gǎo yì zhī pào jī chéng lóu jǐ pū yòu chéng zhòng dé shuài jūn jiù yuán nǎi ba gōng
这句话大意是：二日移攻南城，乌古论镐易之，炮击城楼几仆，右丞仲德率军救援，乃罢攻。
é ér sì miàn shòu dí zhòng dé jiān yú dú yuán suì jiàn chéng lín dài lóu shì dōng miàn ér qǐ yǔ lóu shì tóng jiù yìng
这句话大意是：俄而四面受敌，仲德艰于独援，遂荐承麟代娄室东面，而乞与娄室同救应。
chū hú tǔ shī wài chéng pō cán hèn shēng yán lì xiǎo bù néng lìng zhòng zhòng dé yì jiàn zhī gù yǒu shì mìng
这句话大意是：初，胡土失外城，颇惭恨，声言力小不能令众，仲德亦荐之，故有是命。
cài chéng pò tóu rǔ shuǐ sǐ
现代白话：蔡城破，投你水死。
zàn yuē sā hé niǎn běn yǐ nìng jìn wū lín dá hú tǔ zhàn zhèn bù wǔ fù yǐ gū chéng wàng qí hàn yù dà nàn qǐ de wèi zhī rén hu
这句话大意是：赞曰：撒合辇本以佞进，乌林答胡土战阵不武，付以孤城，望其捍御大难，岂得为知人吗。
qiáng shēn yī shè liáng zú ěr jí shòu yǐ bīng nǎi néng yìng biàn zhì shèng yuǎn guò èr rén lì jìn nǎi bì yóu yǒu liè zhàng fū zhī fēng yān
现代白话：强伸一射粮卒耳，及授以兵，乃能应变制胜，远过二人，力尽乃毙，犹有烈丈夫之风呢。
gǔ rén yǒu yán sì jiāo duō lěi bá shì wèi jiāng
这句话大意是：古人有言：“四郊多垒，拔士为将。
shǐ jīn yùn wèi qù shēn zú yǐ jiàn gōng míng yǐ fu
现代白话：”使金运未去，伸足以建功名了夫。
nèi zú sī liè nán yáng jùn wáng xiāng zhī zǐ yě
这句话大意是：内族思烈，南阳郡王襄之子也。
zī xìng xiáng yǎ pō zhī shū shǐ
这句话大意是：资性详雅，颇知书史。
zì wǔ liù suì rù gōng chōng fèng yù shén jiàn chǒng xìng shì hào yuē zì zài fèng yù
这句话大意是：自五六岁入宫充奉御，甚见宠幸，世号曰“自在奉御”。
dāng xuān zōng rù chéng dà tǒng hú shā hǔ bá hù sī liè shàng zài tiáo chèn cháng tì qì guì bào dì xī zhì shuō yuē yuàn zǎo zhū quán chén yǐ jìng wáng shì
这句话大意是：当宣宗入承大统，胡沙虎跋扈，思烈尚在髫龀，尝涕泣跪抱帝膝致说曰：“愿早诛权臣，以靖王室。
dì jí gù zuǒ yòu yǎn qí kǒu
这句话大意是：”帝急顾左右掩其口。
zì shì dì shén qì zhòng zhī
这句话大意是：自是帝甚器重之。
hòu yóu tí diǎn jìn shì jú qiān dū diǎn jiǎn
这句话大意是：后由提点近侍局迁都点检。
tiān xìng yuán nián biàn jīng bèi wéi āi zōng yǐ sī liè quán cān zhī zhèng shì xíng shěng shì yú dèng zhōu
这句话大意是：天兴元年，汴京被围，哀宗以思烈权参知政事，行省事于邓州。
huì wǔ xian yǐn bīng rù yuán yú shì sī liè lǜ zhū jūn fā zì rǔ zhōu guò mì xiàn yù dà yuán bīng bù yòng wǔ xian zǔ jiàn zhī cè suì bài jì yú jīng shuǐ yǔ zài wǔ xiān chuán
现代白话：会武仙引兵入援，于是思烈率诸军发自你州，过密县，遇大元兵，不用武仙阻涧之策，遂败绩于京水，语在《武仙传》。
zhōng jīng liú shǒu yuán shuài zuǒ jiān jūn rèn shǒu zhēn sǐ zhī
这句话大意是：中京留守、元帅左监军任守真死之。
shàng wén ba sī liè xíng shěng zhī zhí yǐ shǒu zhōng jīng
这句话大意是：上闻，罢思烈行省之职，以守中京。
