hé qú
这句话大意是：◎河渠。
huáng hé
这句话大意是：○黄河。
jīn shǐ kè sòng liǎng hé xī bì liú yù
这句话大意是：金始克宋，两河悉畀刘豫。
yù wáng hé suì jǐn rù jīn jìng
这句话大意是：豫亡，河遂尽入金境。
shù shí nián jiān huò jué huò sāi qiān xǐ wú dìng
这句话大意是：数十年间，或决或塞，迁徙无定。
jīn rén shè guān zhì shǔ yǐ zhǔ qí shì
这句话大意是：金人设官置属，以主其事。
yán hé shàng xià fán èr shí wǔ sǎo liù zài hé nán shí jiǔ zài hé běi sǎo shè sàn xún hé guān yī yuán
这句话大意是：沿河上下凡二十五埽，六在河南，十九在河北，埽设散巡河官一员。
xióng wǔ yíng zé yuán wǔ yáng wǔ yán jīn wǔ sǎo zé jiān biàn hé shì shè huáng biàn dōu xún hé guān yī yuán yú hé yīn yǐ lì zhī
这句话大意是：雄武、荥泽、原武、阳武、延津五埽则兼汴河事，设黄汴都巡河官一员于河阴以莅之。
huái zhōu mèng jīn mèng zhōu jí chéng běi zhī sì sǎo zé jiān qìn shuǐ shì shè huáng qìn dōu xún hé guān yī yuán yú huái zhōu yǐ lín zhī
这句话大意是：怀州、孟津、孟州及城北之四埽则兼沁水事，设黄沁都巡河官一员于怀州以临之。
chóng fú shàng xià wèi nán qí shàng sì sǎo shǔ wèi nán dōu xún hé guān zé jū xīn xiāng
这句话大意是：崇福上下、卫南、淇上四埽属卫南都巡河官，则居新乡。
wǔ chéng bái mǎ shū chéng jiào chéng sì sǎo shǔ jùn huá dōu xún hé guān zé chù jiào chéng
这句话大意是：武城、白马、书城、教城四埽属浚滑都巡河官，则处教城。
cáo diān dōu xún hé guān zé zǒng dōng míng xi jiā mèng huá lìng chéng sì sǎo
这句话大意是：曹甸都巡河官则总东明、西佳、孟华、凌城四埽。
cáo jì dōu xún hé guān zé sī dìng táo jì běi hán shān jīn shān sì sǎo zhě yě
这句话大意是：曹济都巡河官则司定陶、济北、寒山、金山四埽者也。
gù dū xún hé guān fán liù yuán
这句话大意是：故都巡河官凡六员。
hòu yòu tè shè chóng fú shàng xià sǎo dōu xún hé guān jiān shí qiáo shǐ
这句话大意是：后又特设崇福上下埽都巡河官兼石桥使。
fán xún hé guān jiē cóng dōu shuǐ jiān lián jǔ zǒng tǒng sǎo bīng wàn èr qiān rén suì yòng xīn bǎi yī shí yī wàn sān qiān yú shù cǎo bǎi bā shí sān wàn qī bǎi yú shù zhuāng yì zhī mù bù yǔ cǐ bèi hé zhī héng zhì yě
这句话大意是：凡巡河官，皆从都水监廉举，总统埽兵万二千人，岁用薪百一十一万三千余束，草百八十三万七百余束，桩杙之木不与，此备河之恒制也。
dà dìng bā nián liù yuè hé jué li gù dù shuǐ kuì cáo zhōu chéng fēn liú yú dān zhōu zhī jìng
这句话大意是：大定八年六月，河决李固渡，水溃曹州城，分流于单州之境。
jiǔ nián zhēng yuè cháo tíng qiǎn dōu shuǐ jiān liáng sù wǎng shì zhī
这句话大意是：九年正月，朝廷遣都水监梁肃往视之。
hé nán tǒng jūn shǐ zōng shì zōng xù yán dà hé suǒ yǐ jué yì zhě yǐ hé dào jī yū bù néng shòu shuǐ gù yě
这句话大意是：河南统军使宗室宗叙言：“大河所以决溢者，以河道积淤，不能受水故也。
jīn cáo dān suī bèi qí huàn ér liǎng zhōu běn yǐ shuǐ lì wéi shēng suǒ hài nóng tián wú jǐ
这句话大意是：今曹、单虽被其患，而两州本以水利为生，所害农田无几。
jīn yù hé fù gù dào bù wéi dà fèi gōng yì yòu zú nán chéng gōng
这句话大意是：今欲河复故道，不惟大费工役，又卒难成功。
zòng néng sāi zhī tā rì lín liáo yì jiāng kuì jué zé shān dōng hé huàn yòu fēi cáo dān bǐ yě
这句话大意是：纵能塞之，他日霖潦，亦将溃决，则山东河患又非曹、单比也。
yòu yán hé shù zhōu zhī de zhòu xīng dà yì rén xīn dòng yáo kǒng sòng rén chéng jiàn gòu wèi biān huàn
这句话大意是：又沿河数州之地，骤兴大役，人心动摇，恐宋人乘间构为边患。
ér sù yì yán xīn hé shuǐ liù fēn jiù hé shuǐ sì fēn jīn ruò sāi xīn hé zé èr shuǐ fù hé wèi yī
这句话大意是：”而肃亦言：“新河水六分，旧河水四分，今若塞新河，则二水复合为一。
rú yù zhàng yì nán jué zé hài yú nán jīng běi jué zé shān dōng hé běi jiē bèi qí hài
这句话大意是：如遇涨溢，南决则害于南京，北决‘则山东、河北皆被其害。
bù ruò li gù nán zhù dī yǐ fáng jué yì wèi biàn
这句话大意是：不若李固南筑堤以防决溢为便。
shàng shū shěng yǐ wén shàng cóng zhī
这句话大意是：”尚书省以闻，上从之。
shí nián sān yuè bài zōng xù wèi cān zhī zhèng shì shàng yù zhī yuē qīng zuó wèi hé nán tǒng jūn shí cháng yán huáng hé dī sào lì hài shén hé zhèn yì
这句话大意是：十年三月，拜宗叙为参知政事，上谕之曰：“卿昨为河南统军时，尝言黄河堤埽利害，甚合朕意。
zhèn měi niàn bǎi xìng fán yǒu chà diào lì hù wéi jiān ruò bù zǎo jì ér pò qī zhēng liǎn zé mín zēng shí bèi zhī fèi
这句话大意是：朕每念百姓凡有差调，吏互为奸，若不早计而迫期征敛，则民增十倍之费。
rán qí suǒ zhēng zhī wù huò wěi jī jīng nián zhì fǔ xiǔ bù kě fù yòng shǐ wú mín shù shí wàn zhī cái jiē wèi qì wù cǐ hài fēi xì
现代白话：然其所征之物，或委积经年，至腐朽不可复用，使我民数十万之财，皆为弃物，此害非细。
qīng jì cān cháo zhèng fán lèi cǐ zhě jiē dāng gé qí bì zé suǒ lì ér xíng zhī
这句话大意是：卿既参朝政，凡类此者皆当革其弊，择所利而行之。
shí yī nián hé jué wáng cūn nán jīng mèng wèi zhōu jiè duō bèi qí hài
这句话大意是：”十一年，河决王村，南京孟、卫州界多被其害。
shí èr nián zhēng yuè shàng shū shěng zòu jiǎn shì guān yán shuǐ dōng nán xíng qí shì shén dà
这句话大意是：十二年正月，尚书省奏：“检视官言，水东南行，其势甚大。
kě zì hé yīn guǎng wǔ shān xún hé ér dōng zhì yuán wǔ yáng wǔ dōng míng děng xiàn mèng wèi děng zhōu zēng zhù dī àn rì yì fū wàn yī qiān qī yǐ liù shí rì bì
这句话大意是：可自河阴广武山循河而东，至原武、阳武、东明等县孟、卫等州增筑堤岸，日役夫万一千，期以六十日毕。
zhào qiǎn tài fǔ shǎo jiān zhāng jiǔ sī tóng zhī nán jīng liú shǒu shì hé shí liè miǎo xiǎo zì ā bǔ sūn jiān hù gōng zuò
这句话大意是：”诏遣太府少监张九思、同知南京留守事纥石烈邈(小字阿补孙)监护工作。
shí sān nián sān yuè yǐ shàng shū shěng qǐng xiū mèng jīn yíng zé chóng fú sǎo dī yǐ bèi shuǐ huàn shàng nǎi mìng xióng wǔ yǐ xià bā sǎo bìng yǐ lèi cóng shì
这句话大意是：十三年三月，以尚书省请修孟津、荥泽、崇福埽堤以备水患，上乃命雄武以下八埽并以类从事。
shí qī nián qiū qī yuè dà yǔ hé jué bái gōu
这句话大意是：十七年秋七月，大雨，河决白沟。
shí èr yuè shàng shū shěng zòu xiū zhù hé dī rì yì fū yī wàn yī qiān wǔ bǎi yǐ liù shí rì bì gōng
这句话大意是：十二月，尚书省奏：“修筑河堤，日役夫一万一千五百，以六十日毕工。
zhào yǐ shí bā nián èr yuè yī rì fā liù bǎi lǐ nèi jūn fu bìng qǔ zhí guān rén lì zhī bàn yú tīng fā mín fū yǐ shàng shū gōng bù láng zhōng zhāng dà jié tóng zhī nán jīng liú shǒu shì gāo sū dǒng yì
这句话大意是：”诏以十八年二月一日发六百里内军夫，并取职官人力之半，余听发民夫，以尚书工部郎中张大节、同知南京留守事高苏董役。
xiān shì xiáng fú xiàn chén qiáo zhèn zhī dōng zhì chén liú pān gǎng huáng hé dī dào sì shí yú lǐ yǐ xiàn guān shè qí shì nán jīng yǒu sī yán qǐ zhuān shè sǎo guān shí jiǔ nián jiǔ yuè nǎi shè jīng sǎo xún hé guān yī yuán
这句话大意是：先是，祥符县陈桥镇之东至陈留潘岗，黄河堤道四十余里以县官摄其事，南京有司言，乞专设埽官，十九年九月，乃设京埽巡河官一员。
èr shí nián hé jué wèi zhōu jí tíng jīn jīng dōng sǎo mí màn zhì yú guī dé fǔ
这句话大意是：二十年，河决卫州及廷津京东埽，弥漫至于归德府。
jiǎn shì guān nán jīng fù liú shǒu shí mǒ huī zhě yán hé shuǐ yīn jīn qiū lín lǎo bào zhǎng suì shī gù dào shì yì nán xíng
这句话大意是：检视官南京副留守石抹辉者言：“河水因今秋霖潦暴涨，遂失故道，势益南行。
zǎi chén yǐ wén
这句话大意是：”宰臣以闻。
nǎi zì wèi zhōu sǎo xià jiē guī dé fǔ nán běi liǎng àn zēng zhù dī yǐ hàn tuān nù jì gōng yī bǎi qī shí jiǔ wàn liù qiān yú rì yì fū èr wàn sì qiān yú qī yǐ qī shí rì bì gōng
这句话大意是：乃自卫州埽下接归德府南北两岸增筑堤以捍湍怒，计工一百七十九万六千余，日役夫二万四千余，期以七十日毕工。
suì yú guī dé fǔ chuàng shè xún hé guān yī yuán sǎo bīng èr bǎi rén qiě zhào pín yì fū zhī de yǔ miǎn jīn nián shuì fù
