武经总要 · 丁度 · Chapter 4 of 43

前集·卷四

PinyinModern Translation
Size

yòng chē

这句话大意是:用车。

chē zhàn sān dài yòng zhī qín hàn ér xià qǐn yǐ qí bīng wèi biàn gù chē zhì yān miè shì mò de xiáng

这句话大意是:车战,三代用之,秦汉而下,寝以骑兵为便,故车制湮灭,世莫得详。

zhì hàn wèi qīng jī hú yǐ wǔ gāng chē zì huán wèi yíng zòng qí bīng chū jī chán yú yú shì dùn zǒu

这句话大意是:至汉卫青击胡,以武刚车自环为营,纵骑兵出击,单于于是遁走。

lǐ líng shēn rù hú dì cù yǔ lǔ yù zhòng guǎ bù dí líng yǐ dà jūn wèi yíng yǐn shì yú wài qiān nǔ jù fā lǔ nǎi jiě qù

这句话大意是:李陵深入胡地,猝与虏遇,众寡不敌,陵以大军为营,引士于外,千弩俱发,虏乃解去。

jìn mǎ lóng tǎo shù jī néng zéi chéng xiǎn shè fú è jué lóng qián hòu lóng yī bā zhèn tú zuò piān xiāng chē de guǎng zé yǐ lù jiǎo chē yíng lù xiá zé wèi mù wū shī yú chē shàng qiě zhàn qiě qián suì píng qiāng zhòng

这句话大意是:晋马隆讨树机能,贼乘险设伏,遏绝隆前后,隆依八阵图作偏箱车,地广则以鹿角车营,路狭则为木屋施于车上,且战且前,遂平羌众。

táng mǎ suì yì zào zhàn chē méng yǐ suān ní xiàng liè jǐ yú hòu xíng zé zài bīng jiǎ zhǐ zé wèi yíng zhèn huò sāi xiǎn yǐ è bēn chōng

这句话大意是:唐马燧亦造战车,蒙以狻猊象,列戟于后,行则载兵甲,止则为营阵,或塞险以遏奔冲。

sòng xián píng zhōng wú shū shàng yì fù wèi píng yuán guǎng yě hú jì yàn zhì gǒu fēi lián chē yǐ zhì zhī zé hé yǐ yù qí bēn tū

现代白话:宋咸平中,吴淑上议,复谓平原广野,胡骑焱至,苟非连车以制之,则凭什么御其奔突?

gù yòng chē zhàn wèi biàn qí zhì qǔ cháng yòng chē jiē qí sī è jià yǐ yī niú bù wèi fāng zhèn sì miàn jiē rán

这句话大意是:故用车战为便(其制:取常用车,接其斯扼,驾以一牛,布为方阵,四面皆然。

dōng xī lín cì qián hòu zhì bǐ chē shàng zhì qiāng yǐ rèn cán xiàng shàng bì gé yǐ fáng huǒ gōng

这句话大意是:东西鳞次,前后栉比,车上置枪,以刃残向上,蔽革以防火攻。

liè shì zú yú wài qián xíng chí qiāng dùn hòu xíng chí gōng nǔ

这句话大意是:列士卒于外,前行持枪盾,后行持弓弩。

zéi zhì lìng bīng shì shàng chē měi chē zài sì rén jiē chí nǔ

这句话大意是:贼至,令兵士上车,每车载四人,皆持弩。

jūn zhèn zhī nèi shù shí bù jiān lián liù chē huò sì niú shàng wéi zhòng wū shī qiáng nǔ

这句话大意是:军阵之内数十步间,连六车或四牛,上为重屋,施强弩。

zéi zhì jī gǔ wèi jié yǐ shè zhī lǔ bù néng fàn nǎi chū qí bīng yǐ jī zhī

这句话大意是:贼至,击鼓为节以射之,虏不能犯,乃出骑兵以击之)。

cǐ shù zhě jiē wèi yǐ chē wèi wèi zé fēi sān dài chí chē jī zhàn zhī fǎ rán zì zú yǐ yù dí zhì shèng yě

这句话大意是:此数者,皆谓以车为卫,则非三代驰车击战之法,然自足以御敌制胜也。

wéi táng fáng jī ān lù shān yòng chūn qiū chē zhàn zhī fǎ yǐ chē èr qiān shèng jiā yǐ mǎ bù zéi shùn fēng yáng chén gǔ zào niú jiē zhèn hài yīn fù chú zòng huǒ fén zhī rén chù náo bài suì dùn zǒu

这句话大意是:惟唐房击安禄山,用春秋车战之法,以车二千乘,夹以马步,贼顺风扬尘鼓噪,牛皆震骇,因缚刍纵火焚之,人畜挠败,遂遁走。

cǐ yì gǔ jīn shū shí ér yòng yǒu lì hài yě

这句话大意是:此亦古今殊时,而用有利害也。

zé zhī chē zhàn zhī fǎ suǒ yǐ lìn shuò qiáng zhèn zhǐ yù bēn chōng xíng zé fù zài liáng xiè zhǐ zé huán zuò yíng wèi qí yòng yī yě qí zhì zé bù bì jǐn tóng

这句话大意是:则知车战之法,所以躏烁强阵,止御奔冲,行则负载粮械,止则环作营卫,其用一也,其制则不必尽同。

qǔ de zhī suǒ lì yǔ dí rén zhī suǒ hài huò yīn huò gǎi biàn yú shī yòng ér yǐ

这句话大意是:取地之所利,与敌人之所害,或因或改,便于施用而已。

qí yòng chē zhī yào gǔ bīng fǎ jiē jù zhī jīn liè yú zuǒ

这句话大意是:其用车之要,古兵法皆具之,今列于左。

bīng fǎ yuē yòng chē zhī fǎ wǔ chē yǒu yī cháng shí chē yǒu yī lì wǔ shí chē yǒu yī zú bǎi chē yǒu yī jiāng

这句话大意是:兵法曰:用车之法,五车有一长,十车有一吏,五十车有一卒,百车有一将。

yì zhàn zhī fǎ wǔ chē wèi liè qián hòu xiāng qù sì shí bù zuǒ yòu shí bù duì jiān liù shí bù

这句话大意是:易战之法,五车为列,前后相去四十步,左右十步,队间六十步。

xiǎn zhàn zhī fǎ chē bì xún dào shí chē wèi yī jù èr shí chē wèi yī tún qián hòu xiāng qù èr shí bù zuǒ yòu liù bù duì jiān sān shí liù bù wǔ chē yī cháng zòng héng xiāng qù yī lǐ

这句话大意是:险战之法,车必循道,十车为一聚,二十车为一屯,前后相去二十步,左右六步,队间三十六步,五车一长,纵横相去一里。

yì zhàn zhī fǎ yī chē dāng bù zú bā shí rén bā shí rén dāng yī chē

这句话大意是:易战之法,一车当步卒八十人,八十人当一车;。

yī chē dāng shí qí shí qí dāng yī chē

这句话大意是:一车当十骑,十骑当一车。

chē qí zhě jūn zhī wǔ bīng yě gù shí chéng bài qiān rén bǎi shèng luàn wàn rén

这句话大意是:车骑者,军之武兵也,故十乘败千人,百乘乱万人。

yòng chē zhī dào yīn shī zé tíng yáng zào zé qǐ

这句话大意是:用车之道,阴湿则停,阳燥则起;。

guì gāo jiàn xià chí qí yào hài zhú qí liáng cǎo

这句话大意是:贵高贱下,驰其要害,逐其粮草;。

ruò jìn ruò zhǐ bì cóng qí dào

这句话大意是:若进若止,必从其道。

dí rén ruò qǐ bì suì qí jī

这句话大意是:敌人若起,必遂其迹。

qí shì xū xuǎn shào zhuàng qiáo jiàn zǒu zhuī bēn mǎ jí chí ér chéng zhī zé qián hòu zuǒ yòu shàng xià zhōu xuán néng shù fù chē qí lì kě yǐn qí bā dàn néng shè qián hòu zuǒ yòu biàn xí zhě míng wǔ chē zhī shì juàn zhī bù kě yǐ bù hòu yě

