武经总要 · 丁度 · Chapter 3 of 43

前集·卷三

PinyinModern Translation
Size

xù zhàn shàng

这句话大意是:叙战上。

fu shàng bīng fá móu qí cì fá jiāo qí cì fá bīng

这句话大意是:夫上兵伐谋,其次伐交,其次伐兵。

fá móu zhě gōng dí zhī xīn shǐ bù néng móu yě

这句话大意是:伐谋者,攻敌之心,使不能谋也。

fá jiāo zhě jué dí zhī yuán shǐ bù néng hé yě

这句话大意是:伐交者,绝敌之援,使不能合也。

fá bīng zhě hé rèn yú lì shī zhī chǎng bù dé yǐ ér yòng zhī yě

这句话大意是:伐兵者,合刃于立尸之场,不得已而用之也。

rán zé shàn zhì zhàn zhě bì xiān shěn yú jǐ yī de dì lì èr zú xí fú sān qì yòng lì rán hòu chá bǐ zhī xíng shì

这句话大意是:然则善制战者,必先审于己,一得地利,二卒习服,三器用利,然后察彼之形势。

bù míng dí rén zhī zhèng zhě bù jiā bīng

这句话大意是:不明敌人之政者,不加兵;。

bù míng dí rén zhī qíng zhě bù shì yuē

这句话大意是:不明敌人之情者,不誓约;。

bù míng dí rén zhī jiāng zhě bù xiān jūn

这句话大意是:不明敌人之将者,不先军;。

bù míng dí rén zhī shì zhě bù xiān zhèn

这句话大意是:不明敌人之士者,不先阵。

zhī bǐ zhī cǐ zé shǐ dìng jì yú nèi chū bīng yú jìng shì wèi yǐ lǐ jī luàn yǐ jiào zú liàn shì jī zì tú qū zhòng wú bù kè yě

这句话大意是:知彼知此,则始定计于内,出兵于境,是谓以理击乱,以教卒练士击自徒驱众,无不克也。

gù bīng fǎ yuē shàn yòng bīng zhě xiū dào ér bǎo fǎ yī yuē dù èr yuē liàng sān yuē shù sì yuē chēng wǔ yuē shèng shàng wǔ zhě wèi zhàn xiān jì dù bì shèng zhī fǎ yě

这句话大意是:故兵法曰:善用兵者,修道而保法,一曰度,二曰量,三曰数,四曰称,五曰胜(上五者,未战先计度,必胜之法也)。

de shēng dù de zhě yuǎn jìn xiǎn yì yě

这句话大意是:地生度(地者,远近险易也。

dù jì yě

这句话大意是:度,计也。

wèi chū jūn xiān jì dí guó zhī xiǎn yì dào lù zhī yū zhí bīng jiǎ shú duō yǒng qiè shú shì jì dù kě fá jí chū qí jūn yě dù shēng liàng liàng zhuó bǐ wǒ zhī xíng shì liàng shēng shù shù jī biàn zhī xiān

这句话大意是:未出军,先计敌国之险易,道路之迂直,兵甲孰多,勇怯孰是,计度可伐,即出其军也),度生量(量酌彼我之形势),量生数(数,机变之先。

zhuó liàng jì dù bǐ wǒ zhī qiáng ruò lì hài rán hòu wèi jī shù yě shù shēng chēng chēng bá yě

这句话大意是:酌量计度彼我之强弱利害,然后为机数也),数生称(称,拔也。

xiào bǐ wǒ zhī shèng fù chēng shēng shèng chēng liáng jì dù wàn wú shī shèng zhī dào

这句话大意是:校彼我之胜负),称生胜(称量计度,万无失胜之道。

cǐ suǒ wèi xiū dào bǎo fǎ yě

这句话大意是:此所谓修道保法也)。

shì gù shèng bīng xiān shèng ér hòu qiú zhàn

这句话大意是:是故胜兵先胜,而后求战;。

bài bīng xiān zhàn ér hòu qiú shèng

这句话大意是:败兵先战,而后求胜。

qí huò zhī wú zú zhī kě yǐ jī ér bù zhī dí zhī bù kě yǐ jī shèng zhī bàn yě

现代白话:其或知我卒之能够击,而不知敌之不能够击,胜之半也。

zhī dí zhī kě yǐ jī ér bù zhī wú zú zhī bù kě yǐ jī shèng zhī bàn yě

现代白话:知敌之能够击,而不知我卒之不能够击,胜之半也。

zhī dí yǔ wú zú zhī kě yǐ jī ér bù zhī dì xíng bù kě zhàn shèng zhī bàn yě

现代白话:知敌与我卒之能够击,而不知地形不可战,胜之半也。

fu zhàn bīng xiān yù tuán yī tuán yī zé qiān rén tóng xīn

这句话大意是:夫战兵先欲团一,团一则千人同心;。

qiān rén tóng xīn zé yǒu qiān rén zhī lì

这句话大意是:千人同心,则有千人之力;。

wàn rén yì xīn zé wú yī rén zhī yòng

这句话大意是:万人异心,则无一人之用。

xīn qí lì jūn gù gǔ zhī chēng rú shuài rán

这句话大意是:心齐力均,故古之称如率然。

rú shuài rán zhě cháng shān shé yě

这句话大意是:如率然者,常山蛇也。

jī qí shǒu zé wěi zhì

这句话大意是:击其首,则尾至;。

jī qí wěi zé shǒu zhì

这句话大意是:击其尾,则首至;。

jī qí zhōng zé shǒu wěi jiē zhì

这句话大意是:击其中,则首尾皆至。

huò wèn kě shǐ rú shuài rán hu

这句话大意是:或问可使如率然吗?

yuē kě yǐ

现代白话:曰:可了。

wú rén yǔ yuè rén xiāng è dāng qí tóng zhōu ér jì zé qí xiāng jiù yě rú zuǒ yòu shǒu

这句话大意是:吴人与越人相恶,当其同舟而济,则其相救也如左右手。

yòu yuē jūn shēn yě

这句话大意是:又曰:军,身也;。

zú fú yě

这句话大意是:卒,服也;。

wu mǔ zhǐ yě dà jiàng yǐ jūn wéi shēn xiǎo jiàng wèi sì zhī shì wǔ wèi mǔ zhǐ yě

这句话大意是:伍,拇指也(大将以军为身,小将为四肢,士伍为拇指也)。

wèi jiāng zhī yì shì shì zhī cóng jiāng rú yī shēn zhī yǔ sì zhī mǔ zhǐ yě

这句话大意是:谓将之役士,士之从将,如一身之与四肢、拇指也。

fu wu bīng wǔ dāng yě zhǎng yǐ wèi duǎn duǎn yǐ jiù zhǎng wǔ bīng cháng duǎn zhě yǒu suǒ yi

这句话大意是:夫伍兵,五当也,长以卫短,短以救长(五兵长短者有所宜)。

bīng bù zá zé bù lì

这句话大意是:兵不杂,则不利。

cháng bīng yǐ wèi duǎn bīng yǐ shǒu tài zhǎng zé fàn tài duǎn zé bù jí

这句话大意是:长兵以卫,短兵以守,太长则犯,太短则不及;。

tài qīng zé ruì ruì zé yì luàn

这句话大意是:太轻则锐,锐则易乱;。

tài fàn zé dùn dùn zé bù jì fàn wèi chù guà yě

这句话大意是:太犯则钝,钝则不济(犯为触挂也。

bīng cháng duǎn xiāng wéi wèi tài fàn tài qīng jiē bù zhōng fǎ dù yě

这句话大意是:兵长短相为卫,太犯、太轻皆不中法度也)。

gù gěi bīng pèi zhàng xián yǒu lǜ fēn

这句话大意是:故给兵配仗,咸有率分。

fu bīng yǐ zhà lì yǐ lì dòng jiàn lì shǐ dòng yǐ fēn hé wèi biàn zhě yě huò fēn huò hé yǐ zhàn dí rén guān qí yīng wǒ zhī xíng zhōng néng wéi biàn huà yǐ qǔ zhàn shèng yě