wú hé dà bīng wéi zhōng jīng wèi néng xià cuī lì qiǎn rén jiān sī liè zi yú zhōng jīng chéng xià zhāo zhī shǐ jiàng
这句话大意是：无何，大兵围中京未能下，崔立遣人监思烈子于中京城下，招之使降。
sī liè bù gù lìng jūn shì shè zhī
这句话大意是：思烈不顾，令军士射之。
jì ér zhī cuī lì yǐ yǐ biàn jīng guī shùn bìng shù rì ér sǐ
这句话大意是：既而知崔立已以汴京归顺，病数日而死。
chū sī liè huì wǔ xian děng jūn rù yuán jí yǔ xian lùn yì bù tóng xian yǐ sī liè fāng de jūn měi jiǎ jiè zhī
这句话大意是：初，思烈会武仙等军入援，即与仙论议不同，仙以思烈方得君，每假借之。
sī liè wèi xian běn wú rù yuán yì tè yǐ cháo tíng qiǎn yī cān zhèng zhào bīng pò yú bù dé yǐ nǎi xíng ěr
这句话大意是：思烈谓仙本无入援意，特以朝廷遣一参政召兵，迫于不得已乃行耳。
rán xian zhī bīng pō yǐ chí zhòng wéi shì
这句话大意是：然仙知兵，颇以持重为事。
sī liè jí yú rù jīng bù tīng xian cè yú shì zuǒ yòu sī yuán wài láng wáng wò nǎi quàn sī liè yuē wǔ xian dà xiǎo shù bǎi zhàn jīng shè bù wéi bù duō bīng shì dāng gòng yì
这句话大意是：思烈急于入京，不听仙策，于是左右司员外郎王渥乃劝思烈曰：“武仙大小数百战，经涉不为不多，兵事当共议。
sī liè yí qí yǔ xian yǒu móu jǐ zhǎn zhī wò zì yǐ wú kuì yú nèi bù jù yě
这句话大意是：”思烈疑其与仙有谋，几斩之，渥自以无愧于内，不惧也。
yǐ ér sī liè guǒ bài wò mò yú zhèn
这句话大意是：已而思烈果败，渥殁于阵。
wò zì zhòng zé hòu míng zhòng zé tài yuán rén
这句话大意是：渥字仲泽，后名仲泽，太原人。
xìng míng jùn bù jī bó xué shàn tán lùn gōng chě dú zì huà qīng měi yǒu jìn rén fēng
这句话大意是：性明俊不羁，博学善谈论，工尺牍，字画清美，有晋人风。
shǎo yóu tài xué cháng yú cí fù dēng xīng dìng èr nián jìn shì dì
这句话大意是：少游太学，长于词赋，登兴定二年进士第。
wéi shí shuài ào tún bāng xiàn wán yán xié liè suǒ zhī gù duō zài bīng jiān
这句话大意是：为时帅奥屯邦献、完颜斜烈所知，故多在兵间。
hòu pì níng líng lìng yǒu zhì jì rù wèi shàng shū shěng lìng shǐ
这句话大意是：后辟宁陵令，有治迹，入为尚书省令史。
yīn shǐ sòng zhì yáng zhōu yìng duì mǐn gěi sòng rén zhòng zhī
这句话大意是：因使宋至扬州，应对敏给，宋人重之。
jí hái wèi tài xué zhù jiào zhuǎn shū mì yuàn jīng lì guān é qiān yòu sī dōu shì shāo jiàn xìn yòng
这句话大意是：及还，为太学助教，转枢密院经历官，俄迁右司都事，稍见信用。
jí sī liè wǎng dèng zhōu yǐ wò wèi zuǒ yòu sī yuán wài láng cóng xíng
这句话大意是：及思烈往邓州，以渥为左右司员外郎，从行。
zàn yuē sī liè sù huì qǐng zhū quán jiān yǐ lì zhǔ wēi yǒu gān luō pì jiāng zhī fēng suǒ wèi mào liáng bù bì fù zǔ zhě yě
这句话大意是：赞曰：思烈夙惠，请诛权奸以立主威，有甘罗、辟疆之风，所谓“茂良不必父祖”者也。
zhōng jīng zhī wéi cuī lì xié qí zǐ shǐ zhāo zhī jiàng bù gù ér qù shè zhī hé kuì hu qiáo xuán
这句话大意是：中京之围，崔立胁其子使招之降，不顾而趣射之，何愧乎桥玄。
zhì rú bù cóng wǔ xian zhī yán yǐ zhì yú bài cǐ gài shí rén yīn xī wáng zhòng zé zhī sǐ ér yǒu shì yán xian wú rù yuán zhī yì zé fēi wū yě