现代白话:其士须选少壮乔健,走追奔马,及驰而乘之,则前后左右上下周旋,能束缚车旗,力可引其八石,能射前后左右便习者,名武车之士,眷之不能够不厚也。

rán yòng chē zhī dào sǐ dì yǒu shí shèng shì yǒu bā bù kě bù shěn chá yě

这句话大意是:然用车之道,死地有十,胜势有八,不可不审察也。

kě wǎng ér wú yǐ hái zhě chē zhī sǐ dì

这句话大意是:可往而无以还者,车之死地;。

yuè jué xiǎn zǔ chéng dí yuǎn xíng zhě chē zhī jié de

这句话大意是:越绝险阻,乘敌远行者,车之竭地;。

qián yì hòu xiǎn zhě chē zhī yòng dì

这句话大意是:前易后险者,车之用地;。

xiàn zhī xiǎn zǔ chū ér wú yǐ fǎn zhě chē zhī jué dì

这句话大意是:陷之险阻,出而无以返者,车之绝地;。

yí xià jiàn zé hēi tǔ zhān zhí zhě chē zhī láo de

这句话大意是:圯下渐泽,黑土粘埴者,车之劳地;。

zuǒ xiǎn yòu yì shàng líng yǎng bǎn zhě chē zhī nì de

这句话大意是:左险右易,上陵仰阪者,车之逆地;。

yīn cǎo héng mǔ fàn lì shēn zé zhě chē zhī fú de

这句话大意是:殷草横亩,犯历深泽者,车之拂地;。

chē shǎo de yì yǔ bù bù dí zhě chē zhī bài de

这句话大意是:车少地易,与步不敌者,车之败地;。

hòu yǒu gōu dú zuǒ yǒu shēn shuǐ yòu yǒu shēn qiàn zhě chē zhī huài de

这句话大意是:后有沟渎,左有深水,右有深堑者,车之坏地;。

rì yè lín yǔ xún rì bù zhǐ dào kuì dì xiàn qián bù néng jìn hòu bù néng jiě chē zhī xiàn de

这句话大意是:日夜霖雨,旬日不止,道溃地陷,前不能进,后不能解,车之陷地。

cǐ shí zhě chē zhī sǐ dì yě

这句话大意是:此十者,车之死地也。

zhuō jiāng zhī suǒ yǐ jiàn qín míng jiāng zhī suǒ yǐ jiàn bì

这句话大意是:拙将之所以见擒,明将之所以见避。

fán yǐ chē xiàn dí zhě dí zhī qián hòu háng zhèn wèi dìng jí xiàn zhī

这句话大意是:凡以车陷敌者,敌之前后,行阵未定,即陷之;。

jīng qí rǎo luàn rén mǎ shù dòng jí xiàn zhī

这句话大意是:旌旗扰乱,人马数动,即陷之;。

shì zú huò qián huò hòu huò zuò huò qǐ jí xiàn zhī

这句话大意是:士卒或前或后,或坐或起,即陷之;。

zhèn jiān bù gù shì zú qián hòu xiāng gù jí xiàn zhī

这句话大意是:阵坚不固,士卒前后相顾,即陷之;。

qián wǎng ér yí hòu kǒng ér qiè jí xiàn zhī

这句话大意是:前往而疑,后恐而怯,即陷之;。

sān jūn zú jīng jiē báo ér qǐ jí xiàn zhī

这句话大意是:三军卒惊,皆薄而起,即陷之;。

zhàn yú yì dì mù bù néng jiě jí xiàn zhī

这句话大意是:战于易地,暮不能解,即陷之;。

yuǎn xíng ér mù shě sān jūn kǒng jù jí xiàn zhī

这句话大意是:远行而暮舍,三军恐惧,即陷之。

cǐ bā zhě chē zhī shèng shì yě

这句话大意是:此八者,车之胜势也。

jiāng míng yú shí hài bā shèng dí mò zhī yù yě

这句话大意是:将明于十害八胜,敌莫之御也。

zhì ruò hú jì piāo qīng yǐ ān chē zhì zhī shì dàng qí lǐ

这句话大意是:至若胡骑剽轻,以安车制之,适当其理;。

hé shuò tǎn píng yǐ chē qí xíng zhī zhèng de qí biàn

这句话大意是:河朔坦平,以车骑行之,正得其便。

qián xián zhe shuō jiē kě tuī yòng

这句话大意是:前贤著说,皆可推用。

gù wèi yǐ chē yù wǔ yǐ qí zhú lì xíng yǒu suǒ shì zhǐ yǒu suǒ xi jū zé bù kě fàn dòng zé bù kě shī jī cǐ yòng chē zhī lì

这句话大意是:故谓以车御侮,以骑逐利,行有所恃,止有所息,居则不可犯,动则不可失机,此用车之利。

yòng qí bīng fǎ yuē qí zhě jūn zhī cì hou yě suǒ yǐ jī biàn kòu jué liáng dào yě

这句话大意是:用骑兵法曰:骑者,军之伺候也,所以击便寇、绝粮道也。

zhì qí zhī fǎ fán wǔ qí yī cháng shí qí yī lì bǎi qí yī lǜ èr bǎi qí yī jiāng

这句话大意是:置骑之法,凡五骑一长,十骑一吏,百骑一率,二百骑一将。

wèi zhèn zhī fǎ wǔ qí wèi liè qián hòu xiāng qù èr shí bù zuǒ yòu sì bǎi duì jiān wǔ shí bù

这句话大意是:为阵之法,五骑为列,前后相去二十步,左右四百,队间五十步。

xiǎn zhàn zhī fǎ qián hòu xiāng qù shí bù zuǒ yòu èr bù duì jiān èr shí wǔ bù

这句话大意是:险战之法,前后相去十步,左右二步,队间二十五步。

sān shí qí wèi zhūn liù shí qí wèi bèi shí qí yī gēng zòng héng xiāng qù bǎi bù zhōu huán gè fù gù chù

这句话大意是:三十骑为屯,六十骑为辈,十骑一更,纵横相去百步,周环各复故处。

yì zhàn zhī fǎ yī qí dāng bù zú bā rén bā rén dāng yī qí

这句话大意是:易战之法,一骑当步卒八人,八人当一骑;。

yī chē dāng liù qí liù qí dāng yī chē

这句话大意是:一车当六骑,六骑当一车。

chē qí zhě jūn zhī bīng wǔ yě gù shí qí luàn bǎi rén bǎi qí bài qiān rén

这句话大意是:车骑者,军之兵武也,故十骑乱百人,百骑败千人。

xuǎn shì zhī fǎ qǔ nián sì shí yǐ xià

这句话大意是:选士之法:取年四十已下,。

zhǎng qī bā chǐ

这句话大意是:长七八尺,。

cái bì jiàn jí

这句话大意是:材必健疾,。

lì mài lún děng

这句话大意是:力迈伦等,。

néng chí qí ér shàn shè

这句话大意是:能驰骑而善射,。

qián hòu zuǒ yòu

这句话大意是:前后左右,。

zhōu xuán jìn tuì

这句话大意是:周旋进退,。

chāo yuè gōu qiàn

这句话大意是:超越沟堑,。

chí shàng líng

这句话大意是:驰上陵,。

yú xiǎn zǔ

这句话大意是:逾险阻,。

jué dà zé

这句话大意是:绝大泽,。

shè míng shuǐ

这句话大意是:涉名水,。

gǎn fàn qiáng dí

这句话大意是:敢犯强敌,。

luàn dà zhòng zhě

这句话大意是:乱大众者,。

míng yuē wǔ qí zhī shì

这句话大意是:名曰武骑之士,。

yǎng zhī bù kě bù hòu yě

这句话大意是:养之不可不厚也。

gù bù guì zhī biàn dòng chē guì zhī dì xíng qí guì zhī bié jìng qí dào sān jūn tóng míng yì yòng

