金史 · 脱脱 · Chapter 67 of 136

列传·卷五

PinyinModern Translation
Size

shí xiǎn huán nǎn dì sàn dá wū chūn wēn dūn pú cì fù là pēi dì má chǎn dùn ēn liú kě ā shū xī wáng huí lí bǎo

这句话大意是:石显 桓赧(弟散达) 乌春(温敦蒲刺附) 腊醅(弟麻产) 钝恩留可 阿疏 奚王回离保。

shí xiǎn hái lǎn shuǐ wū lín dá bù rén

这句话大意是:石显,孩懒水乌林荅部人。

zhāo zǔ yǐ tiáo jiào yuē shù zhū bù shí xiǎn lù liáng bù kě zhì

这句话大意是:昭祖以条教约束诸部,石显陆梁不可制。

jí zhāo zǔ méi yú bī cì jì cūn bù rén yǐ jiù guī zhì hái lǎn shuǐ shí xiǎn yǔ wán yán bù wō hū wō chū yāo yú lù gōng ér duó zhī jiù yáng yán yuē rǔ bèi yǐ shí lǔ wèi néng ér tuī zūn zhī wú jīn de zhī yǐ

现代白话:及昭祖没于逼刺纪村,部人以柩归,至孩懒水,石显与完颜部窝忽窝出邀于路,攻而夺之柩,扬言曰:“你辈以石鲁为能而推尊之,我今得之了。

zhāo zǔ zhī tú gào yú pú mǎ tài wān yǔ mǎ jì lǐng hé bǎo cūn wán yán bù méng gé ba tǔ děng mù jūn zhuī jí zhī yǔ zhàn fù de jiù

这句话大意是:”昭祖之徒告于蒲马太弯,与马纪岭劾保村完颜部蒙葛巴土等募军追及之,与战,复得柩。

zhòng tuī jǐng zǔ wèi zhū bù zhǎng bái shān yé huǐ tǒng mén yé lǎn tǔ gǔ lùn wǔ guó jiē cóng fú

这句话大意是:众推景祖为诸部长,白山、耶悔、统门、耶懒、土骨论、五国皆从服。

jí liáo shǐ hé lǔ lín yá lái suǒ bū rén shí xiǎn jiē jù zǔ bù tīng mìng jǐng zǔ gōng zhī bù néng kè

这句话大意是:及辽使曷鲁林牙来索逋人,石显皆拒阻不听命,景祖攻之,不能克。

jǐng zǔ zì dù bù kě yǐ lì qǔ suì yǐ guǐ jì qǔ zhī

现代白话:景祖自度不能够力取,遂以诡计取之。

nǎi yǐ shí xiǎn zǔ jué hǎi dōng lù qǐng yú liáo liáo dì shǐ rén ràng zhī yuē rǔ hé gǎn zǔ jué yīng lù

现代白话:乃以石显阻绝海东路请于辽,辽帝使人让之曰:“你何敢阻绝鹰路?

shěn wú tā yì qiǎn qí qiú zhǎng lái

这句话大意是:审无他意,遣其酋长来。

shí xiǎn shǐ qí zhǎng zǐ pó zhū kān rù cháo yuē bù gǎn wéi dà guó zhī mìng

这句话大意是:”石显使其长子婆诸刊入朝,曰:“不敢违大国之命。

liáo rén hòu cì qiǎn hái wèi pó zhū kān yuē rǔ fù xìn wú tā yi shēn zì rù cháo

现代白话:”辽人厚赐遣还,谓婆诸刊曰:“你父信无他,宜身自入朝。

shí xiǎn xìn zhī míng nián rù jiàn yú chūn sōu pó zhū kān cóng

这句话大意是:”石显信之,明年入见于春搜,婆诸刊从。

liáo zhǔ wèi shí xiǎn yuē zuì wéi zài rǔ bù zài rǔ zi

现代白话:辽主谓石显曰:“罪惟在你,不在你子。

nǎi mìng pó zhū kān hái ér liú shí xiǎn yú biān dì

这句话大意是:”乃命婆诸刊还,而流石显于边地。

gài jǐng zǔ yǐ jì chú shí xiǎn ér yù fǔ yǒu qí zi yǔ bù rén yě

这句话大意是:盖景祖以计除石显而欲抚有其子与部人也。

pó zhū kān xù yuàn wèi fā huì huó cì hún shuǐ hé shí liè bù là pēi má chǎn qǐ bīng pó zhū kān wǎng cóng zhī

这句话大意是:婆诸刊蓄怨未发,会活刺浑水纥石烈部腊醅、麻产起兵,婆诸刊往从之。

jí bài yú mù léng shuǐ má chǎn xiān dùn qù pó zhū kān yǔ là pēi jiù qín jí qí dǎng yǔ jiē xiàn zhī liáo zhǔ

这句话大意是:及败于暮棱水,麻产先遁去,婆诸刊与腊醅就擒,及其党与,皆献之辽主。

jiǔ zhī shì zǔ fù shǐ rén yán yuē pó zhū kān bù hái zé qí bù rén zì zhī zuì zhòng yīn cǐ kǒng jù bù kěn guī fú

这句话大意是:久之,世祖复使人言曰:“婆诸刊不还,则其部人自知罪重,因此恐惧,不肯归服。

liáo zhǔ yǐ wéi rán suì qiǎn pó zhū kān jí qián hòu suǒ xiàn zuì rén jiē hái zhī

这句话大意是:”辽主以为然,遂遣婆诸刊及前后所献罪人皆还之。

huán nǎn sàn dá xiōng dì zhě guó xiāng yǎ dá zhī zǐ yě

这句话大意是:桓赧、散达兄弟者,国相雅达之子也。

jū wán yán bù yì zhūn cūn

这句话大意是:居完颜部邑屯村。

yǎ dá chēng guó xiāng bù zhī qí suǒ cóng lái

这句话大意是:雅达称国相,不知其所从来。

jǐng zǔ cháng yǐ bì yǔ mǎ qiú guó xiāng yú yǎ dá yǎ dá xǔ zhī

这句话大意是:景祖尝以币与马求国相于雅达,雅达许之。

jǐng zǔ de zhī yǐ mìng sù zōng qí hòu sā gǎi yì jū shì guān yān

现代白话:景祖得之,以命肃宗,其后撒改亦居是官呢。

huán nǎn xiōng dì cháng shì jǐng zǔ

这句话大意是:桓赧兄弟尝事景祖。

shì zǔ chū jì fù bá hēi yǒu yì zhì yīn yòu huán nǎn yù yǔ wéi luàn

这句话大意是:世祖初,季父跋黑有异志,阴诱桓赧欲与为乱。

zhāo sù huáng hòu wǎng yì zhūn cūn shì zǔ sù zōng jiē cóng xíng yù huán nǎn sàn dá gè bèi jiǔ yán yǔ fēn zhēng suì xiāng ōu jī jǔ rèn xiāng xiàng

这句话大意是:昭肃皇后往邑屯村,世祖、肃宗皆从行,遇桓赧、散达各被酒,言语纷争,遂相殴击,举刃相向。

zhāo sù huáng hòu qīn jiě zhī nǎi zhǐ zì shì móu yì shén

这句话大意是:昭肃皇后亲解之,乃止,自是谋益甚。

shì shí wū chūn wō móu hǎn yì yǔ bá hēi xiāng jié guǐ yǐ wū bù zhūn mài jiǎ wèi bīng duān shì zǔ bù dé yǐ ér yǔ zhī hé

这句话大意是:是时乌春、窝谋罕亦与跋黑相结,诡以乌不屯卖甲为兵端,世祖不得已而与之和。

jiān shù nián wū chūn yǐ qí zhòng shè huó lùn lái liú èr shuǐ shì zǔ qīn wǎng jù zhī

这句话大意是:间数年,乌春以其众涉活论、来流二水,世祖亲往拒之。

huán nǎn sàn dá suì qǐ bīng

这句话大意是:桓赧、散达遂起兵。

sù zōng yǐ piān shī jù huán nǎn sàn dá

这句话大意是:肃宗以偏师拒桓赧、散达。

shì zǔ wèi qí hé shì yě jiè zhī yuē kě hé zé hé fǒu zé zhàn

这句话大意是:世祖畏其合势也,戒之曰:“可和则和,否则战。

zhì wò lǔ gàn chū shuǐ jì zhèn chéng liè sù zōng shǐ pén dé bó qín yì hé

这句话大意是:”至斡鲁绀出水,既阵成列,肃宗使盆德勃堇议和。

huán nǎn yì shì wū chūn zhī zài běi yě wú hé yì

这句话大意是:桓赧亦恃乌春之在北也,无和意。

pén dé bào sù zōng yuē dí yù zhàn

这句话大意是:盆德报肃宗曰:“敌欲战。

huò yuē zhàn dì pò jìn cūn xū suī shèng bù néng jìn dí yi tuì jūn yòu zhī kuān de

这句话大意是:”或曰:“战地迫近村墟,虽胜不能尽敌,宜退军诱之宽地。

sù zōng huò zhī nǎi lìng jūn shǎo què wèi néng chéng liè

这句话大意是:”肃宗惑之,乃令军少却,未能成列。

huán nǎn sàn dá chéng zhī sù zōng bài yān

现代白话:桓赧、散达乘之,肃宗败呢。

huán nǎn chéng shèng dà sì chāo lüè

这句话大意是:桓赧乘胜,大肆钞略。

shì yì yě wū chūn yǐ jiǔ yǔ bù néng qián nǎi bà bīng

这句话大意是:是役也,乌春以久雨不能前,乃罢兵。

shì zǔ wén sù zōng bài nǎi zì jiāng jīng shě hěn tiē gē liǎng shuǐ qǔ huán nǎn sàn dá zhī jiā huán nǎn sàn dá bù zhī yě