这句话大意是:夫兵以诈立,以利动(见利始动),以分合为变者也(或分或合,以战敌人,观其应我之形,终能为变化以取战胜也)。

qí jí rú fēng lái wú jì

这句话大意是:其疾如风(来无迹,。

qí zhì xùn jí yě

这句话大意是:其至迅疾也),。

qí xú rú lín yán huǎn xíng xū yǒu xíng liè

这句话大意是:其徐如林(言缓行须有行列,。

rú lín mù

这句话大意是:如林木,。

yǐ fáng suǒ yǎn xí yě

这句话大意是:以防所掩袭也),。

qīn lüè rú huǒ měng liè bù kě ròu yě

这句话大意是:侵掠如火(猛烈不可肉也),。

nán zhī rú yīn rú yí yún bì tiān

这句话大意是:难知如阴(如疑云蔽天,。

bú jiàn sān chén yě

这句话大意是:不见三辰也),。

dòng rú léi diàn rú kōng zhōng jī

这句话大意是:动如雷电(如空中击,。

mò zhī suǒ bì

这句话大意是:莫知所避),。

lüè xiāng fēn zhòng dí zhī xiāng dào jù luò

这句话大意是:掠乡分众(敌之乡道聚落,。

wú yǒu shǒu bīng

这句话大意是:无有守兵,。

dà chù cái gǔ

这句话大意是:大畜财谷,。

piāo lüè zé xū fēn pèi cì dì

这句话大意是:剽掠则须分配次第,。

shǐ zhòng rén jiē de wǎng yě

这句话大意是:使众人皆得往也,。

bù kě dú yǒu suǒ rèn

这句话大意是:不可独有所任,。

zé dà xiǎo qiáng ruò jiē yù yǔ dí zhēng lì yě

这句话大意是:则大小强弱皆欲与敌争利也),。

pì dì fēn lì kāi tuò dà jìng

这句话大意是:辟地分利(开拓大境,。

zé fēn gē yǔ yǒu gōng zhě

这句话大意是:则分割与有功者),。

xuán quán ér dòng rú quán héng chēng liáng yǐ dìng

这句话大意是:悬权而动(如权衡称量已定,。

rán hòu dòng yě

这句话大意是:然后动也)。

dòng bù kě jiǔ jiǔ zé dùn

这句话大意是:动不可久,久则钝;。

bīng fèi zé cuò wēi qū lì zòng dí shēng biàn shī lì hòu shí

这句话大意是:兵费,则挫威诎力,纵敌生变,失利后时。

gù shàn yòng bīng zhě jiàn dí zhī xū chéng ér wù jiǎ zhuī ér wù shě pò ér wù qù

这句话大意是:故善用兵者,见敌之虚,乘而勿假,追而勿舍,迫而勿去。

shǐ rú chǔ nǚ dí rén kāi hù

这句话大意是:始如处女,敌人开户;。

hòu rú tuō tù dí bù jí jù

这句话大意是:后如脱兔,敌不及拒。

dí zhī kāi hé dāng jí rù zhī dí yǒu jiàn dāng jí rù

这句话大意是:敌之开阖,当亟入之(敌有间,当急入)。

gù yuē bīng zhī qíng guì sù chéng rén bù jí yě

这句话大意是:故曰:兵之情贵速,乘人不及也。

suī rán yóu xū yǐ zhì dài luàn yǐ jìng dài huā yǐ yì dài láo yǐ jìn dài yuǎn yǐ bǎo dài jī gù yuē jiàn lì yi jí wèi lì zé zhǐ qū lì chéng shí jiàn bù róng xī

这句话大意是:虽然,犹须以治待乱,以静待哗,以逸待劳,以近待远,以饱待饥,故曰:见利宜疾,未利则止,趋利乘时,间不容息。

xiān zhī yī kè zé dà guò

这句话大意是:先之一刻,则大过;。

hòu zhī yī kè zé shī shí yě

这句话大意是:后之一刻,则失时也。

fu shàn zhàn zhě néng yì guǎ wéi zhòng yì zhòng wèi guǎ

这句话大意是:夫善战者,能易寡为众,易众为寡。

wèi hé qí rán zāi

现代白话:为何其然啊?

cháng chū qí bù yì chōng qí suǒ xū xíng rén ér wǒ wú xíng

这句话大意是:常出其不意,冲其所虚,形人而我无形。

shǐ wǒ cháng zhuān shǐ dí cháng fēn wǒ zhuān wèi yī dí fēn wéi shí zé cǐ zhòng bǐ guǎ wǒ suǒ yǔ zhàn zhě yuē yǐ

现代白话:使我常专,使敌常分,我专为一,敌分为十,则此众彼寡,我所与战者约了。

wǒ zhī zhàn dì cháng shǐ bù kě zhī zé dí suǒ bèi zhě duō

这句话大意是:我之战地常使不可知,则敌所备者多;。

dí suǒ bèi zhě duō zé wǒ yǔ suǒ zhàn zhě yòu guǎ yǐ

现代白话:敌所备者多,则我与所战者又寡了。

gù yuē xīn yí zhě bǐ lì fēn zhě ruò

这句话大意是:故曰:心疑者比,力分者弱。

néng fēn rén zhī bīng yí rén zhī xīn zé zī zhū yǒu yú

这句话大意是:能分人之兵,疑人之心,则锱铢有余;。

bù néng fēn rén zhī bīng yí rén zhī xīn zé shù bèi bù zú

这句话大意是:不能分人之兵,疑人之心,则数倍不足。

fu zhàn gù yǒu dāng jī dāng bì dāng zòng zhě jī qí wēi jìng xiè dài wú bèi miàn jìng bì qí qiáng jìng gōng shōu yǒu bèi xián chǔ ér jìng

这句话大意是:夫战,固有当击、当避、当纵者,击其微静(懈怠无备面静),避其强静(攻收有备,闲处而静);。

jī qí juàn láo bì qí xián tiǎo láo juàn zhě pí kùn xián tiǎo zhě xiá yì

这句话大意是:击其倦劳,避其闲窕(劳倦者疲困,闲窕者暇逸)。

wú jī táng táng zhī zhèn táng táng dà yě wú yāo zhèng zhèng zhī qì zhèng zhèng qí yě

这句话大意是:无击堂堂之阵(堂堂,大也),无邀正正之气(正正,齐也)。

zhì ruò zhāo qì ruì zhòu qì duò mù qì guī bì bì qí ruì qì jī qí duò guī

这句话大意是:至若朝气锐,昼气堕,暮气归,必避其锐气,击其堕归。

yòu yuē guī shī wù è wéi shī bì quē qióng kòu wù pò wéi bīng zhě wéi qí sān miàn kāi qí yī miàn yǐ shì shēng lù yě

这句话大意是:又曰:归师勿遏,围师必阙,穷寇勿迫(围兵者,围其三面,开其一面,以示生路也)。

rú cǐ lèi zhě jiē dí rén fāng chéng qì jìn ruì ér lái bù kě jí zhēng gù bì ér shā qí fēng kāi ér yòu qí kuì yě

这句话大意是:如此类者,皆敌人方乘气尽锐而来,不可亟争,故避而杀其锋,开而诱其溃也。

huò wèn dí zhòng ér zhěng jiāng lái dài zhī ruò hé

这句话大意是:或问:敌众而整,将来,待之若何?

yuē xiān qí suǒ ài zé tīng yǐ

现代白话:曰:先其所爱,则听了。

dí suǒ ài ér shì zhě biàn dì ráo yě liáng dào yě

这句话大意是:敌所爱而恃者,便地、饶野、粮道也。

xiān zhī duó dí rén zhī xīn yě

这句话大意是:先之,夺敌人之心也。

fu zhàn bīng guì shì shì kě yǐ xiān zhàn ér zhèn dí yú qí chéng lì zé jí fèn dí bù xiá zhī zé pì rú pò zhú shù jié zhī hòu yíng rèn zì jiě bù fù yīng shǒu

现代白话:夫战兵贵势,势能够先战而震敌,于其乘利则疾奋,敌不暇支,则譬如破竹,数节之后,迎刃自解,不复撄手。

rán zé bīng zhī suǒ yǐ néng wéi shì zhě yǒu sān yī qì shì èr dì shì sān yīn shì

这句话大意是:然则兵之所以能为势者有三:一气势,二地势,三因势。

ruò jiāng yǒng qīng dí shì zú lè zhàn sān jūn zhī zhòng qì rú piāo fēng cǐ wèi qì shì yě

这句话大意是:若将勇轻敌,士卒乐战,三军之众,气如飘风,此谓气势也。

quē shān xiá lù dà fù shēn jiàn lóng shé pán dèng yáng cháng gǒu mén yī zhàng shǒu xiǎn qiān rén mò guò cǐ wèi dì shì yě

这句话大意是:阙山狭路,大阜深涧,龙蛇蟠磴,羊肠狗门,一丈守险,千人莫过,此谓地势也。

yīn dí dài duò pí láo jī kě qián yíng wèi shě hòu jūn wèi shè cǐ wèi yīn shì yě

这句话大意是:因敌怠堕,疲劳饥渴,前营未舍,后军未涉,此谓因势也。

yǒu cǐ sān zhě ruò bīng fēi qí zhì fēi gǎn jué fēi bì sǐ fēi xù nù yì mò néng wéi shì yě

这句话大意是:有此三者,若兵非齐志,非敢决,非必死,非蓄怒,亦莫能为势也。

gù yuē shàn zhàn zhě qí jié duǎn qí shì xiǎn

这句话大意是:故曰:善战者,其节短,其势险。

shì rú zhāng nǔ jié rú fā jī

这句话大意是:势如张弩,节如发机。

yòu yuē zhàn rén zhī shì rú zhuǎn yuán shí yú qiān rèn zhī shān jué jī shuǐ yú qiān rèn zhī xī

这句话大意是:又曰:战人之势,如转圆石于千仞之山,决积水于千仞之溪。

zhì yú piào shí zhě jiē shì yóu rán yě kě bù wu hu

这句话大意是:至于漂石者,皆势由然也,可不务吗?

fu zhàn bīng cháng chí yǒu yú yǐ dài bù zú gù wú fàn jìn zhǐ zhī jié wú shī yǐn shí zhī shì wú jué rén mǎ zhī lì

这句话大意是:夫战兵,常持有余以待不足,故无犯进止之节,无失饮食之适,无绝人马之力。

ruò jìn zhǐ bù dù yǐn shí bù jì mǎ jí rén juàn ér bù jiě shě zé bīng bù kān mìng bù kān mìng zé bù rèn qí shàng lìng

