扁鹊心书 · 窦材 · Chapter 12 of 236

卷上·五等虚实

PinyinModern Translation
Size

fán kàn bìng yào shěn yuán qì xū shí shí zhě bù yào zì yù xū zhě jí dāng fú yào jiǔ guān yuán xué yǐ gù xìng mìng

这句话大意是:凡看病要审元气虚实,实者不药自愈,虚者即当服药,灸关元穴以固性命。

ruò yǐ wēn píng yào yì nán qǔ xiào yān yán shí rì jiàn chéng dà bìng

这句话大意是:若以温平药,亦难取效,淹延时日,渐成大病。

wēn píng zhī yào jìn shì suǒ shàng páng rén chēng qí wěn dāng yī shì xí yú liǎng qí jí zhì biàn chéng dà bìng huáng jí cuò tóu wù ér yòu wù

这句话大意是:(温平之药,近世所尚,旁人称其稳当,医士习于两岐,及至变成大病,惶急错投,误而又误。

zǒng yóu shí jiàn bù zhēn suì ěr yīn xún yí hài

现代白话:总由识见不真,遂你因循贻害。

xū bìng duō bān dà lüè fēn wéi wǔ zhǒng yǒu píng qì wēi xū shén xū jiāng tuō yǐ tuō zhī bié

这句话大意是:虚病多般,大略分为五种,有平气、微虚、甚虚、将脱、已脱之别。

píng qì zhě xié qì yǔ yuán qì xiāng děng zhèng kě dí yá zhǐ yǐ wēn píng yào tiáo lǐ huǎn huǎn ér yù rú bǔ zhōng yì qì xiǎo chái hú bā wù tāng shì yě

这句话大意是:平气者,邪气与元气相等,正可敌邪,只以温平药调理,缓缓而愈,如补中益气、小柴胡、八物汤是也。

wēi xū zhě xié qì wàng zhèng qì bù néng dí zhī xū fú xīn wēn sàn yá zhī yào dāng bǔ zhù yuán qì shǐ xié qì yì fú yi bì chéng jiā sàn quán zhēn dān lái fù dān lǐ zhōng wán jiāng fù tāng zhī lèi shì yě

这句话大意是:微虚者,邪气旺,正气不能敌之,须服辛温散邪之药,当补助元气,使邪气易伏,宜荜澄茄散、全真丹、来复丹、理中丸、姜附汤之类是也。

shén xū zhě yuán qì dà shuāi zé chéng dà bìng xū yòng xīn rè zhī yào nóng wèi zhī jì dà zhù yuán yáng bù xiá gōng bìng yě

这句话大意是:甚虚者,元气大衰则成大病,须用辛热之药,浓味之剂,大助元阳,不暇攻病也。

jīng yún xíng bù zú zhě wēn zhī yǐ qì jīng bù zú zhě bǔ zhī yǐ wèi jí guān guì fù zǐ lù róng hé chē zhī lèi shì yě

这句话大意是:《经》云∶形不足者,温之以气,精不足者,补之以味,即官桂、附子、鹿茸、河车之类是也。

jiāng tuō zhě yuán qì jiāng tuō yě shàng yǒu sī háo yuán qì wèi jǐn wéi liù mài shàng yǒu xiē xiǎo wèi qì mìng ruò xuán sī shēng sǐ lì dài cǐ jì fēi xún cháng yào ěr suǒ néng jiù xū jiǔ qì hǎi dān tián guān yuán gè sān bǎi zhuàng gù qí pí shèn

这句话大意是:将脱者,元气将脱也,尚有丝毫元气未尽,唯六脉尚有些小胃气,命若悬丝,生死立待,此际非寻常药饵所能救,须灸气海,丹田、关元各三百壮,固其脾肾。

fu pí wèi wǔ zàng zhī mǔ shèn wèi yī shēn zhī gēn

这句话大意是:夫脾为五脏之母,肾为一身之根。

gù shāng hán bì zhěn tài xī chōng yáng èr mài zhě jí pí shèn gēn běn zhī mài yě

这句话大意是:故伤寒必诊太溪、冲阳,二脉者,即脾肾根本之脉也。

cǐ mài ruò cún zé rén bù sǐ gù shàng kě jiǔ nèi fú bǎo yuán dān dú hái dà dān bǎo mìng yán shòu dān huò kě bǎo qí xìng mìng

这句话大意是:此脉若存则人不死,故尚可灸,内服保元丹、独骸大丹、保命延寿丹,或可保其性命。

dān gù pí shèn nǎi xiān shēng xué lì dà yǒu gēn dǐ zhī lùn gài shèn wèi xiān tiān zhī yuán pí wèi hòu tiān zhī běn zī shēng zī shǐ mò bù yóu cí gù bìng suī shèn ér èr mài zhōng yǒu yī mài wèi sàn fú zhī shàng kě yán shēng

这句话大意是:(单顾脾肾,乃先生学力大有根柢之论,盖肾为先天之原,脾为后天之本,资生资始,莫不由兹,故病虽甚而二脉中有一脉未散,扶之尚可延生。

ruò yǐ tuō zé zhēn qì yǐ lí mài wú wèi qì suī jiǔ qiān zhuàng yì wú yòng yǐ

现代白话:)若已脱则真气已离,脉无胃气,虽灸千壮,亦无用了。

cǐ wǔ zhǒng zhèng dāng yú píng shí xì xīn tàn tǎo zì rán suí jī yìng biàn bù zhì chā é

这句话大意是:(此五种证当于平时细心探讨,自然随机应变不致差讹。

jìn shì zhī yī duō shàng hán liáng zhuān xíng kè fá zhì shǐ píng qì biàn xū xū zhèng biàn tuō jí zhì sān jiāo shī yùn shén qì gǎi cháng chū rù dào guāi shēng jiàng jī xi ér yóu zhí xié qì wèi jǐn huǒ rè wèi chú zhī shuō cháo liáng mù xuē bù sǐ bù xiū liáng kě bēi tòng

这句话大意是:近世之医多尚寒凉,专行克伐,致使平气变虚,虚证变脱,及至三焦失运,神气改常,出入道乖,升降机息,而犹执邪气未尽,火热未除之说,朝凉暮削,不死不休,良可悲痛!

✦ You read 卷上·五等虚实

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.