这句话大意是:世祖闻肃宗败,乃自将,经舍很、贴割两水取桓赧、散达之家、桓赧、散达不知也。

shì zǔ fén qí suǒ jū shā lüè bǎi xǔ rén ér hái

这句话大意是:世祖焚其所居,杀略百许人而还。

wèi zhì jūn sù zōng zhī jūn yòu bài

这句话大意是:未至军,肃宗之军又败。

shì zǔ zhì zé ràng sù zōng shī lì zhī zhuàng shǐ huan dōu yě hē yǐ běn bù qī móu kè zhù zhī fù qiǎn rén yì hé

这句话大意是:世祖至,责让肃宗失利之状,使欢都、冶诃以本部七谋克助之,复遣人议和。

huán nǎn sàn dá yù de yíng gē zhī dà chì mǎ cí bù shī zhī zǐ liú mǎ shì zǔ bù xǔ suì yǔ bù shù lǔ bù bo huī pú chá bù sā gǔ chū jí hùn tóng jiāng zuǒ yòu pǐ gǔ dūn shuǐ běi zhū bù bīng jiē huì hòu jí wèi zhèn wū gǔ zuò qì chí chěng

这句话大意是:桓赧、散达欲得盈歌之大赤马、辞不失之紫骝马,世祖不许,遂与不术鲁部卜灰、蒲察部撒骨出及混同江左右匹古敦水北诸部兵皆会,厚集为阵,呜鼓作气驰骋。

huán nǎn shì qí zhòng yǒu bì shèng zhī xīn xià lìng yuē jīn tiān mén kāi yǐ xī yǐ ěr chē zì suí

现代白话:桓赧恃其众,有必胜之心,下令曰:“今天门开了,悉以你车自随。

fán wū gǔ nǎi fū fù bǎo huò cái chǎn zì ěr qǔ zhī yǒu bù cóng zhě fú lüè zhī ér qù

现代白话:凡乌古乃夫妇宝货财产恣你取之,有不从者俘略之而去。

yú shì pó duō tǔ shuǐ péi mǎn bù wò bù bó qín fù yú shì zǔ huán nǎn děng zòng huǒ fén zhī

这句话大意是:”于是婆多吐水裴满部斡不勃堇附于世祖,桓赧等纵火焚之。

wò bù sǐ shì zǔ hòu fǔ qí jiā jì dìng huán nǎn yǐ jiù dì hái zhī

这句话大意是:斡不死,世祖厚抚其家,既定桓赧,以旧地还之。

huán nǎn jūn fù lái pú chá bù shā zhī bó qín hú bǔ dá bó qín shǐ ā xǐ jiàn dào lái gào qiě wèn yuē kòu jiāng zhì wú shǔ hé yǐ dài zhī

现代白话:桓赧军复来,蒲察部沙祗勃堇、胡补荅勃堇使阿喜间道来告,且问曰:“寇将至,我属凭什么待之?

shì zǔ fù mìng yuē shì zhì cǐ bù jí móu yǐ

现代白话:”世祖复命曰:“事至此,不及谋了。

yǐ zhòng cóng zhī zì jiù kě yě wéi yǐ qí zhì zì bié ěr

这句话大意是:以众从之,自救可也,惟以旗帜自别耳。

měi yǒu bīng zhì zé zhé qiǎn ā xǐ chuān lín qián lái lìng yǔ bì chá wǎng huán dà dào jí gù qián wǎng lái lín zhōng lù yě

这句话大意是:”每有兵至,则辄遣阿喜穿林潜来,令与毕察往还大道,即故潜往来林中路也。

huán nǎn zhì běi ài diān shì zǔ jiāng chū bīng wén bá hēi shí yú chí mǎn cūn sǐ yǐ

现代白话:桓赧至北隘甸,世祖将出兵,闻跋黑食于驰满村死了。

nǎi yán ān shù hǔ shuǐ xíng qiě yù bìng qǔ hǎi gù shù liè sù bó qín zhī zhòng ér hòu zhàn

这句话大意是:乃沿安术虎水行,且欲并取海故术烈速勃堇之众而后战。

chān zhě lái bào yuē dí zhì yǐ

现代白话:觇者来报曰:“敌至了。

shì zǔ jiè cí bù shī zhěng jūn sù jìn shǐ dài yú tuō huō gǎi yuán

这句话大意是:”世祖戒辞不失整军速进,使待于脱豁改原。

dàng shì shí huán nǎn bīng zhòng shì zǔ bīng shǎo zhòng guǎ bù dí

这句话大意是:当是时,桓赧兵众,世祖兵少,众寡不敌。

bǐ shì zǔ zhì jūn shì qì xù shén

这句话大意是:比世祖至军,士气恤甚。

shì zǔ xīn zhī zhī ér bù gǎn yán dàn lìng jiě jiǎ shǎo qì yǐ shuǐ xǐ miàn yǐn xiān shuǐ

这句话大意是:世祖心知之而不敢言,但令解甲少憩,以水洗面,饮鲜水。

qǐng zhī shì qì shāo sū xī

这句话大意是:顷之,士气稍苏息。

shì shí sù zōng qiú jiù yú liáo bù zài jūn zhōng

这句话大意是:是时,肃宗求救于辽,不在军中。

jiāng zhàn shì zǔ píng rén dú yǔ mù zōng sī yǔ bīng bài zé jiù yǔ sù zōng qǐ shī yǐ bào chóu

这句话大意是:将战,世祖屏人独与穆宗私语,兵败,则就与肃宗乞师以报仇。

réng lìng mù zōng wù yù zhàn shì jiè mǎ yǐ guān shèng fù xiān tú qù jiù

这句话大意是:仍令穆宗勿预战事,介马以观胜负,先图去就。

nǎi tǎn xiù chàng gōng fú shǐ yǐ yùn páo xià fú hù qián hòu xīn sān yáng qí sān zhuā gǔ qì qí tí jiàn shēn wéi jūn fēng jǐn ruì bó zhàn

这句话大意是:乃袒袖韔弓服矢,以缊袍下幅护前后心,三扬旗,三挝鼓,弃旗提剑,身为军锋,尽锐搏战。

huán nǎn bù jūn yǐ gàn dùn jìn shì zǔ zhī zhòng yǐ cháng qiāng jī zhī bù jūn dà bài

这句话大意是:桓赧步军以干盾进,世祖之众以长枪击之,步军大败。

cí bù shī cóng hòu fèn jī zhī huán nǎn zhī qí bīng yì bài

这句话大意是:辞不失从后奋击之,桓赧之骑兵亦败。

shì zǔ chéng shèng zhú běi pò duō tuì shuǐ shuǐ wèi zhī chì

这句话大意是:世祖乘胜逐北,破多退水水为之赤。

shì zǔ zhǐ jūn wù zhuī jǐn huò suǒ qì chē jiǎ mǎ niú jūn shí yǐ zhàn shèng gào yú tiān dì bān suǒ huò yú jiàng shì gè yǐ gōng wèi chà

这句话大意是:世祖止军勿追,尽获所弃车甲马牛军实,以战胜告于天地,颁所获于将士,各以功为差。

wèi jǐ huán nǎn sàn dá jù yǐ qí shǔ lái jiàng

这句话大意是:未几,桓赧、散达俱以其属来降。

bo huī yóu bǎo sā ā là cūn zhāo zhī bù chū

这句话大意是:卜灰犹保撒阿辣村,招之不出。

sā gǔ chū jù ā lǔ gàn chū cūn shì zǔ qiǎn rén yǔ zhī yì hé sā gǔ chū màn yán wèi xì dá zhī yuē wǒ běn yù hé zhuàng shì ba de mèn bù kěn hé qì ér wèi wǒ yuē ruò guǒ yǔ hé zé měi yī féi yáng bù kě fù de

这句话大意是:撒骨出据阿鲁绀出村,世祖遣人与之议和,撒骨出谩言为戏,答之曰:“我本欲和,壮士巴的懑不肯和,泣而谓我曰:‘若果与和,则美衣肥羊不可复得。

shì yǐ bù gǎn cóng mìng

这句话大意是:’是以不敢从命。

suì zòng bīng fú lüè lín jìn cūn shù

这句话大意是:”遂纵兵俘略邻近村墅。

yǒu rén cóng dào bàng shè zhī zhōng kǒu sǐ

这句话大意是:有人从道傍射之,中口死。

bo huī zhī shǔ yuē shí lǔ shí lǔ zhī mǔ jià dīng chí mǎn bù dá lǔ hǎn bó qín ér wèi zhī qiè

这句话大意是:卜灰之属曰石鲁,石鲁之母嫁丁驰满部达鲁罕勃堇而为之妾。

dá lǔ hǎn yǔ zú xiōng dì mǒ sāi yǐn bó qín jù shì shì zǔ shì zǔ yù jiān shí lǔ yú bo huī wèi dá lǔ hǎn yuē rǔ zhī shì wǒ bù rú mǒ sāi yǐn zhī jiān gù yě