这句话大意是:若进止不度,饮食不继,马疾人倦,而不解舍,则兵不堪命,不堪命则不任其上令。

shàng lìng jì fèi yǐ jū zé luàn yǐ zhàn zé běi yǐ

现代白话:上令既废,以居则乱,以战则北了。

qí yào zài gèng zhàn gèng xi bié yòng zhī bù jié yě

这句话大意是:其要在更战更息,别用之不竭也。

gù yuē sān jūn rén jiè fēn rì jiè sān jūn rén zhī zhōng hé bàn rì kě zhǐ

这句话大意是:故曰:三军人戒分日(戒三军人之中合半日可止)。

fu zhòng yǐ hé guǎ zé wèi zhuī lǐ ér kāi zhī jiāo hé zhàn yě

这句话大意是:夫众以合寡,则为追里而开之(交,合战也。

zhuī zhú yě

这句话大意是:追,逐也。

lǐ wéi yě

这句话大意是:里,围也。

yǐ zhòng dí guǎ zhě

这句话大意是:以众敌寡者,。

zhú ér wéi zhī

这句话大意是:逐而围之,。

kāi qí qù dào

这句话大意是:开其去道,。

lìng wú wéi qióng kòu yě

这句话大意是:令无为穷寇也),。

huò fēn ér xuǎn jī yǐ zhòng gōng guǎ

这句话大意是:或分而选击(以众攻寡,。

fēn zhòng gèng zhàn gèng xi

这句话大意是:分众更战更息,。

zhī wǒ yì bǐ láo

这句话大意是:知我佚彼劳,。

gù néng kè yě

这句话大意是:故能克也),。

huò sān fēn ér chéng zhī sān fēn

这句话大意是:或三分而乘之(三分,。

yǐ yī fēn ěr zhī

这句话大意是:以一分饵之,。

bǐ chèn lì ér luàn

这句话大意是:彼趁利而乱,。

yú èr fēn wèi qí xí zhī

这句话大意是:余二分为奇袭之);。

bǐ zhòng zé yǐ fāng cóng zhī fāng shù yě

这句话大意是:彼众则以方从之(方,术也。

wèi shā guǐ zhà qí biàn dí suī zhòng fēn qí xíng shì shǐ bù dé bìng lì ér zhàn yě

这句话大意是:谓杀诡诈奇变,敌虽众,分其形势,使不得并力而战也)。

yòu yuē dí ruò zhòng zhòng zé shòu wéi jǐ bīng guǎ zé shì yì bù zhuān dàng zuò lì dào shòu wéi yǐ jiān zhòng xīn fēn bīng sì xiàng ér shòu dí zé zhòng yǐ sǐ xiàng shēng yě bīng shì shén xiàn wǒ nǎi bù jù wèi xiàn zé sǐ zhàn qiú shēng yě

这句话大意是:又曰:敌若众,众则受围(己兵寡,则士意不专,当作利道受围以坚众心,分兵四向而受敌,则众以死向生也),兵士甚陷,我乃不惧(谓陷则死战求生也)。

gù zhī yǐ gù cún yǐ wéi shèng rén chéng wēi zé yǐ sǐ ér yì shēng yě

这句话大意是:故知以固存以为胜(人乘危,则以死而易生也)。

yòu yuē shǐ rén rú zuò lòu chuán zhī zhōng fú shāo wū zhī xià tóu bīng yú sǐ dì shì lìng zì qiú shēng zé zhì zhě bù dé bù móu yǒng zhě bù dé bù jué yě

这句话大意是:又曰:使人如坐漏船之中,伏烧屋之下(投兵于死地,示令自求生),则智者不得不谋,勇者不得不决也。

fu zhòng yòng bīng zhě qiáng qīng yòng bīng zhě ruò yóu wèi bù kě gù qí dú wǔ ér guó lì bīng jiǔ ér guó bù wēi zhě wèi zhī yǒu yě

现代白话:夫重用兵者强,轻用兵者弱,犹为不可,故其黩武而国利,兵久而国不危者,从来没有这种情况。

shàn yòng bīng zhě gù yì bù zài jí liáng bù sān zài yīn liáng yú dí yǐ zú jūn shí

这句话大意是:善用兵者,故役不再,籍粮不三载,因粮于敌,以足军食。

shì wèi bīng wén zhuō sù wèi dǔ qiǎo zhī jiǔ yě

这句话大意是:是谓兵闻拙速,未睹巧之久也。

fǎ yuē tiān xià yǐ zhàn wèi guó zhě wǔ shèng zhě wáng sì shèng zhě huò sān shèng zhě bà èr shèng zhě wáng yī shèng zhě dì

这句话大意是:法曰:天下以战为国者,五胜者亡,四胜者祸,三胜者霸,二胜者王,一胜者帝。

cǐ wèi bīng dú zhàn jiǔ cán rén qū cái zhī rú cǐ yě

这句话大意是:此谓兵黩战久,残人屈财之如此也。

gù gǔ zhī míng zhǔ zhī jiāng yǐ yán hu zhàn zhě mò zhī gǎn yì yě

这句话大意是:故古之明主知将以言乎战者,莫之敢易也。

xù zhàn zhōng bīng fǎ yuē fán zhàn zhòu yǐ jīng qí máo fān wèi huī yè yǐ jīn duó gǔ gū dí wèi jié gū dí lú yè gǔ xiān chuī wèi hào lìng

这句话大意是:叙战中兵法曰:凡战,昼以旌旗旄幡为麾,夜以金铎鼓菰荻为节(菰荻,芦叶,古先吹为号令)。

huī zuǒ ér zuǒ huī yòu ér yòu

这句话大意是:麾左而左,麾右而右;。

gǔ zhī zé jìn jīn zhī zé zhǐ

这句话大意是:鼓之则进,金之则止;。

yī chuī ér xíng zài chuī ér jù

这句话大意是:一吹而行,再吹而聚。

sān jūn fú wēi sù mìng rú cǐ zé qián wú jiān dí

这句话大意是:三军服威肃命如此,则前无坚敌。

ruò wén gǔ bù qǐ wén jīn bù zhǐ suī yǒu bǎi wàn zhī zhòng hé yì yú yòng zāi

现代白话:若闻鼓不起,闻金不止,虽有百万之众,何益于用啊?

gù zhàn zhī dào děng yì lì zú wǔ dìng háng liè zhèng cóng róng gù yán míng shí děng bǐ fāng yě cì dì qí cái néng xiāng jí shǐ

这句话大意是:故战之道,等艺立,卒伍定,行列正,从容固,言名实(等,比方也,次第其才能相集使。

zú bǎi rén

这句话大意是:卒,百人。

wu wǔ rén

这句话大意是:伍,五人。

háng liè zhě zuǒ yòu qián hòu

这句话大意是:行列者,左右前后。

cóng róng zhě zhù zhǐ wèi zhàn shí yù jiān gù yǒu bèi

这句话大意是:从容者,驻止未战时,欲坚固有备。

yán míng zhě gè yǐ shì wéi míng yě

这句话大意是:言名者,各以事为名也);。

wèi yù yán zhèng yù lì lì yù tiǎo qì yù xián xīn yù yī shàng xià zūn bēi néng xiāng lín zhì

这句话大意是:位欲严,政欲栗,力欲窕,气欲闲,心欲一(上下尊卑,能相临制。

shǎng fá bì xíng gù rén zhàn lì

这句话大意是:赏罚必行,故人战栗。

tiǎo yì yě

这句话大意是:窕,佚也。

qì xián zé jūn jìng bù rǎo

这句话大意是:气闲,则军静不扰。

yī tóng yě xīn yī zé lì tóng

这句话大意是:一,同也,心一则力同);。

zhèn xíng wéi shū zhàn wéi mì shū zhě kuò kōng qí jiān mì zhě xíng zhǐ xiāng chéng zhī dào yě

这句话大意是:阵行惟疏,战惟密(疏者阔空其间,密者行止相承之道也)。

yuǎn zhě shì zhī zé bù wèi jìn zhě wù shì zé bù sàn yòng bīng zhī dào kāi dí zhī shí shì dí zhī xū fán xiāng qù yuǎn lì shì jiàn shí yóu bù wèi jìn zé wù shì dí xū shí dàn yán bèi yǐ yī shì xīn yě

这句话大意是:远者示之则不畏,近者勿示则不散(用兵之道,开敌之实,示敌之虚,凡相去远,吏士见实犹不畏,近则勿示敌虚实,但严备以一士心也)。

shì zhī yǐ yán sè gào zhī yǐ suǒ shēng dà jiàng shì rén yǐ yuè lè zhī sè gào yǐ lì hài jí bì shèng zhī dào

这句话大意是:示之以颜色,告之以所生(大将示人以悦乐之色,告以利害及必胜之道)。

liǎng fēng xiāng zhí

这句话大意是:两锋相值,。

yǒu jiāng wèi zhī dí

这句话大意是:有将未知敌,。

zé yòng guǎ ér guān qí biàn xiān yǐ bēi ruò bù néng shì zhī

这句话大意是:则用寡而观其变(先以卑弱不能示之,。

yǐ guān dí zhī biàn huà yě

这句话大意是:以观敌之变化也),。

jìn tuì ér guān qí gù yǐ qīng bīng jìn zhì dí zuǒ yòu guān chá zhī yě

这句话大意是:进退而观其固(以轻兵进至敌左右观察之也),。

wēi ér guān qí jù guān dí wēi shì

这句话大意是:危而观其惧(观敌危事,。

yǐ zhī dí kǒng bù dé shī xíng shì yě

这句话大意是:以知敌恐怖德失形势也),。

jìng ér guān qí dài dí jìng bù dòng

这句话大意是:静而观其怠(敌静不动,。

zé xiāng shì lì shì xiè dài yǔ fǒu yě

这句话大意是:则相视吏士懈怠与否也),。

dòng ér guān qí yí qīng bīng tiǎo zhàn xiāng shì dí rén

这句话大意是:动而观其疑(轻兵挑战相示敌人,。

zhī qí yí fǒu

这句话大意是:知其疑否),。

xí ér guān qí zhì xū zhě dòu wú gù bèi

这句话大意是:袭而观其治(虚者斗无固备,。

dài zhě cuò luàn xiāng gān

这句话大意是:怠者错乱相干),。

shè ér guān qí zuò shè wǒ zhèn wǔ

这句话大意是:设而观其作(设我阵伍,。

guān dí suǒ shī

这句话大意是:观敌所施)。

jiē hou dí jiā xiān dòng biàn shēng qí jiān wǒ de qí xíng zé yǐ jì yīng cháng jī qí luàn bù gōng qí zhì