这句话大意是：至如不从武仙之言，以至于败，此盖时人因惜王仲泽之死而有是言，仙无入援之意则非诬也。
hé shí liè yá wú tǎ yī míng zhì
现代白话：纥石烈牙我塔，一名志。
běn chū qīn jūn xìng gāng hàn xǐ zhàn
这句话大意是：本出亲军，性刚悍喜战。
zhēn yòu jiān pú sàn ān zhēn wéi shān dōng lù xuān fǔ shǐ yǐ yá wú tǎ wèi jūn zhōng tí kòng
现代白话：贞祐间，仆散安贞为山东路宣抚使，以牙我塔为军中提控。
shì shí shān dōng qún dào fēng qǐ ān zhēn qiǎn yá wú tǎ pò jù méng děng sì gù yòu pò mǎ ěr shān zhài shā liú èr zǔ zéi dǎng sì qiān yú rén jiàng zéi bā qiān lǔ qí wěi xuān chà chéng kuān zhāo jūn dà shǐ chéng fú yòu jiàng xié cóng mín sān wàn yú rén
现代白话：是时，山东群盗蜂起，安贞遣牙我塔破巨蒙等四堌，又破马耳山砦，杀刘二祖贼党四千余人，降贼八千，虏其伪宣差程宽、招军大使程福，又降胁从民三万余人。
zhēn yòu sì nián liù yuè jī gōng lèi qiān lán tōng dù jīng lüè shǐ
这句话大意是：贞祐四年六月，积功累迁栏通渡经略使。
shí yuè wèi yuán shuài zuǒ dōu jiān
这句话大意是：十月，为元帅左都监。
shí èr yuè xíng shān dōng xī lù bīng mǎ dōu zǒng guǎn fǔ shì jiān wǔ níng jūn jié dù shǐ xú zhōu guǎn nèi guān chá shǐ
这句话大意是：十二月，行山东西路兵马都总管府事，兼武宁军节度使、徐州管内观察使。
xìng dìng èr nián zhēng yuè sòng bīng wàn yú gōng sì zhōu yá wú tǎ fù yuán zhì lín huái yù sòng rén sān bǎi yǎn shā dài jìn
现代白话：兴定二年正月，宋兵万余攻泗州，牙我塔赴援，至临淮，遇宋人三百，掩杀殆尽。
jí sì zhōu sòng bīng bā qiān wéi shén jí dū zhòng jìn zhàn dà pò zhī nì shuǐ sǐ zhě shén zhòng huò mǎ sān bǎi yú pǐ fú wǔ shí yú rén
这句话大意是：及泗州，宋兵八千围甚急，督众进战，大破之，溺水死者甚众，获马三百余匹，俘五十余人。
yòu wéi xū yí sòng rén bì mén jiān shǒu bù gǎn chū
这句话大意是：又围盱眙，宋人闭门坚守，不敢出。
yǐ qí bīng fēn lüè jìng nèi ér shí qiǎn léi zú báo chéng yòu zhī
这句话大意是：以骑兵分掠境内，而时遣羸卒薄城诱之。
sòng rén chū qí shù bǎi lái jù yá wú tǎ huī bīng yáng běi fā fú jī zhī zhǎn shǒu èr bǎi
现代白话：宋人出骑数百来拒，牙我塔麾兵佯北，发伏击之，斩首二百。
sòng rén fù chū bù qí bā qiān lái yuán hé jī bài zhī shā yī tài wèi zhǎn shǒu sān bǎi
这句话大意是：宋人复出步骑八千来援，合击败之，杀一太尉，斩首三百。
xún huò chān zhě chēng qīng píng sòng bīng shén zhòng jiāng jiù xū yí
这句话大意是：寻获觇者，称青平宋兵甚众，将救盱眙。
yá wú tǎ yí bīng fù zhī sòng bīng bù qí qī qiān rén tū chū bīng shǎo què xuán yǐ qīng jì è qí hòu
现代白话：牙我塔移兵赴之，宋兵步骑七千人突出，兵少却，旋以轻骑扼其后。
chū dòu liú bù yǔ zhàn zòng zhī zǒu dōng nán báo zhū hé zhǎn shǒu qiān yú nì sǐ zhě wú suàn huò mǎ niú shù bǎi jiǎ zhàng yǐ qiān jì
这句话大意是：初逗留不与战，纵之走东南，薄诸河，斩首千余，溺死者无算，获马牛数百，甲仗以千计。