这句话大意是:故步贵知变动,车贵知地形,骑贵知别径奇道,三军同名异用。

ruò nǎi nì dí shǐ zhì

这句话大意是:若乃逆敌始至,。

chéng luàn jī xū

这句话大意是:乘乱击虚,。

zhuī bài lí jié

这句话大意是:追败离结,。

yāo qián niè hòu

这句话大意是:邀前蹑后,。

duàn dí liáng dào

这句话大意是:断敌粮道,。

lüè qí zī zhòng

这句话大意是:掠其辎重,。

gōng qí guān jīn

这句话大意是:攻其关津,。

jué qí qiáo liáng

这句话大意是:绝其桥梁,。

yǎn qí bù bèi

这句话大意是:掩其不备,。

jī qí wèi zhěng

这句话大意是:击其未整,。

gōng qí xiè dài

这句话大意是:攻其懈怠,。

chū qí bù yì

这句话大意是:出其不意,。

shāo qí jī jù

这句话大意是:烧其积聚,。

lüè qí shì lǐ

这句话大意是:掠其市里,。

kōng qí tián yě

这句话大意是:空其田野,。

fú qí zǐ dì

这句话大意是:俘其子弟,。

cǐ shí liù zhě

这句话大意是:此十六者,。

qí zhī suǒ cháng yě

这句话大意是:骑之所长也。

jiā yǐ néng hé néng lí néng kòu néng zhuī

这句话大意是:加以能合能离,能寇能追;。

bǎi lǐ zhī qī bù zhōng rì qiān lǐ zhī fù bù gé xún

这句话大意是:百里之期不终日,千里之赴不隔旬;。

shū ér jí hū ér sàn

这句话大意是:倏而集,忽而散;。

lì zé jī fǒu zé huí

这句话大意是:利则击,否则回;。

sān jūn jì hé zhèn yǐ chéng liè jī shǒu zé yīng wěi bèi qián zé chōng hòu

这句话大意是:三军既合,阵已成列,击首则应尾,备前则冲后。

gǔ zhī shàn qí zhě wú zhèn bù cuī cǐ yòu qí zhī jié lì yě

这句话大意是:古之善骑者无阵不摧,此又骑之捷利也。

gù yòng qí zhī dào yǒu bā shèng jiǔ bài

这句话大意是:故用骑之道,有八胜、九败。

dí rén shǐ zhì háng zhèn wèi dìng qián hòu bù shǔ chē xiàn qí suǒ qí jī qí zuǒ yòu dí rén bì zǒu

这句话大意是:敌人始至,行阵未定,前后不属,车陷其所,骑击其左右,敌人必走。

dí rén háng zhèn zhěng qí jiān gù shì zú yù dòu wú qí yì ér wù qù huò chí ér wǎng huò chí ér lái jí qū ér fēng jí jī ér diàn bái zhòu ér hūn shù gèng qí gǔ biàn yì yī fú dí rén kě kè

现代白话:敌人行阵整齐坚固,士卒欲斗,我骑翼而勿去,或驰而往,或驰而来,疾驱而风,疾击而电,白昼而昏,数更旗鼓,变易衣服,敌人可克。

dí rén háng zhèn bù gù shì zú bù dòu báo qí qián hòu liè qí zuǒ yòu yì ér dí zhī dí rén bì jù

这句话大意是:敌人行阵不固,士卒不斗,薄其前后,猎其左右,翼而敌之,敌人必惧。

dí rén rì mù chōu jūn yì qí liǎng bàng jí jī qí hòu huò è qí lěi mén wú lìng de jiāo dí rén bì bài

这句话大意是:敌人日暮,抽军翼其两傍,疾击其后,或扼其垒门,无令得交,敌人必败。

dí rén shè xiǎn ér lái yǐ qí jué qí liáng dào dí rén bì jī

这句话大意是:敌人涉险而来,以骑绝其粮道,敌人必饥。

de ruò píng yì sì miàn shòu dí jūn qí hé ér fàn zhī dí rén bì luàn

这句话大意是:地若平易,四面受敌,军骑合而犯之,敌人必乱。

sān jūn jiē zǒu huò yì qí liǎng bàng huò jī jiǎo qí qián hòu dí rén kě bài qí jiāng kě qín

这句话大意是:三军皆走,或翼其两傍,或犄角其前后,敌人可败,其将可擒。

wú jūn mù guī dí lái báo wǒ qí háng zhèn wù luàn lìng wǒ qí shí ér wèi duì bǎi ér wèi zhūn chē wǔ ér wèi jù shí ér wèi qún míng jǔ qí gǔ yòu zhī dà lái kàng yǐ qiáng nǔ huò xiàn qí liǎng bàng huò jī qí qián hòu dí jiàng bì lǔ

现代白话:我军暮归,敌来薄我,其行阵勿乱,令我骑十而为队、百而为屯,车五而为聚、十而为群,明举旗鼓,诱之大来,抗以强弩,或陷其两傍,或击其前后,敌将必虏。

cǐ zhī wèi bā shèng yě

这句话大意是:此之谓八胜也。

suǒ wèi jiǔ bài zhě fán yǐ qí xiàn dí ér bù néng pò zhèn dí rén wěi tuì yǐ chē qí fǎn jī wǒ hòu cǐ qí zhī bài de yě

这句话大意是:所谓九败者,凡以骑陷敌,而不能破阵,敌人伪退,以车骑反击我后,此骑之败地也。

zhuī běi yú xiǎn cháng qū bù zhǐ dí fú wǒ liǎng bàng duàn jué wǒ hòu cǐ qí zhī wéi dì yě

这句话大意是:追北逾险,长驱不止,敌伏我两傍,断绝我后,此骑之围地也。

néng wǎng ér bù néng fǎn huò xiàn yú tiān jǐng dùn yú dì xué cǐ qí zhī sǐ dì yě

这句话大意是:能往而不能反,或陷于天井,顿于地穴,此骑之死地也。

suǒ cóng rù zhě ní nìng suǒ cóng qù zhě yáo yuǎn bǐ ruò kě yǐ jī wǒ qiáng bǐ guǎ kě yǐ jī wǒ zhòng cǐ qí zhī mò dì yě

现代白话:所从入者泥泞,所从去者遥远,彼弱能够击我强,彼寡能够击我众,此骑之没地也。

dà jiàn shēn gǔ cóng lín yǐn bì cǐ qí zhī jié de yě

这句话大意是:大涧深谷,丛林隐蔽,此骑之竭地也。

zuǒ yòu yǒu shuǐ qián yǒu gāo fù hòu yǒu gāo shān sān jūn zhàn liǎng shuǐ zhī bàng dí jū biǎo lǐ cǐ qí zhī jiān dì yě

这句话大意是:左右有水,前有高阜,后有高山,三军战两水之傍,敌居表里,此骑之艰地也。

dí jué wǒ liáng dào wǎng ér wú yǐ fǎn cǐ qí zhī kùn de yě

这句话大意是:敌绝我粮道,往而无以返,此骑之困地也。

wū zhū jiàn zé jìn tuì bù biàn cǐ qí zhī huàn de yě

这句话大意是:污潴渐泽,进退不便,此骑之患地也。

zuǒ yǒu shēn gōu yòu yǒu kēng fù gāo xià rú píng dì wàng zhī guǎng yì jìn tuì xiāng dí cǐ qí zhī xiàn de yě

这句话大意是:左有深沟,右有坑阜,高下如平地,望之广易,进退相敌,此骑之陷地也。

cǐ jiǔ bài zhī de yě míng jiāng zhī suǒ yù jiàn zhuō jiāng suǒ yǐ xiàn bài kě bù jiè zhī zāi

现代白话:此九败之地也,明将之所预见,拙将所以陷败,可不戒之啊?