这句话大意是：遂于归德府创设巡河官一员，埽兵二百人，且诏频役夫之地与免今年税赋。
èr shí yī nián shí yuè yǐ hé yí gù dào mìng zhù dī yǐ bèi
这句话大意是：二十一年十月，以河移故道，命筑堤以备。
èr shí liù nián bā yuè hé jué wèi zhōu dī huài qí chéng
这句话大意是：二十六年八月，河决卫州堤，坏其城。
shàng mìng hù bù shì láng wáng jì dōu shuǐ shǎo jiān wáng rǔ jiā chí chuán cuò huà bèi yù
现代白话：上命户部侍郎王寂、都水少监王你嘉驰传措画备御。
ér jì shì bèi zāi zhī mín bù wéi zhěng jiù nǎi zhuān jí zhòng yǐ wǎng yú qǔ guān wù wéi shì mín shén yuàn jí
这句话大意是：而寂视被灾之民不为拯救，乃专集众以网鱼取官物为事，民甚怨嫉。
shàng wén ér è zhī
这句话大意是：上闻而恶之。
jì ér hé shì fàn làn jí dà míng
这句话大意是：既而，河势泛滥及大名。
shàng yú shì qiǎn hù bù shàng shū liú wěi wǎng xíng gōng bù shì cóng yí guī huà chù jì wèi cài zhōu fáng yù shǐ
这句话大意是：上于是遣户部尚书刘玮往行工部事，从宜规画，黜寂为蔡州防御使。
dōng shí yuè shàng wèi zǎi chén yuē zhèn wén wáng sòng hé fáng yī bù zhì yī rén kě tiān shè hé fáng jūn shù
这句话大意是：冬十月，上谓宰臣曰：“朕闻亡宋河防一步置一人，可添设河防军数。
tā rì yòu yuē bǐ wén hé shuǐ fàn yì mín lí qí hài zhě zī chǎn jiē kōng
这句话大意是：”它日，又曰：“比闻河水泛溢，民罹其害者，赀产皆空。
jīn fù qiǎn guān yú bèi zāi lù fēn tuī pái hé yé
这句话大意是：今复遣官于被灾路分推排，何耶？
yòu chéng zhāng rǔ lín yuē jīn tuī pái zhě jiē fēi bèi zāi zhī chù
现代白话：”右丞张你霖曰：“今推排者皆非被灾之处。
shàng yuē suī rán bì qí lín dào yě
这句话大意是：”上曰：“虽然，必其邻道也。
jì lín shuǐ ér jū qǐ wú jīng rǎo qiān bì zhě hu
这句话大意是：既邻水而居，岂无惊扰迁避者吗？
jì qí zī chǎn qǐ yǒu yú zāi
现代白话：计其赀产，岂有余啊！
shàng hé tuī pái wèi
这句话大意是：尚何推排为。
shí yī yuè yòu wèi zǎi chén yuē hé wèi jué wèi zhōu shí cháng yǒu yán zhě jì jué zhī hòu yǒu sī hé gù bù lìng zhèn zhī
现代白话：”十一月，又谓宰臣曰：“河未决卫州时尝有言者，既决之后，有司为什么不令朕知。
mìng xún qí gù
这句话大意是：”命询其故。
èr shí qī nián chūn zhēng yuè shàng shū shěng yán zhèng zhōu hé yīn xiàn shèng hòu miào qián dài hé shuǐ wéi huàn lǚ dǎo yǒu yīng cháng jiā fēng hào miào é
这句话大意是：二十七年春正月，尚书省言：“郑州河阴县圣后庙，前代河水为患，屡祷有应，尝加封号庙额。
jīn yīn dǎo qí hé suì ān liú qǐ jiā bāo zèng
这句话大意是：今因祷祈，河遂安流，乞加褒赠。
shàng cóng qí qǐng tè jiā hào yuē zhāo yìng shùn jì shèng hòu miào yuē líng dé shàn lì zhī miào
这句话大意是：”上从其请，特加号曰昭应顺济圣后，庙曰灵德善利之庙。
èr yuè yǐ wèi zhōu xīn xiāng xiàn lìng zhāng jù chéng táng kuò táng gǔ chū zhǔ bù wēn dūn wēi hē yǐ hé shuǐ rù chéng bì sè jiù hù yǒu gōng jiē qiān shǎng yǒu chà
这句话大意是：二月，以卫州新乡县令张虡、丞唐括唐古出、主簿温敦偎喝，以河水入城闭塞救护有功，皆迁赏有差。
yù shǐ tái yán zì lái yán hé jīng fǔ zhōu xiàn guān zuò shì guǎn nèi hé fáng quē rǎng tè bù jiè yì
这句话大意是：御史台言：“自来沿河京、府、州、县官坐视管内河防缺壤，特不介意。
ruò lìng yán hé jīng fǔ zhōu xiàn cháng èr guān jiē yú míng xián guǎn gōu hé fáng shì rú rèn nèi guī cuò yǒu fāng néng yù dà huàn huò shǒu hù bù jǐn yǐ zhì shū yú lín shí wén zòu yǐ yì shǎng fá
这句话大意是：若令沿河京、府、州县长贰官皆于名衔管勾河防事，如任内规措有方能御大患，或守护不谨以致疏虞，临时闻奏，以议赏罚。
shàng cóng zhī réng mìng měi suì jiāng fàn zhī shí lìng gōng bù guān yī yuán yán hé jiǎn shì
这句话大意是：”上从之，仍命每岁将泛之时，令工部官一员沿河检视。
yú shì yǐ nán jīng fǔ jí suǒ shǔ yán jīn fēng qiū xiáng fú kāi fēng chén liú zuò chéng qǐ xiàn cháng yuán guī dé fǔ jí suǒ shǔ sòng chéng níng líng yú chéng
这句话大意是：于是以南京府及所属延津、封丘、祥符、开封、陈留、胙城、杞县、长垣、归德府及所属宋城、宁陵、虞城，。
hé nán fǔ jí mèng jīn
这句话大意是：河南府及孟津，。
hé zhōng fǔ jí hé dōng
这句话大意是：河中府及河东，。
huái zhōu hé nèi wǔ zhì
这句话大意是：怀州河内、武陟，。
tóng zhōu cháo yì
这句话大意是：同州朝邑，。
wèi zhōu jí xīn xiāng huò jiā xú zhōu péng chéng xiāo fēng
这句话大意是：卫州汲、新乡、获嘉、徐州彭城、萧、丰，。
mèng zhōu hé yáng wēn
这句话大意是：孟州河阳、温，。
zhèng zhōu hé yīn yíng zé yuán wǔ sì shuǐ
这句话大意是：郑州河阴、荥泽、原武、汜水，。
jùn zhōu wèi
这句话大意是：浚州卫，。
shǎn zhōu wén xiāng hú chéng líng bǎo
这句话大意是：陕州阌乡、湖城、灵宝，。
cáo zhōu jì yīn
这句话大意是：曹州济阴，。
huá zhōu bái mǎ
这句话大意是：滑州白马，。
huī zhōu xiāng yì
这句话大意是：睢州襄邑，。
téng zhōu pèi
这句话大意是：滕州沛，。
dān zhōu shàn fù
这句话大意是：单州单父，。
jiě zhōu píng lù
这句话大意是：解州平陆，。
kāi zhōu pú yáng
这句话大意是：开州濮阳，。
jì zhōu jiā xiáng jīn xiāng yùn chéng
这句话大意是：济州嘉祥、金乡、郓城，。
sì fǔ shí liù zhōu zhī cháng èr jiē tí jǔ hé fáng shì
这句话大意是：四府、十六州之长贰皆提举河防事，。
sì shí sì xiàn zhī lìng zuǒ jiē guǎn gōu hé fáng shì
这句话大意是：四十四县之令佐皆管勾河防事。
chū wèi zhōu wèi hé shuǐ suǒ huài nǎi mìng zēng zhù sū mén qiān qí zhōu zhì
这句话大意是：初，卫州为河水所坏，乃命增筑苏门，迁其州治。
zhì èr shí bā nián shuǐ xi jū mín shāo hái jiē bù lè qiān
这句话大意是：至二十八年，水息，居民稍还，皆不乐迁。
yú shì qiǎn dà lǐ shǎo qīng kāng yuán bì àn shì zhī
这句话大意是：于是遣大理少卿康元弼按视之。
yuán bì hái zòu jiù zhōu mín fù yè zhě shén zhòng qiě nán shǐ yì dào guǎn shě suǒ zài xiàng yǐ bù wèi shuǐ bèi yǐ gù bèi hài
这句话大意是：元弼还奏：“旧州民复业者甚众，且南使驿道馆舍所在，向以不为水备，以故被害。
ruò dàn xiū qí dī zhī báo quē zhě kě yǐ wú yú bǐ zhī qiān zhì suǒ shěng shù bèi bù ruò cóng qí mín qíng xiū zhì jiù chéng wèi biàn
现代白话：若但修其堤之薄缺者，能够无虞，比之迁治，所省数倍，不若从其民情，修治旧城为便。
nǎi bù qiān zhōu réng chì zì jīn hé fáng guān sī dài màn shī bèi zhě jiē zhòng dǐ yǐ zuì
这句话大意是：”乃不迁州，仍敕自今河防官司怠慢失备者，皆重抵以罪。
èr shí jiǔ nián wǔ yuè hé yì yú cáo zhōu xiǎo dī zhī běi
这句话大意是：二十九年五月，河溢于曹州小堤之北。
liù yuè shàng yù zhǐ yǒu sī yuē bǐ wén wǔ yuè èr shí bā rì hé yì ér suǒ bào wén zì rú cǐ jī zhì
这句话大意是：六月，上谕旨有司曰：“比闻五月二十八日河溢，而所报文字如此稽滞。
shuǐ shì zuì jí gōng bù kě huǎn shāo huǎn shí qǐng zé nán gù hù yǐ
现代白话：水事最急，功不可缓，稍缓时顷，则难固护了。
shí èr yuè gōng bù yán yíng zhù hé dī yòng gōng liù bǎi bā wàn yú jiù yòng sǎo bīng jūn fu wài yǒu sì bǎi sān shí yú wàn gōng dāng yòng mín fu
这句话大意是：”十二月，工部言：“营筑河堤，用工六百八万余，就用埽兵军夫外，有四百三十余万工当用民夫。
suì zhào mìng qù yì suǒ wǔ bǎi lǐ zhōu fǔ chà gù yú bù chà fu zhī de jūn zhēng gù qián yàn wù lì kē zhī
这句话大意是：”遂诏命去役所五百里州、府差顾，于不差夫之地均征顾钱，验物力科之。
měi gōng qián bǎi wǔ shí jiāo wài rì zhī guān qián wǔ shí wén mǐ shēng bàn
这句话大意是：每工钱百五十交外，日支官钱五十文，米升半。
réng mìng zhāng huà jūn jié dù shǐ nèi zú yì dōu shuǐ shǎo jiān dà líng shòu tí kòng wǔ bǎi rén wǎng lái tán yā
这句话大意是：仍命彰化军节度使内族裔、都水少监大龄寿提控五百人往来弹压。
xiān shì hé nán lù tí xíng sī yán yán hé jū mín duō kùn fá táo yí gài yǐ hé fáng chāi yì fán zhòng gù yě
这句话大意是：先是，河南路提刑司言：“沿河居民多困乏逃移，盖以河防差役烦重故也。
qiè wéi yù shuǐ huàn zhě bù guò dī sào ruò tǔ gōng cóng shí jì liào xīn gǎo zhuāng yì yǐ shí zhēng liǎn yì fù hé nán
这句话大意是：窃惟御水患者，不过堤埽，若土功从实计料，薪藁桩杙以时征敛，亦复何难。