shī hái yù sòng bīng sān qiān yú lián táng cūn zhǎn shǒu qiān yú jí fú wǔ shí rén huò mǎ sān shí wǔ shū xuān zōng yǐ qí yǒu gōng cì jīn dài yī
这句话大意是：师还，遇宋兵三千于连塘村，斩首千余级，俘五十人，获马三十五疋，宣宗以其有功，赐金带一。
sān nián zhēng yuè bài sòng rén yú háo zhōu zhī xiāng shān cūn
这句话大意是：三年正月，败宋人于濠州之香山村。
èr yuè yòu bài zhī yú chú zhōu zhǎn shǒu qiān jí
这句话大意是：二月，又败之于滁州，斩首千级。
bá xiǎo jiāng zhài shā tǒng zhì wáng dà peng děng zhǎn sān wàn fú wàn yú rén
这句话大意是：拔小江寨，杀统制王大篷等，斩三万，俘万余人。
yòu bá fǔ jiā píng shān zhài zhǎn shǒu shù qiān fú wǔ bǎi yú rén huò mǎ niú shù bǎi liáng wàn hú
这句话大意是：又拔辅嘉平山寨，斩首数千，俘五百余人，获马牛数百，粮万斛。
sān yuè tí kòng ào dūn wú lǐ bù dà bài sòng rén yú shàng jīn xiàn bīng hái zhì háo zhōu sòng rén yǐ jūn bā qiān jù zhàn yá wú tǎ yíng jī bài zhī huò mǎ bǎi yú shū
现代白话：三月，提控奥敦我里不大败宋人于上津县，兵还至濠州，宋人以军八千拒战，牙我塔迎击败之，获马百余疋。
wǔ nián zhēng yuè
这句话大意是：五年正月，。
shàng yǐ hóng ǎo zéi zhù sòng wéi hài
这句话大意是：上以红袄贼助宋为害，。
biān bīng jiǔ láo kǔ
这句话大意是：边兵久劳苦，。
zhào yá wú tǎ yí sòng rén shū qiú zhàn
现代白话：诏牙我塔遗宋人书求战，。
lüè yuē sòng yǔ wǒ guó tōng hǎo
这句话大意是：略曰：“宋与我国通好，。
bǎi nián yú cǐ
这句话大意是：百年于此，。
qǐng suì yǐ lái
这句话大意是：顷岁以来，。
nà wǒ pàn wáng
这句话大意是：纳我叛亡，。
jué wǒ gòng bì
这句话大意是：绝我贡币，。
yòu qiǎn hóng ǎo zéi chéng jiàn qiè chū
这句话大意是：又遣红袄贼乘间窃出，。
tiào liáng biān jiāng
这句话大意是：跳梁边疆，。
shǐ wú mín bù dé xiū xī
现代白话：使我民不得休息。
bǐ guó ruò yǐ cǐ cáo wèi zú shì qǐng xī zhòng ér lái yī jué shèng fù guǒ néng dāng wǒ zhī fēng yán biān chéng yì dāng yǐ xiāng fèng
这句话大意是：彼国若以此曹为足恃，请悉众而来，一决胜负，果能当我之锋，沿边城邑当以相奉。
dù bù néng jí yi ān fèn bǎo jìng hé bì hú hào shǔ qiè chéng yīn cì yè yǐ wéi cǐ tài yé
这句话大意是：度不能，即宜安分保境，何必狐号鼠窃、乘阴伺夜以为此态耶？
qiě bǐ zhī jiàng shuài yì zì shòu yuè zǒng róng ér lín dí zé wàng fēng yuǎn dùn bèi gōng zé bì lěi shēn cáng dǎi wú shī hái rán hòu xiàn xíng yào yǐng yǐ shì wǔ
现代白话：且彼之将帅亦自受钺总戎，而临敌则望风远遁，被攻则闭垒深藏，逮我师还，然后现形耀影以示武。
fu xiǎo mín shàng qì nǚ zǐ yǒu zhì zhě yóu bù ěr yě qiè wèi bǐ guó xiū zhī
现代白话：夫小民尚气，女子有志者犹不你也，切为彼国羞之。
xiān shì sòng jiāng shí qīng xí pò sì zhōu xi chéng
这句话大意是：先是，宋将时青袭破泗州西城。
èr yuè yá wú tǎ jiàng bīng qǔ zhī sòng bīng jù shǒu shén lì nǎi mù sǐ shì yǐ tī chōng bìng jìn dà bài sòng bīng
现代白话：二月，牙我塔将兵取之，宋兵拒守甚力，乃募死士以梯冲并进，大败宋兵。
shí qīng chéng chéng zhǐ huī shè zhòng qí mù suì bá zhòng nán bēn
这句话大意是：时青乘城指麾，射中其目，遂拔众南奔。