sūn bìn yì yuē qí zhàn zhī dào yǐ xū shí wéi zhǔ biàn huà wèi fǔ yě

这句话大意是:孙膑亦曰:骑战之道,以虚实为主,变化为辅也。

xíng wèi zuǒ yòu yǒu shí lì bā hài yān

现代白话:形为佐,又有十利八害呢。

yī chéng qí wèi dìng èr yǎn qí bù gù sān gōng qí bù shǔ shǔ jiē yě wèi bù zhèn bīng wèi xiāng jiē yě sì yāo qí liáng dào wǔ jué qí guān liáng liù xí qí bù lǜ qī luàn qí zhàn qì bā líng qí kǒng qíng jiǔ liāo qí wèi zhuāng shí zhuī qí bēn sàn cǐ shí lì yě

这句话大意是:一乘其未定,二掩其不固,三攻其不属(属,接也,谓布阵兵未相接也),四邀其粮道,五绝其关梁,六袭其不虑,七乱其战器,八陵其恐情,九撩其未装,十追其奔散,此十利也。

bā hài zhě yī dí chéng bèi xū kòu niè qí hòu

这句话大意是:八害者:一,敌乘背虚,寇蹑其后;。

èr yuè zǔ zhuī bèi wèi dí suǒ fù

这句话大意是:二,越阻追背,为敌所覆;。

sān wǎng ér wú yǐ fǎn rù ér wú yǐ chū

这句话大意是:三,往而无以反,入而无以出;。

sì suǒ cóng rù zhě ài suǒ huí qù zhě yuǎn

这句话大意是:四,所从入者隘,所回去者远;。

wǔ jiàn gǔ suǒ zài de duō lín mù

这句话大意是:五,涧谷所在,地多林木;。

liù zuǒ yòu shuǐ huǒ qián hòu shān fù tǔ dì duō wū zé nán yǐ jìn tuì

这句话大意是:六,左右水火,前后山阜,土地多污泽,难以进退;。

bā de duō gōu kēng zhòng cǎo jiē mào

这句话大意是:八,地多沟坑,众草接茂。

cǐ bā hài zhě jiē qí shì chéng bài zhī jī jiāng bì xí nǎi kě cóng shì yān

现代白话:此八害者,皆骑士成败之机,将必习,乃可从事呢。

qí bīng fu qí bīng zhě zhèng bīng zhī biàn yě

这句话大意是:奇兵夫奇兵者,正兵之变也;。

fú bīng zhě qí bīng zhī bié yě

这句话大意是:伏兵者,奇兵之别也。

qí fēi zhèng zé wú suǒ shì

这句话大意是:奇非正,则无所恃;。

zhèng fēi qí zé bù néng qǔ shèng

这句话大意是:正非奇,则不能取胜。

gù bù yú yǐ jī zé wèi zhī qí bīng

这句话大意是:故不虞以击,则谓之奇兵;。

nì xíng ér fā zé wèi zhī fú bīng qí shí zé yī yě

这句话大意是:匿形而发,则谓之伏兵,其实则一也。

lì guān qián zhì lián bǎi wàn zhī shī liǎng dí xiāng xiàng liè zhèn yǐ zhàn ér bù yòng qí zhě wèi yǒu bù bài wáng yě gù bīng bù qí zé bù shèng

这句话大意是:历观前志,连百万之师,两敌相向,列阵以战,而不用奇者,未有不败亡也,故兵不奇则不胜。

fán zhèn zhě suǒ yǐ wèi bīng chū rù zhī jì ér zhì shèng zhě cháng zài qí yě

这句话大意是:凡阵者,所以为兵出入之计而制胜者,常在奇也。

hán xìn pò zhào qí ér yǒu zhèng yě

这句话大意是:韩信破赵,奇而有正也;。

fú jiān bài yú jìn zhèng ér wú qí yě

这句话大意是:符坚败于晋,正而无奇也。

xiàng jí shàn yòng bīng zhě yě wū jiāng suǒ cún wéi èr shí bā qí yóu fēn qí zhèng kuàng qí zhòng duō zhě hu

这句话大意是:项籍善用兵者也,乌江所存,惟二十八骑,犹分奇正,况其众多者吗?

bīng fǎ yuē fán bù dà zhèn cháng yǐ shí fēn zhī sān wèi qí fú

这句话大意是:兵法曰:凡布大阵,常以十分之三为奇、伏。

shè yǒu wàn rén zé yī qiān wǔ bǎi wèi liǎng qí yī qiān wǔ bǎi wèi liǎng fú

这句话大意是:设有万人,则一千五百为两奇,一千五百为两伏。

qí bīng rú shǒu fú bīng rú zú zhèng zhèn rú shēn sān zhě lìng wèi yī tǐ dié xiāng jiù yuán zhàn zé hù wéi jìn tuì xún huán ér wú yǐ

这句话大意是:奇兵如手,伏兵如足,正阵如身,三者令为一体,迭相救援,战则互为进退,循环而无已。

gù bīng fǎ yuē bīng yǐ zhèng hé yǐ qí shèng

这句话大意是:故兵法曰:兵以正合,以奇胜。

shàn chū qí zhě wú qióng rú tiān dì bù jié rú jiāng hé

这句话大意是:善出奇者,无穷如天地,不竭如江河。

qí zhèng xiāng shēng rú xún huán zhī wú duān cǐ yán qí yì wèi zhèng zhèng yì wèi qí chù zé hé ér wèi zhèng chū zé sàn ér wèi qí chéng dí zhī bù yì yǐ jī zhī zhī wèi yě

这句话大意是:奇正相生,如循环之无端,此言奇亦为正,正亦为奇,处则合而为正,出则散而为奇,乘敌之不意以击之之谓也。

zhì qí chū rù guǐ dào chí chěng zhà lì zé shì yǒu wàn biàn

这句话大意是:至其出入诡道,驰骋诈力,则势有万变。

gù bīng fǎ yuē néng ér shì zhī bù néng yòng ér shì zhī bù yòng jìn ér shì zhī yuǎn yuǎn ér shì zhī jìn

这句话大意是:故兵法曰:能而示之不能,用而示之不用,近而示之远,远而示之近;。

lì ér yòu zhī luàn ér qǔ zhī shí ér bèi zhī qiáng ér bì zhī nù ér náo zhī bēi ér jiāo zhī yì ér láo zhī qīn ér lí zhī bǎo ér jī zhī ān ér dòng zhī gōng qí suǒ bù bèi chū qí suǒ bù yì

这句话大意是:利而诱之,乱而取之,实而备之,强而避之,怒而挠之,卑而骄之,佚而劳之,亲而离之,饱而饥之,安而动之,攻其所不备,出其所不意。

cǐ bīng fǎ zhī suǒ yǐ wèi shén yě

这句话大意是:此兵法之所以为神也。

suǒ wèi néng ér shì zhī bù néng zhě zéi bīng léi shī yǐ yòu hàn zǔ wéi yú bái dēng shì yě

这句话大意是:所谓能而示之不能者,贼兵羸师,以诱汉祖围于白登是也。

suǒ wèi yòng ér shì zhī bù yòng zhě li mù àn bīng yún zhōng dà bài lín hú shì yě

这句话大意是:所谓用而示之不用者,李牧按兵云中,大败林胡是也。

suǒ wèi yuǎn ér shì zhī jìn zhě hán xìn chén chuán lín jìn ér dù xià yáng shì yě

这句话大意是:所谓远而示之近者,韩信陈船临晋而度夏阳是也。

suǒ wèi jìn ér shì zhī yuǎn zhě jìn hóu fá guó jiǎ dào yú yú shì yě

这句话大意是:所谓近而示之远者,晋侯伐虢,假道于虞是也。

suǒ wèi lì ér yòu zhī zhě chì méi wěi zī zhòng ér ěr shān hóng shì yě

这句话大意是:所谓利而诱之者,赤眉委辎重而饵邓洪是也。

suǒ wèi luàn ér qǔ zhī zhě lǐ jìng chéng qīng zhōu ér pò xiāo xǐ shì yě

这句话大意是:所谓乱而取之者,李靖乘轻舟而破萧铣是也。

suǒ wèi shí ér bèi zhī zhě guān yǔ tǎo fán duō liú bīng bèi gōng ān nán jùn shì yě