现代白话:达鲁罕与族兄弟抹腮引勃堇俱事世祖,世祖欲间石鲁于卜灰,谓达鲁罕曰:“你之事我,不如抹腮引之坚固也。

gài wèi shí lǔ mǔ zǐ yī bǐ yān yī cǐ yān yǐ cǐ hàn shí lǔ

现代白话:”盖谓石鲁母子一彼呢,一此呢,以此撼石鲁。

shí lǔ wén zhī suì shā bo huī ér jiàng

这句话大意是:石鲁闻之,遂杀卜灰而降。

shí lǔ tōng yú bo huī zhī qiè cháng jù dé zuì jí wén shì zǔ yán huò zhī shǐ gào yú dá lǔ hǎn yuē jiāng shā bo huī ér lái rǔ dài wǒ yú jiāng

现代白话:石鲁通于卜灰之妾,常惧得罪,及闻世祖言,惑之,使告于达鲁罕曰:“将杀卜灰而来,你待我于江。

cì bo huī shuì shú zì rèn yú xiōng ér shā zhī

这句话大意是:”伺卜灰睡熟,剚刃于胸而杀之。

zhuī zhě jí bái rì lù bí nì shuǐ zhōng dǎi yè zhì jiāng fāng yóu yǐ jì

这句话大意是:追者急,白日露鼻匿水中,逮夜,至江,方游以济。

dá lǔ hǎn shǐ rén dài zhī nǎi de miǎn

这句话大意是:达鲁罕使人待之,乃得免。

jiǔ zhī zuì jiǔ ér yǔ dá lǔ hǎn hěn zhēng dá lǔ hǎn shā zhī

这句话大意是:久之,醉酒,而与达鲁罕狠争,达鲁罕杀之。

wū chūn ā bá sī shuǐ wēn dōu bù rén yǐ duàn tiě wèi yè

这句话大意是:乌春,阿跋斯水温都部人,以锻铁为业。

yīn suì qiàn cè zhàng fù yán yǔ qí zú shǔ lái guī

这句话大意是:因岁歉,策杖负檐与其族属来归。

jǐng zǔ yǔ zhī chù yǐ běn yè zì jǐ

这句话大意是:景祖与之处,以本业自给。

jì ér zhī qí guǒ gǎn shàn duàn mìng wèi běn bù zhǎng réng qiǎn zú rén pén dé sòng guī jiù bù

这句话大意是:既而知其果敢善断,命为本部长,仍遣族人盆德送归旧部。

pén dé wū chūn zhī shēng yě

这句话大意是:盆德,乌春之甥也。

shì zǔ chū sì jié dù shǐ shū fù bá hēi yīn huái jì yú jiān yòu huán nǎn sàn dá xiōng dì jí wū chūn wō móu hǎn děng

这句话大意是:世祖初嗣节度使,叔父跋黑阴怀觊觎,间诱桓赧、散达兄弟及乌春、窝谋罕等。

wū chūn yǐ bá hēi jū zhǒu yè wèi biàn xìn zhī yóu shì pō èr yú shì zǔ ér nüè yòng qí bù rén

这句话大意是:乌春以跋黑居肘腋为变,信之,由是颇贰于世祖,而虐用其部人。

bù rén su yú shì zǔ shì zǔ shǐ rén ràng zhī yuē wú fù xìn rèn rǔ yǐ rǔ wèi bù zhǎng

现代白话:部人诉于世祖,世祖使人让之曰:“我父信任你,以你为部长。

jīn rén gào rǔ yǒu shí zhuàng shā wú zuì rén tīng sòng bù píng zì jīn bù dé fù ěr wèi yě

现代白话:今人告你有实状,杀无罪人,听讼不平,自今不得复你为也。

wū chūn yuē wú yǔ rǔ fù děng bèi jiù rén rǔ wèi zhǎng néng jǐ rì yú rǔ hé shì

现代白话:”乌春曰:“我与你父等辈旧人,你为长能几日,于你何事。

shì zǔ nèi wèi bá hēi kǒng jùn péng wèi biàn gù qǔ yì huái fǔ ér yù yǐ hūn yīn jié qí huān xīn

这句话大意是:世祖内畏跋黑,恐郡朋为变,故曲意怀抚,而欲以婚姻结其欢心。

shǐ yǔ yuē hūn wū chūn bù yù xiào yuē gǒu zhì zhī zǐ tóng chǔ qǐ néng shēng yù

这句话大意是:使与约婚,乌春不欲,笑曰:“狗彘之子同处,岂能生育。

hú lǐ gǎi yǔ nǚ zhí qǐ kě wèi qīn yě

这句话大意是:胡里改与女直岂可为亲也。

wū chūn yù fā bīng ér shì zǔ dài zhī rú chū wú yǐ wéi duān

这句话大意是:”乌春欲发兵,而世祖待之如初,无以为端。

jiā gǔ bù wū bù zhūn yì tiě gōng yě yǐ bèi jiǎ jiǔ shí lái shòu

这句话大意是:加古部乌不屯,亦铁工也,以被甲九十来售。

wū chūn wén zhī shǐ rén lái ràng yuē jiǎ wú jiǎ yě

现代白话:乌春闻之,使人来让曰:“甲,我甲也。

lái liú shuǐ yǐ nán pǐ gǔ dūn shuǐ yǐ běi jiē wú tǔ yě

现代白话:来流水以南、匹古敦水以北,皆我土也。

hé gù zhé qǔ wú jiǎ qí jí yǐ guī wǒ

现代白话:为什么辄取我甲,其亟以归我。

shì zǔ yuē bǐ yǐ jiǎ lái shì wú yǔ zhí ér shòu zhī

现代白话:”世祖曰:“彼以甲来市,我与直而售之。

wū chūn yuē rǔ bù kěn yǔ wǒ jiǎ ér wèi hé jiě zé shǐ rǔ shū zhī zǐ xié gé jí sī lēi lái

现代白话:”乌春曰:“你不肯与我甲而为和解,则使你叔之子斜葛及厮勒来。

xié gé gài bá hēi zhī zǐ yě

这句话大意是:”斜葛盖跋黑之子也。

shì zǔ dù qí yì fēi zhēn kěn yì hé zhě jiāng yǐ yǒu wéi yě bù yù qiǎn

这句话大意是:世祖度其意非真肯议和者,将以有为也,不欲遣。

zhòng gù qǐng yuē bù qiǎn zé bì yòng bīng

这句话大意是:众固请曰:“不遣则必用兵。

bù dé yǐ qiǎn zhī

这句话大意是:”不得已,遣之。

wèi sī lēi yuē xié gé wú hài

这句话大意是:谓厮勒曰:“斜葛无害。

bǐ qiě zhí rǔ yǐ bàn tú cí jí wù wǎng

现代白话:彼且执你了,半途辞疾勿往。

jì xíng sī lēi yuē wǒ jí zuò jiāng zhǐ bù wǎng

这句话大意是:”既行,厮勒曰:“我疾作,将止不往。

xié gé yuē wú yì bù néng dú wǎng yǐ

现代白话:”斜葛曰:“我亦不能独往了。

tóng háng zhě qiáng zhī shǐ xíng

这句话大意是:”同行者强之使行。

jì jiàn wū chūn wū chūn yǔ xié gé hòu wèi lǐ ér guǒ zhí sī lēi yuē de jiǎ zé shēng fǒu zé shā rǔ

现代白话:既见乌春,乌春与斜葛厚为礼,而果执厮勒,曰:得甲则生,否则杀你。

shì zǔ yǔ qí jiǎ sī lēi nǎi de guī

这句话大意是:”世祖与其甲,厮勒乃得归。

wū chūn zì cǐ yì wú suǒ dàn

这句话大意是:乌春自此益无所惮。

hòu shù nián wū chūn jǔ bīng lái zhàn dào xié cùn lǐng shè huó lùn lái liú shuǐ shě yú shù hǔ bù ā lǐ ǎi cūn zǐ bù nǎi bó qín jiā

这句话大意是:后数年,乌春举兵来战,道斜寸岭,涉活论、来流水,舍于术虎部阿里矮村滓布乃勃堇家。

shì shí shí yuè zhōng dà yǔ lèi zhòu yè bù zhǐ bīng sī fù de wū chūn bù néng jìn nǎi yǐn qù

这句话大意是:是时十月中,大雨累昼夜不止,冰澌覆地,乌春不能进,乃引去。

yú shì huán nǎn sàn dá yì jǔ bīng

这句话大意是:于是桓赧、散达亦举兵。

shì zǔ zì jù wū chūn ér shǐ sù zōng jù huán nǎn

这句话大意是:世祖自拒乌春,而使肃宗拒桓赧。

sì ér wū chūn yù yǔ guī shū fù bá hēi yì sǐ gù shì zǔ de bìng lì yú huán nǎn sàn dá yī zhàn ér suì bài zhī

这句话大意是:巳而乌春遇雨归,叔父跋黑亦死,故世祖得并力于桓赧、散达,一战而遂败之。

wò lè bù rén bēi nǎi jiù shì jǐng zǔ zhì shì yì yǒu tā zhì xǐ yú nán bì kěn tè cūn suì yǐ zòng huǒ wū huan dōu yù yīn cǐ chú qù zhī yǔ zài huan dōu chuán zhōng

这句话大意是:斡勒部人杯乃,旧事景祖,至是亦有他志,徙于南毕恳忒村,遂以纵火诬欢都,欲因此除去之,语在《欢都传》中。

shì zǔ huò bēi nǎi shì qí zuì bēi nǎi zhōng bù zì ān xǐ jū tǔ kū cūn yǔ wū chūn wō móu hǎn jié yuē