jīn chūn zhù dī dōu shuǐ jiān chū liào qǔ tǔ shén jìn jí qí xīng gōng nǎi yuǎn shù bèi rén fū jù bù jí chéng guì jià mǎi tǔ yī duì zhī jiān duō zhì qiān guàn
这句话大意是：今春筑堤，都水监初料取土甚近，及其兴工乃远数倍，人夫惧不及程，贵价买土，一队之间多至千贯。
yòu xǔ zhōu chū kē xīn gǎo shí bā wàn yú shù jì ér yòu pèi sì wàn sì qiān shì jiē cháng suì bì yòng zhī wù nóng xì jūn kē zé yì shū nà
这句话大意是：又许州初科薪藁十八万余束，既而又配四万四千，是皆常岁必用之物，农隙均科则易输纳。
zì jīn dī sào xīng gōng qǐ lìng běn jiān yǐ shí jì dù liàng yī suì suǒ yòng wù liào yàn shù zhé shuì huò lìng hé mǎi yú dōng yuè fēn wéi sān xiàn shū nà wèi biàn
这句话大意是：自今堤埽兴工，乞令本监以实计度，量一岁所用物料，验数折税，或令和买，于冬月分为三限输纳为便。
zhào shàng shū shěng xiáng yì yǐ wén
这句话大意是：”诏尚书省详议以闻。
míng chāng yuán nián chūn zhèng yuè shàng shū shěng zòu chén děng yǐ wéi zì jīn fán xīng gōng yì xiān liàng fù tǔ yuǎn jìn zēng zhù gāo bēi dìng gōng lì xiàn bǎng yù shǐ rén xiān zhī wú lìng zēng jiā lì yì
这句话大意是：明昌元年春正月，尚书省奏：“臣等以为，自今凡兴工役，先量负土远近，增筑高卑，定功立限，榜谕使人先知，无令增加力役。
bìng hé fáng suǒ yòng wù sè wěi dōu shuǐ jiān měi suì yú bā yuè yǐ qián xiān jū jí jiù zhù wù wài shí quē zhī shù jí cì nián chūn gōng duō guǎ yí bào zhuǎn yùn sī jì zhì yú dōng sān yuè fēn xiàn shū nà
这句话大意是：并河防所用物色，委都水监每岁于八月以前，先拘籍旧贮物外实阙之数，及次年春工多寡，移报转运司计置，于冬三月分限输纳。
rú shuǐ shì bù cháng xià qiū bào zhǎng wēi jí zé yòng xiāng lín sǎo fēn fáng bèi zhī wù bù zú zé fù yú suǒ jìn zhōu xiàn hé mǎi
这句话大意是：如水势不常，夏秋暴涨危急，则用相邻埽分防备之物，不足，则复于所近州县和买。
rán fù lǜ rén hù dào tú ní nào jiān yú yùn nà zhǐ yī shuì nèi kē zhé tā wù gèng wéi zēng jià dāng guān zhī fù wéi zhě bìng lùn rú lǜ réng lìng suǒ shǔ tí xíng sī zhèng guān yī yuán chí yì jiān shì tǐ jiū rú cǐ zé yì zuò yǒu chéng ér hé bù shī bèi
这句话大意是：然复虑人户道涂泥淖，艰于运纳，止依税内科折他物，更为增价，当官支付，违者并论如律，仍令所属提刑司正官一员驰驿监视体究，如此则役作有程，而河不失备。
zhì kě zhī
这句话大意是：”制可之。
sì nián shí yī yuè shàng shū shěng zòu hé píng jūn jié dù shǐ wáng rǔ jiā děng yán dà hé nán àn jiù yǒu fèn liú hé kǒu rú kě shū dǎo zú xiè qí shì jí zhǎng dī yǐ běi kǒng yì yǒu kě yǐ guī nà pái yuè zhī chù qǐ wěi guān shì zhī
现代白话：四年十一月，尚书省奏：“河平军节度使王你嘉等言：‘大河南岸旧有分流河口，如可疏导，足泄其势，及长堤以北恐亦有能够归纳排瀹之处，乞委官视之。
jì běi sǎo yǐ běi yi chuàng qǐ yuè dī
这句话大意是：济北埽以北宜创起月堤。
chén děng yǐ wéi yi cóng suǒ yán
这句话大意是：’臣等以为宜从所言。
qí běn jiān guān jiē yǐ ān liàn hé fáng gù zhù yǐ shì zhí dāng shǐ cóng rǔ jiā děng tóng wǎng xiāng shì zhù miǎn yì yì
现代白话：其本监官皆以谙练河防故注以是职，当使从你嘉等同往相视，庶免异议。
rú dà hé nán běi bì bù néng kāi tiāo guī nà qí yuè dī yi yī suǒ liào xīng xiū
这句话大意是：如大河南北必不能开挑归纳，其月堤宜依所料兴修。
shàng cóng zhī
这句话大意是：”上从之。
shí èr yuè chì dōu shuǐ jiān guān tí kòng xiū zhù huáng hé dī jí lìng dà míng fǔ chà zhèng qiān hù yī yuán bù jiǎ jūn èr bǎi rén tán yā gòu dàng
这句话大意是：十二月，敕都水监官提控修筑黄河堤，及令大名府差正千户一员，部甲军二百人弹压勾当。
wǔ nián chūn zhēng yuè
这句话大意是：五年春正月，。
shàng shū shěng zòu dōu shuǐ jiān chéng tián lì tóng běn jiān guān jiǎng yì huáng hé lì hài
这句话大意是：尚书省奏：“都水监丞田栎同本监官讲议黄河利害，。
cháng yǐ zhuàng shàng yán
这句话大意是：尝以状上言，。
qián dài měi yù gǔ dī nán jué
这句话大意是：前代每遇古堤南决，。
duō jīng nán běi qīng hé fēn liú
这句话大意是：多经南、北清河分流，。
nán qīng hé běi xià yǒu kū hé shǔ dào
这句话大意是：南清河北下有枯河数道，。
hé shuǐ liú qí zhōng zhě cháng zhì qī bā fēn
这句话大意是：河水流其中者长至七八分，。
běi qīng hé nǎi jǐ shuǐ gù dào
这句话大意是：北清河乃济水故道，。
kě róng sān èr fēn ér yǐ
这句话大意是：可容三二分而已。
lìng hé shuǐ qū běi niè zhǎng dī ér liú zhě shí yú chǔ ér dī wài lǜ duō jī shuǐ kǒng nán yī yuán liào zēng xiū zhǎng dī yǔ chuàng zhù yuè dī yě
这句话大意是：令河水趋北，啮长堤而流者十余处，而堤外率多积水，恐难依元料增修长堤与创筑月堤也。
kě yú běi àn qiáng cūn jué hé rù liáng shān luò gù dào yī jiù zuò nán běi liǎng qīng hé fēn liú
这句话大意是：可于北岸墙村决河入梁山泺故道，依旧作南、北两清河分流。
rán běi qīng hé jiù dī suì jiǔ bù wán dāng lì nián xiàn zēng zhù dà dī ér liáng shān gù dào duō yǒu tún tián jūn hù yì yi qiān xǐ
这句话大意是：然北清河旧堤岁久不完，当立年限增筑大堤，而梁山故道多有屯田军户，亦宜迁徙。
jīn nǐ xiān yú nán àn wáng cūn yi cūn liǎng chǔ jué dī dǎo shuǐ shǐ cháng dī kě yǐ gù hù gū yi réng jiù rú bù néng shū dǎo jí yī shàng kāi jué fēn wéi sì dào sì jiàn shuǐ shì suí yí liào lǐ
现代白话：今拟先于南岸王村、宜村两处决堤导水，使长堤能够固护，姑宜仍旧，如不能疏导，即依上开决，分为四道，俟见水势随宜料理。
shàng shū shěng yǐ lì děng suǒ yán yǔ míng chāng èr nián liú wěi děng suǒ àn shì lì hài bù tóng jí lìng chén yán rén féng dé yú yǔ lì miàn duì yì yǒu bù hé zhě sòng gōng bù yì
这句话大意是：”尚书省以栎等所言与明昌二年刘玮等所案视利害不同，及令陈言人冯德舆与栎面对，亦有不合者，送工部议。
fù yán ruò jù yú qiáng cūn shū jué yuán bīn běi qīng hé zhōu xiàn èr shí yú chǔ liǎng àn lián gèn qiān yǒu yú lǐ qí dī fáng sù bù xiū bèi kǒng suǒ tún jūn hù yì zú nán xǐ
这句话大意是：复言：“若遽于墙村疏决，缘濒北清河州县二十余处，两岸连亘千有余里，其堤防素不修备，恐所屯军户亦卒难徙。
jīn suì xiān yú nán àn yán jīn xiàn dī jué dī xiè shuǐ qí běi àn zhǎng dī zì bái mǎ yǐ xià dìng táo yǐ shàng bìng yi jiā gōng zhù hù zhù kě yǐ è jiāng lái zhī huàn
现代白话：今岁先于南岸延津县堤决堤泄水，其北岸长堤自白马以下，定陶以上，并宜加功筑护，庶能够遏将来之患。
ruò dìng táo yǐ dōng sān sǎo qì dī zé bù bì xiū zhǐ jué jiù yā hé kǒu yǐn dǎo jī shuǐ dōng nán xíng liú dī běi zhāng biāo bái tǎ liǎng hé jiān ài shuǐ jūn hù kě shǐ qiān xǐ jí liáng shān luò gù dào fēn tún zhě yì dāng yù wèi ān zhì
这句话大意是：若定陶以东三埽弃堤则不必修，止决旧压河口，引导积水东南行，流堤北张彪、白塔两河间，碍水军户可使迁徙，及梁山泺故道分屯者，亦当预为安置。
zǎi chén zòu yuē ruò jù cóng lì děng suǒ nǐ kǒng jì gēng zhāng lì hài fēi xì
这句话大意是：”宰臣奏曰：“若遽从栎等所拟，恐既更张，利害非细。
bǐ zhào hé píng jūn jié dù shǐ wáng rǔ jiā tóng jì yì xiān chà gàn jì guān liǎng yuán xíng hù gōng bù shì fù shì zhī tóng zé jiù lìng jì shí yòng gōng wù liàng zhōu xiàn yuǎn jìn yǐ diào dīng fū qí dū qù chūn gōng guān jí chōng jīn suì shǒu zhǎng jí yǔ běn jiān guān tóng yì jīng jiǔ zhī lì
现代白话：比召河平军节度使王你嘉同计议，先差干济官两员行户工部事覆视之，同则就令计实用工物、量州县远近以调丁夫，其督趣春工官即充今岁守涨，及与本监官同议经久之利。
zhào yǐ zhī dà míng fǔ shì nèi zú yì shàng shū hù bù láng zhōng li jìng yì chōng xíng hù gōng bù shì yǐ cān zhī zhèng shì xū chí guó dū tí kòng
这句话大意是：”诏以知大名府事内族裔、尚书户部郎中李敬义充行户工部事，以参知政事胥持国都提控。
yòu zòu chà dé zhōu fáng yù shǐ li xiàn kě shàng shū hù bù láng zhōng jiāo xù yú shān dōng dāng shuǐ suǒ jīng zhōu xiàn zhù hù chéng dī jí běi qīng hé liǎng àn jiù yǒu dī chǔ bié lǜ dīng fū xiū zhù yì jiù lìng jiǎng jiū hé fáng zhī jì