nǎi chén bīng héng jué zǒu lù jī zhī sòng bīng dà kuì suì fù sì zhōu xi chéng
这句话大意是：乃陈兵横绝走路击之，宋兵大溃，遂复泗州西城。
sān yuè fù chū bīng sòng jìng yǐ bào qí yì pò tuán shān gǔ jiā děng zhū zhài jìn bī háo zhōu
这句话大意是：三月，复出兵宋境，以报其役，破团山、贾家等诸寨，进逼濠州。
yá wú tǎ lǜ zhōu rén chū jù gōng lǜ jìn bīng nì zhī yù luó qí èr bǎi yú chéng dōng jī shā guò bàn
现代白话：牙我塔虑州人出拒，躬率劲兵逆之，遇逻骑二百于城东，击杀过半。
huì zhēn zhě yán qián lù chú liáng shén jiān nǎi xi lüè dìng yuǎn yóu wō kǒu ér hái
这句话大意是：会侦者言前路刍粮甚艰，乃西掠定远，由涡口而还。
jiǔ yuè yòu lǜ bīng dù huái dà pò sòng bīng yú tuán shān zhào qiān guān shēng zhí yǒu chà
这句话大意是：九月，又率兵渡淮，大破宋兵于团山，诏迁官升职有差。
yuán guāng yuán nián wǔ yuè yǐ jīng dōng pián yí zǒng shuài jiān xíng hù gōng bù shì shàng yīn wèi zǎi chén yuē yá wú tǎ xìng gāng rén jiē wèi zhī wěi zhī xíng bù wú bù bàn zhě
现代白话：元光元年五月，以京东便宜总帅兼行户、工部事，上因谓宰臣曰：“牙我塔性刚，人皆畏之，委之行部，无不办者。
zhì yú yù xià yì pō yǒu shù tí kòng yǒu hú lùn chū zhě qú hòu dài zhī cháng tóng qì ér shí qí rén gǎn fèn suì yǐ zhàn sǐ
这句话大意是：至于御下亦颇有术，提控有胡论出者，渠厚待之，常同器而食，其人感奋，遂以战死。
yīng wáng shǒu chún yuē fán wèi jiàng shuài jià yù rén cái jiē dāng rú cǐ
这句话大意是：”英王守纯曰：“凡为将帅，驾驭人材皆当如此。
shàng yuē rán
这句话大意是：”上曰：“然。
wèi jǐ sòng rén sān qiān qián dù huái zhì liáo lín jǐn fá dī liǔ sāi biàn shuǐ yǐ duàn wú liáng dào
现代白话：”未几，宋人三千潜渡淮，至聊林，尽伐堤柳，塞汴水以断我粮道。
yá wú tǎ qiǎn jīng jiá qiān yú pò zhī huò qí zhōu jí dù zhě qī bǎi rén biàn liú yóu shì fù tōng
现代白话：牙我塔遣精甲千余破之，获其舟及渡者七百人，汴流由是复通。
èr nián sì yuè shàng yán shǎng fá guó zhī dà xìn dì wáng suǒ yǐ quàn shàn ér chéng è qí lìng yī chū bù kě zhōng biàn
这句话大意是：二年四月，上言：“赏罚国之大信，帝王所以劝善而惩恶，其令一出，不可中变。
xiàng guān jūn zhàn mò zhě jiē lǐn gěi qí jiā ēn zhì hòu yě
这句话大意是：向官军战殁者皆廪给其家，恩至厚也。
chén jìn dǐ sù zhōu nǎi zhī lì yǐ chǔ bì shé zhī wǎng wǎng bù gěi zhì yú shī suǒ
这句话大意是：臣近抵宿州，乃知例以楮币折支，往往不给，至于失所。
cǐ dài yǒu sī chū nà zhī lìn bù néng fèng xíng cháo tíng dé yì zhī guò yě
这句话大意是：此殆有司出纳之吝，不能奉行朝廷德意之过也。
zì jīn yuàn zhī běn shǎi lìng de shàn jì
这句话大意是：自今愿支本色，令得赡济。
yǐ liáng chǔ fāng jiān zhào yǒu sī gěi qí bàn
这句话大意是：”以粮储方艰，诏有司给其半。
hóng ǎo zéi kòu shòu yǐng piāo lüè shù rì ér qù
这句话大意是：红袄贼寇寿、颍，剽掠数日而去。
yá wú tǎ wén zhī lǜ bīng dù huái zhēn zhī zhū cūn xiào yì cūn yǒu zéi gè shù bǎi fēn bīng gōng zhī lián pò liǎng zhà jí fén qí cūn wù shù shí