这句话大意是:世祖获杯乃,释其罪,杯乃终不自安,徙居吐窟村,与乌春、窝谋罕结约。

wū chūn jǔ bīng dù lǐng shì zǔ zhù jūn wū pì cūn yǐ dài zhī

这句话大意是:乌春举兵度岭,世祖驻军屋辟村以待之。

jìn zhì sū sù hǎi diàn liǎng jūn jiē zhèn jiāng zhàn shì zǔ bù qīn zhàn mìng sù zōng yǐ zuǒ jūn zhàn xié liè cí bù shī zhù zhī zhēng yì mèng yě

这句话大意是:进至苏素海甸,两军皆阵,将战,世祖不亲战,命肃宗以左军战,斜列、辞不失助之,征异梦也。

sù zōng shù yùn zòng huǒ dà fēng cóng hòu qǐ huǒ chì liè shí bā yuè yě cǎo shàng qīng huǒ jǐn liǎo yān yàn zhāng tiān

这句话大意是:肃宗束缊纵火,大风从后起,火炽烈,时八月,野草尚青,火尽燎,烟焰张天。

wū chūn jūn zài xià fēng sù zōng zì shàng fēng jī zhī wū chūn dà bài fù huò bēi nǎi xiàn yú liáo ér chéng sū sù hǎi diàn yǐ jù zhī

这句话大意是:乌春军在下风,肃宗自上风击之,乌春大败,复获杯乃,献于辽,而城苏素海甸以据之。

hé shí liè là pēi má chǎn yǔ shì zǔ zhàn yú yě que shuǐ

这句话大意是:纥石烈腊醅、麻产与世祖战于野鹊水。

shì zǔ zhōng sì chuàng jūn bài

这句话大意是:世祖中四创,军败。

là pēi shǐ jiù zéi tū hǎn děng guò qīng lǐng jiàn wū chūn lù zhū bù yǔ zhī jiāo jié

这句话大意是:腊醅使旧贼秃罕等过青岭,见乌春,赂诸部与之交结。

là pēi má chǎn qiú zhù yú wū chūn wū chūn yǐ gū lǐ diān bīng bǎi shí qī rén zhù zhī

这句话大意是:腊醅、麻产求助于乌春,乌春以姑里甸兵百十七人助之。

shì zǔ qín là pēi xiàn yú liáo zhǔ bìng yán wū chūn zhù bīng zhī zhuàng réng yǐ bù xiū yīng dào zuì zhī

这句话大意是:世祖擒腊醅献于辽主,并言乌春助兵之状,仍以不修鹰道罪之。

liáo zhǔ shǐ rén zhì wū chūn wèn zhuàng wū chūn jù nǎi wèi lán yán yǐ gào yuē wèi cháng yǔ là pēi wèi zhù yě

这句话大意是:辽主使人至乌春问状,乌春惧,乃为谰言以告曰:“未尝与腊醅为助也。

dé lín shí zhī běi gū lǐ diān zhī mín suǒ guǎn bù jí cǐ

这句话大意是:德邻石之北,姑里甸之民,所管不及此。

là pēi jì bài shì zǔ jǐn de wū chūn gū lǐ diān zhù bīng yī bǎi shí qī rén ér shǐ qí zú cháng wò shàn wò tuō wǎng zhāo qí zhòng jì qiǎn xié bō bó qín fǔ dìng zhī

这句话大意是:腊醅既败,世祖尽得乌春姑里甸助兵一百十七人,而使其卒长斡善、斡脱往招其众,继遣斜钵勃堇抚定之。

xié bō bù néng xùn qí qí rén pú chá bù gù shí bá shí děng yòu sān bǎi yú rén rù chéng jǐn xiàn zhī

这句话大意是:斜钵不能训齐其人,蒲察部故石、跋石等诱三百余人入城,尽陷之。

shì zǔ zhì yīng dào hái xié liè lái gào shì zǔ shǐ huan dōu wèi dū tǒng pò wū chūn wō móu hǎn yú xié duī gù shí bá shí jiē jiù qín

这句话大意是:世祖治鹰道还,斜列来告,世祖使欢都为都统,破乌春、窝谋罕于斜堆,故石、跋石皆就擒。

shì zǔ zì jiāng guò wū jì lǐng zhì wō móu hǎi cūn hú lùn jiā gǔ bù shèng kūn bó qín jū wū yán bù fù zhě guō nǎn qǐng fēn yī jūn yóu suǒ bù fá wū chūn gài yǐ suǒ bù yǔ wū chūn jìn yù yǐ zì bì gù yě

这句话大意是:世祖自将过乌纪岭,至窝谋海村,胡论加古部胜昆勃堇居,乌延部富者郭赧请分一军由所部伐乌春,盖以所部与乌春近,欲以自蔽故也。

nǎi shǐ xié liè yuè pán yǐ zhī jūn dào qí suǒ jū shì zǔ zì jiāng dà jūn yǔ huan dōu hé

这句话大意是:乃使斜列、跃盘以支军道其所居,世祖自将大军与欢都合。

zhì ā bù sāi shuǐ lǐng dōng zhū bù jiē huì shí tǔ mén yì yǐ suǒ bù bīng lái

这句话大意是:至阿不塞水,岭东诸部皆会,石土门亦以所部兵来。

shì shí wū chūn qián sǐ wō móu hǎn wén zhī shì zǔ lái fá su yú liáo rén qǐ yǔ hé jiě

这句话大意是:是时,乌春前死,窝谋罕闻知世祖来伐,诉于辽人,乞与和解。

shǐ zhě yǐ zhì qí jiā shì zǔ jūn zhì wō móu hǎn qǐng huǎn shī jǐn yǐ qián suǒ nà wáng rén guī zhī

这句话大意是:使者已至其家,世祖军至,窝谋罕请缓师,尽以前所纳亡人归之。

shì zǔ shǐ wū lín dá gù dé hēi bó qín wǎng shòu suǒ qiǎn wáng zhě

这句话大意是:世祖使乌林荅故德黑勃堇往受所遣亡者。

wō móu hǎn yǐ sān bǎi qí chéng xiè lái gōng shì zǔ bài zhī

这句话大意是:窝谋罕以三百骑乘懈来攻,世祖败之。

liáo shǐ è qí wú xìn bù fù wéi zhǔ hé nǎi jìn jūn wéi zhī

这句话大意是:辽使恶其无信,不复为主和,乃进军围之。

tài zǔ yī duǎn jiǎ xíng wéi hào lìng zhū jūn wō móu hǎn shǐ tài yù qián chū chéng gōng zhī

这句话大意是:太祖衣短甲行围,号令诸军,窝谋罕使太峪潜出城攻之。

tài yù chí mǎ yuán qiāng jiāng jí tài zǔ huó xī hú jī duàn qí qiāng tài zǔ nǎi de miǎn

这句话大意是:太峪驰马援枪,将及太祖,活腊胡击断其枪,太祖乃得免。

xié liè zhì xié cùn shuǐ yòng guō nǎn jì qǔ xiān zài wū chūn jūn zhě èr shí èr rén

这句话大意是:斜列至斜寸水,用郭赧计,取先在乌春军者二十二人。

wū chūn jūn jué zhī shā èr rén yú èr shí rén jiē de zhī yì yǐ tǔ jūn lái zhù

这句话大意是:乌春军觉之,杀二人,余二十人皆得之,益以土军来助。

wō móu hǎn zì zhī bù dí nǎi dùn qù

这句话大意是:窝谋罕自知不敌,乃遁去。

suì kè qí chéng jǐn yǐ zī chǎn fēn lài jūn zhōng yǐ gōng wèi cì zhū bù jiē ān jí yān

现代白话:遂克其城,尽以赀产分赉军中,以功为次,诸部皆安辑呢。

mù zōng cháng jiā guō nǎn gōng hòu yǐ xié liè zhī nǚ shǒu níng qī qí zi hú lǐ hǎn

这句话大意是:穆宗常嘉郭赧功,后以斜列之女守宁妻其子胡里罕。

wū chūn zhī hòu wèi wēn dūn shì yì sūn yuē pú cì

这句话大意是:乌春之后为温敦氏,裔孙曰蒲刺。

wēn dūn pú cì shǐ jū cháng bái shān ā bù xīn hé xǐ lóng zhōu yí lǐ mǐn hé

这句话大意是:温敦蒲刺始居长白山阿不辛河,徙隆州移里闵河。

pú cì chū cóng xī yǐn zhēng fá shè měng ān móu kè shì yù zéi tū chū lì jī bài zhī shǒu shā èr shí yú rén yòng shì zhuó xiū wǔ xiào wèi

这句话大意是:蒲刺初从希尹征伐,摄猛安谋克事,遇贼突出,力击败之,手杀二十余人,用是擢修武校尉。

tiān dé chū chōng hù wèi qiān sù zhí jiāng jūn yǔ zhòng hù wèi shè yuǎn jiē mò néng jí hǎi líng yǐ yù ān xián shǎng zhī

这句话大意是:天德初,充护卫,迁宿直将军,与众护卫射远,皆莫能及,海陵以玉鞍、衔赏之。

wǎng hé lǎn lù xuǎn kě chōng hù wèi zhě shǐ hái chēng zhǐ qiān yé lú wǎn qún mù shǐ gǎi liáo zhōu cì shǐ

这句话大意是:往曷懒路选可充护卫者,使还称旨,迁耶卢椀群牧使,改辽州刺史。

zhèng lóng fá sòng zhào wèi wǔ yì jūn fù dōu zǒng guǎn jiàng bīng èr qiān zhì rǔ zhōu nán yù sòng bīng èr wàn yú yāo jī bài zhī shǒu shā jiàng shì shí yú rén