这句话大意是：又奏差德州防御使李献可、尚书户部郎中焦旭于山东当水所经州县筑护城堤，及北清河两岸旧有堤处别率丁夫修筑，亦就令讲究河防之计。
tā rì shàng yǐ sòng yán shì liáng suǒ shù huáng hé lì hài yī zhì fù cān zhī zhèng shì mǎ qí yuē cǐ shū suǒ yán yì yǒu kě yòng zhě jīn yǐ cì qīng
这句话大意是：他日，上以宋阎士良所述《黄河利害》一帙，付参知政事马琪曰：“此书所言亦有可用者，今以赐卿。
èr yuè shàng yù píng zhāng zhèng shì shǒu zhēn yuē wáng rǔ jiā tián lì zhuān guǎn hé fáng cǐ guó jiā zhī zhòng shì yě
现代白话：”二月，上谕平章政事守贞曰：“王你嘉、田栎专管河防，此国家之重事也。
zhèn bǐ wèn qí céng yú nán àn xíng shì fǒu
这句话大意是：朕比问其曾于南岸行视否？
nǎi chēng wèi yě
这句话大意是：”乃称：‘未也。
yòu wèn shuǐ jué néng xíng nán àn hu
这句话大意是：’又问水决能行南岸吗？
yòu yún bù kě zhī
这句话大意是：又云：‘不可知。
qiě shuǐ qū běi jiǔ yǐ zì qù suì biàn dāng jīng huà jīn bù chēng zhí rú shì yé
现代白话：’且水趋北久了，自去岁便当经画，今不称职如是耶！
kě yù zhǐ lìng wǎng jìn xīn gù hù wú zhì shī bèi jí jiǎng jiū suǒ yǐ jīng jiǔ zhī jì
这句话大意是：可谕旨令往尽心固护，无致失备，及讲究所以经久之计。
shāo shè wéi màn dāng bìng zhì zuì
这句话大意是：稍涉违慢，当并治罪。
sān yuè xíng shěng bìng xíng hù gōng bù jí dōu shuǐ jiān guān gè yán hé fáng lì hài shì
这句话大意是：”三月，行省并行户工部及都水监官各言河防利害事。
dōu shuǐ jiān yuán nǐ yú nán àn wáng cūn yi cūn liǎng chù kāi dǎo hé shì yuán běi lái shuǐ shì qù yi cūn dī shāo huǎn wéi wáng cūn àn xiàng shàng shù lǐ wò juǎn kě yǐ kāi jué zuò yī hé qiě wú suǒ fàn zhī chéng shì cūn luò
现代白话：都水监元拟于南岸王村、宜村两处开导河势，缘北来水势去宜村堤稍缓，唯王村岸向上数里卧卷，能够开决作一河，且无所犯之城市村落。
yòu nǐ yú běi àn qiáng cūn shū jué yī jiù fēn zuò liǎng qīng hé rù liáng shān gù dào běi qīng hé liǎng àn sù yǒu xiǎo dī bù wán fù dāng zhù dà dī
这句话大意是：又拟于北岸墙村疏决，依旧分作两清河入梁山故道，北清河两岸素有小堤不完，复当筑大堤。
shàng shū shěng wèi yǐ huáng hé zhī shuǐ shì ruò yú qiáng cūn jué zhù zé shān dōng zhōu xiàn gāo yú zhī dì jí zhū yán chǎng bì bèi lún nì
这句话大意是：尚书省谓：“以黄河之水势，若于墙村决注，则山东州县膏腴之地及诸盐场必被沦溺。
shè shǐ xiū zhù huài dī ér yòu tūn nà bù jìn gōng yì zhì zhòng xū kùn shān dōng zhī mín fēi xǐ wú yì ér yòu hài zhī yě
这句话大意是：设使修筑坏堤，而又吞纳不尽，功役至重，虚困山东之民，非徙无益，而又害之也。
kuàng zhǎng dī yǐ jiā hù fù yú nán àn shū jué shuǐ shì yǐ qǐn jué hé rù liáng shān luò zhī yì shuǐ suǒ jīng chéng yì yǐ quàn lǜ zuò hù chéng dī yǐ xiān suǒ xiū qīng hé jiù dī yi qiǎn ba zhī
现代白话：况长堤已加护，复于南岸疏决水势，已寝决河入梁山泺之议，水所经城邑已劝率作护城堤了，先所修清河旧堤宜遣罢之。
jiān chéng tián lì yán dìng táo yǐ dōng sān sǎo qì dī bù dàng xiū zhǐ yán jué jiù yā hé kǒu yǐ dǎo jiàn shuǐ rù dī běi zhāng biāo bái tǎ liǎng hé zhī jiān fán dāng shuǐ chōng tún tián hù xū lìng qiān xǐ
这句话大意是：监丞田栎言定陶以东三埽弃堤不当修，止言：‘决旧压河口以导渐水入堤北张彪、白塔两河之间，凡当水冲屯田户须令迁徙。
chén děng suǒ jiàn zhǐ dāng dī qián zuò mù àn yǐ bèi zhī qí jiān jū rén wèi dāng qiān xǐ zhì xià qiū shuǐ shì fàn yì quán lìng bì zhī shuǐ luò zé dāng gè fù yè cǐ yì hù gōng bù zhī suǒ yán yě
这句话大意是：’臣等所见，止当堤前作木岸以备之，其间居人未当迁徙，至夏秋水势泛溢，权令避之，水落则当各复业，此亦户工部之所言也。
shàng yuē de zhī xiāng qù rú cǐ qí yuǎn bǐ zhōng lì hài ān dé xī zhī
这句话大意是：”上曰：“地之相去如此其远，彼中利害，安得悉知？
wéi wěi xíng shěng jìn xīn cuò huà kě yě
这句话大意是：惟委行省尽心措画可也。
sì yuè yǐ tián lì yán hé fáng shì shàng yù zhǐ cān zhī zhèng shì chí guó yuē cǐ shì bù wéi zé qīng yào qīng děng tóng xīn guī huà bù láo zhèn xīn ěr
现代白话：”四月，以田栎言河防事，上谕旨参知政事持国曰：“此事不惟责卿，要卿等同心规画，不劳朕心你。
rú lì suǒ yán zhù dī yòng èr shí wàn gōng suì yì wǔ shí rì wǔ nián kě bì cǐ yì zhī dà gǔ suǒ wèi yǒu
这句话大意是：如栎所言，筑堤用二十万工，岁役五十日，五年可毕，此役之大，古所未有。
kuàng qí chéng fǒu wèi kě zhī jiù shǐ kě chéng kǒng nán xíng yě
这句话大意是：况其成否未可知，就使可成，恐难行也。
qiān tú jūn hù sì qiān zé bù wéi nán rán qí shuǐ tè jué shàng bù zhī suǒ guī tǎng yǒu kuì zǒu ruò hé zhī wú
这句话大意是：迁徒军户四千则不为难，然其水特决，尚不知所归，傥有溃走，若何枝梧。
rú lìng nán àn liǎng chù shū jué shǐ qí shuǐ qū nán huò kě fēn shā qí shì
这句话大意是：如令南岸两处疏决，使其水趋南，或可分杀其势。
rán shuǐ zhī xíng shì zhèn bù qīn jiàn nán wéi tiáo huà suī qīng yì rán
这句话大意是：然水之形势，朕不亲见，难为条画，虽卿亦然。
chéng xiàng zuǒ chéng jiē bù shú cǐ kě jí bǎi guān xiáng yì yǐ xíng
这句话大意是：丞相、左丞皆不熟此，可集百官详议以行。
bǎi guān xián wèi lì suǒ yán qì zhǎng dī wú qǐ xīn dī fàng hé rù liáng shān gù dào shǐ nán běi liǎng qīng hé fēn liú wèi shěng fèi xī mín cháng jiǔ zhī jì
这句话大意是：”百官咸谓：“栎所言弃长堤，无起新堤，放河入梁山故道，使南北两清河分流，为省费息民长久之计。
chén děng yǐ wéi huáng hé shuǐ shì fēi cháng biàn yì wú dìng fēi rén lì kě yǐ zhēn zhuó kě yǐ zhǐ shǐ yě
现代白话：臣等以为黄河水势非常，变易无定，非人力能够斟酌，能够指使也。
kuàng liáng shān luò yū tián yǐ gāo ér běi qīng hé zhǎi xiá bù néng tūn fú jiān suǒ jīng zhōu xiàn nóng mín lú jǐng fēi yī shǐ dà hé běi rù qīng hé shān dōng bì bèi qí hài
这句话大意是：况梁山泺淤填已高，而北清河窄狭不能吞伏，兼所经州县农民庐井非一，使大河北入清河，山东必被其害。
lì yòu yán qǐ xǔ dōu shuǐ jiān fú xià zhōu fǔ yùn sī zhuān qí yòng dù wěi qí rèn zé yī qiè tóng yú jūn qī réng wěi zhí zhèng tí kòng
这句话大意是：栎又言乞许都水监符下州府运司，专其用度，委其任责，一切同于军期，仍委执政提控。
yuán jīn jiān guān yǐ jīng tiān shè yòu yú wài jiān shǔ sī duō yǐ yán hé zhōu fǔ zhǎng guān jiān lǐng zhī jí lìng zuǒ guǎn gōu hé fáng qí huò dài màn yǐ yǒu tóng jūn qī duàn zuì de jué zhī fǎ fán lì suǒ yán wú kě yòng
这句话大意是：缘今监官已经添设，又于外监署司多以沿河州府长官兼领之，及令佐管勾河防，其或怠慢已有同军期断罪的决之法，凡栎所言无可用。
suì qǐn qí yì
这句话大意是：”遂寝其议。
bā yuè yǐ hé jué yáng wǔ gù dī guàn fēng qiū ér dōng shàng shū shěng zòu dōu shuǐ jiān xíng bù guān yǒu shī gù hù
这句话大意是：八月，以河决阳武故堤，灌封丘而东，尚书省奏：“都水监、行部官有失固护。
zhào mìng tóng zhī dōu zhuǎn yùn shǐ gāo xù wǔ wèi jūn fù dōu zhǐ huī shǐ nǚ xī liè yì xiǎo zì hán jiā nú tóng wǎng guī cuò
这句话大意是：”诏命同知都转运使高旭、武卫军副都指挥使女奚列奕(小字韩家奴)同往规措。
shàng shū shěng zòu dōu shuǐ jiān guān qián lái yǒu fàn yǐ jīng jiè yù shǐ zhī cháng qiè gù hù
这句话大意是：尚书省奏：“都水监官前来有犯，已经戒谕，使之常切固护。
jīn wáng rǔ jiā děng shū bù jiā yì jì jiàn shuǐ shì qū nán bù yù jīng huà chéng liú shǒu sī lèi bào zhé wèi qiān yán yǐ zhì hài mín
现代白话：今王你嘉等殊不加意，既见水势趋南，不预经画，承留守司累报，辄为迁延，以至害民。
jí shì gù wéi zhì zhǐ sī zuì dāng de jué
这句话大意是：即是故违制旨，私罪当的决。
zhào rǔ jiā děng gè xuē guān liǎng jiē zhàng qī shí bà zhí
现代白话：”诏你嘉等各削官两阶，杖七十罢职。
shàng wèi zǎi chén yuē li yù lùn hé jué shì wèi yi qiǎn dà chén wǎng yǐ wèi rén xīn qí yán liáng shì
这句话大意是：上谓宰臣曰：“李愈论河决事，谓宜遣大臣往，以慰人心，其言良是。
xiàng lǜ hé běi jué cuò huà dī fáng yóu cháng zhì xíng shěng kuàng jīn fāng héng kuì wéi hài ér zhǐ chà xiǎo guān kǒng shī zhòng wàng zì guó jiā guān zhī suī shān dōng zhī dì zhòng yú hé nán rán mín jiē chì zǐ hé bǐ cǐ zhī jiān