这句话大意是:所谓实而备之者,关羽讨樊多,留兵备公安南郡是也。

suǒ wèi qiáng ér bì zhī zhě duò jì liáng wú yǔ chu jūn yù shì yě

这句话大意是:所谓强而避之者,隋季良无与楚君遇是也。

suǒ wèi nù ér náo zhī zhě hàn bīng jī cáo wú jiù yú sì shuǐ shì yě

这句话大意是:所谓怒而挠之者,汉兵击曹无咎于汜水是也。

suǒ wèi bēi ér jiāo zhī zhě shí lè fèng dài wáng jùn shì yě

这句话大意是:所谓卑而骄之者,石勒奉戴王浚是也。

suǒ wèi yì ér láo zhī zhě wú zǐ jí yì yǐ pí chu jūn shì yě

这句话大意是:所谓佚而劳之者,吴子亟肄以疲楚军是也。

suǒ wèi qīn ér lí zhī zhě hàn wáng màn chu shǐ ér yí fàn zēng shì yě

这句话大意是:所谓亲而离之者,汉王慢楚使而疑范增是也。

suǒ wèi bǎo ér jī zhī zhě jìn wén kùn zhū gě dàn ér bá shòu chūn shì yě

这句话大意是:所谓饱而饥之者,晋文困诸葛诞而拔寿春是也。

suǒ wèi ān ér dòng zhī zhě qí jūn zǒu dà liáng ér tuì wèi shī shì yě

这句话大意是:所谓安而动之者,齐军走大梁而退魏师是也。

suǒ wèi gōng qí wú bèi zhě zhì rén yǐ bù yú ér bài nán yàn shì yě

这句话大意是:所谓攻其无备者,制人以不虞而败南燕是也。

suǒ wèi chū qí bù yì zhě shān ài yóu xié jìng ér qū jiàn gé shì yě

这句话大意是:所谓出其不意者,邓艾由邪径而趋剑阁是也。

cǐ shí yǒu liù zhě jiē qián shì yǐ rán zhī xiào yě

这句话大意是:此十有六者,皆前世已然之效也。

yì yǒu yīn dì xíng yǐ wéi biàn zhě

这句话大意是:亦有因地形以为变者。

fǎ yuē shī xíng yǐ jìn dí jìng zhě dà jiàng bì jǐn shì shān chuān yuán xí zhī xíng xīn yù jì zhī wèi fú bīng zhī de

这句话大意是:法曰:师行以近敌境者,大将必谨视山川原隰之形,心预计之,为伏兵之地。

dà shuài xī gǔ xiǎn zǔ zhě suǒ yǐ zhǐ yù chē qí yě

这句话大意是:大率溪谷险阻者,所以止御车骑也;。

ài sāi shēn lín zhě suǒ yǐ yòng shǎo jī zhòng yě

这句话大意是:隘塞深林者,所以用少击众也;。

āo zé yǎo míng zhě suǒ yǐ nì qí xíng yě

这句话大意是:坳泽窈冥者,所以匿其形也;。

bào jí rú liú shǐ jī zhī ruò fā jī zhě suǒ yǐ pò jīng wēi yě

这句话大意是:暴疾如流矢,击之若发机者,所以破精微也;。

guǐ fú yuǎn yǐn zhě suǒ yǐ qín dí jiāng yě

这句话大意是:诡伏远引者,所以擒敌将也;。

sì fēn wǔ liè zhě suǒ yǐ jī yuán pò fāng yě

这句话大意是:四分五裂者,所以击圆破方也;。

yīn qí jīng hài zhě suǒ yǐ yòng yī jī bèi yě

这句话大意是:因其惊骇者,所以用一击倍也;。

yīn qí kǒng jù pí juàn zhě suǒ yǐ yòng shí jī bǎi yě

这句话大意是:因其恐惧疲倦者,所以用十击百也;。

ài tú shēn cǎo zhě suǒ yǐ fú cáng yě

这句话大意是:隘途深草者,所以伏藏也;。

jiǎ qí jì zhě suǒ yǐ jì jiāng hé dà shuǐ yě

这句话大意是:假奇伎者,所以济江河大水也;。

dà fēng shèn yǔ zhě suǒ yǐ bó qián jī hòu yě

这句话大意是:大风甚雨者,所以搏前击后也;。

wěi chēng dí shǐ zhě suǒ yǐ jué liáng shí miù hào lìng yě

这句话大意是:伪称敌使者,所以绝粮食,谬号令也;。

shān lín yì huì zhě suǒ yǐ mò xíng wǎng lái yě

这句话大意是:山林翳会者,所以默行往来也。

fu bīng yǐ zhà lì yǐ lì dòng shǐ dí rén qián hòu bù xiāng jí shàng xià bù xiāng shōu jiāng zú bù xiāng jiù zhòng guǎ bù xiāng shì pì rú fēng chài chū yú huái xiù liè huǒ fā yú lú shè suī zhuàng fū měng shì wú bù jīng náo wǒ de chéng ér zhì zhī zhī wèi yě

这句话大意是:夫兵以诈立,以利动,使敌人前后不相及,上下不相收,将卒不相救,众寡不相恃,譬如蜂虿出于怀袖,烈火发于庐舍,虽壮夫猛士,无不惊挠,我得乘而制之之谓也。

sòng yōng xī zhōng qì dān fàn sāi tān xin lín bù zhěng wú zī liáng zī zhòng zhī gěi lì fu lǔ huò zhòng yì qīng yě jiān bì yǐ cuò zhī rán jì yú tíng zhàng sàn chí yuán yě fēn lüè tián lǐ

这句话大意是:宋雍熙中,契丹犯塞,贪忄林不整,无资粮辎重之给,利夫虏获,众议清野坚壁以挫之,然既逾亭障,散驰原野,分掠田里。

tài zōng tè chū shèng móu xuǎn qí shì zhī xiāo guǒ jí mù jìn wèi zhū hóu zhī dǎn yǒng zhě shǐ yā zhàn duì fēn wéi shù shí huò zhì bǎi duì fú yuán biān yào hài de

这句话大意是:太宗特出圣谋,选骑士之骁果及募禁卫诸侯之胆勇者,使押战队,分为数十,或至百队,伏缘边要害地。

sì qí qīn yì yǔ dà jūn biǎo lǐ fèn jī zhòu zé xū zhāng qí zhì yī bì lín mù shǐ qí kě yí

这句话大意是:俟其侵轶,与大军表里奋击,昼则虚张旗帜,依蔽林木,使其可疑;。

yè zé qián fú jiāo yě duō yòng dà gǔ shǐ qí kě jù

这句话大意是:夜则潜伏郊野,多用大鼓,使其可惧。

bǐ fù bèi shòu dí wú suǒ fú lüě

这句话大意是:彼腹背受敌,无所俘掠;。

wǒ zé shǒu wěi xiāng wéi yuán yě

这句话大意是:我则首尾相为援也。

shí shī chén mǎ zhī jié shàng cè yì yuē běi miàn biān xí zhī de héng gèn suī zhǎng rán jù yào hài lái lù wéi shùn ān dǐ xī shān ěr

这句话大意是:时师臣马知节上策,亦曰:“北面边檄之地,横亘虽长,然据要害,来路惟顺安抵西山耳。

ruò liè zhèn yú cǐ gè shè qí bīng wèi yīng shǐ qí jiǔ mò néng jìn zhòng jiāng pí bì shí yǐ piān shī qīng jì bī ér náo zhī