这句话大意是:皆候敌家先动,变生其间,我得其形,则以计应,常击其乱,不攻其治。

gù shàn zhàn zhě yìng xíng yú wú qióng měi yǒu xíng wǒ zé suí yīng zhī qí lǐ wèi kě jiàn

这句话大意是:故善战者,应形于无穷(每有形我,则随应之),其理未可见。

qiě yǐ shù xiāng chí dí ruò zhí shù wǒ xiān dòng zé jiù yīn yǐ xū yìng shí bì wèi zhī qín

这句话大意是:且以数相持,敌若执数,我先动则就阴,以虚应实,必为之擒。

pì fu hǔ bào bù dòng bù rù kǎn jǐng

这句话大意是:譬夫虎豹不动,不入槛阱;。

mí lù bù dòng bù lí wǎng luó

这句话大意是:麋鹿不动,不罹网罗。

fán wù wèi yǒu bù yǐ xiān dòng ér shòu zhì yù rén yě

这句话大意是:凡物,未有不以先动而受制于人也。

huò dài zhòng zhī zuò zé dùn ér wù gǔ huò dài wǒ zhòng zì dòng yù zhàn zé yīn ér gǔ jìn zhī

这句话大意是:或待众之作,则遁而勿鼓(或待我众自动欲战,则因而鼓进之。

wèi zhàn qiě dāng xún lǐ bīng xiè bù qǔ shēn míng hào lìng wù de xiān gǔ yě

这句话大意是:未战,且当循理兵械部曲,申明号令,勿得先鼓也)。

gù yuē chēng zhòng yīn dì yīn dí zhèn lìng xīn chēng liáng zhòng guǎ zhī shù tǔ dì zhī yi yīn dí chén xíng wéi zhèn lìng chū bì děi zhòng xīn

这句话大意是:故曰:称众因地,因敌阵令心(称量众寡之数、土地之宜,因敌陈行为阵,令出必得众心)。

suī rán ruò hòu dòng zhě bù néng guān dí ér zhì jì zé huò yù yú xiān dòng

这句话大意是:虽然,若后动者不能观敌而制计,则祸愈于先动。

gù yuē xiān zé bì hòu zé shè yě bīng xiān jǔ zé láo bì

这句话大意是:故曰:先则弊,后则慑也(兵先举,则劳弊;。

hòu qǐ zé zhì yì bù dìng ér kǒng jù yě

这句话大意是:后起,则志意不定而恐惧也)。

yòu yuē xiān rén yǒu duó qí xīn hòu rén yǒu dài qí shuāi yě

这句话大意是:又曰:先人有夺其心,后人有待其衰也。

qí huò dí gōng zé zhūn ér cì zhī dí shèng lái gōng zé wú tún shǒu wéi zhǔ rén shì dí wèi kè kè yǒu xū shī nǎi yǐ bīng yīng zhī yě

现代白话:其或敌攻,则屯而伺之(敌盛来攻,则我屯守为主人,视敌为客,客有虚失,乃以兵应之也)。

dí móu lǎo wǒ shī jiān zhèn bù dòng zé zào yǐ xiān zhī xiān shǐ qīng yì bīng xuān hū ér dòng zhī

这句话大意是:敌谋老我师,坚阵不动,则噪以先之(先使轻翼兵喧呼而动之)。

jī qí yí jià qí zú shì dí yǐ lì ér bù gǎn jìn zhě yí yě zé kě xiān jiā bīng yǐ zú bào jī zhī yě

这句话大意是:击其疑,驾其卒(示敌以利而不敢进者,疑也,则可先加兵,以卒暴击之也);。

zhì qí qū xí qí guī fēn dí zhī zhòng yǐ jǐn qí rén xí qí bù yì zhī chù yě

这句话大意是:致其屈,袭其规(分敌之众,以尽其人,袭其不意之处也)。

shàng xià tóng yù dí mò zhī yù

这句话大意是:上下同欲,敌莫之御。

zhàn shèng zé yǔ zhòng fēn shàn jiāng bù zì qǔ gōng tuī yǔ xià fēn zhī

这句话大意是:战胜,则与众分善(将不自取功,推与下分之)。

ruò jiāng fù zhàn zé zhòng shǎng fá zhàn shèng ér zhòng dāng zhàn bì xiān xíng qián zhàn zhī shǎng fá shì yǐ jū qián wú fù xiān shù fù zhàn zhě bì yòu yǐ shǎng fá yuē shù xiān shì jūn qí zhàn fǎ zé biàn yì bù kě yòng xiān suǒ shèng zhě ěr

这句话大意是:若将复战,则重赏罚(战胜而重当战,必先行前战之赏罚),誓以居前,无复先术(复战者,必又以赏罚约束先誓军,其战法则变易,不可用先所胜者耳)。

fu xiān chù zhàn dì ér dài dí zhě yì

这句话大意是:夫先处战地,而待敌者逸;。

hòu chù zhàn dì ér qū dí zhě láo

这句话大意是:后处战地,而趋敌者劳。

gù shàn zhàn zhě zhì rén ér bù zhì yú rén lìng dí lái jiù wǒ xù lì dài zhī bù wǎng fù dí kǒng rén láo yě

这句话大意是:故善战者,致人而不致于人(令敌来就,我蓄力待之,不往赴敌,恐人劳也)。

néng shǐ dí rén zì zhì zhě lì zhī yě yòu yǐ lì yě

这句话大意是:能使敌人自至者,利之也(诱以利也);。

néng shǐ dí rén bù dé zhì zhě hài zhī yě chū qí suǒ bì zǒu gōng qí suǒ bì jiù yě

这句话大意是:能使敌人不得至者,害之也(出其所必走,攻其所必救也)。

ruò shàn lì zé shì qí yíng ér fǎn zhī fǎn zhuǎn zhàn yě

这句话大意是:若擅利,则释旗迎而反之(反,转战也。

ruò yǐ jù lì de zé cáng zhòng wěi jīng qí shì dí guǎ ruò zòng qīng bīng tiǎo zhàn yíng zhī yú xiǎn yě

这句话大意是:若已据利地,则藏众委旌旗,示敌寡弱,纵轻兵挑战,迎之于险也)。

fu zhàn yǐ yóu yù wèi xiōng yǐ yǐn wēi wèi shèng

这句话大意是:夫战,以犹豫为凶,以隐微为胜。

shì mò dà yú bì guǒ gōng mò chéng yú yǒng jué

这句话大意是:事莫大于必果,功莫成于勇决。

pì fu yī dào fèn gē yú shì zé wàn rén pì yì

这句话大意是:譬夫一盗奋戈于市,则万人辟易。

fēi yī dào dú yǒng wàn rén jiē qiè bì sǐ yǔ bì shēng fēi duì yě

这句话大意是:非一盗独勇,万人皆怯,必死与必生非对也。

gù yuē jū guó huì yǐ xìn zài jūn guǎng yǐ wǔ rèn shàng guǒ yǐ mǐn rèn shàng hé bīng yě

这句话大意是:故曰:居国惠以信,在军广以武,刃上果以敏(刃上,合兵也。

fán gōng zhàn bì lì jué duàn bù shī qí shí yě

这句话大意是:凡攻战,必利决断,不失其时也)。

fu zhàn yòng guǎ gù yòng zhòng zhì

这句话大意是:夫战,用寡固,用众治;。

guǎ lì fán zhòng lì zhèng bīng shǎo gù bù kě shèng bīng duō dà shèng bù cuò luàn xíng wǔ liè zhèng jīng qí yě

这句话大意是:寡利烦,众利正(兵少故不可胜,兵多大胜,不错乱行伍列正旌旗也)。

yǐ qīng xíng qīng wēi qīng bīng gāo cái jí zú

这句话大意是:以轻行轻危(轻兵高材疾足,。

zhuī bēn zhú běi

这句话大意是:追奔逐北,。

yì zhù jìn tuì zhě

这句话大意是:翌助进退者,。

bì dāng xū wǒ bù wǔ xún jié dù jìn zhǐ yě

这句话大意是:必当须我部伍循节度进止也),。

yǐ chóng xíng zhòng wú gōng zhòng bīng ruò dàn chí jiān gù shǒu

这句话大意是:以重行重无功(重兵若但持坚固守,。

bù wàng jìn tuì

这句话大意是:不妄进退,。

suī bù kě shèng

这句话大意是:虽不可胜,。

bù néng de lì

这句话大意是:不能得利,。

wú gōng yě

这句话大意是:无功也),。

jìn zé xiāng wéi zhòng qīng yě zhòng bīng chí jiān gù shǒu

这句话大意是:进则相为重轻也(重兵持坚固守,。

qīng bīng gōng qǔ

这句话大意是:轻兵攻取,。

xiāng shì wèi yòng

这句话大意是:相恃为用,。

wèi shǒu gù

这句话大意是:为守固)。

fu bì shèng zhī bīng bì yǐn wèi xiān yòng ruò yú dí ér hòu zhàn yě jì xiān dìng wèi bì shèng cáng qí xíng wù lìng dí zhī zhī zé bèi wǒ