这句话大意是：向虑河北决，措画堤防，犹尝置行省，况今方横溃为害，而止差小官，恐失众望，自国家观之，虽山东之地重于河南，然民皆赤子，何彼此之间。
nǎi mìng cān zhī zhèng shì mǎ qí wǎng réng xǔ biàn yí cóng shì
这句话大意是：”乃命参知政事马琪往，仍许便宜从事。
shàng yuē li yù bù dé wèi wú zuì suī dōu shuǐ jiān guān fēi tí xíng sī tǒng shè ruò yǔ liú shǒu sī yǐ biàn yi lǜ mín gù hù huò shēn wén shěng bù yì hé bù kě shǐ zhèn wén zhī
这句话大意是：上曰：“李愈不得为无罪，虽都水监官非提刑司统摄，若与留守司以便宜率民固护，或申闻省部，亦何不可使朕闻之。
tú néng zhāng huáng shuǐ shì ér wú jīng huà jí qí yǐ jué nǎi yǔ wáng rǔ jiā yī wǎng shì zhī ér hái yì wèi cháng yǒu suǒ shī xíng
现代白话：徒能张皇水势而无经画，及其已决，乃与王你嘉一往视之而还，亦未尝有所施行。
wèn wáng cūn hé kǒu kāi dǎo zhī yuè zé duì yǐ sì yuè zhōng qí shí liù yuè yě yuè rì shàng bù zhī tí xíng sī guān dāng rú shì hu
这句话大意是：问王村河口开导之月，则对以四月终，其实六月也，月日尚不知，提刑司官当如是吗？
xún mìng hù bù yuán wài láng hé gé zhèn jì bèi jìn zhī mín
这句话大意是：”寻命户部员外郎何格赈济被浸之民。
shí xíng shěng cān zhī zhèng shì xū chí guó mǎ qí yán yǐ zhì guāng lù cūn zhōu shì dī kǒu
这句话大意是：时行省参知政事胥持国、马琪言：“已至光禄村周视堤口。
yǐ qí hé shuǐ jìn màn dī àn xiàn kuì zhì shí yú lǐ wài nǎi néng qǔ tǔ
这句话大意是：以其河水浸漫，堤岸陷溃，至十余里外乃能取土。
ér dī miàn zhǎi xiá jǐn kě shǔ bù rén lì bù kě shī suī qióng lì kě yǐ zàn chéng zhōng dāng fù huǐ
现代白话：而堤面窄狭，仅可数步，人力不可施，虽穷力能够暂成，终当复毁。
ér zhōng dào yū diàn de yǒu gāo dī liú bù dé xiè qiě shuǐ tuì xīn tān yì nán kāi záo
这句话大意是：而中道淤淀，地有高低，流不得泄，且水退，新滩亦难开凿。
qí mèng huá děng sì sǎo yǔ mèng yáng dī dào yán biàn hé dōng àn dàn kě shī gōng zhě jí xī lì xiū hù jiāng yú nóng xì xìng yì jí dòng bì gōng zé jīng chéng bù zhì wéi hài
这句话大意是：其孟华等四埽与孟阳堤道，沿汴河东岸，但可施功者，即悉力修护，将于农隙兴役，及冻毕工，则京城不至为害。
cān zhī zhèng shì mǎ qí yán dōu shuǐ wài jiān yuán shù rǒng duō měi shì xiāng yǐ huò fù yāo gōng yì lùn fēn yún bù yī huī fèi guān shì
这句话大意是：”参知政事马琪言：“都水外监员数冗多，每事相倚，或复邀功，议论纷纭不一，隳废官事。
nǐ ba dōu shuǐ jiān yuàn shè gòu dàng guān èr yuán
这句话大意是：拟罢都水监掾，设勾当官二员。
yòu zì xī xuǎn yòng dōu sàn xún hé guān zhǐ yóu jiān guān bì jǔ jiē zhū sī rén huò yǒu lǎo jí bì cāng kù zhī fán xíng huì qǐng tuō yǐ zhì duō bù chēng zhí
这句话大意是：又自昔选用都、散巡河官，止由监官辟举，皆诸司人，或有老疾，避仓库之繁，行贿请托，以致多不称职。
nǐ shēng dōu xún hé zuò cóng qī pǐn yú yīng rù xiàn lìng jiān jǔ rén nèi xuǎn zhù wài sàn xún hé yī jiù yì yú zhū sī jí chéng bù lián jǔ rén nèi xuǎn zhù bìng qǔ nián liù shí yǐ xià yǒu jīng lì néng gàn zhě
这句话大意是：拟升都巡河作从七品，于应入县令兼举人内选注外，散巡河依旧，亦于诸司及丞簿廉举人内选注，并取年六十以下有精力能干者。
dào rèn yī nián wěi tí xíng sī tǐ chá ruò bù chèn zhí jí rì ba zhī
这句话大意是：到任一年，委提刑司体察，若不称职，即日罢之。
rú shǒu yù yǒu fāng zhì hé shuǐ ān liú rèn mǎn cóng běn jiān jí tí xíng sī bǎo shēn liàng yǔ shēng chú
这句话大意是：如守御有方，致河水安流，任满，从本监及提刑司保申，量与升除。
fán hé qiáo sī shǐ fù yì nǐ tóng cǐ xuǎn zhù
这句话大意是：凡河桥司使副亦拟同此选注。
jì ér xū chí guó yì yǐ wéi yán nǎi cóng qí qǐng
这句话大意是：”继而胥持国亦以为言，乃从其请。
rùn shí yuè píng zhāng zhèng shì shǒu zhēn yuē mǎ qí cuò huà hé fáng shì wèi jiàn gōng yì zhī shù jiā zhī jī suì xīng gōng mín lì jiāng kùn jīn chí guó fù bìng qǐng bié qiǎn yǒu cái gàn zhě wǎng yì zhī
这句话大意是：闰十月，平章政事守贞曰：“马琪措画河防事，未见功役之数，加之积岁兴功，民力将困，今持国复病，请别遣有材干者往议之。
shàng yuē dī fáng jiù hù ruò néng chéng gōng zé cái lì gù bù gǎn xī
这句话大意是：”上曰：“堤防救护若能成功，则财力固不敢惜。
dì kǒng cái dān lì qū chéng ér fù huǐ rú zhòng kùn hé
这句话大意是：第恐财殚力屈，成而复毁，如重困何？
zǎi chén duì yuē rú jìn lì gù hù zòng wéi hài yì qīng ruò tián rán bù gù zé wéi hài zī shén
这句话大意是：”宰臣对曰：“如尽力固护，纵为害亦轻，若恬然不顾，则为害滋甚。
shàng yuē wú nǎi yīn shì zhì dào zéi hu
这句话大意是：”上曰：“无乃因是致盗贼吗？
shǒu zhēn yuē sòng yǐ hé jué xìng yì yì cháng zhì dào zéi rán duō shēng yú xiōng qiàn
这句话大意是：”守贞曰：”宋以河决兴役，亦尝致盗贼，然多生于凶歉。
jīn shí píng suì fēng shǎo yǒu chāi yì wèi bì zhì cǐ
这句话大意是：今时平岁丰，少有差役，未必至此。
qiě hé fáng zhī yì lǐ suǒ dāng rán jīn zhī dāng yì zhě yóu wèi kě ěr
这句话大意是：且河防之役，理所当然，今之当役者犹为可耳。
zhì yú kē zhēng xīn chú bù wèn yǒu wú dū shū pò qiè zé pò chǎn yè yǐ yì zhī kǒng mín yì kùn ěr
这句话大意是：至于科征薪刍，不问有无，督输迫切则破产业以易之，恐民益困耳。
shàng yuē yì fū xū jìn dì chà qǔ ruò yuǎn diào zhī mín yì jiān kǔ dàn shǐ jīn jì kě yě
这句话大意是：”上曰：“役夫须近地差取，若远调之，民益艰苦，但使津济可也。
rán dāng sì mǎ qí zhì ér hòu yì zhī
这句话大意是：然当俟马琪至而后议之。
gēng chén qí zì xíng shěng hái rù jiàn yán mèng yáng hé dī jí biàn dī yǐ tián zhù bǔ xiū shuǐ bù néng fàn biàn chéng
这句话大意是：”庚辰，琪自行省还，入见，言：“孟阳河堤及汴堤已填筑补修，水不能犯汴城。
zì jīn hé shì qū běi lái suì chūn shǒu nǐ yú zhōng dào shū jué yǐ jiě nán běi liǎng àn zhī wēi
这句话大意是：自今河势趋北，来岁春首拟于中道疏决，以解南北两岸之危。
fán jì gōng bā bǎi qī shí yú wàn kě yú zhēng yuè zhōng xīng gōng
这句话大意是：凡计工八百七十余万，可于正月终兴工。
chén qǐ qián qī zài wǎng hé shàng jiān shì
这句话大意是：臣乞前期再往河上监视。
shàng yǐ suǒ yán fù shàng shū shěng ér zhì jiǎn fù hé dī bìng shǒu zhǎng guān děng zuì yǒu chà
这句话大意是：”上以所言付尚书省，而治检覆河堤并守涨官等罪有差。
tā rì shàng shū shěng zòu shì shàng yǔ jí hé fáng shì mǎ qí zòu yán chén fēi gǎn bù jìn xīn rán kǒng zhì lì yǒu suǒ bù jí
这句话大意是：他日，尚书省奏事，上语及河防事，马琪奏言：“臣非敢不尽心，然恐智力有所不及。
ruò bié chà guān xiāng dù tǎng yǒu jī huà yì wèi kě zhī
这句话大意是：若别差官相度，傥有奇画，亦未可知。
rú shì yǔ chén cè tóng fāng lái xīng gōng yì shù jī shāo kuān cháo yán yōu gù
这句话大意是：如适与臣策同，方来兴功，亦庶几稍宽朝延忧顾。
shàng rán zhī mìng hàn lín dài zhì ào tún zhōng xiào quán shàng shū hù bù shì láng tài fǔ shǎo jiān wēn fǎng quán shàng shū gōng bù shì láng xíng hù gōng bù shì xiū zhì hé fáng qiě yù zhī yuē rǔ èr rén jiē zhèn suǒ sù shi yǐ gù wěi rèn jì fù zhèn yì
现代白话：”上然之，命翰林待制奥屯忠孝权尚书户部侍郎、太府少监温昉权尚书工部侍郎，行户、工部事，修治河防，且谕之曰：“你二人皆朕所素识，以故委任，冀副朕意。
rú yǒu cuò shī yì bù rǔ róng
现代白话：如有错失，亦不你容。
chéng ān yuán nián qī yuè chì zì jīn yán hé bàng cè zhōu fǔ xiàn guān suī bù chú zhě jiē wù lìng yuán quē
这句话大意是：承安元年七月，敕自今沿河傍侧州、府、县官虽部除者皆勿令员阙。
tài hé èr nián jiǔ yuè chì yù shǐ tái guān hé fáng lì hài chū bù yǔ qīng děng shì rán tái guān wú suǒ bù wèn yīng tǐ jiū zhě yì tǐ jiū zhī
这句话大意是：泰和二年九月，敕御史台官：“河防利害初不与卿等事，然台官无所不问，应体究者亦体究之。
wǔ nián èr yuè yǐ cuī shǒu zhēn yán huáng hé wēi jí chú gǎo wù liào suī yún zhé shuì měi nián bù xià wǔ liù cì huò míng wéi hé mǎi ér wèi cháng hái qí zhí