现代白话:正隆伐宋,召为武翼军副都总管,将兵二千,至你州南,遇宋兵二万余,邀击败之,手杀将士十余人。

shì shí sōng rǔ liǎng zhōu bǎi xìng duō táo qù pú cì zhāo jí shǐ zhī fù qí yè

现代白话:是时,嵩、你两州百姓多逃去,蒲刺招集,使之复其业。

gǎi mò zhōu cì shǐ zhēng wèi tài zǐ zuǒ wèi lǜ fǔ lǜ zài qiān lǒng zhōu fáng yù shǐ lì zhèn xi hú lǐ gǎi xiǎn dé jūn jié dù shǐ

这句话大意是:改莫州刺史,征为太子左卫率府率,再迁陇州防御使,历镇西、胡里改、显德军节度使。

zhì shì zú

这句话大意是:致仕,卒。

là pēi má chǎn xiōng dì zhě huó cì hún shuǐ hē lín xiāng hé shí liè bù rén

这句话大意是:腊醅、麻产兄弟者,活刺浑水诃邻乡纥石烈部人。

xiōng dì qī rén sù yǒu míng shēng rén tuī fú zhī

这句话大意是:兄弟七人,素有名声,人推服之。

jí wū chūn wō móu hǎn děng wéi nán gù là pēi xiōng dì chéng cǐ jì jié táo wēn shuǐ zhī mín jìn bù kě zhì

这句话大意是:及乌春、窝谋罕等为难,故腊醅兄弟乘此际结陶温水之民,浸不可制。

qí tóng lǐ zhōng yǒu bì zhī zhě xǐ yú bì hǎn cūn yě jū nǚ zhí zhōng là pēi nù jiāng gōng zhī nǎi yuē wū gǔ lùn bù sāo xī bó qín fù zhě tà lǎn hú shén mǎn bó qín hǎi luó bó qín wò zhuó huǒ bó qín

这句话大意是:其同里中有避之者,徙于苾罕村野居女直中,腊醅怒,将攻之,乃约乌古论部骚腊勃堇、富者挞懒、胡什满勃堇、海罗勃堇、斡茁火勃堇。

hǎi luó wò zhuó huǒ jiàn shǐ rén gào yě jū nǚ zhí yě jū nǚ zhí yǒu bèi là pēi děng bài guī

这句话大意是:海罗、斡茁火间使人告野居女直,野居女直有备,腊醅等败归。

là pēi nǎi yóu nán lù fù xí yě jū nǚ zhí shèng zhī fú lüè shén zhòng

这句话大意是:腊醅乃由南路复袭野居女直,胜之,俘略甚众。

hǎi luó wò zhuó huǒ hú shén mǎn wèi là pēi qiú yuán yú shì zǔ

这句话大意是:海罗、斡茁火、胡什满畏腊醅,求援于世祖。

xié liè yǐ qīng bīng yāo jī là pēi děng yú zhūn mù tǔ cūn bài zhī jǐn de suǒ fú

这句话大意是:斜列以轻兵邀击腊醅等于屯睦吐村,败之,尽得所俘。

là pēi má chǎn qū lüě lái liú shuǐ mù mǎ

这句话大意是:腊醅、麻产驱掠来流水牧马。

shì zǔ zhì hùn tóng jiāng yǔ mù zōng fēn jūn

这句话大意是:世祖至混同江,与穆宗分军。

shì zǔ zì dù gǔ lǔ jīn bèi dào jiān xíng mǎ duō fá jiē liú zhī lù bàng cóng wǔ liù shí qí yù là pēi yú yě que shuǐ

这句话大意是:世祖自妒骨鲁津倍道兼行,马多乏,皆留之路傍,从五六十骑,遇腊醅于野鹊水。

rì yǐ xūn là pēi bīng zhòng shì zǔ bīng shǎo huan dōu áo zhàn chū rù shù sì mǎ zhōng chuàng sǐ zhě shí shù

这句话大意是:日已曛,腊醅兵众,世祖兵少,欢都鏖战,出入数四,马中创,死者十数。

shì zǔ tū zhèn lì zhàn zhōng sì chuàng bù néng jūn

这句话大意是:世祖突阵力战,中四创,不能军。

mù zōng zì ān tǔ hún jīn dù jiāng yù dí yú pú lú mǎi shuǐ

这句话大意是:穆宗自庵吐浑津度江,遇敌于蒲卢买水。

dí wèn wèi shuí yīng zhī yuē huan dōu

这句话大意是:敌问为谁,应之曰:“欢都。

wèn zhě shè mù zōng shǐ zhe yú gōng fú

这句话大意是:”问者射穆宗,矢著于弓箙。

shì suì là pēi má chǎn shǐ qí tú jiù zéi tū hǎn jí chí duo piāo qǔ hù lǔ bù luò mù mǎ sì bǎi jí fù zhě zhān hǎn zhī mǎ hé qī bǎi yú pǐ guò qīng lǐng dōng yǔ wū chūn wō móu hǎn jiāo jié

这句话大意是:是岁,腊醅、麻产使其徒旧贼秃罕及驰朵剽取户鲁不泺牧马四百,及富者粘罕之马合七百余匹,过青岭东,与乌春、窝谋罕交结。

shì zǔ zì jiāng fá zhī là pēi děng wěi jiàng hái jūn

这句话大意是:世祖自将伐之,腊醅等伪降,还军。

là pēi fù qiú zhù yú wū chūn wō móu hǎn

这句话大意是:腊醅复求助于乌春、窝谋罕。

wō móu hǎn yǐ gū lǐ diān bīng bǎi yǒu shí qī rén zhù zhī

这句话大意是:窝谋罕以姑里甸兵百有十七人助之。

là pēi jù mù léng shuǐ bǎo gù xiǎn zǔ shí xiǎn zi pó zhū kān yì wǎng cóng zhī

这句话大意是:腊醅据暮棱水,保固险阻,石显子婆诸刊亦往从之。

shì zǔ lǜ bīng wéi zhī kè qí jūn má chǎn dùn qù suì qín là pēi jí pó zhū kān jiē xiàn zhī liáo

这句话大意是:世祖率兵围之,克其军,麻产遁去,遂擒腊醅及婆诸刊,皆献之辽。

jǐn huò qí bīng shǐ qí zú cháng wò shàn wò tuō zhāo fǔ qí zhòng shǐ xié bō fǔ dìng zhī

这句话大意是:尽获其兵,使其卒长斡善、斡脱招抚其众,使斜钵抚定之。

fù shǐ ā lí hé mèn chá mù léng shuǐ rén qíng bìng mù bīng yǔ xié bō hé yǔ zài wū chūn chuán

这句话大意是:复使阿离合懑察暮棱水人情,并募兵与斜钵合,语在《乌春传》。

shì zǔ jì méi sù zōng xí jié dù shǐ

这句话大意是:世祖既没,肃宗袭节度使。

má chǎn jù zhí wū kǎi shuǐ shàn wán yíng pù zhāo nà wáng mìng dù jué wǎng lái zhě

这句话大意是:麻产据直屋铠水,缮完营堡,招纳亡命,杜绝往来者。

shì táo wēn shuǐ mín wèi zhī zhù zhāo zhī bù tīng shǐ kāng zōng fá zhī

这句话大意是:恃陶温水民为之助,招之不听,使康宗伐之。

shì suì bái shān hùn tóng jiāng dà yì shuǐ yǔ àn qí kāng zōng zì ā lín gāng chéng zhōu zhì yú shuài shuǐ shě zhōu yán shuài shuǐ ér jìn

这句话大意是:是岁,白山混同江大溢,水与岸齐,康宗自阿邻冈乘舟至于帅水,舍舟沿帅水而进。

shǐ tài zǔ cóng dōng lù qǔ má chǎn jiā shǔ jǐn huò zhī

这句话大意是:使太祖从东路取麻产家属,尽获之。

kāng zōng wéi má chǎn jí tài zǔ lái huì jūn yú shì má chǎn xiān wáng zài wài qí rén chéng yè tū wéi dùn qù

这句话大意是:康宗围麻产急,太祖来会军,于是麻产先亡在外,其人乘夜突围遁去。

tài zǔ yuē má chǎn zhī jiā dàng jǐn yǐ zǒu jiāng ān guī

现代白话:太祖曰:“麻产之家荡尽了,走将安归。

zhuī zhī

这句话大意是:”追之。

má chǎn bù zhī tài zǔ jí qiú jǐ yě yǔ sān qí lái cì jūn qí yī rén zhuì mǎ xià tài zǔ shi zhī wèn zhuàng

这句话大意是:麻产不知太祖急求己也,与三骑来伺军,其一人坠马下,太祖识之,问状。

qí rén yuē wǒ suí má chǎn lái cì jūn bǐ zǒu zhě èr rén má chǎn zài yān

现代白话:其人曰:“我随麻产来伺军,彼走者二人,麻产在呢。

má chǎn yǔ qí rén fēn dào zǒu tài zǔ mìng hé lǔ gǔ zhuī dōng zǒu zhě ér zì zhuī xi zǒu zhě

这句话大意是:”麻产与其人分道走,太祖命劾鲁古追东走者,而自追西走者。

zhì zhí wū kǎi shuǐ shī má chǎn bú jiàn jí zhuī zhī de yí jiǎ yú lù jī ér wǎng qián zhì dà zé nìng nào