现代白话：牙我塔闻之，率兵渡淮，侦知朱村、孝义村有贼各数百，分兵攻之，连破两栅，及焚其村坞数十。
hái yù sòng bīng shù bǎi zhèn huái nán àn jī shā qí bàn xún yǒu bīng qiān yú zì dōng nán lái zhuī fù dà bài zhī
这句话大意是：还遇宋兵数百，阵淮南岸，击杀其半，寻有兵千余自东南来追，复大败之。
xiān shì nà hé liù gē shā yuán shuài měng gǔ gāng jù pī zhōu yǐ pàn
这句话大意是：先是，纳合六哥杀元帅蒙古纲，据邳州以叛。
shí yuè yá wú tǎ wéi zhī fén qí lóu lǔ zhǎn shǒu bǎi yú
现代白话：十月，牙我塔围之，焚其楼橹，斩首百余。
yú shì sòng qián xiá gāo xiǎn tǒng zhì hóu jìn zhèng jiāng chén róng děng zhī bù néng shǒu gòng zhū liù gē chí qí shǒu zhuì chéng jiàng
这句话大意是：于是，宋钤辖高显、统制侯进、正将陈荣等知不能守，共诛六哥，持其首缒城降。
liù gē jì zhū zhòng yóu jù shǒu fāng dū bīng jìn gōng sòng zǒng lǐng liú bīn tí kòng huáng wēn děng fù shǒu luàn yán jùn qī yì wán yán qǐ gē jí xiāo tí kòng jīn shān bā dǎ shǒu qiǎn qí xiào mǎ jùn wú guī lái xiàn
这句话大意是：六哥既诛，众犹拒守，方督兵进攻，宋总领刘斌、提控黄温等缚首乱颜俊、戚谊、完颜乞哥，及枭提控金山八打首，遣其校马俊、吴珪来献。
jì ér hóng ǎo jiān jūn xú fú tǒng zhì wáng xǐ děng yì qiǎn qí zǒng lǐng sūn chéng zǒng yā xú qí nà kuǎn
这句话大意是：既而红袄监军徐福、统制王喜等亦遣其总领孙成、总押徐琦纳款。
liú bīn děng suì shuài jūn mín chū jiàng yá wú tǎ rù chéng fǔ wèi qí zhòng gè shǐ ān jí yòu zhāo huò hóng ǎo tǒng zhì shí yǒu wǔ rén jiàng guān xùn liàn bǎi sān shí yǒu jiǔ rén
现代白话：刘斌等遂率军民出降，牙我塔入城，抚慰其众，各使安集，又招获红袄统制十有五人，将官训练百三十有九人。
shí yī yuè qiǎn rén lái bào réng hán liù gē shǒu yǐ xiàn
这句话大意是：十一月，遣人来报，仍函六哥首以献。
xuān zōng dà xǐ jìn yá wú tǎ guān yī jiē cì jīn sān bǎi liǎng nèi fǔ zhòng bì shí duān jiàng shì qiān shǎng yǒu chà
现代白话：宣宗大喜，进牙我塔官一阶，赐金三百两、内府重币十端，将士迁赏有差。
zhèng dà sān nián shí yī yuè běi bīng cù rù xī xià gōng zhōng xīng fǔ shén jí
这句话大意是：正大三年十一月，北兵猝入西夏，攻中兴府甚急。
zhào shǎn xī xíng shěng jí shǎn zhōu líng bǎo èr zǒng shuài é kě yá wú tǎ yì bīng
现代白话：召陕西行省及陕州、灵宝二总帅讹可、牙我塔议兵。
yòu zhào yù liǎng shěng yuē tǎng biān fāng yǒu jǐng nèi dì kě yōu ruò bù zǎo tú kǒng chéng shì qí
这句话大意是：又诏谕两省曰：“倘边方有警，内地可忧，若不早图，恐成噬脐。
dàn xī shì shì bù tóng suí jī yìng biàn ruò zhú xuán shēn zòu kǒng shī shì jī bìng cóng xíng shěng cóng yí guī huà
这句话大意是：旦夕事势不同，随机应变，若逐旋申奏，恐失事机，并从行省从宜规画。
sì nián yá wú tǎ fù qǔ píng yáng huò mǎ sān qiān
现代白话：四年，牙我塔复取平阳，获马三千。
shì suì dà bīng jì miè xià guó jìn gōng shǎn xī dé shùn qín zhōu qīng shuǐ děng chéng suì zì fèng xiáng rù jīng zhào guān zhōng dà zhèn