这句话大意是：”五年二月，以崔守真言：“黄河危急，刍藁物料虽云折税，每年不下五六次，或名为和买，而未尝还其直。
chì wěi yòu sān bù sī zhèng guō xiè yù shǐ zhōng chéng mèng zhù jiǎng jiū yǐ wén
这句话大意是：”敕委右三部司正郭澥、御史中丞孟铸讲究以闻。
xiè děng yán dà míng fǔ zhèng zhōu děng chù zì chéng ān èr nián yǐ lái suǒ kē chú gǎo wèi gěi jià zhě jì qián èr shí yī wàn jiǔ qiān yú guàn
这句话大意是：澥等言：“大名府、郑州等处自承安二年以来，所科刍藁未给价者，计钱二十一万九千余贯。
suì mìng yǐ gè chù jiàn qián chà néng gàn guān tóng gè zhōu xiàn qīng qiáng guān yī yī chou zhī xù lìng àn chá sī tǐ jiū
这句话大意是：”遂命以各处见钱差能干官同各州县清强官一一酬之，续令按察司体究。
xuān zōng zhēn yòu sān nián shí yī yuè rén shēn shàng qiǎn cān zhī zhèng shì hóu zhì jì hé shén yú yi cūn
这句话大意是：宣宗贞祐三年十一月壬申，上遣参知政事侯挚祭河神于宜村。
sān nián sì yuè dān zhōu cì shǐ yán zhǎn tiān zé yán shǒu yù zhī dào dāng jué dà hé shǐ běi liú dé bó guān cāng zhī jìng
这句话大意是：三年四月，单州刺史颜盏天泽言：“守御之道，当决大河使北流德、博、观、沧之境。
jīn qí gù dī wǎn rán yóu zài gōng yì bù láo shuǐ jiù xià bì wú piào méi zhī huàn
这句话大意是：今其故堤宛然犹在，工役不劳，水就下必无漂没之患。
ér nán zhě ruò bù yǐ fàn cāng yán chǎng sǔn guó lì wèi shuō bì yǐ jìn mò hé běi liáng tián wèi jiě
这句话大意是：而难者若不以犯沧盐场损国利为说，必以浸没河北良田为解。
chén cháng wén hé cè gù lǎo yán shuǐ shì sǎn màn zé qiǎn bù kě yǐ mǎ shè shēn bù kě yǐ zhōu jì cǐ shǒu yù zhī dà jì yě
现代白话：臣尝闻河侧故老言，水势散漫，则浅不能够马涉，深不能够舟济，此守御之大计也。
ruò rì jìn mín tián zé hé xǐ zhī hòu yū wèi wò rǎng zhèng yi gēng kěn shōu bèi yú cháng lì shú dà yān
现代白话：若日浸民田，则河徙之后，淤为沃壤，正宜耕垦，收倍于常，利孰大呢。
ruò shī cǐ jì zé hé nán yí lù bīng shí bù zú ér hé běi shān dōng zhī mín jiē wǎ jiě yǐ
现代白话：若失此计，则河南一路兵食不足，而河北、山东之民皆瓦解了！
zhào mìng yì zhī
这句话大意是：”诏命议之。
sì nián sān yuè yán zhōu cì shǐ wēn sā kě xǐ yán jìn shì hé lí gù dào zì wèi dōng nán ér liú yóu xú pī rù hǎi yǐ cǐ hé nán zhī de wèi xiá
这句话大意是：四年三月，延州刺史温撒可喜言：“近世河离故道，自卫东南而流，由徐、邳入海，以此，河南之地为狭。
chén qiè jiàn xīn xiāng xiàn xī hé shuǐ kě jué shǐ dōng běi qí nán yǒu jiù dī shuǐ bù néng yì xíng wǔ shí yú lǐ yǔ qīng hé hé zé yóu jùn zhōu dà míng guān zhōu qīng zhōu liǔ kǒu rù hǎi cǐ hé zhī gù dào yě jiē yǒu jiù dī bǔ qí quē xià zú yǐ
现代白话：臣窃见新乡县西河水可决使东北，其南有旧堤，水不能溢，行五十余里与清河合，则由浚州、大名、观州、清州、柳口入海，此河之故道也，皆有旧堤，补其缺罅足了！
rú cǐ zé shān dōng dà míng děng lù jiē zài hé nán ér hé běi zhū jùn yì de qí bàn tuì zú yǐ wèi yù bèi zhī jì jìn zú yǐ zhuàng huī fù zhī jī
这句话大意是：如此则山东、大名等路，皆在河南，而河北诸郡亦得其半，退足以为御备之计，进足以壮恢复之基。
yòu yán nán àn jū mín jì yǐ jí qí hé fū xiū zhù hé yàn yíng zuò shù wū yòu shǐ zhuǎn shū chú liáng fù yì fán yīn bèi yú tā suǒ xià qiū zū shuì yóu suǒ wèi lùn qǐ jiǎn qí shāo huǎn zhě yǐ kuān mín lì
这句话大意是：”又言：“南岸居民，既已籍其河夫修筑河堰，营作戍屋，又使转输刍粮，赋役繁殷，倍于他所，夏秋租税，犹所未论，乞减其稍缓者，以宽民力。
shì xià shàng shū shěng zǎi chén wèi hé liú dōng nán jiù yǐ
现代白话：”事下尚书省，宰臣谓：“河流东南旧了。
yī dàn jué zhī kǒng gù dào bù róng yǎn yì ér chū fēn wéi shù hé bù fù kě shōu
这句话大意是：一旦决之，恐故道不容，衍溢而出，分为数河，不复可收。
shuǐ fèn zé qiǎn xiá yì dù tiān hán zhé dòng yù bèi yù nán cǐ shén bù kě
这句话大意是：水分则浅狭易渡，天寒辄冻，御备愈难，此甚不可！
zhào dàn lìng liàng yi jiǎn nán àn jùn xiàn jū mín zhī fù yì
这句话大意是：”诏但令量宜减南岸郡县居民之赋役。
wǔ nián xià sì yuè chì shū mì yuàn yán hé yào hài zhī dì kě lěi shí àn réng zhì sā xīng zhuāng xiàn mǎ qiàn yǐ bèi dí
这句话大意是：五年夏四月，敕枢密院，沿河要害之地，可垒石岸，仍置撒星桩、陷马堑以备敌。
cáo qú
这句话大意是：漕渠。
jīn dōu yú yàn dōng qù lù shuǐ wǔ shí lǐ gù wèi zhá yǐ jié gāo liáng hé bái lián tán zhū shuǐ yǐ tōng shān dōng hé běi zhī sù
这句话大意是：金都于燕，东去潞水五十里，故为闸以节高良河、白莲潭诸水，以通山东、河北之粟。
fán zhū lù bīn hé zhī chéng zé zhì cāng yǐ zhù bàng jùn zhī shuì ruò ēn zhōu zhī lín qīng lì tíng jǐng zhōu zhī jiāng líng dōng guāng qīng zhōu zhī xìng jì huì chuān xiàn zhōu jí shēn zhōu zhī wǔ qiáng shì liù zhōu zhū xiàn jiē zhì cāng zhī de yě
这句话大意是：凡诸路濒河之城，则置仓以贮傍郡之税，若恩州之临清、历亭，景州之将陵、东光，清州之兴济、会川，献州及深州之武强，是六州诸县皆置仓之地也。
qí tōng cáo zhī shuǐ
这句话大意是：其通漕之水，。
jiù huáng hé xíng huá zhōu dà míng ēn zhōu jǐng zhōu cāng zhōu huì zhōu zhī jìng
这句话大意是：旧黄河行滑州、大名、恩州、景州、沧州、会州之境，。
zhāng shuǐ dōng běi wèi yù hé
这句话大意是：漳水东北为御河，。
zé tōng sū mén huò jiā xīn xiāng wèi zhōu jùn zhōu lí yáng wèi xiàn zhāng dé cí zhōu míng zhōu zhī kuì
这句话大意是：则通苏门、获嘉、新乡、卫州、浚州、黎阳、卫县、彰德、磁州、洺州之馈，。
héng shuǐ zé jīng shēn zhōu huì yú hū tuó
这句话大意是：衡水则经深州会于滹沱，。
yǐ lái xiàn zhōu qīng zhōu zhī xiǎng
这句话大意是：以来献州、清州之饷，。
jiē hé yú xìn ān hǎi ruán
这句话大意是：皆合于信安海壖。
sù liú ér zhì tōng zhōu yóu tōng zhōu rù zhá shí yú rì ér hòu zhì yú jīng shī
这句话大意是：溯流而至通州，由通州入闸，十余日而后至于京师。
qí tā ruò bà zhōu zhī jù mǎ hé xióng zhōu zhī shā hé shān dōng zhī běi qīng hé jiē qí guàn shū zhī lù yě
这句话大意是：其它若霸州之巨马河，雄州之沙河，山东之北清河，皆其灌输之路也。
rán zì tōng zhōu ér shàng de jùn ér shuǐ bù liú qí shì yì qiǎn zhōu jiāo bù xíng gù cháng xǐ shì lù wǎn rén pō jiān zhī
这句话大意是：然自通州而上，地峻而水不留，其势易浅，舟胶不行，故常徙事陆挽，人颇艰之。
shì zōng zhī shì yán zhě qǐng kāi lú gōu jīn kǒu yǐ tōng cáo yùn yì zhòng shù nián jìng wú chéng gōng shì jiàn lú gōu hé
这句话大意是：世宗之世，言者请开卢沟金口以通漕运，役众数年，竟无成功，事见《卢沟河》。
qí hòu yì yǐ zhá hé huò tōng huò sāi ér dàn yǐ chē wǎn yǐ
现代白话：其后亦以闸河或通或塞，而但以车挽了。
qí zhì chūn yùn yǐ bīng xiāo xíng shǔ yǔ bì
这句话大意是：其制，春运以冰消行，暑雨毕。
qiū yùn yǐ bā yuè xíng bīng níng bì
这句话大意是：秋运以八月行，冰凝毕。
qí gāng jiāng fā yě
这句话大意是：其纲将发也。
nǎi hé zhòng yǐ suǒ zài zhī sù jū ér fēng zhī xiān yǐ fù suǒ xiè zhī de shì yǔ suǒ fēng yàng tóng zé shòu
这句话大意是：乃合众，以所载之粟苴而封之，先以付所卸之地，视与所封样同则受。
fán gāng chuán yǐ qián qī sān rì xiū zhì rì zhuāng yī gāng zhuāng bì yǐ sān rì qǐ xíng
这句话大意是：凡纲船以前期三日修治，日装一纲，装毕以三日启行。
jì dào lǐ fēn sù liú yán liú wéi xiàn zhì suǒ shòu zhī cāng yǐ sān rì xiè yòu sān rì gěi shōu fù
这句话大意是：计道里分溯流、沿流为限，至所受之仓，以三日卸，又三日给收付。
fán wǎn cáo jiǎo zhí shuǐ yùn yán měi shí bǎi lǐ sì shí bā wén mǐ wǔ shí wén yī fēn èr lí qī háo sù sì shí wén yī fēn sān háo qián zé měi guàn yī wén qī fēn èr lí bā háo
这句话大意是：凡挽漕脚直，水运盐每石百里四十八文，米五十文一分二厘七毫，粟四十文一分三毫，钱则每贯一文七分二厘八毫。
lù yùn yōng zhí mǐ měi shí bǎi lǐ bǎi yī shí èr wén yī fēn wǔ háo sù wǔ shí qī wén liù fēn bā lí sì háo qián měi guàn sān wén jiǔ lí liù háo
这句话大意是：陆运佣直，米每石百里百一十二文一分五毫，粟五十七文六分八厘四毫，钱每贯三文九厘六毫。