这句话大意是:夫必胜之兵必隐,谓先用弱于敌而后战也(计先定为必胜,藏其形,勿令敌知,知则备我)。

pì fu bó jué shì zhī shòu qí yòng chǐ jiǎo zhǎo yá yě tuō yú bēi wēi yǐn bì suǒ yǐ néng wéi bào yán shèng bīng yǐn fú xíng shì yǐ jiāo dí rén cì qí ào dài zé jī zhī yě

这句话大意是:譬夫搏攫噬之兽,其用齿角爪牙也,托于卑微隐蔽,所以能为暴(言胜兵隐伏形势,以骄敌人,伺其傲怠,则击之也)。

gù yuē luàn shēng yú zhì qiè shēng yú yǒng ruò shēng yú qiáng yù wěi wéi luàn xíng yǐ yòu dí rén xiān xū zhì zhì rán hòu shǐ dí rén bù zhī yě

这句话大意是:故曰:乱生于治,怯生于勇,弱生于强(欲伪为乱形以诱敌人,先须至治,然后使敌人不知也。

yù wěi wèi qiè xíng yǐ cì dí rén xiān xū zhì yǒng rán hòu shǐ dí rén bù jù wǒ yě

这句话大意是:欲伪为怯形以伺敌人,先须至勇,然后使敌人不惧我也。

yù wěi wèi ruò xíng yǐ jiāo dí rén xiān xū zhì qiáng rán hòu néng shǐ dí rén bù néng qīng wǔ wǒ jūn yǐ

现代白话:欲伪为弱形以骄敌人,先须至强,然后能使敌人不能轻侮我军了)。

shàn dòng zhě xíng zhī xíng zhī dí bì cóng zhī jiàn léi xíng yě

这句话大意是:善动者形之,形之,敌必从之(见羸形也);。

yǔ zhī dí bì qǔ zhī yǐ lì yòu dí dí sù lí qí lěi ér yǐ biàn lì jī zhī yě

这句话大意是:予之,敌必取之(以利诱敌,敌速离其垒而以便利击之也)。

yǐ lì dòng zhī yǐ běn dài zhī gù shì shěng ér gōng bèi yě lì hài dòng dí dí jì cóng wǒ zé yán yǐ dài zhī

这句话大意是:以利动之,以本待之,故事省而功倍也(利害动敌,敌既从我,则严以待之)。

suǒ yǐ yáng běi wù cóng kǒng yǒu dà bīng ěr bīng wù shí jiē wèi cǐ yě

这句话大意是:所以佯北勿从(恐有大兵),饵兵勿食,皆谓此也。

yì fù yīn dí zhī xiǎn yǐ wéi jǐ gù yīn dí zhī móu yǐ wéi jǐ shì shěn yīn qiú shèng bù kě qióng yě

这句话大意是:亦复因敌之险以为己固,因敌之谋以为己事,审因求胜,不可穷也。

xù zhàn xià fán jī dí yíng zhèn chū pò bù dé gèng zhuō shēng kǒu

这句话大意是:叙战下凡击敌营,阵初破,不得更捉生口。

fán zhàn shèng zhú bēn yuē sān bǎi bù zé xū shōu jūn zhěng duì kǒng zéi qióng fǎn dòu jūn luàn nán zhěng

这句话大意是:凡战胜逐奔,约三百步,则须收军整队,恐贼穷返斗,军乱难整。

qiǎn hòu jì shěn tàn ruò yǐ kuì zé cháng qū zhuī xí nǎi fēn sǎn zhú zhī wù lìng dí zhòng de jù

这句话大意是:遣候骑审探,若已溃,则长驱追袭,乃分散逐之,勿令敌众得聚。

fán zéi pò ér zǒu zhuī zhī fáng yǒu jiù yuán guò yī lǐ qiě zhǐ zé yán bīng huǎn jìn

这句话大意是:凡贼破而走,追之,防有救援,过一里且止,则严兵缓进;。

cháng qù shí lǐ suí zhī

这句话大意是:常去十里,随之。

zhòu zé shí shí jǐng zhī lìng bù dé shí

这句话大意是:昼则时时警之,令不得食;。

yè zé yǐ huǒ zhào zhī yǐ gǔ xié zhī lìng bù dé sù yě

这句话大意是:夜则以火照之,以鼓胁之,令不得宿野。

chōu duì fu bīng jìn qīng tuì zhòng shì zú lì tuì zhēng xiān nán zhěng dí ruò zì hòu jǐng wǒ jūn zhòng bì luàn

这句话大意是:抽队夫兵进轻退重,士卒利退,争先难整,敌若自后警我,军众必乱;。

dí ruò chéng ér xí wǒ qí huàn yóu shén

这句话大意是:敌若乘而袭我,其患尤甚。

gù duì zhèn chōu jūn xū shè fāng jì gé yī duì chōu yī duì

这句话大意是:故对阵抽军,须设方计,隔一队抽一队。

duì tóu bǐ guān fān yā hòu fù duì tóu fān yǐn qián duì bīng jiē kàn fù duì tóu jìn zhǐ

这句话大意是:队头俾官翻押后,副队头翻引前队,兵皆看副队头进止。

tuì jí bǎi xǔ bù qí duì biàn qiě zhǐ dìng lì zhěng dùn qiāng dāo zhí gōng nǔ jià jiàn wèi jiāng zhàn shì

这句话大意是:退及百许步,其队便且止,定立整顿枪刀,执弓弩架箭,为将战势。

jì dìng zé yòu chōu qián duì yī rú shàng fǎ

这句话大意是:既定,则又抽前队,一如上法。

ruò zéi lái bī zé lì duì biàn dāng dí jiàn chōu zhī duì yì xū huí jūn jù zhàn

这句话大意是:若贼来逼,则立队便当敌,见抽之队亦须回军拒战。

fán dòng bìng àn cì xú dòng bù dé jí xíng réng zhú duì bù dé xiāng yuè

这句话大意是:凡动,并按次徐动,不得急行,仍逐队不得相越。

jūn zhēng bīng fǎ yuē fán yòng bīng zhī fǎ jiāng shòu mìng yú jūn hé jūn jù zhòng jiāo hé ér shě jūn mén wèi hé mén liǎng jūn xiāng dāng wèi jiāo hé yě mò nán yú jūn zhēng

这句话大意是:军争兵法曰:凡用兵之法,将受命于君,合军聚众,交和而舍(军门为和门,两军相当为交和也),莫难于军争。

jūn zhēng zhī nán zhě yǐ yū wèi zhí yǐ huàn wéi huàn

这句话大意是:军争之难者,以迂为直,以患为患。

gù yū qí tú ér yòu zhī yǐ lì hòu rén fā xiān rén zhì

这句话大意是:故迂其途,而诱之以利,后人发,先人至。

cǐ wèi dāng zhàn yǒu suǒ zhēng lì zé xiān shì dí rén yǐ yū yuǎn dí yì yǐ dài màn fù yòu dí rén yǐ lì shǐ dí rén xīn bù zhuān rán hòu bèi dào jiān xíng chū qí bù yì gù néng hòu fā xiān zhì ér de suǒ zhēng zhī yào hài yě

这句话大意是:此谓当战有所争利,则先示敌人,以迂远敌意,以怠慢复诱敌人以利,使敌人心不专,然后倍道兼行,出其不意,故能后发先至,而得所争之要害也。

fán qū ér zhēng lì zhě bù kě jǔ bīng jiē jìn yòu bù kě qì jūn shí ér wǎng

这句话大意是:凡趋而争利者,不可举兵皆进,又不可弃军实而往。

gù yuē jǔ jūn ér zhēng lì zé bù jí

这句话大意是:故曰:举军而争利,则不及;。

wěi jūn ér zhēng lì zé zī zhòng juān

这句话大意是:委军而争利,则辎重捐。

qí fǎ ruò zài bǎi lǐ zhī wài zé qiān rén zhǎn

这句话大意是:其法:若在百里之外,则千人斩。

guǒ yì lǐng rén jiān rén zhí dāo yòu jū hòu dū zhàn guān bù rù zhèn zhě zhǎn

这句话大意是:果毅领亻兼人执刀又居后督战,观不入阵者斩。

bīng shì jǐn lǐng zhī zuǒ bo yòu jiān xíng lì yī cì

这句话大意是:兵士尽领知左膊右肩,行立依次。

fán duì tóu yǔ zéi dòu pò cù jí zuǒ yòu xián qí jí xū fù qián jiù yuán

这句话大意是:凡队头与贼斗迫蹙,即左右慊旗急须赴前救援;。

ruò xián qí yòu bèi zéi pò cù jí xíng nèi jí qián jiù yuán

这句话大意是:若慊旗又被贼迫蹙,即行内急前救援;。

qián xíng jìn jiù wèi zéi suǒ pò zé hòu xíng zhǔn qián jìn jiù zhī

这句话大意是:前行进救为贼所迫,则后行准前进救之。

fán wu duì bèi zéi gōng pò zhòng guǎ bù dí lín jìn duì wǔ bìng xū qí jìn jiù yuán zhī