这句话大意是：是岁，大兵既灭夏国，进攻陕西德顺、秦州、清水等城、遂自凤翔入京兆，关中大震。
wǔ nián wéi qìng yáng
这句话大意是：五年，围庆阳。
liù nián shí yuè shàng mìng shǎn shěng yǐ yáng jiǔ jí bì fù qìng yáng kào běi shuài wèi huǎn shī jì
这句话大意是：六年十月，上命陕省以羊酒及币赴庆阳犒北帅，为缓师计。
běi zhōng yì qiǎn táng qìng děng wǎng lái yì hé xún qiǎn wò gǔ luán wèi xiǎo shǐ jìng lái xíng shěng
这句话大意是：北中亦遣唐庆等往来议和，寻遣斡骨栾为小使，径来行省。
shí èr yuè zhào yǐ yá wú tǎ yǔ fù shū pú ā quán qiān shū mì yuàn shì nèi zú é kě jiàng bīng jiù qìng yáng
现代白话：十二月，诏以牙我塔与副枢蒲阿权签枢密院事，内族讹可将兵救庆阳。
qī nián zhēng yuè zhàn yú dà chāng yuán qìng yáng wéi jiě
这句话大意是：七年正月，战于大昌原，庆阳围解。
zhào yǐ yá wú tǎ wèi zuǒ fù yuán shuài zhūn jīng zhào
现代白话：诏以牙我塔为左副元帅，屯京兆。
chū wò gǔ luán lái xíng shěng kǒng xiè shì jī yīn liú zhī
这句话大意是：初，斡骨栾来，行省恐泄事机，因留之。
pú ā děng jì jiě qìng yáng zhī wéi zhì qì jiāo mǎn nǎi qiǎn hái wèi shǐ zhě yuē wǒ yǐ zhǔn bèi jūn mǎ kě zhàn dòu lái
这句话大意是：蒲阿等既解庆阳之围，志气骄满，乃遣还，谓使者曰：“我已准备军马，可战斗来。
yǔ shén bù xùn wò gǔ luán yǐ cǐ yán shàng wén tài zōng huáng dì dà nù zhì yīng zhōu yǐ jiǔ rì bài tiān jí qīn tǒng dà bīng rù shǎn xī
这句话大意是：”语甚不逊，斡骨栾以此言上闻，太宗皇帝大怒，至应州，以九日拜天，即亲统大兵入陕西。
bā nián qiān jū mín yú hé nán qì jīng zhào dōng hái
这句话大意是：八年，迁居民于河南，弃京兆东还。
wǔ yuè zhì wén xiāng de hán jí hàn bù chū sǐ
这句话大意是：五月，至阌乡，得寒疾，汗不出，死。
tǎ yì zuò tài yì yuē yá hū dài gài nǚ zhí yǔ wú zhèng zì yě
这句话大意是：“塔”亦作“太”，亦曰“牙忽带”，盖女直语，无正字也。
shì suì jiǔ yuè guó xìn shǐ nèi zú chéng qìng zì běi shǐ hái shǐ zhī yá wú tǎ bù xùn jī nù zhī yǔ qiě yán qìng děng zài páng xīn pò zhèn dàng dài bù rěn wén
现代白话：是岁九月，国信使内族乘庆自北使还，始知牙我塔不逊激怒之语，且言庆等在旁心魄震荡，殆不忍闻。
dāng shí yǐ shuài chén bù zhī shū wù guó nǎi ěr
现代白话：当时以帅臣不知书，误国乃你。
tǎ wéi rén zhì hěn láng lì hǎo jié xiǎo rén bù tīng cháo tíng jié zhì
现代白话：塔为人鸷狠狼戾，好结品行较差的人，不听朝廷节制。
cháng rù cháo yì shěng táng dǐ huǐ zǎi zhí zǎi zhí yì bù gǎn yán ér shàng yǐ qí zhèn dōng fāng yì yōu róng zhī
这句话大意是：尝入朝，诣省堂，诋毁宰执，宰执亦不敢言，而上倚其镇东方，亦优容之。
yóu bù xǐ wén shì liáo shǔ yǒu cháng jū zhě zhé yǐ dāo jié qù
这句话大意是：尤不喜文士，僚属有长裾者，辄以刀截去。
yòu xǐ líng wǔ shǐ zhě fán cháo tíng qiǎn shǐ lái bì yǐ jiǔ shí kùn zhī
这句话大意是：又喜凌侮使者，凡朝廷遣使来，必以酒食困之。
huò cí yǐ bù yǐn yīn bìng shí bù gěi shǐ è ér qù
这句话大意是：或辞以不饮，因并食不给，使饿而去。
sī nóng shǎo qīng zhāng yòng zhāng yǐ xíng hù bù guò sù tǎ yǐn yǐ jiǔ