yú wù měi bǎi jīn xíng bǎi lǐ píng lù zé chūn dōng bǎi sān shí yī wén wǔ fēn xià qiū bǎi wǔ shí qī wén bā fēn shān lù zé chūn dōng bǎi sì shí jiǔ wén xià qiū èr bǎi yī wén
这句话大意是：余物每百斤行百里，平路则春冬百三十一文五分，夏秋百五十七文八分，山路则春冬百四十九文，夏秋二百一文。
fán shǐ sī yuàn wu nà kè yōng zhí chūn dōng jiǔ shí wén sān fēn xià qiū bǎi yī shí sì wén
这句话大意是：凡使司院务纳课佣直，春冬九十文三分，夏秋百一十四文。
zhū mín hù shè lìn guān chuán cáo yùn zhě qí jiǎo zhí yǐ shí fēn wèi lǜ chū nián kè èr fēn èr nián kè yī fēn bā lí sān nián kè yī fēn qī lí sì nián kè yī fēn wǔ lí wǔ nián yǐ shàng kè yī fēn
这句话大意是：诸民户射赁官船漕运者，其脚直以十分为率，初年克二分，二年克一分八厘，三年克一分七厘，四年克一分五厘，五年以上克一分。
chū shì zōng dà dìng sì nián bā yuè yǐ shān dōng dà shú zhào yí qí sù yǐ shí jīng shī
这句话大意是：初，世宗大定四年八月，以山东大熟，诏移其粟以实京师。
shí yuè shàng chū jìn jiāo jiàn yùn hé yān sè zhào wèn qí gù
这句话大意是：十月，上出近郊，见运河湮塞，召问其故。
zhǔ zhě yún hù bù bù wéi jīng huà suǒ zhì
这句话大意是：主者云户部不为经画所致。
shàng zhào hù bù shì láng cáo wàng zhī zé yuē yǒu hé bù jiā jùn shǐ bǎi xìng lù yùn láo shén zuì zài rǔ děng
现代白话：上召户部侍郎曹望之，责曰：“有河不加浚，使百姓陆运劳甚，罪在你等。
zhèn bù yù jí jiā zuì yi xī lì shǐ cáo qú tōng yě
这句话大意是：朕不欲即加罪，宜悉力使漕渠通也。
wǔ nián zhēng yuè shàng shū shěng zòu kě tiáo fu shù wàn shàng yuē fāng chūn bù kě láo mín lìng gōng jí jiān hù dōng gōng qīn wáng rén cóng jí wǔ bǎi nèi lǐ jūn fu jùn zhì
这句话大意是：”五年正月，尚书省奏，可调夫数万，上曰：“方春不可劳民，令宫籍监户、东宫亲王人从、及五百内里军夫浚治。
èr shí yī nián yǐ bā yuè jīng chéng chǔ jī bù guǎng zhào yán hé ēn xiàn děng liù zhōu sù bǎi wàn yú shí yùn zhì tōng zhōu niǎn rù jīng shī
这句话大意是：”二十一年，以八月京城储积不广，诏沿河恩献等六州粟百万余石运至通州，辇入京师。
míng chāng sān nián sì yuè shàng shū shěng zòu liáo dōng běi jīng lù mǐ sù sù ráo yi háng hǎi yǐ dá shān dōng
这句话大意是：明昌三年四月，尚书省奏：“辽东、北京路米粟素饶，宜航海以达山东。
zuó yǐ àn shì dōng jīng jìn hǎi zhī de zì dà wu qīng kǒu bìng xián píng tóng shàn guǎn jiē kě zhì cāng zhù sù yǐ tōng cáo yùn ruò shān dōng hé běi huāng qiàn jí kě yùn yǐ xiāng jì
这句话大意是：昨以按视东京近海之地，自大务清口并咸平铜善馆皆可置仓贮粟以通漕运，若山东、河北荒歉，即可运以相济。
zhì kě
这句话大意是：”制可。
chéng ān wǔ nián biān hé cāng zhōu xiàn kě lìng shé nà shū èr shí wàn dàn cáo yǐ rù jīng yàn pǐn jí yǎng mǎ yú fèng nèi dài zhī réng cáo mài shí wàn shí gè zhī běn shǎi
这句话大意是：承安五年，边河仓州县，可令折纳菽二十万石，漕以入京，验品级养马于俸内带支，仍漕麦十万石，各支本色。
nǎi mìng dōu shuǐ jiān chéng tián lì xiāng shì yùn liáng hé dào
这句话大意是：乃命都水监丞田栎相视运粮河道。
tài hé yuán nián shàng shū shěng yǐ jǐng zhōu cáo yùn sī suǒ guǎn liù hé cāng suì shuì bù xià liù wàn yú shí qí kē zhōu xiàn jìn zhě bù xià èr bǎi lǐ guān lì qǔ huì yán zǔ rén bù shèng kǔ suī jìn guān jiān zhī yì rán
这句话大意是：泰和元年，尚书省以景州漕运司所管六河仓，岁税不下六万余石，其科州县近者不下二百里，官吏取贿延阻，人不胜苦，虽近官监之亦然。
suì mìng jiān chá yù shǐ yī yuán wǎng lái jiū chá zhī
这句话大意是：遂命监察御史一员往来纠察之。
wǔ nián shàng zhì bà zhōu yǐ gù cáo hé qiǎn sè chì shàng shū shěng fā shān dōng hé běi hé dōng zhōng dōu běi jīng jūn fu liù qiān gǎi záo zhī
这句话大意是：五年，上至霸州，以故漕河浅涩，敕尚书省发山东、河北、河东、中都、北京军夫六千，改凿之。
fàn tún tián hù de zhě guān duì gěi zhī
这句话大意是：犯屯田户地者，官对给之。
mín tián zé duō chou qí jià
这句话大意是：民田则多酬其价。
liù nián shàng shū shěng yǐ fán cáo hé suǒ jīng zhī de zhōu xiàn guān yǐ wéi wú yǔ yú jǐ duō zhì qiǎn zhì shǐ gāng hù yǐ pán qiǎn bō zài wèi míng jiān bì bǎi chū
这句话大意是：六年，尚书省以凡漕河所经之地，州县官以为无与于己，多致浅滞，使纲户以盘浅剥载为名，奸弊百出。
yú shì suì dìng zhì fán cáo hé suǒ jīng zhī de zhōu fǔ guān xián nèi jiē dài tí kòng cáo hé shì xiàn guān zé dài guǎn gōu cáo hé shì bǐ cuī jiǎn gāng yùn yíng hù dī àn
这句话大意是：于是遂定制，凡漕河所经之地，州府官衔内皆带“提控漕河事”，县官则带“管勾漕河事”，俾催检纲运，营护堤岸。
wèi fǔ sān dà xīng dà míng zhāng dé
这句话大意是：为府三：大兴、大名、彰德。
zhōu shí èr ēn jǐng cāng qīng xiàn shēn wèi jùn huá cí míng tōng
这句话大意是：州十二：恩、景、沧、清、献、深、卫、浚、滑、磁、洺、通。
xiàn sān shí sān dà míng yuán chéng guǎn táo xià jīn wǔ chéng lì tíng jiān qīng wú qiáo jiāng líng dōng guāng nán pí qīng chí jìng hǎi xìng jì huì chuān jiāo hé lè shòu wǔ qiáng ān yáng tāng yīn jiān zhāng chéng ān fǔ yáng nèi huáng lí yáng wèi sū mén huò jiā xīn xiāng jí lù wǔ qīng xiāng hé kuò yīn
这句话大意是：县三十三：大名、元城、馆陶、夏津、武城、历亭、监清、吴桥、将陵、东光、南皮、清池、靖海、兴济、会川、交河、乐寿、武强、安阳、汤阴、监漳、成安、滏阳、内黄、黎阳、卫、苏门、获嘉、新乡、汲、潞、武清、香河、漷阴。
shí èr yuè tōng jì hé chuàng shè xún hé guān yī yuán yǔ tiān jīn hé tóng wèi yī sī tōng guǎn cáo hé zhá àn zhǐ míng tiān jīn hé xún hé guān lì dōu shuǐ jiān
这句话大意是：十二月，通济河创设巡河官一员，与天津河同为一司，通管漕河闸岸，止名天津河巡河官，隶都水监。
bā nián liù yuè tōng zhōu cì shǐ zhāng xíng xìn yán chuán zì tōng zhōu rù zhá fán shí yú rì fāng zhì jīng shī ér guān zhī wǔ rì zhuǎn jiǎo zhī fèi
这句话大意是：八年六月，通州刺史张行信言：“船自通州入闸，凡十余日方至京师，而官支五日转脚之费。
suì zēng gěi zhī
这句话大意是：”遂增给之。
zhēn yòu sān nián jì qiān yú biàn yǐ chén yǐng èr zhōu bīn shuǐ yù jiè mín chuán yǐ cáo bù biàn
这句话大意是：贞祐三年，既迁于汴，以陈、颍二州濒水，欲借民船以漕，不便。
suì yī guān zhōu cáo yùn sī shè tí jǔ guān mù chuán hù ér jí zhī mìng hù bù gòu dàng guān wǎng lái xún dū
这句话大意是：遂依观州漕运司设提举官，募船户而籍之，命户部勾当官往来巡督。
sì nián cóng yòu chéng hóu zhì yán kāi qìn shuǐ yǐ biàn kuì yùn
这句话大意是：四年，从右丞侯挚言，开沁水以便馈运。
shàng yòu niàn jīng shī zhuǎn shū zhī láo mìng chū shàng jiù niú jí guān chē yǐ zhù qí lì
这句话大意是：上又念京师转输之劳，命出尚厩牛及官车，以助其力。
xìng dìng sì nián shí yuè yù huáng tài zǐ yuē zhōng jīng yùn liáng hù sòng guān dāng zé qí rén wàn yǒu yī shī shū mì guān yì yǒu zuì yǐ
现代白话：兴定四年十月，谕皇太孔子说：“中京运粮护送官，当择其人，万有一失，枢密官亦有罪了！
qí chuán dāng yòng máo huā niǎn suǒ zào liǎng shǒu wěi zhě réng zhāng zhì rú dù jūn zhī zhuàng wù lìng dí zhī wèi liáng yě
这句话大意是：其船当用毛花辇所造两首尾者，仍张帜如渡军之状，勿令敌知为粮也。
shǎn xī xíng shěng bǎ hú lǔ yán shǎn xī suì yùn liáng yǐ zhù guān dōng mín lì jìn kùn ruò yǐ zhōu zì wèi rù hé shùn liú ér xià kě yǐ shū mín lì
现代白话：”陕西行省把胡鲁言：”陕西岁运粮以助关东，民力浸困，若以舟自渭入河，顺流而下，能够纾民力。
suì mìng yán qí zhēn hòu rú yǒu jǐng zé jiē wéi yú nán àn
这句话大意是：”遂命严其侦候，如有警，则皆维于南岸。
shí cháo yán yǐ pī xú sù sì jūn chǔ jīng dōng xiàn wǎn yùn zhě suì shí yú wàn dàn mín shén kǔ zhī
这句话大意是：时朝延以邳、徐、宿、泗军储，京东县挽运者岁十余万石，民甚苦之。
yuán guāng yuán nián suì yú guī dé fǔ zhì tōng jì cāng shè dōu jiān yī yuán yǐ shòu dōng jùn zhī sù
这句话大意是：元光元年，遂于归德府置通济仓，设都监一员，以受东郡之粟。