这句话大意是:至直屋铠水,失麻产不见,急追之,得遗甲于路,迹而往,前至大泽,泞淖。

má chǎn qì mǎ rù huán wěi tài zǔ yì qì mǎ zhuī jí zhī yǔ zhī tiǎo zhàn

这句话大意是:麻产弃马入萑苇,太祖亦弃马追及之,与之挑战。

wū gǔ lùn zhuàng shì huó xī hú chéng mǎ lái wèn yuē cǐ hé rén yě

这句话大意是:乌古论壮士活腊胡乘马来,问曰:“此何人也。

tài zǔ chū bù shí má chǎn yáng yīng yuē má chǎn yě

这句话大意是:”太祖初不识麻产,佯应曰:“麻产也。

huó xī hú yuē jīn yì zhuī jí cǐ rén yá

这句话大意是:”活腊胡曰:“今亦追及此人邪。

suì xià mǎ yuán qiāng jìn zhàn

这句话大意是:”遂下马援枪进战。

má chǎn lián shè huó xī hú huó xī hú zhōng èr shǐ bù néng zhàn

这句话大意是:麻产连射活腊胡,活腊胡中二矢,不能战。

yǒu qǐng jūn zhì wéi zhī

这句话大意是:有顷,军至,围之。

huan dōu shè zhòng má chǎn shǒu suì qín zhī

这句话大意是:欢都射中麻产首,遂擒之。

wú yǒu shi zhī zhě huó xī hú nǎi qián fú qí shǒu ér shì zhī jiàn qí xī huō yuē zhēn má chǎn yě

这句话大意是:无有识之者,活腊胡乃前扶其首而视之,见其卤豁,曰:“真麻产也。

má chǎn zhāng mù yuē gōng děng shì dìng yǐ

现代白话:”麻产张目曰:“公等事定了。

suì shā zhī

这句话大意是:”遂杀之。

tài zǔ xiàn guó yú liáo

这句话大意是:太祖献馘于辽。

dùn ēn ā lǐ mín tè shí shuǐ hé shí liè bù rén

这句话大意是:钝恩,阿里民忒石水纥石烈部人。

zǔ yuē hé lǔ gǔ fù nà gēn niè shì wèi qí bù bó qín

这句话大意是:祖曰劾鲁古,父纳根涅,世为其部勃堇。

wò zhǔn bù rén yě cì bó qín hǎi gé ān bó qín bào qí zú rén wò dá hǎn bó qín jí zhū dì wū lǐ hēi wū tú mén chāo lüè qí jiā jí chāo lüè ā huó lǐ bó qín jiā qīn jí nà gēn niè suǒ bù

这句话大意是:斡准部人冶刺勃堇、海葛安勃堇暴其族人斡达罕勃堇及诸弟屋里黑、屋徒门,抄略其家,及抄略阿活里勃堇家,侵及纳根涅所部。

mù zōng shǐ nà gēn niè yǐ běn bù bīng wǎng zhì yě cì děng

这句话大意是:穆宗使纳根涅以本部兵往治冶刺等。

xíng zhì sū bīn shuǐ zhé mù rén wéi bīng zhǔ zhě jù zhī zhé chāo lüè qí rén

这句话大意是:行至苏滨水,辄募人为兵,主者拒之,辄抄略其人。

suì gōng wū gǔ lùn bù dí kù dé rù mǐ lǐ mí shí hǎn chéng

这句话大意是:遂攻乌古论部敌库德,入米里迷石罕城。

jí wò sài yě hē lái wèn zhuàng zhǐ sū bīn shuǐ xī nà mù hàn cūn nà gēn niè zhǐ sū bīn shuǐ dōng wū mài cūn

这句话大意是:及斡赛、冶诃来问状,止苏滨水西纳木汗村,纳根涅止苏滨水东屋迈村。

nà gēn niè suī kuǎn fú ér bù kěn zhēng cháng shí jiǎ xū suì shí yuè yě

这句话大意是:纳根涅虽款伏而不肯征偿,时甲戌岁十月也。

míng nián bā yuè nà gēn niè dùn qù wò sài zhuī ér shā zhī zhí qí mǔ jí qí qī zǐ yǐ guī ér shǐ dùn ēn fù qí suǒ

这句话大意是:明年八月,纳根涅遁去,斡赛追而杀之,执其母及其妻子以归,而使钝恩复其所。

liú kě tǒng mén hún chǔn shuǐ hé liú zhī de wū gǔ lùn bù rén hū shā hún bó qín zhī zǐ

这句话大意是:留可,统门、浑蠢水合流之地乌古论部人,忽沙浑勃堇之子。

zhà dōu hún chǔn shuǐ ān chūn zhī zǐ yě

这句话大意是:诈都,浑蠢水安春之子也。

jiān yòu ào chún wù tǎ liǎng bù zhī mín zuò luàn

这句话大意是:间诱奥纯、坞塔两部之民作乱。

dí kù dé dùn ēn jiē pàn ér yǔ liú kě zhà dōu hé

这句话大意是:敌库德、钝恩皆叛而与留可、诈都合。

liǎng dǎng yáng yán yuē tú dān bù zhī dǎng shí sì bù wèi yī wū gǔ lùn bù zhī dǎng shí sì bù wèi yī pú chá bù zhī dǎng qī bù wèi yī fán sān shí wǔ bù

这句话大意是:两党扬言曰:“徒单部之党十四部为一,乌古论部之党十四部为一,蒲察部之党七部为一,凡三十五部。

wán yán bù shí èr ér yǐ yǐ sān shí wǔ bù zhàn shí èr bù sān rén zhàn yī rén yě shèng zhī bì yǐ

现代白话:完颜部十二而已,以三十五部战十二部,三人战一人也,胜之必了。

shì zǔ jiàng fù zhū bù yì jiē yǒu lí xīn

这句话大意是:”世祖降附诸部亦皆有离心。

dàng shì shí wéi wū yán bù xié lēi bó qín jí tǒng mén shuǐ wēn dí hén bù ā lǐ bǎo bó qín sā gé zhōu bó qín děng jiē shǐ rén lái gào nán

这句话大意是:当是时,惟乌延部斜勒勃堇及统门水温迪痕部阿里保勃堇、撒葛周勃堇等皆使人来告难。

xié lēi dá jì bǎo zhī zǐ yě xiān shǐ qí xiōng bǎo gǔ xī lái jì ér yǐ qí jiǎ lái guī

这句话大意是:斜勒,达纪保之子也,先使其兄保骨腊来,既而以其甲来归。

ā lǐ bǎo děng yuē wú děng bì bù cóng luàn dàn qǐ bīng wèi yuán ěr

现代白话:阿里保等曰:“我等必不从乱,但乞兵为援耳。

mù zōng shǐ sā gǎi fá liú kě shǐ mán dōu hē fá dí kù dé

这句话大意是:穆宗使撒改伐留可,使谩都诃伐敌库德。

jì ér tài zǔ yǐ qī shí jiǎ yì sā gǎi jūn zhōng dào yǐ sì shí jiǎ yǔ mán dōu hē

这句话大意是:既而太祖以七十甲诣撒改军,中道以四十甲与谩都诃。

shí tǔ mén zhī jūn yǔ mán dōu hē huì yú mǐ lǐ mí shí hǎn chéng xià

这句话大意是:石土门之军与谩都诃会于米里迷石罕城下。

ér dùn ēn jiāng yuán liú kě wén mán dōu hē zhī bīng guǎ yǐ wéi wú bèi ér wèi zhī shí tǔ mén zhī lái huì yě yù xiān gōng mán dōu hē

这句话大意是:而钝恩将援留可,闻谩都诃之兵寡,以为无备,而未知石土门之来会也,欲先攻谩都诃。

mán dōu hē shí tǔ mén yíng jī dà pò dùn ēn

这句话大意是:谩都诃、石土门迎击,大破钝恩。

mǐ lǐ mí shí hǎn chéng suì jiàng huò dùn ēn dí kù dé jiē shì fú zhū

这句话大意是:米里迷石罕城遂降,获钝恩、敌库德,皆释弗诛。

tài zǔ zhì sā gǎi jūn míng rì suì gōng pò liú kě chéng chéng zhōng qú shuài jiē zhū zhī qǔ qí nú lèi zī chǎn ér hái

这句话大意是:太祖至撒改军,明日遂攻破留可城,城中渠帅皆诛之,取其孥累赀产而还。

wù tǎ chéng yì sā shǒu bèi ér jiàng

这句话大意是:坞塔城亦撒守备而降。

liú kě xiān zài liáo wù tǎ yǐ tuō shēn zài wài yóu shì jiē wèi huò

这句话大意是:留可先在辽,坞塔已脱身在外,由是皆未获。

zhà dōu yì yì pú jiā nú jiàng tài zǔ shì zhī

这句话大意是:诈都亦诣蒲家奴降,太祖释之。

yú shì zhū bù jiē ān yè rú gù

这句话大意是:于是,诸部皆安业如故。

jiǔ zhī liú kě wù tǎ jiē lái jiàng

这句话大意是:久之,留可、坞塔皆来降。

ā shū xīng xiǎn shuǐ hé shí liè bù rén

这句话大意是:阿疏,星显水纥石烈部人。

fù ā hǎi bó qín shì jǐng zǔ shì zǔ

这句话大意是:父阿海勃堇事景祖、世祖。

shì zǔ pò wū chūn hái ā hǎi lǜ guān shǔ shì mín yíng yè yú shuāng yi dà luò xiàn huáng jīn wǔ dǒu