这句话大意是：司农少卿张用章以行户部过宿，塔饮以酒。
zhāng cí yǐ hán jí tǎ xiào yuē cǐ yì zhì ěr
这句话大意是：张辞以寒疾，塔笑曰：“此易治耳。
qū zuǒ yòu chí ài lái wò zhāng yú chuáng jiǔ zhī shù shí
这句话大意是：”趋左右持艾来，卧张于床，灸之数十。
yòu yǐ yín fú pèi jì lǚ wǎng zhōu jùn qǔ qiú zhōu jiāng zhī qī jiē yuǎn yíng yà hào shěng chà xíng shǒu hòu huì zhī
这句话大意是：又以银符佩妓，屡往州郡取赇 ，州将之妻皆远迎迓，号“省差行首”，厚贿之。
yù shǐ kāng xī shàng zhāng hé zhī qiě yuē cháo tíng róng zhī shì suǒ yǐ hài zhī
这句话大意是：御史康锡上章劾之，且曰：“朝廷容之，适所以害之。
yù bǎo quán qí rén yi jiā cái zhì
这句话大意是：欲保全其人，宜加裁制。
cháo tíng jìng bù zhì qí zuì yǐ lǚ bài sòng bīng wēi zhèn huái sì
这句话大意是：”朝廷竟不治其罪，以屡败宋兵，威震淮、泗。
hǎo yòng gǔ zhuī jī rén shì hū yuē lú gǔ chuí qí míng kě yǐ bù ér tí dà gài rú hū má hú yún
现代白话：好用鼓椎击人，世呼曰“卢鼓椎”，其名能够怖儿啼，大概如呼“麻胡”云。
yǒu zi míng ā lǐ hé shì mù yuē xiǎo gǔ chuí cháng wèi yuán shuài cóng āi zōng zhì guī dé yǔ pú chá guān nú zuò luàn fú zhū
这句话大意是：有子名阿里合，世目曰“小鼓椎”，尝为元帅，从哀宗至归德，与蒲察官奴作乱，伏诛。
kāng xī zì bó lù zhào zhōu rén
这句话大意是：康锡，字伯禄，赵州人。
zhì níng yuán nián jìn shì
这句话大意是：至宁元年进士。
zhèng dà chū yóu shěng yuàn bài yù shǐ hé hóu zhì shī ān shí fēi xiāng cái jìn shì jú zōng shì sā hé niǎn shēng shì xūn zhuó qǐng tuō gōng xíng bù kě shǐ zài jìn jìn shí lùn wěi zhī
这句话大意是：正大初，由省掾拜御史，劾侯挚、师安石非相材，近侍局宗室撒合辇声势熏灼，请托公行，不可使在禁近，时论韪之。
zhuǎn yòu sī dōu shì jīng nán lù sī nóng chéng wèi hé zhōng lù zhì zhōng
这句话大意是：转右司都事、京南路司农丞，为河中路治中。
hé zhōng pò cóng shí shuài lǜ bīng nán bēn jì hé chuán bài sǐ
这句话大意是：河中破，从时帅率兵南奔，济河，船败死。
wéi rén qì zhì zhòng hòu gōng jiā zhī shì zhī wú bù wéi yǔ léi yuān yì yǔ xī qí míng
这句话大意是：为人气质重厚，公家之事知无不为，与雷渊、翼禹锡齐名。
zàn yuē jīn zì hú shā hǔ gāo qí yòng shì fēng sú yī biàn cháo tíng jiáo kuān hòu zhī zhèng hǎo wèi kē chá rán wèi zhī bù guǒ fǎn chéng gū xī
这句话大意是：赞曰：金自胡沙虎、高琪用事，风俗一变，朝廷矫宽厚之政，好为苛察，然为之不果，反成姑息。
jiàng shuài bǐ rú yā zhī fēng hǎo wèi cū háo rán yòng fēi qí yi zhōng zhì bá hù
这句话大意是：将帅鄙儒雅之风，好为粗豪，然用非其宜，终至跋扈。
yá wú tǎ zhàn shèng gōng qǔ wēi xíng jiāng huái ér qín bào bù fǎ sì wǔ wáng rén cǐ qǐ kě zhì zhě hu
现代白话：牙我塔战胜攻取，威行江、淮，而矜暴不法，肆侮王人，此岂可制者吗？
qì shǎn ér guī sǐ yú dào tú dài qí xìng yú
这句话大意是：弃陕而归，死于道途，殆其幸欤！
qí zi xiào yóu jìng xiàn dà lù jūn zǐ nǎi zhī kāng xī zhī yán bù wéi guò yě
现代白话：其子效尤，竟陷大僇，有德行的人乃知康锡之言不为过也。