这句话大意是:凡伍队被贼攻迫,众寡不敌,邻近队伍并须齐进救援之。

fán yǐ shí rén dí yī zé wéi zhī

这句话大意是:凡以十人敌一,则围之;。

wǔ rén dí yī zé sān rén gōng zhī èr rén wéi qí fú

这句话大意是:五人敌一,则三人攻之,二人为奇伏。

fán bīng fāng zhàn qí tiào dàng qí bīng mǎ jūn děng duì jí xū liàng chōu rén mǎ dāng zhī réng yú duì nèi chōu zhuō mǎ rén

这句话大意是:凡兵方战,其跳荡、奇兵、马军等队,即须量抽人马当之,仍于队内抽捉马人。

fán bǐ wǒ xiāng dí yǐ dì lì zǔ zhī

这句话大意是:凡彼我相敌,以地利阻之;。

bù dé dì lì yǐ yīn fú zǔ zhī

这句话大意是:不得地利,以阴伏阻之;。

yòu bù dé zé bìng lì piān gōng

这句话大意是:又不得,则并力偏攻。

fán liào dí zhàn dì ruò biàn lì zé shǒu bù zé qù

这句话大意是:凡料敌,战地若便利则守,不则去。

ruò wèi de zhàn dì suī jiàn lì bù kě jiù zhī

这句话大意是:若未得战地,虽见利不可就之。

fán bèi shān zhàn yi cáng jūn shǎo shǎo yòu zhī rù fú gōng zhī

这句话大意是:凡背山战,宜藏军,少少诱之,入伏攻之。

fán bèi shuǐ zhàn bù jūn dāng chōng mǎ jūn wèi yì bù jūn hòu pái yíng yǒu lì zé qián zhàn wú lì qiǎn jìn

这句话大意是:凡背水战,步军当冲,马军为翼,步军后排营,有利则前战,无利浅进。

fán jūn qián yǒu shuǐ xiàn wǒ zé jù gāo yǐ dài zhī hou zéi zhì xiàn zhōng jí jī

这句话大意是:凡军前有水陷我,则据高以待之,候贼至陷中,即击。

ruò zéi bù lái zé shè fú tuì jūn yòu zhī

这句话大意是:若贼不来,则设伏退军诱之。

fán zhù jūn jié zhèn bù dé bāo yuán xí xiǎn zǔ zài nèi

这句话大意是:凡驻军结阵,不得包原隰险阻在内。

fán qián yǒu shēn cǎo wǒ zé huǎn xíng yǐ dài zhī

这句话大意是:凡前有深草,我则缓行以待之。

hou zéi lái rù cǎo zé fén zhī

这句话大意是:候贼来入草,则焚之;。

zéi ruò shǒu bù jìn wǒ zé yū lù gōng zhī

这句话大意是:贼若守不进,我则迂路攻之。

fán liáng dào yì jué suī yǒu dà lì bù yí shēn rù

这句话大意是:凡粮道易绝,虽有大利,不宜深入。

bù dé yuǎn zhuī

这句话大意是:不得远追。

shěn zhī zéi shì sǎn luàn rán hòu zhuī xí

这句话大意是:审知贼势散乱,然后追袭。

qí zhù duì bù dé zhé dòng

这句话大意是:其驻队不得辄动。

rú zhuī xí bài zéi shì bài luàn rán hòu zhuī xí bài zéi yǐ shōu jūn qí jǔ qiāng juǎn qí yī yī jiào fǎ rú yíng bù láo gù wú xiǎn kě shì jí jūn zhōng liàng yī liǎng duì kè zhù duì lìng jiān yíng lěi

这句话大意是:如追袭,败贼势败乱,然后追袭败贼,以收军,其举枪、卷旗一依教法(如营不牢固,无险可恃,即军中量一两队克驻队,令坚营垒。

ruò yíng láo gù bú yào fáng shǒu qí zhù duì yì bù xū chū zhàn

这句话大意是:若营牢固,不要防守,其驻队亦不须出战)。

ruò dí rén shì xiǎn yīn shān bù zhèn bù dé héng liè bīng shì fēn lì zé yi wèi lì huò zuò jiān zhèn fǎ

这句话大意是:若敌人恃险,因山布阵,不得横列,兵士分立,则宜为立(或作坚)阵法。

qí fǎ nǔ shǒu gōng shǒu yǔ zhàn fēng duì xiāng jiàn yǐn qián zhù duì liǎng biān xiāng yì

这句话大意是:其法:弩手、弓手与战锋队相间,引前,驻队两边相翼。

bù zhèn jì dìng zhū jūn tīng jiǎo shēng zhǎn qí cù duì

这句话大意是:布阵既定,诸军听角声展旗簇队。

kàn dà jiàng huáng qí xiàng dí yà gǔ shēng dòng zhū jūn nǔ shǒu gōng shǒu jí zhàn fēng duì gè lìng rén zhuō mǎ yī shí lóng qiāng dà hū qí rù

这句话大意是:看大将黄旗向敌亚,鼓声动,诸军弩手、弓手及战锋队各令人捉马,一时笼枪大呼,齐入。

ruò nǔ shǒu gōng shǒu zhàn fēng děng duì pái cǐ huí huán jí tiào dàng qí bīng zài rù

这句话大意是:若弩手、弓手、战锋等队排此回还,即跳荡、奇兵再入。

rú jiàn huáng qí què lì mù yà jí wén jī zhēng shēng nǎi zhǐ

这句话大意是:如见黄旗却立木亚,及闻击钲声乃止。

bo shàng jià qiāng yǐn hái gè yú jiù chù pái lì

这句话大意是:膊上架枪,引还,各于旧处排立。

rú wén jiǎo shēng jí juǎn fān cù duì rú biàn fàng

这句话大意是:如闻角声,即卷幡簇队,如便放。

ruò gèng tīng gǔ shēng jiǎo shēng yī jūn cì hái yíng

这句话大意是:若更听鼓声、角声,依军次还营。

cǐ chū zhàn bù bīng zhī dà shuài yě qí pián yí biàn yì zé shou měi zhū zhèn zhī fǎ

这句话大意是:此出战布兵之大率也,其便宜变易,则扌每诸阵之法。

fán jūn xíng yù dí jì suō wèi fāng zhèn dài zhàn dà zhèn jù jūn xíng cì mén

这句话大意是:凡军行,遇敌,既缩为方阵待战(大阵具军行次门)。

dí rén huò jī wǒ qián huò jī wǒ hòu jìn zhǐ wèi de zhě qí zhèn zhōng jiān chōng jì duàn jué xū sù lìng zǒng guǎn bù luò zhú fāng miàn bīng xiāng chéng wù duàn yě

这句话大意是:敌人或击我前,或击我后,进止未得者,其阵中间充,忌断绝,须速令总管部落逐方面兵相承勿断也。

fán bīng chū zhàn měi yíng tiào dàng mǎ jūn duì zhàn fēng zhàn zhù duì děng fēn wèi wǔ děng gè yǒu jiàng lǐng

这句话大意是:凡兵出战,每营跳荡、马军队、战锋、战驻队等分为五等,各有将领。

chū shí xiān yòng mǒu děng bīng chū zhàn ruò xù zhě yì bīng zé gèng lìng yī děng jìn

这句话大意是:出时先用某等兵出战,若续者益兵,则更令一等进。

rú cǐ zhì jǐn wǔ děng

这句话大意是:如此至尽五等。

zī zhòng duì bù dé zhé yòng

这句话大意是:辎重队不得辄用。

fán bīng měi duì yǒu duì tóu bīng xū duì tóu qián yǐn zé zhàn

这句话大意是:凡兵,每队有队头,兵须队头前引则战。

cì lì zhí qí

这句话大意是:次立执旗;。

cì lì zuǒ rén jiān qí zài zuǒ

这句话大意是:次立左亻兼旗,在左;。

yòu rén jiān qí zài yòu

这句话大意是:右亻兼旗,在右;。

cì zé duì bīng fēn zuò wǔ xíng zài rén jiān qí hòu zuǒ yòu jūn lì

这句话大意是:次则队兵,分作五行,在亻兼旗后左右均立。

dì yī xíng zhàn fēng qī rén dì èr xíng bā rén dì sān xíng jiǔ rén dì sì háng shí rén dì wǔ xíng shí yī rén

这句话大意是:第一行战锋七人,第二行八人,第三行九人,第四行十人,第五行十一人。

wǔ xíng jiē jiě dèng bù liè wèi duì yě

这句话大意是:五行皆解镫布列为队也。

duì jiē yǐ fù duì tóu yī rén zhí dāo yā hòu guān bīng shì bù rù zhèn zhě zhǎn

这句话大意是:队皆以副队头一人执刀押后,观兵士不入阵者,斩。

fán qián wú lǔ lüě liáng bù zhī yuè bù yí shēn rù

这句话大意是:凡前无虏掠,粮不支月,不宜深入。

fán bào hán bào shǔ suī jiàn dà lì bù yí jìn gōng

这句话大意是:凡暴寒、暴暑,虽见大利,不宜进攻。

fán zéi wú gù tuì jūn bù kě jìn zhú

这句话大意是:凡贼无故退军,不可进逐。

fán zéi shǒu ài xiǎn wǒ bù dé qián jìn zé yì lù tuì jūn yǐ yòu zhī

这句话大意是:凡贼守隘险,我不得前进,则易路退军以诱之。

fán bīng qū zéi zhàng huò zhōng dào yù dà chéng yào zhài xū xià zhī huò bèi zhī ér hòu guò