这句话大意是:世祖破乌春还,阿海率官属士民迎谒于双宜大泺,献黄金五斗。

shì zǔ yù zhī yuē wū chūn běn wēi jiàn wú fù fǔ yù zhī shǐ wèi bù zhǎng ér wàng dà ēn nǎi jié yuàn yú wǒ suì chéng dà luàn zì qǔ miè wáng

现代白话:世祖喻之曰:“乌春本微贱,我父抚育之,使为部长,而忘大恩,乃结怨于我,遂成大乱,自取灭亡。

wú yǔ rǔ děng sān shí bù rén zhī rén zì jīn kě yǐ bǎo ān xiū xī

现代白话:我与你等三十部人之人,自今能够保安休息。

wú dà shù yì jiāng zhōng

现代白话:我大数亦将终。

wǒ sǐ rǔ děng dāng niàn wǒ jié lì yǐ fǔ wǒ zǐ dì ruò luàn xīn yī shēng zé miè wáng rú wū chūn yǐ

现代白话:我死,你等当念我,竭力以辅我子弟,若乱心一生,则灭亡如乌春了。

ā hǎi yǔ zhòng guì ér qì yuē tài shī ruò yǒu bù huì zhòng rén lài shuí yǐ shēng wù wèi cǐ yán

这句话大意是:”阿海与众跪而泣曰:“太师若有不讳,众人赖谁以生,勿为此言。

wèi jǐ shì zǔ méi ā hǎi yì sǐ ā shū jì zhī

这句话大意是:”未几,世祖没,阿海亦死,阿疏继之。

ā shū zì qí fù shí cháng yǐ shì lái zhāo sù huáng hòu shén lián ài zhī měi zhì bì liú yuè yú nǎi qiǎn guī

这句话大意是:阿疏自其父时常以事来,昭肃皇后甚怜爱之,每至,必留月余乃遣归。

ā shū jì wèi bó qín cháng yǔ tú dān bù zhà dōu bó qín zhēng zhǎng sù zōng zhì zhī nǎi zhǎng ā shū

这句话大意是:阿疏既为勃堇,尝与徒单部诈都勃堇争长,肃宗治之,乃长阿疏。

mù zōng sì jié dù wén ā shū yǒu yì zhì nǎi zhào ā shū cì yǐ ān mǎ shēn jiā fǔ yù yīn chá qí yì qù

这句话大意是:穆宗嗣节度,闻阿疏有异志,乃召阿疏赐以鞍马,深加抚谕,阴察其意趣。

ā shū guī móu yì shén nǎi chì qí shì

这句话大意是:阿疏归,谋益甚,乃斥其事。

fù zhào zhī ā shū bù lái suì yǔ tóng bù máo dǔ lù bó dǒng děng qǐ bīng

这句话大意是:复召之,阿疏不来,遂与同部毛睹禄勃董等起兵。

mù zōng zì mǎ jì lǐng chū bīng gōng zhī

这句话大意是:穆宗自马纪岭出兵攻之。

sā gǎi zì hú lùn lǐng wǎng lüè dìng chán chūn xīng xiǎn liǎng lù gōng xià dùn ēn chéng

这句话大意是:撒改自胡论岭往略,定潺春、星显两路,攻下钝恩城。

mù zōng lüè ā chá guì shuǐ yì mù jūn zhì ā shū chéng

这句话大意是:穆宗略阿茶桧水,益募军,至阿疏城。

shì rì chén sì jiān hū bào yǔ huì yì léi diàn xià ā shū suǒ jū jì yòu yǒu dà guāng shēng rú léi zhuì ā shū chéng zhōng

这句话大意是:是日辰巳间,忽暴雨,晦曀,雷电下阿疏所居,既又有大光,声如雷,坠阿疏城中。

shí zhě yǐ wèi pò wáng zhī zhēng

这句话大意是:识者以谓破亡之征。

ā shū wén mù zōng lái yǔ qí dì dí gù bǎo wǎng su yú liáo

这句话大意是:阿疏闻穆宗来,与其弟狄故保往诉于辽。

liáo rén lái zhǐ wù gōng

这句话大意是:辽人来止勿攻。

mù zōng bù dé yǐ liú hé zhě bó qín shǒu ā shū chéng ér guī

这句话大意是:穆宗不得已,留劾者勃堇守阿疏城而归。

jīn chū yì yǒu liǎng hé zhě qí yī sā gǎi fù zèng hán guó gōng

这句话大意是:金初亦有两劾者,其一撒改父,赠韩国公。

qí yī shǒu ā shū chéng zhě hòu zèng tè jìn yún

这句话大意是:其一守阿疏城者,后赠特进云。

hé zhě yǐ bīng shǒu ā shū chéng zhě èr nián yǐ

现代白话:劾者以兵守阿疏城者二年了。

ā shū zài liáo bù gǎn guī máo dǔ lù nǎi jiàng

这句话大意是:阿疏在辽不敢归,毛睹禄乃降。

liáo shǐ fù wèi ā shū lái

这句话大意是:辽使复为阿疏来。

mù zōng wén zhī shǐ wū lín dá shí lǔ jì shī qiě jiè hé zhě lìng yì yī fú qí zhì yǔ ā shū chéng zhōng tóng sè shǐ liáo shǐ bù kě biàn

这句话大意是:穆宗闻之,使乌林荅石鲁济师,且戒劾者令易衣服旗帜与阿疏城中同色,使辽使不可辨。

liáo shǐ zhì nǎi shǐ pú chá bù hú lǔ bó qín miǎo xùn bó qín yǔ jù zhì hé zhě jūn ér jūn zhōng yǐ yì yī fú qí zhì yǔ ā shū chéng zhōng rú yī liáo shǐ guǒ bù néng biàn

这句话大意是:辽使至,乃使蒲察部胡鲁勃堇、邈逊勃堇与俱至劾者军,而军中已易衣服旗帜,与阿疏城中如一,辽使果不能辨。

hé zhě guǐ yuē wú děng bái xiàng gōng gàn rǔ hé shì shuí shi rǔ zhī tài shī

现代白话:劾者诡曰:“我等白相攻,干你何事,谁识你之太师。

nǎi cì shā hú lǔ miǎo xùn suǒ chéng mǎ liáo shǐ jīng bù zǒu qù suì pò qí chéng

这句话大意是:”乃刺杀胡鲁、邈逊所乘马,辽使惊怖走去,遂破其城。

dí gù bǎo xiān guī shā zhī

这句话大意是:狄故保先归,杀之。

ā shū wén mù zōng yǐ jì què liáo shǐ pò qí chéng shā dí gù bǎo fù su yú liáo

这句话大意是:阿疏闻穆宗以计却辽使,破其城,杀狄故保,复诉于辽。

liáo shǐ xī jié dù shǐ yǐ liè lái wèn zhuàng qiě shǐ bèi cháng ā shū

这句话大意是:辽使奚节度使乙烈来问状,且使备偿阿疏。

mù zōng fù shǐ zhǔ wēi tū dá shuǐ rén wěi zǔ jué yīng lù zhě ér shǐ biē gù dé bù jié dù shǐ yán yú liáo píng yīng lù fēi jǐ bù kě

这句话大意是:穆宗复使主隈、秃荅水人伪阻绝鹰路者,而使鳖故德部节度使言于辽,平鹰路非己不可。

liáo rén bù chá yě xìn zhī

这句话大意是:辽人不察也,信之。

mù zōng tián yú tǔ wēn shuǐ wèi liáo rén yuē wú píng yīng lù yě

现代白话:穆宗畋于土温水,谓辽人曰:“我平鹰路也。

liáo rén yǐ wéi gōng shǐ shǐ lái shǎng zhī

这句话大意是:”辽人以为功,使使来赏之。

mù zōng jǐn yǐ qí wù yǔ zhǔ wēi tū dá zhī rén ér bù fù bèi cháng ā shū

这句话大意是:穆宗尽以其物与主隈、秃荅之人而不复备偿阿疏。

liáo rén yì bù fù wèn

这句话大意是:辽人亦不复问。

ā shū zài liáo wú suǒ guī hòu èr nián shǐ qí tú dá jì zhì shēng nǚ zhí jiè shàng hé lǎn diàn rén wèi mù zōng zhí ér sòng zhī ā shū suì zhōng yú liáo

这句话大意是:阿疏在辽无所归,后二年,使其徒达纪至生女直界上,曷懒甸人畏穆宗,执而送之,阿疏遂终于辽。

jí tài zǔ fá liáo dǐ liáo zhī zuì gào yú tiān dì ér yǐ ā shū wáng mìng liáo rén bù yǔ wéi yán fán yǔ liáo wǎng fù shū mìng bì jí zhī

这句话大意是:及太祖伐辽,底辽之罪告于天地,而以阿疏亡命辽人不与为言,凡与辽往复书命必及之。

tiān fǔ liù nián dū mǔ lóu shì lüè dìng tiān dé yún nèi níng biān dōng shèng děng zhōu huò ā shū

这句话大意是:天辅六年,阇母、娄室略定天德、云内、宁边、东胜等州,获阿疏。

jūn shì wèn zhī yuē ěr wèi shuí

现代白话:军士问之曰:“你为谁?

yuē wǒ pò liáo guǐ yě

这句话大意是:”曰:“我破辽鬼也。

zàn yuē jīn zhī xìng yě yǒu zì lái yǐ

现代白话:赞曰:金之兴也,有自来了。

shì zǔ qín là pēi pó zhū kān jì xiàn zhī liáo yǐ wéi gōng zé yòu yuē ruò bù qiǎn hái qí bù rén yí jù qiě wéi luàn jiē