dìng guó jūn jié dù shǐ li fù hēng yán hé nán zhu bi bīng bù kě quē liáng bù yàn duō bǐ nián shǎo yǒu kuì fá jí yǎng jǐ shǎn xī shǎn xī de yú suì fēng shí wàn shí zhī zhù bù nán
这句话大意是：定国军节度使李复亨言：“河南驻跸，兵不可阙，粮不厌多，比年，少有匮乏即仰给陕西，陕西地腴岁丰，十万石之助不难。
dàn yǐ chē yùn zhī fèi xiān qù qí bàn mín hé yǐ kān
现代白话：但以车运之费先去其半，民凭什么堪？
yi zào dà chuán èr shí yóu dà qìng guān dù rù hé dōng dǐ hú chéng wǎng huán bù guò shù rì gāo gōng bù guò bǎi rén shǐ zhōu jiē róng sān bǎi wǔ shí hú zé shì bǎi rén yǐ shù rì yùn qī qiān hú yǐ
现代白话：宜造大船二十，由大庆关渡入河，东抵湖城，往还不过数日，篙工不过百人，使舟皆容三百五十斛，则是百人以数日运七千斛了！
zì xià dǐ qiū kě cáo sān qiān yú wàn hú qiě wú jī zhì zhī huàn
这句话大意是：自夏抵秋可漕三千余万斛，且无稽滞之患。
shàng cóng zhī
这句话大意是：”上从之。
shí yòu yú líng bì xiàn tóng jùn zhèn shè cāng dōu jiān jí jiān zhī nà yǐ fāng kāi cháng zhí gōu jiāng yóu wàn ān hú zhōu yùn rù biàn zhì sì yǐ zhù sù yě
这句话大意是：时又于灵璧县潼郡镇设仓都监及监支纳，以方开长直沟，将由万安湖舟运入汴至泗，以贮粟也。
lú gōu hé
这句话大意是：卢沟河。
dà dìng shí nián yì jué lú gōu yǐ tōng jīng shī cáo yùn shàng xīn rán yuē rú cǐ zé zhū lù zhī wù kě jìng dá jīng shī lì shú dà yān
现代白话：大定十年，议决卢沟以通京师漕运，上忻然曰：“如此，则诸路之物可径达京师，利孰大呢！
mìng jì zhī dāng yì qiān lǐ nèi mín fu shàng mìng miǎn bèi zāi zhī de yǐ bǎi guān cóng rén zhù yì
这句话大意是：”命计之，当役千里内民夫，上命免被灾之地，以百官从人助役。
yǐ ér chì zǎi chén yuē shān dōng suì jī
这句话大意是：已而，敕宰臣曰：“山东岁饥。
gōng yì xìng zé fáng nóng zuò néng wú yuàn hu
这句话大意是：工役兴则妨农作，能无怨吗？
kāi hé běn yù lì mín ér fǎn qǔ yuàn bù kě
这句话大意是：开河本欲利民，而反取怨，不可！
qí gū ba zhī
这句话大意是：其姑罢之。
shí yī nián shí èr yuè shěng chén zòu fù kāi zhī zì jīn kǒu shū dǎo zhì jīng chéng běi rù háo ér dōng zhì tōng zhōu zhī běi rù lù shuǐ jì gōng kě bā shí rì
这句话大意是：”十一年十二月，省臣奏复开之，自金口疏导至京城北入壕，而东至通州之北，入潞水，计工可八十日。
shí èr nián sān yuè shàng lìng rén fù àn hái zòu zhǐ kě wǔ shí rì
这句话大意是：十二年三月，上令人复按，还奏：“止可五十日。
shàng zhào zǎi chén zé yuē suǒ yú sān shí rì tú fáng nóng fèi gōng qīng děng hé wéi lǜ bù jí cǐ
这句话大意是：”上召宰臣责曰：“所余三十日徒妨农费工，卿等何为虑不及此。
jí qú chéng yǐ dì shì gāo jùn shuǐ xìng hún zhuó
这句话大意是：”及渠成，以地势高峻，水性浑浊。
jùn zé bēn liú xuán huí niè àn shàn bēng zhuó zé ní nào yū sè jī zǐ chéng qiǎn bù néng shèng zhōu
这句话大意是：峻则奔流漩洄，啮岸善崩，浊则泥淖淤塞，积滓成浅，不能胜舟。
qí hòu shàng wèi zǎi chén yuē fēn lú gōu wèi cáo qú jìng wèi jiàn gōng ruò guǒ néng xíng nán lù zhū huò jiē zhì jīng shī ér jià jiàn yǐ
现代白话：其后，上谓宰臣曰：“分卢沟为漕渠，竟未见功，若果能行，南路诸货皆至京师，而价贱了。
píng zhāng zhèng shì fù mǎ yuán zhōng yuē qǐng qiú shi hé dào zhě àn shì qí de
这句话大意是：”平章政事驸马元忠曰：“请求识河道者，按视其地。
jìng bù néng xíng ér ba
这句话大意是：”竟不能行而罢。
èr shí wǔ nián wǔ yuè lú gōu jué yú shàng yáng cūn
这句话大意是：二十五年五月，卢沟决于上阳村。
xiān shì jué xiǎn tōng zhài zhào fā zhōng dōu sān bǎi lǐ nèi mín fu sāi zhī zhì shì fù jué cháo yán kǒng wǎng fèi gōng wù suì lìng qiě wù zhì
这句话大意是：先是，决显通寨，诏发中都三百里内民夫塞之，至是复决，朝延恐枉费工物，遂令且勿治。
èr shí qī nián sān yuè zǎi chén yǐ mèng jiā shān jīn kǒu zhá xià shì dū chéng gāo yī bǎi sì shí yú chǐ zhǐ yǐ shè liáng jūn shǒu zhī kǒng bù zú shì
这句话大意是：二十七年三月，宰臣以“孟家山金口闸下视都城，高一百四十余尺，止以射粮军守之，恐不足恃。
tǎng yù bào zhǎng rén huò wèi jiān qí hài fēi xì
这句话大意是：傥遇暴涨，人或为奸，其害非细。
ruò gù sāi zhī zé suǒ guàn dào tián jù wèi lù dì zhòng zhí hé mài yì fēi kuàng tǔ
这句话大意是：若固塞之，则所灌稻田俱为陆地，种植禾麦亦非旷土。
bù rán zé gēng lì zhòng zhá réng yú àn shàng zhì sǎo guān xiè shǔ jí sǎo bīng zhī shì shù jī kě yǐ wú yú yě
现代白话：不然则更立重闸，仍于岸上置埽官廨署，及埽兵之室，庶几能够无虞也”。
shàng shì qí yán qiǎn shǐ sāi zhī
这句话大意是：上是其言，遣使塞之。
xià sì yuè bǐng zǐ zhào fēng lú gōu shuǐ shén wèi ān píng hóu
这句话大意是：夏四月丙子，诏封卢沟水神为安平侯。
èr shí bā nián wǔ yuè zhào lú gōu hé shǐ lǚ wǎng lái zhī jīn yào lìng jiàn shí qiáo
这句话大意是：二十八年五月，诏卢沟河使旅往来之津要，令建石桥。
wèi xíng ér shì zōng bēng
这句话大意是：未行而世宗崩。
zhāng zōng dà dìng èr shí jiǔ nián liù yuè fù yǐ shè zhě bìng hé liú tuān jí zhào mìng zào zhōu jì ér gèng mìng jiàn shí qiáo
这句话大意是：章宗大定二十九年六月，复以涉者病河流湍急，诏命造舟，既而更命建石桥。
míng chāng sān nián sān yuè chéng chì mìng míng yuē guǎng lì
这句话大意是：明昌三年三月成，敕命名曰广利。
yǒu sī wèi chē jià zhī suǒ jīng xíng shǐ kè shāng lǚ zhī yào lù qǐng guān jiàn dōng xī láng lìng rén jū zhī
这句话大意是：有司谓车驾之所经行，使客商旅之要路，请官建东西廊，令人居之。
shàng yuē hé bì rán mín jiān zì yīng wèi ěr
这句话大意是：上曰：“何必然，民间自应为耳。
zuǒ chéng shǒu zhēn yán dàn kǒng wèi háo yòu suǒ zhàn kuàng wǎng lì zhī rén duō zhǐ dōng àn ruò guān zhù zé dōng xī liǎng àn jù chēng yì biàn yú guān wàng yě
这句话大意是：”左丞守贞言：“但恐为豪右所占，况罔利之人多止东岸，若官筑则东西两岸俱称，亦便于观望也。
suì cóng zhī
这句话大意是：”遂从之。
liù yuè lú gōu dī jué zhào sù è sāi zhī wú lìng fàn yì wéi hài
这句话大意是：六月，卢沟堤决，诏速遏塞之，无令泛溢为害。
yòu shí yí lù duó shàng shū yán dāng cóng shuǐ shì fēn liú yǐ xíng bù bì bǔ xiū xuán tóng kǒu yǐ xià dīng cūn yǐ shàng jiù dī
这句话大意是：右拾遗路铎上疏言：“当从水势分流以行，不必补修玄同口以下、丁村以上旧堤。
shàng mìng zǎi chén yì zhī suì mìng gōng bù shàng shū xū chí guó jí lù duó tóng jiǎn shì qí dī dào
这句话大意是：”上命宰臣议之，遂命工部尚书胥持国及路铎同检视其堤道。
hū tuó hé
这句话大意是：滹沱河。
dà dìng bā nián liù yuè hū tuó fàn zhēn dìng mìng fā hé běi xi lù jí hé jiān tài yuán jì zhōu mín fū èr wàn bā qiān shàn wán qí dī àn
这句话大意是：大定八年六月，滹沱犯真定，命发河北西路及河间、太原、冀州民夫二万八千，缮完其堤岸。
shí nián èr yuè hū tuó hé chuàng shè xún hé guān èr yuán
这句话大意是：十年二月，滹沱河创设巡河官二员。
shí qī nián hū tuó jué bái mǎ gǎng yǒu sī yǐ wén zhào qiǎn shǐ gù sāi fā zhēn dìng wǔ bǎi lǐ nèi mín fu yǐ shí bā nián èr yuè yī rì xìng yì mìng tóng zhī zhēn dìng yǐn gǔ shā hǔ tóng zhī hé běi xi lù zhuǎn yùn shǐ xú wěi jiān hù
这句话大意是：十七年，滹沱决白马岗，有司以闻，诏遣使固塞，发真定五百里内民夫，以十八年二月一日兴役，命同知真定尹鹘沙虎、同知河北西路转运使徐伟监护。
zhāng hé
这句话大意是：漳河。
dà dìng èr shí nián chūn zhēng yuè zhào yǒu sī xiū hù zhāng hé zhá suǒ xū gōng wù yī qiè bìng cóng guān gěi wú lìng rǎo mín
这句话大意是：大定二十年春正月，诏有司修护漳河闸，所须工物一切并从官给，毋令扰民。
míng chāng èr nián liù yuè zhāng hé jí lú gōu dī jiē jué zhào mìng sù sāi zhī
这句话大意是：明昌二年六月，漳河及卢沟堤皆决，诏命速塞之。
sì nián chūn zhēng yuè guǐ wèi yǒu sī yán xiū zhāng hé dī sǎo jì sān shí bā wàn yú gōng zhào yī lú gōu hé lì zhāo bèi shuǐ quē shí rén chōng fu guān zhī qián mǐ bù zú zé diào ài shuǐ rén hù yī shàng zhī gěi
这句话大意是：四年春正月癸未，有司言修漳河堤埽计三十八万余工，诏依卢沟河例，招被水阙食人充夫，官支钱米，不足则调碍水人户，依上支给。