这句话大意是:凡兵趋贼帐,或中道遇大城、要寨,须下之,或备之,而后过。

fán yù dí xiāng yíng wǒ cóng zhí lù zhì zéi yū lù shǐ zhī lì pí kě shèng

这句话大意是:凡遇敌相迎,我从直路,置贼迂路,使之力疲,可胜。

fán qián lù yǒu xiǎn zǔ zéi yòu gù shǒu zé shì lì yòu zhī qián lìng rén qǔ bèi duó zhī

这句话大意是:凡前路有险阻,贼又固守,则示利诱之,潜令人取背夺之。

fán wèi cè bǐ qíng suī yù léi ruò bù jìn gōng zhī

这句话大意是:凡未测彼情,虽遇羸弱,不进攻之。

fán zéi bàn yǐn bàn jiàn shì jǐng shì luàn bì yǒu móu bù jìn gōng zhī

这句话大意是:凡贼半隐半见、似警似乱,必有谋,不进攻之。

fán zéi lái lüè wǒ jī nù shì zhòng huò piān shī tiǎo zhàn zhě bù xū yīng zhī kǒng shè fú xiàn jūn

这句话大意是:凡贼来掠我,激怒士众,或偏师挑战者,不须应之,恐设伏陷军。

fán zéi rù ài kǒu dài shí guò qí sān zé cóng hòu cù xié zhī

这句话大意是:凡贼入隘口,待十过其三,则从后促胁之。

rú zéi jīng luàn jí fèn bīng héng duàn zhī rán hòu zhàn

这句话大意是:如贼惊乱,即奋兵横断之,然后战。

fán zéi chū ài kǒu lái dòu hou qí bàn chū jī zhī zuǒ yòu lái gōng duàn qí jìn tuì zhī lù kě quán lǔ

这句话大意是:凡贼出隘口来斗,候其半出,击之,左右来攻,断其进退之路,可全虏。

fán zéi duì bào lái lüè wú miáo jià niú yáng zhě dāng wù jī qí ruì àn bīng zì gù

现代白话:凡贼队暴来掠我苗稼牛羊者,当勿击其锐,按兵自固。

hou qí mù qù bì zhòng lüè lì pí qí xīn yì kǒng tuì huán wu sù xíng duì bù shǔ wǒ zé jìn jī zhī

这句话大意是:候其暮去,必重掠力疲,其心亦恐,退还务速,行队不属,我则进击之。

fán zéi lái zhèn wēi bù wǔ yòu zhěng wǒ xū qiě zé xiǎn dì zì gù bēi cí jìn lüè wú jī qí nù

这句话大意是:凡贼来,震威,部伍又整,我须且择险地自固,卑词禁掠,无激其怒。

zéi jì zhòng yòu qiě rì jiǔ cì qí xiè dài huò fāng shí shí kě jí jī yě

这句话大意是:贼既众又且日久,伺其懈怠,或方食时,可急击也。

fán bīng shì dāng zhàn bù dé lí duì xiàn gōng kǒng wèi zéi suǒ chéng

这句话大意是:凡兵士,当战,不得离队献功,恐为贼所乘。

táng lǐ jìng fǎ fán chū bīng qiě yǐ èr wàn rén wéi zhǔn fēn wéi qī jūn

这句话大意是:唐李靖法:凡出兵,且以二万人为准,分为七军。

zhōng jūn sì qiān rén

这句话大意是:中军四千人;。

zuǒ yòu yú hòu èr jūn gè èr qiān bā bǎi rén

这句话大意是:左右虞候二军,各二千八百人;。

zuǒ yòu sì jūn gè èr qiān liù bǎi rén

这句话大意是:左右四军,各二千六百人。

zǒng ér yán zhī dé èr wàn rén nèi qǔ wàn sì qiān rén wèi èr bǎi bā shí duì chū zhàn liù qiān rén shǒu zhàn zhòng

这句话大意是:总而言之,得二万人,内取万四千人,为二百八十队出战,六千人守战重。

fán zhōng jūn sì qiān rén nèi jiǎn zhàn bīng èr qiān bā bǎi rén wǔ shí rén wéi yī duì jì wǔ shí liù duì

这句话大意是:凡中军,四千人内拣战兵二千八百人,五十人为一队,计五十六队。

qí jiān nǔ shǒu sì bǎi gōng shǒu sì bǎi mǎ jūn qiān tiào dàng wǔ bǎi qí bīng wǔ bǎi

这句话大意是:其间弩手四百,弓手四百,马军千,跳荡五百,奇兵五百。

zuǒ yòu yú hòu jūn gè èr qiān bā bǎi rén měi jūn qǔ zhàn bīng yī qiān jiǔ bǎi rén nǔ shǒu sān bǎi gōng shǒu sān bǎi mǎ jūn wǔ bǎi tiào dàng sì bǎi qí bīng sì bǎi

这句话大意是:左右虞候军各二千八百人,每军取战兵一千九百人:弩手三百,弓手三百,马军五百,跳荡四百,奇兵四百。

zuǒ yòu jūn gè èr qiān liù bǎi rén měi jūn nèi jiǎn zhàn bīng yī qiān bā bǎi wǔ shí rén nǔ shǒu èr bǎi wǔ shí gōng shǒu sān bǎi mǎ jūn wǔ bǎi tiào dàng sì bǎi qí bīng sì bǎi

这句话大意是:左右军各二千六百人,每军内拣战兵一千八百五十人:弩手二百五十,弓手三百,马军五百,跳荡四百,奇兵四百。

fán chū zhàn bù zhèn xiān cóng yòu yú hòu jūn yǐn chū cì yòu jūn cì zhōng jūn cì hòu jūn cì zuǒ jūn cì zuǒ yú hòu jūn

这句话大意是:凡出战布阵,先从右虞候军引出,次右军,次中军,次后军,次左军,次左虞候军。

zì mǎ jūn bā shí duì wài qí bù jūn èr bǎi duì zhōng jūn sān shí liù duì zuǒ yòu yú hòu liǎng jūn gè èr shí bā duì zuǒ yòu xiāng sì jūn gè èr shí qī duì

这句话大意是:自马军八十队外,其步军二百队,中军三十六队,左右虞候两军各二十八队,左右厢四军各二十七队。

xū xiān zhì dà duì yǐ sān shí duì huò zuò sān duì hé wéi yī duì fáng zéi bìng bīng chōng tū

这句话大意是:须先置大队,以三十队(或作三队)合为一队,防贼并兵冲突。

qí duì zài zhèn zhōng ān zhì shǐ jūn

这句话大意是:其队在阵中安置,使均。

qí dà duì wǔ shí duì huò zuò shí wǔ duì zhōng jūn sān duì yú liù jūn gè èr duì tōng wǔ shí rén duì hé yǒu qī shí duì huò zuò bǎi qī shí duì wèi zhàn zhù děng duì

这句话大意是:其大队五十队(或作十五队),中军三队,余六军各二队,通五十人队,合有七十队(或作百七十队),为战驻等队。

qí mǎ jūn gè zài dāng zhàn zhù duì hòu zuǒ yòu xià mǎ lì

这句话大意是:其马军各在当战驻队后左右,下马立。

bù zhèn qì gǔ yīn fā qí nǔ shǒu qù zéi bǎi wǔ shí bù jí fā jiàn

这句话大意是:布阵讫,鼓音发,其弩手去贼百五十步,即发箭;。

gōng shǒu qù zéi liù shí bù jí fā jiàn

这句话大意是:弓手去贼六十步,即发箭。

ruò zéi zhì èr shí bù nèi jí shè shǒu shě gōng nǔ lìng zhù duì rén shōu qí shè shǒu xiān luò bo jiāng lì bàng zì suí jí yǔ zhàn fēng duì qí rù fèn jī

这句话大意是:若贼至二十步内,即射手舍弓弩,令驻队人收其射手,先络膊将力棒自随,即与战锋队齐入奋击。

zhàn fēng měi duì chóng xíng zài zhàn duì qián wén gǔ shēng jí rù yě

这句话大意是:战锋每队重行在战队前,闻鼓声即入也。

qí wèi jūn tiào dàng qí bīng bù dé zhé dòng

这句话大意是:其为军跳荡、奇兵,不得辄动。

ruò bù bīng bèi zéi cù zhú zé tiào dàng mǎ jūn qí bīng yíng qián téng jī bù bīng xū què huí zhěng pín yuán qián

这句话大意是:若步兵被贼蹙逐,则跳荡、马军、奇兵迎前腾击,步兵须却回整频援前。

ruò tiào dàng qí bīng yòu wèi zéi pái tuì zhàn fēng děng duì jí xū qí jìn fèn jī

这句话大意是:若跳荡、奇兵又为贼排退,战锋等队即须齐进奋击。

rú jī zéi tuì mǎ jūn yì zhōng zé bǎi rén zuì yǒng zhě xiān wǎng cì yǒng zhě shù bǎi rén jì wǎng pí ruǎn zhě hòu wǎng lìng xiāng xù ér zhì yě

这句话大意是:如击贼退,马军亦中择百人最勇者先往,次勇者数百人继往,罢软者后往,令相续而至也。

gù yuē juǎn jiǎ ér qū rì yè bù chǔ bèi dào jiān xíng

这句话大意是:故曰:卷甲而趋,日夜不处,倍道兼行。

bǎi lǐ ér zhēng lì qín sān jūn jiāng jìn zhě xiān ba zhě hòu qí fǎ shí yī ér zhì shì yě