这句话大意是:世祖擒腊醅、婆诸刊,既献之辽以为功,则又曰:“若不遣还,其部人疑惧,且为乱阶。

liáo rén bù chá jǐn yǐ qián hòu suǒ xiàn zuì rén guī zhī

这句话大意是:”辽人不察,尽以前后所献罪人归之。

jǐng zǔ zhǐ hé lǔ lín yá zhǐ tóng gàn mù zōng zhǐ liáo shǐ ā shū chéng shǐ zhōng yǐ yīng lù wù zhī ér liáo rén bù wù

这句话大意是:景祖止曷鲁林牙、止同干,穆宗止辽使阿疏城,始终以鹰路误之,而辽人不悟。

jǐng zǔ yǒu huáng mǎ fú chéng rú yì jǐng zǔ méi liáo guì rén zhēng yù de zhī

这句话大意是:景祖有黄马,服乘如意,景祖没,辽贵人争欲得之。

shì zǔ fú yǔ yuē nán wèi xi yě mǎ bù kě yǐ yú rén

现代白话:世祖弗与,曰:“难未息也,马不能够与人。

suì gē qí liǎng ěr wèi zhī tū ěr mǎ liáo guì rén nǎi fú qǔ

这句话大意是:”遂割其两耳,谓之秃耳马,辽贵人乃弗取。

qí qián píng zhū bù zé jiè liáo yǐ wéi jǐ zhòng jì xiàn ér qiú zhī zé shì yǐ wéi jǐ zhòng

这句话大意是:其前平诸部则借辽以为己重,既献而求之则市以为己重。

zhàn zhèn yī liáng mǎ zhōng fú yǔ liáo rén ér liáo rén zhōng bù wù qǐ xīng wáng yǒu shù gài tiān duó qí pò yú

这句话大意是:战阵一良马终弗与辽人,而辽人终不悟,岂兴亡有数,盖天夺其魄欤。

xī yǔ qì dān jù qǐ zài yuán wèi shí hào kù mò xī lì yǔ wén zhōu duò táng jiē hào bīng qiáng

这句话大意是:奚,与契丹俱起,在元魏时号库莫奚,历宇文周、隋、唐,皆号兵强。

qí hòu qì dān pò zǒu xī xī xi bǎo lěng xíng qí liú zhě chén fú yú qì dān hào dōng xi xī

这句话大意是:其后契丹破走奚,奚西保冷陉,其留者臣服于契丹,号东、西奚。

jué hòu liáo tài zǔ chēng dì zhū bù jiē nèi shǔ yǐ

现代白话:厥后辽太祖称帝,诸部皆内属了。

tiě lè zhě gǔ bù zú zhī hào xī yǒu qí de hào chēng tiě lè zhōu yòu shū zuò tiě lí zhōu

这句话大意是:铁勒者,古部族之号,奚有其地,号称铁勒州,又书作铁骊州。

xī yǒu wǔ wáng zú shì yǔ liáo rén wéi hūn yīn fù xìng shù lǜ shì zhōng shì jù liáo shǐ jīn bù zài

这句话大意是:奚有五王族,世与辽人为昏,因附姓述律氏中,事具《辽史》,今不载。

xī yǒu shí sān bù èr shí bā luò yī bǎi yī zhàng sān bǎi liù shí èr zú

这句话大意是:奚有十三部、二十八落、一百一帐、三百六十二族。

jiǎ wǔ suì tài zǔ pò yē lǜ xiè shí zhū jiāng lián zhàn jiē jié xī tiě lí wáng huí lí bǎo yǐ suǒ bù jiàng wèi jǐ dùn guī yú liáo

这句话大意是:甲午岁,太祖破耶律谢十,诸将连战皆捷,奚铁骊王回离保以所部降,未几,遁归于辽。

jí liáo zhǔ shǐ shǐ qǐng hé tài zǔ yuē guī wǒ pàn rén ā shū xiáng rén huí lí bǎo dí lǐ děng yú shì xú yì zhī

这句话大意是:及辽主使使请和,太祖曰:“归我叛人阿疏、降人回离保、迪里等,余事徐议之。

jiǔ zhī liáo zhǔ zhì yuān yāng luò dū tǒng gǎo xí zhī wáng zǒu tiān dé

这句话大意是:”久之,辽主至鸳鸯泺,都统杲袭之,亡走天德。

huí lí bǎo yǔ liáo dà chén lì qín jìn guó wáng yē lǜ niē lǐ yú yān jīng

这句话大意是:回离保与辽大臣立秦晋国王耶律捏里于燕京。

niē lǐ sǐ xiāo fēi quán guó shì

这句话大意是:捏里死,萧妃权国事。

tài zǔ rù jū yōng guān xiāo fēi zì gǔ běi kǒu chū bēn

这句话大意是:太祖入居庸关,萧妃自古北口出奔。

huí lí bǎo zhì lú lóng lǐng suì liú bù xíng huì zhū xī lì mín yú yuè lǐ bù tiě chēng dì gǎi yuán tiān fù gǎi zhì guān shǔ jí bó hǎi xī hàn dīng zhuàng wèi jūn

这句话大意是:回离保至卢龙岭,遂留不行,会诸奚吏民于越里部,僣称帝,改元天复,改置官属,籍渤海、奚、汉丁壮为军。

tài zǔ zhào huí lí bǎo yuē wén rǔ xié yòu lì mín tiě qiè wèi hào

现代白话:太祖诏回离保曰:“闻你胁诱吏民,僣窃位号。

liáo zhǔ yuè zài cǎo mǎng dà fú bù zài

这句话大意是:辽主越在草莽,大福不再。

rǔ zhī xiān shì chén fú yú liáo jīn lái chén shǔ yǔ xī hé yì

现代白话:你之先世臣服于辽,今来臣属,与昔何异。

rǔ yǔ yú dǔ yǒu xì gù nán qí lái

现代白话:你与余睹有隙,故难其来。

yú dǔ shè yǒu yá zì zhèn qǐ cóng zhī

这句话大意是:余睹设有睚眦,朕岂从之。

tǎng néng sù jiàng jǐn shì rǔ zuì réng bǐ zhǔ liù bù zú zǒng shān qián xī zhòng hái qí guān shǔ cái chǎn

现代白话:傥能速降,尽释你罪,仍俾主六部族,总山前奚众,还其官属财产。

ruò shàng zhí mí qiǎn bīng zhì tǎo bì bù rǔ shè

现代白话:若尚执迷,遣兵致讨,必不你赦。

huí lí bǎo bù tīng

这句话大意是:”回离保不听。

tiān fǔ qī nián wǔ yuè huí lí bǎo nán kòu yàn de bài yú jǐng jì jiān qí zhòng bēn kuì

这句话大意是:天辅七年五月,回离保南寇燕地,败于景、蓟间,其众奔溃。

yē lǜ ào gǔ zhé jí shēng bā jīn jiā nú bái dǐ gē děng shā zhī

这句话大意是:耶律奥古哲及甥八斤、家奴白底哥等杀之。

qí qī ā gǔ wén zhī zì jǐng ér sǐ

这句话大意是:其妻阿古闻之,自刭而死。

xiān shì sù gǔ bù rén jù hé shān xī lù dū tǒng tà lǎn zhāo zhī bù fú wǎng tǎo zhī

这句话大意是:先是,速古部人据劾山,奚路都统挞懒招之不服,往讨之。

tiě ní bù zhòng è xiǎn jù zhàn shā zhī dài jìn

这句话大意是:铁泥部众扼险拒战,杀之殆尽。

zhì shì sù gǔ chuò lǐ tiě ní sān bù suǒ jù shí sān yán jiē tǎo píng zhī

这句话大意是:至是,速古、啜里、铁泥三部所据十三岩皆讨平之。

dá lǔ gǔ bù jié dù shǐ yǐ liè yǐ xiáng fù pàn xī mǎ hé shàng tǎo dá lǔ gǔ bìng wǔ yuàn sī děng zhū bù zhū bù jiē jiàng suì zhí yǐ liè zhàng zhī yī bǎi qí fù jí qí jiā rén xiān bèi huò zhě jiē hái zhī

这句话大意是:达鲁古部节度使乙列已降复叛,奚马和尚讨达鲁古并五院司等诸部,诸部皆降,遂执乙列,杖之一百,其父及其家人先被获者皆还之。

chū tài zǔ pò liáo bīng yú dá lǔ gǔ chéng jiǔ bǎi xī yíng lái jiàng

这句话大意是:初,太祖破辽兵于达鲁古城,九百奚营来降。

zhì shì huí lí bǎo sǐ xī rén yǐ cì fù shǔ yì gè zhì měng ān móu kè lǐng zhī

这句话大意是:至是,回离保死,奚人以次附属,亦各置猛安谋克领之。

zàn yuē kù mò xī qì dān qǐ yú hàn mò shèng yú duò táng zhī jiān jù qiáng wèi lín guó hé bìng wèi qún chén lì bā bǎi yú nián xiāng wéi zhōng shǐ

这句话大意是:赞曰:库莫奚、契丹起于汉末,盛于隋、唐之间,俱强为邻国,合并为群臣,历八百余年,相为终始。

xī yǒu wǔ dà dìng jiān lèi zú zhe xìng yǒu yáo lǐ shì bó dé shì ào lǐ shì méi zhī shì chuāi shì

这句话大意是:奚有五,大定间,类族著姓有遥里氏、伯德氏、奥里氏、梅知氏、揣氏。

✦ You read 列传·卷五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.