这句话大意是:若列阵于此,各设奇兵为应,使其久莫能进,众将疲弊时,以偏师轻骑逼而挠之。

rú gǎn lái fàn shēn rù lì zhàn bǐ jiāng diān fù bù xiá yě

这句话大意是:如敢来犯,深入力战,彼将颠覆不暇也。

xián píng zhōng lǔ fàn biān zhēn zōng mìng zhū jiāng zé ruì zú sàn wèi yóu bīng cì róng shǒu nán qīn wǒ qǔ jìng dào qū yōu yàn qǔ qí chē zhàng réng bǐ biān jùn yìng yuán zhī

这句话大意是:”咸平中,虏犯边,真宗命诸将择锐卒,散为游兵,伺戎首南侵,我取径道趋幽燕,取其车帐,仍俾边郡应援之。

jǐng dé chū yì mìng wǒ jūn dà zhèn wéi zhù zhōng shān bié zé sì jiàn jiàng fēn wò jīng qí cì lǔ zhì zé jiàn dào shēn rù běi jìng náo lǔ fù xīn yǐ qiān zhì zhī

这句话大意是:景德初,亦命我军大阵帷驻中山,别择四健将,分握精骑,伺虏至,则间道深入北境,挠虏腹心,以牵制之。

suǒ bù jiē tīng biàn yi bù qǔ shàng jiàng jié zhì

这句话大意是:所部皆听便宜,不取上将节制。

cǐ sì zhě yì yīn dì yòng qí zhī shù yě

这句话大意是:此四者,亦因地用奇之术也。

liào dí jiāng fu dí guó zhì róng jiāo hé ér shě bù yǐ míng míng jué shì bì xiān tàn qí jiāng néng fǒu ér hòu zhàn

这句话大意是:料敌将夫敌国治戎,交和而舍,不以冥冥决事,必先探其将能否而后战。

yīn xíng yòng quán zé bù láo ér gōng jǔ

这句话大意是:因形用权,则不劳而功举。

zuǒ yòu jì zhèn zé dí suī zhòng bì qín qí jiāng

这句话大意是:左右既震,则敌虽众,必擒其将。

gù qí jiāng yú ér xìn rén zhě kě yòu ér zhà

这句话大意是:故其将愚而信人者,可诱而诈;。

tān ér hū míng zhě kě huò ér lù

这句话大意是:贪而忽名者,可货而赂;。

qīng biàn wú zhòng zhě kě láo ér yīn

这句话大意是:轻变无重者,可劳而因;。

shàng fù ér jiāo xià pín ér yuàn zhě kě lí ér jiān kě yòng jiān yě

这句话大意是:上富而骄、下贫而怨者,可离而间(可用间也)。

fán liǎng jūn xiāng wàng ér huàn bù zhī qí kě jiāng zhě dāng lìng jiàn ér yǒng zhě jiāng wú qīng ruì zhī zhòng fàn ér tiāo zhī guān dí zhī lái yī zuò yī qǐ qí zhèng yǐ lǐ

现代白话:凡两军相望,而患不知其可将者,当令贱而勇者,将我轻锐之众,犯而挑之,观敌之来:一坐一起,其政以理;。

qí zhuī běi yáng wéi bù jí jiàn lì yáng wéi bù zhī cǐ zhì jiāng yě wù jù yǔ zhàn

这句话大意是:其追北佯为不及,见利佯为不知,此智将也,勿遽与战;。

ruò qí zhòng xuān huá qí fān fēn luàn qí zú zì xíng zì zhǐ qí bīng huò zòng huò héng qí zhuī běi kǒng bù jí jiàn lì kǒng bù dé cǐ yú jiāng yě suī zhòng kě bài

这句话大意是:若其众喧哗,旗幡纷乱,其卒自行自止,其兵或纵或横,其追北恐不及,见利恐不得,此愚将也,虽众可败。

yòu ruò liǎng jūn xiāng chí wèi zhàn wèi tiāo yù zhī dí jiàng zhī móu yě hé yǐ néng zhī

现代白话:又若两军相持,未战未挑,欲知敌将之谋也,凭什么能之?

yuē bǐ shì mǎ xiāo xióng fǎn shì wǒ yǐ léi ruò

这句话大意是:曰:彼士马骁雄,反示我以羸弱;。

zhèn wǔ qí zhěng fǎn shì wǒ yǐ bù zhàn

这句话大意是:阵伍齐整,反示我以不战;。

jiàn xiǎo lì yáng wéi bù gǎn zhēng bì qí bīng yòu yǐ bēn běi

这句话大意是:见小利佯为不敢争,必奇兵诱以奔北;。

nèi shí yán bèi ér wài wèi chí màn pín shǐ dié lái tuō yǐ zhōng gào

这句话大意是:内实严备,而外为弛慢,频使谍来,托以忠告;。

huò zhí shǐ yǐ xiāng fèn huò hòu lù yǐ xiāng yuè

这句话大意是:或执使以相忿,或厚赂以相悦;。

yí jūn zé jiǎn zào hé yíng zé yǎn qí

这句话大意是:移军则减灶,合营则偃旗;。

fēi děi de ér bù shě fēi quán jūn ér bù qīn

这句话大意是:非得地而不舍,非全军而不侵;。

yǐ duō jǔ shǎo bì hou chén cháo yǐ guǎ jī zhòng bì hou rì mù

这句话大意是:以多举少,必候晨朝,以寡击众,必候日暮。

rú cǐ zé bīng duō guǐ fú jiāng yǒu shēn tú lǐ xū qū wèi fáng bèi yě

这句话大意是:如此,则兵多诡伏,将有深图,理须曲为防备也。

bīng fǎ yuē zhī bǐ zhī jǐ bǎi zhàn bù dài

这句话大意是:兵法曰:知彼知己,百战不殆;。

bù zhī bǐ ér zhī jǐ yī shèng yī fù

这句话大意是:不知彼而知己,一胜一负;。

bù zhī bǐ bù zhī jǐ měi zhàn bì dài shì yě

这句话大意是:不知彼不知己,每战必殆是也。

chá dí xíng bīng fǎ yuē dí jìn ér jìng zhě shì qí xiǎn yě

这句话大意是:察敌形兵法曰:敌近而静者,恃其险也;。

dí yuǎn ér tiāo zhě yù rén zhī jìn yě

这句话大意是:敌远而挑者,欲人之进也;。

qí suǒ jū yì zhě lì yě yán yuǎn qiú tiāo zhě shì qí suǒ chù píng yì lì yú zuò zhàn gù yù wǒ jìn qián

这句话大意是:其所居易者,利也(言远求挑者,恃其所处平易,利于作战,故欲我进前);。

zhòng mù dòng zhě lái yě fá mù chú dào yù lái

这句话大意是:众木动者,来也(伐木除道欲来);。

zhòng cǎo duō zhàng zhě yí yě zé zhōng jié cǎo zhàng bì dào fēn yǐ zhì yí wǒ kǒng jiàn zhuī shè yě

这句话大意是:众草多障者,疑也(泽中结草障蔽道分,以致疑我,恐见追摄也);。

niǎo qǐ zhě fú yě xià yǒu fú bīng

这句话大意是:鸟起者,伏也(下有伏兵);。

shòu hài zhě fù yě dí zhèn zhāng yì lái fù wǒ jūn

这句话大意是:兽骇者,覆也(敌阵张翼,来复我军);。

chén gāo ér ruì zhě chē lái yě chē mǎ xíng jí chén tǔ chōng qǐ

这句话大意是:尘高而锐者,车来也(车马行疾,尘土冲起);。

chén bēi ér guǎng zhě tú lái yě

这句话大意是:尘卑而广者,徒来也;。

sàn ér tiáo dá zhě qiáo cǎi yě

这句话大意是:散而条达者,樵采也;。

shǎo ér wǎng lái zhě yíng jūn yě

这句话大意是:少而往来者,营军也;。

cí bēi ér yì bèi zhě jìn yě

这句话大意是:辞卑而益备者,进也;。

cí qiáng ér qū zhě jìn yě jūn zài guǐ zhà

这句话大意是:辞强而驱者,进也(军在诡诈。

liǎng dí shǐ zài qí jiān guān qí yán zhī fā kě liào qí qíng

这句话大意是:两敌使在其间,观其言之发,可料其情);。

qīng jì xiān chū jū qí cè zhě zhàng yě zhàng bīng yù zhàn

这句话大意是:轻骑先出,居其侧者,障也(障兵欲战);。

wú yuē ér qǐng hé zhě móu yě

这句话大意是:无约而请和者,谋也;。

bēn zǒu ér chén bīng zhě qī yě huò yǒu wài bīng xiāng yìng zhī qī zhuān hou jí shí