这句话大意是:百里而争利,擒三军将,劲者先,罢者后,其法什一而至是也。

zài wǔ shí lǐ wài qiān rén zhōng zé yǒng zhě wǔ bǎi rén xiān wǎng ba zhě jì wǎng gù yuē wǔ shí lǐ ér zhēng lì zhě qí fǎ bàn zhì shì yě

这句话大意是:在五十里外,千人中择勇者五百人先往,罢者继往,故曰:五十里而争利者,其法半至是也。

ruò sān shí lǐ wài zhēng lì zhě zé shí rén zhōng zé qī rén xiān wǎng yǐ qí dào jìn rén suǒ yì zhì gù kě qù zhě duō yì shǎo bài wáng

这句话大意是:若三十里外争利者,则十人中择七人先往,以其道近,人所易至,故可去者多,亦少败亡。

gù yuē sān shí lǐ ér zhēng lì zhě sān fēn zhī èr zhì shì yě

这句话大意是:故曰:三十里而争利者,三分之二至是也。

suǒ yǐ cháng bù shī yě

这句话大意是:所以常不失也。

xiān hòu zhàn yǒu gēng dài yě

这句话大意是:先后战,有更代也。

yòu yuē xiān qí suǒ ài wēi yǔ zhī qī

这句话大意是:又曰:先其所爱,微与之期。

wèi dí suǒ ài shì zhī chù wǒ xiān duó zhī

这句话大意是:谓敌所爱恃之处,我先夺之。

bì mì qí chù wéi qī qián wǎng fù qī gù dí rén bù jué ér hòu zhī yān

现代白话:必密其处为期,潜往赴期,故敌人不觉而后之呢。

cǐ jiē jūn zhēng zhī dào yě

这句话大意是:此皆军争之道也。

yǐ guǎ jī zhòng fū yǐ guǎ jī zhòng zhě lì zài yú chū qí yě

这句话大意是:以寡击众夫以寡击众者,利在于出奇也。

bīng fǎ suǒ shuō yǒu sān yān yī yuē yào zhī yú xiǎn èr yuē yǐ zhěng jī luàn sān yuē yǐ rì zhī mù

现代白话:兵法所说有三呢:一曰要之于险,二曰以整击乱,三曰以日之暮。

jiāng néng míng cǐ zhě zé kě yǐ yī jī shí yǐ qiān jī wàn suī dí rén shén zhòng zé qí shì yì fù

现代白话:将能明此者,则能够一击十,以千击万,虽敌人甚众,则其势易覆。

jīn liè bīng jiā jiù shuō yú hòu

这句话大意是:今列兵家旧说于后。

fán dí zhòng wǒ guǎ bì bì yú yì yào zhī yú xiǎn

这句话大意是:凡敌众我寡,必避于易,要之于险。

yī rén shǒu zhī qiān rén mò xiàng

这句话大意是:一人守之,千人莫向。

rú xiǎn è xiāng zhí wǒ jūn gǔ zào zú qǐ bǐ suī zhòng duō qián tú gù yǐ jīng hài chéng cǐ jī zhī shì què zé pò yě

这句话大意是:如险厄相值,我军鼓噪卒起,彼虽众多,前徒固已惊骇,乘此击之,势却则破也。

yī shuō de qiū fù lín mù zhī de kě guǎng shè qí zhì duō zhì gǔ duó sàn wèi yí bīng

这句话大意是:一说得丘阜林木之地,可广设旗帜,多置鼓铎,散为疑兵。

dí rén bì fēn jūn yǐ bèi wǒ zé xuǎn jīng ruì chū qí yǐ jī zhī

这句话大意是:敌人必分军以备我,则选精锐出奇以击之。

ruò wèi dé biàn lì qiě yī bì lín mù shū wǒ xíng duì yǐ gōng nǔ jū qián dāng zhī cì yè yàn zé jí jī yě

这句话大意是:若未得便利,且依蔽林木,疏我行队,以弓弩居前当之,伺夜晏则疾击也。

fán xiǎo zhèn féng dà zhèn bù lì chí jiǔ dí yì qīng wǒ bì bù dàn zhàn wǒ yí chéng lì sù jìn

这句话大意是:凡小阵逢大阵,不利持久,敌意轻我,必不惮战,我宜乘利速进。

dí rén bīng zhòng zhèn dà duō lián yán bù zhěng jīn gǔ zhī yīn bù xiāng wén jīng qí zhī sè bù xiāng jiàn zuǒ bù wén yòu yòu bù wén zuǒ qián bù wén hòu hòu bù wén qián

这句话大意是:敌人兵众阵大,多连延不整,金鼓之音不相闻,旌旗之色不相见,左不闻右,右不闻左,前不闻后,后不闻前。

rú cǐ wǒ yǐ shǎo zhòng bìng lì jī zhī bì shèng yǐ

现代白话:如此,我以少众并力击之,必胜了。

huò dí rén xià yíng wèi dìng bù zhèn wèi jí bèi lěi wèi chéng fǎ lìng wèi shī jiē kě jí jī yě

这句话大意是:或敌人下营未定,布阵未集,备垒未成,法令未施,皆可疾击也。

bīng fǎ yòu wèi dí zhòng wǒ guǎ zé zuò lì dào shòu wéi yǐ jiān zhòng xīn sì xiàng ér shòu dí wǒ bīng zé zài sǐ dì ér jué zhàn yě

这句话大意是:兵法又谓:敌众我寡,则作利道受围以坚众心,四向而受敌,我兵则在死地而决战也。

fán zhàn

这句话大意是:凡战,。

dí rén zhī zhòng

这句话大意是:敌人之众,。

huò fēn wéi sān sì

这句话大意是:或分为三四,。

huò xi huò dōng

这句话大意是:或西或东,。

gèng xi gèng zhàn

这句话大意是:更息更战,。

huò gǔ hū ér xíng

这句话大意是:或鼓呼而行,。

huò jìng ruò ér fú

这句话大意是:或静若而伏,。

shǐ qīng jì chí wǒ zuǒ yòu

这句话大意是:使轻骑驰我左右,。

zé wǒ dāng hou rì mù ér jī zhī

这句话大意是:则我当候日暮而击之,。

shǐ yī rén cāo jù

这句话大意是:使一人操炬,。

èr rén tóng gǔ

这句话大意是:二人同鼓,。

huò míng huò àn

这句话大意是:或明或暗,。

huò gǔ huò hū

这句话大意是:或鼓或呼,。

huò xián méi zhǐ shēng ér jí jī qí liǎng bàng

这句话大意是:或衔枚止声而疾击其两傍,。

chōng qí zuǒ yòu

这句话大意是:冲其左右,。

huò yǒng shì zhí chōng qí zhèn

这句话大意是:或勇士直冲其阵,。

dí rén suī zhòng

这句话大意是:敌人虽众,。

qí jiāng kě lǔ yě

这句话大意是:其将可虏也。

zhuō shēng fán jūn zhōng lì wēi bù dí mò zhòng zhuō shēng

这句话大意是:捉生凡军中立威怖敌,莫重捉生。

huò zéi qiān bīng bù rú shēng qín yī jiāng

这句话大意是:获贼千兵,不如生擒一将。

qí fǎ zé shì zhī shēn shǒu qiáng dí zhě zhuān jiào yǐ gōng shǐ qiāng dāo liāo gōu dā suǒ xī shǐ jīng xí

这句话大意是:其法:择士之身手强敌者,专教以弓矢枪刀、撩钩搭索,悉使精习;。

mǎ zhī zhuàng jiàn jí zǒu ān lè láo mì zhě bù wèi sān bǎi rén měi bǎi rén wèi yī duì

这句话大意是:马之壮健疾走,鞍勒牢密者,部为三百人,每百人为一队。

ruò zéi chū xiǎo zhèn piān shī qí jiāng bì yǒng dāng wèi lì yǐ yòu zhī shǐ tān gōng qīng dòu

这句话大意是:若贼出小阵偏师,其将必勇,当为利以诱之,使贪功轻斗。

nǎi yǐ yī duì jí jìn wèi fú yī duì wèi zhí chōng yī duì wèi zhù duì

这句话大意是:乃以一队即近为伏,一队为直冲,一队为驻队。

zhí chōng duì jì rù huǎn zé náo jī jí zé yǐn qù

这句话大意是:直冲队既入,缓则挠击,急则引去。

zhù duì hou zhí chōng duì guò zhí qián cū ruò zhī dí shì yǐn zǒu

这句话大意是:驻队候直冲队过,直前,粗若支敌,示引走。

dí jiàn liǎng duì quán zǒu yòu wú bàng jiù bì sù zhuī bēn

这句话大意是:敌见两队全走,又无傍救,必速追奔。

dài yǐn zéi guò fú duì chù jí fā yǎn fú bèi shā zhī liǎng duì huí qí yìng jiē zì chéng qín yǐ

现代白话:待引贼过伏队处,即发掩伏背杀之,两队回旗应接,自成擒了。

rú liè dà zhèn jí yǐ sān duì hé wéi yī duì wàng zhèn shū huò áo chù tū guò zhī jiē zhuō zéi jiāng

这句话大意是:如列大阵,即以三队合为一队,望阵疏或嚣处突过之,皆捉贼将。

jiǎ lìng wèi huò náo zhī lìng luàn yì dāng bēn běi yě

这句话大意是:假令未获,挠之令乱,亦当奔北也。

✦ You read 前集·卷三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.