这句话大意是:奔走而陈兵者,期也(或有外兵相应之期,专候吉时);。

bàn jìn bàn tuì zhě yòu yě

这句话大意是:半进半退者,诱也;。

zhàng ér lì zhě jī yě

这句话大意是:杖而立者,饥也;。

jí ér xiān yǐn zhě kě yě

这句话大意是:汲而先饮者,渴也;。

xiàng rén jiàn lì bù jìn zhě láo yě

这句话大意是:向人见利不进者,劳也;。

niǎo jí zhě xū yě

这句话大意是:鸟集者,虚也;。

yè hū zhě kǒng yě

这句话大意是:夜呼者,恐也;。

jūn rǎo zhě jiāng bù zhòng yě

这句话大意是:军扰者,将不重也;。

jīng qí dòng zhě luàn yě

这句话大意是:旌旗动者,乱也;。

lì nù zhě juàn yě

这句话大意是:吏怒者,倦也;。

shā mǎ shí ròu jūn wú liáng yě shā mǎ shí ròu shì wú chǔ xù yě

这句话大意是:杀马食肉,军无粮也(杀马食肉,是无储蓄也);。

xuán fǒu bù fǎn qí shě zhě qióng kòu yě jūn wú xuán fǒu zhě xī pò zhī shì bù fù chuī yě

这句话大意是:悬缶不返其舍者,穷寇也(军无悬缶者,悉破之,示不复炊也);。

zhūn zhūn xī xī xú yú rén yán zhě shī zhòng yě zhūn xī liǎng rén qiè yǔ mào

这句话大意是:谆谆翕翕徐与人言者,失众也(谆翕,两人切语貌。

shì zú nù jiāng zé sī yǔ zuò fěi

这句话大意是:士卒怒将,则私语作诽);。

shù shǎng zhě jiǒng yě jūn jiāo bù yǒu zhàn shù shǎng yǐ quàn zhī cǐ jiǒng pò yě

这句话大意是:数赏者,窘也(军骄,不有战,数赏以劝之,此窘迫也);。

lǚ fá zhě kùn yě

这句话大意是:屡罚者,困也;。

xiān guǒ ér hòu wèi qí zhòng zhě bù jīng zhī zhì yě xiān xíng kè bào yǐ shì qiáng yù shì zú wèi fú

这句话大意是:先果而后畏其众者,不精之至也(先行刻暴以示强,欲士卒畏服。

bù yǐ xíng fǎ dé zhèng bù jīng zhī

这句话大意是:不以刑法,德政不精之);。

lái wěi xiè zhě yù xiū xī yě xú jìn xú tuì wèi zhī xiè

这句话大意是:来委谢者,欲休息也(徐进徐退谓之谢。

rú cǐ juàn zhàn yě

这句话大意是:如此,倦战也);。

bīng nù ér xiāng yíng jiǔ ér bù hé yòu bù xiāng qù zhě yǒu jī móu yě

这句话大意是:兵怒而相迎,久而不合,又不相去者,有奇谋也;。

shǐ zhě mù dòng ér yán sì jù wǒ yě

这句话大意是:使者目动而言肆,惧我也;。

bì zhòng ér yán gān yòu wǒ yě

这句话大意是:币重而言甘,诱我也。

bīng fēi yì duō zú yǐ bìng lì liào dí qǔ zú ér yǐ

这句话大意是:兵非益多,足以并力料敌取足而已。

ruò bù lǜ ér yì yú dí zhě bì qín yú rén yě

这句话大意是:若不虑而易于敌者,必擒于人也。

tài gōng yì wèi yòng bīng zhī fǎ dà yào zài shěn chá dí rén

这句话大意是:太公亦谓用兵之法,大要在审察敌人。

qí xíng zhī biàn shí yǒu wǔ biàn

这句话大意是:其形之变,十有五变。

jiàn huì jī zhī

这句话大意是:见贿击之,。

xīn jí kě jī dí chū zhì

这句话大意是:新集可击(敌初至,。

háng zhèn wèi zhěng

这句话大意是:行阵未整),。

wèi shí kě jī dí jūn huò zhèn

这句话大意是:未食可击(敌军或阵,。

rì gāo wèi kuì shí

这句话大意是:日高未馈食),。

bēn zǒu kě jī háng zhèn shī cì

这句话大意是:奔走可击(行阵失次,。

yòng lì bù qí

这句话大意是:用力不齐,。

bù zhèn bù jūn

这句话大意是:布阵不均),。

bù jiè kě jī wǒ shì ruò yòu dí

这句话大意是:不戒可击(我示弱诱敌,。

dí bù shè bèi

这句话大意是:敌不设备),。

bù shùn kě jī nì fēng xiàng shuǐ xiàng shān zhī wèi yě

这句话大意是:不顺可击(逆风向水向山之谓也),。

dòng láo kě jī bèi dào wú xíng

这句话大意是:动劳可击(倍道无行,。

rén mǎ wèi xiē

这句话大意是:人马未歇,。

wèi shēn yuē shù

这句话大意是:未申约束,。

yè xíng yú lù

这句话大意是:夜行于路,。

zhèn suī chéng liè

这句话大意是:阵虽成列,。

qián hòu bù zhěng

这句话大意是:前后不整),。

jiāng lí kě jī dà jiàng yǐ lí shì zú

这句话大意是:将离可击(大将已离士卒,。

dú zài xiǎo jiàng

这句话大意是:独在小将。

xiǎo jiàng wú wēi

这句话大意是:小将无威,。

bù néng lǜ rén

这句话大意是:不能率人,。

rén jiē bù fú

这句话大意是:人皆不服),。

cháng lù kě jī yuǎn xíng zhēng lù

这句话大意是:长路可击(远行争路,。

zhòu yè bù mǎ

这句话大意是:昼夜不马),。

rǎo luàn kě jī dí wèi chéng liè

这句话大意是:扰乱可击(敌未成列,。

zòng bù xiāng zhǔ

这句话大意是:纵不相属,。

héng xíng xiāng zhàn huò shēng huò lì

这句话大意是:横行相战或生或立),。

bù xiá kě jī tān lì qiú shí

这句话大意是:不暇可击(贪利求食,。

bù xiá chéng zhèn

这句话大意是:不暇成阵),。

hou jì kě jī dù hé bàn jì

这句话大意是:候济可击(渡河半济),。

xiǎn lù kě jī shān lù xiǎn xiá

这句话大意是:险路可击(山路险狭,。

jǔ zé ní xiàn

这句话大意是:沮泽泥陷,。

chē mǎ dān xíng

这句话大意是:车马单行,。

zuǒ yòu nán jiù

这句话大意是:左右难救),。

jǐng bù kě jī ě lù xiāng féng

这句话大意是:警怖可击(厄路相逢,。

dōu wú bèi nǐ

这句话大意是:都无备拟,。

gǔ zào yǎn jī

这句话大意是:鼓噪掩击,。

sān jūn bù jù

这句话大意是:三军怖惧),。

bù dìng kě jī zhèn shù yí yì

这句话大意是:不定可击(阵数移易,。

rén mǎ hòu wàng

这句话大意是:人马候望)。

jiē wèi chéng qí bù bèi chū qí bù yì shǐ qí bù néng wèi jì yě

这句话大意是:皆谓乘其不备,出其不意,使其不能为计也。

wú qǐ yuē qí jìn tuì duō yí qí zhòng wú yī kě zhèn ér zǒu

这句话大意是:吴起曰:其进退多疑,其众无依,可震而走;。

shì qīng qí jiāng ér yǒu guī xīn sāi yì kāi xiǎn kě yào ér qǔ yí wéi bù jué yě

这句话大意是:士轻其将,而有归心,塞易开险,可要而取(疑为不决也。

wú yī wú lì dù zhě qiè yě

这句话大意是:无依无利度者,怯也。

shì qīng qí jiāng wèi wú wēi yě

这句话大意是:士轻其将,为无威也。

shěn yì kāi xiǎn de dì xíng yě

这句话大意是:审易开险,得地形也。

kě yào ér qǔ yán qí yì yě

这句话大意是:可要而取,言其易也);。

jìn dào yì tuì dào nán kě lái ér qián kě yòu dí shǐ qián

这句话大意是:进道易,退道难,可来而前(可诱敌使前);。

jìn dào xiǎn tuì dào yì kě báo ér jī

这句话大意是:进道险,退道易,可薄而击;。

jū jūn xià shī shuǐ wú suǒ tōng lín yǔ shù zhì kě guàn ér chén

这句话大意是:居军下湿,水无所通,霖雨数至,可灌而沉;。

jū jūn huāng zé cǎo chu yōu huì kě fén ér miè

这句话大意是:居军荒泽,草楚幽秽,可焚而灭;。

tíng jiǔ bù yí jiāng dài shì xiè kě qián ér xí

这句话大意是:停久不移,将怠士懈,可潜而袭;。

rì mù dào yuǎn shì zhòng láo juàn jī wèi jí shí jiě jiǎ ér xi kě chéng ér lǔ

这句话大意是:日暮道远,士众劳倦,饥未及食,解甲而息,可乘而虏。

cǐ bā zhě bù kě bù chá yě

这句话大意是:此八者,不可不察也。

fán dí yòu yǒu bù bo ér yǔ zhàn bù zhàn ér bì zhī zhě bā

这句话大意是:凡敌,又有不卜而与战,不占而避之者八。

fu jí fēng dà hán pōu bīng jǐ shuǐ bù dàn jiān nán yī yě

这句话大意是:夫疾风大寒,剖冰济水,不惮艰难,一也。

shèng xià yán shǔ zǎo xíng yàn zhǐ shì zú jī kě wu yú qǔ yuǎn èr yě

这句话大意是:盛夏炎暑,早行晏止,士卒饥渴,务于取远,二也。

shī jì yān jiǔ liáng shí wú bèi bǎi xìng yuàn jiē yāo xiáng shù qǐ shàng bù néng zhǐ xià wú qí zhǔn qián gōng shī xù yán shēng gāo jù sān yě

这句话大意是:师既淹久,粮食无备,百姓怨嗟,妖祥数起,上不能止,下无其准,前攻失序,言声高遽,三也。

jūn zī jì jié xīn chú yòu guǎ tiān duō yīn yǔ yù lüè wú suǒ sì yě

这句话大意是:军资既竭,薪刍又寡,天多阴雨,欲掠无所,四也。

bīng tú bù duō de yòu bù lì rén mǎ jí mò sì lín mò zhì wǔ yě

这句话大意是:兵徒不多,地又不利,人马疾瘼,四邻莫至,五也。

jiāng báo lì qīng shì zú bù gù sān jūn shù jīng shī tú wú zhù liù yě

这句话大意是:将薄吏轻,士卒不固,三军数惊,师徒无助,六也。

zhàn shèng ér jiāo shì zú xiàn gōng háng wǔ shī xù jūn zhōng huá luàn qī yě yī běn zuò dào suì rì mù shì shù láo jù juàn ér wèi shí jiě jiǎ ér xi wáng yě

这句话大意是:战胜而骄,士卒献功,行伍失序,军中哗乱,七也(一本作:道遂日暮,士庶劳惧,倦而未食,解甲而息,亡也)。

zhèn ér wèi dìng shě ér wèi bì xíng bǎn shè xiǎn bàn yǐn bàn chū bā yě

这句话大意是:阵而未定,舍而未毕,行坂涉险,半隐半出,八也。

zhū rú cǐ zhě jī zhī wù yí

这句话大意是:诸如此者,击之勿疑。

ruò qí tǔ dì guǎng dà cái fù rén zhòng huì shī liú chuán shǎng xìn xíng chá fā bì děi jiāng chén gōng jū liè rèn xián shǐ néng shī tú zhī zhòng bīng jiǎ zhī jīng sì lín zhī zhù dà guó zhī yuán fán cǐ bù rú dí rén zhě bì zhī wù yí

这句话大意是:若其土地广大,财富人众,惠施流传,赏信行察,发必得将,陈功居列,任贤使能,师徒之众,兵甲之精,四邻之助,大国之援,凡此不如敌人者,避之勿疑。

suǒ wèi jiàn kě ér jìn zhī nán ér tuì bīng fǎ yòu dāng shì dí gǔ jiǎo rén mǎ duì wǔ xuān jìng yǐ bì zhī

这句话大意是:所谓见可而进,知难而退,兵法又当视敌鼓角、人马队伍喧静以避之。

fán jīn duó zhī shēng xià yǐ zhuó gǔ pí zhī yīn xí rú mù qí zhì jiē zhòng ér zì chuí yè rú zhān wù cǐ shuāi bài zhī zhào yě

这句话大意是:凡金铎之声下以浊,鼓鼙之音隰如沐,旗帜皆重而自垂曳如沾雾,此衰败之兆也。

róng mǎ jīng bēn shì zú kǒng jù yāo yán xiāng huò huò yǐ ěr xiāng zhǔ cǐ kuì sàn zhī xiàng yě

这句话大意是:戎马惊奔,士卒恐惧,妖言相惑,或以耳相属,此溃散之象也。

duì wǔ rǎo luàn háng zhèn bù dìng huò zuò huò qǐ yán yǔ xuān zào cǐ jūn luàn zhī xiàng yě

这句话大意是:队伍扰乱,行阵不定,或坐或起,言语喧噪,此军乱之象也。

jiē kě chéng ér yǎn qǔ yě

这句话大意是:皆可乘而掩取也。

suī rán jiàn dí zhī yì kě jī rú cǐ yòu dāng fǎn lǜ dí rén jiáo jì yòu wǒ

这句话大意是:虽然,见敌之意可击如此,又当反虑敌人矫计诱我。

suǒ wèi bīng nù ér xiāng yíng jiǔ ér bù hé yòu bù xiāng qù bàn jìn bàn tuì zhī lèi yi mì chá zhī cǐ bì yǒu jī fú zhī biàn

这句话大意是:所谓兵怒而相迎,久而不合,又不相去,半进半退之类,宜密察之,此必有奇伏之变。

suī yún niǎo qǐ zhě xià yǒu fú bīng qí huò zì fú bīng zhī shàng jué wèi qī niǎo ān gāo bù dòng

这句话大意是:虽云鸟起者下有伏兵,其或自伏兵之上,谲为妻鸟,安高不动;。

huò sǒng rén lì yú cǎo mù zhī zhōng wǎn gōng bié dàn yǐ qū fēi niǎo lìng rén yí zhī zhī lèi zé chá zhě yòu xū yǐ tā shì cān yàn ér hòu dòng

这句话大意是:或竦人立于草木之中,挽弓别弹以祛飞鸟,令人疑之之类,则察者又须以他事参验而后动。

gù yuē chá zhī ér zhī de shī zhī jì hou zhī ér zhī dòng jìng zhī lǐ

这句话大意是:故曰:察之而知得失之计,候之而知动静之理;。

yǐ zhòng gōng zhòng zhòng cún bù gōng

这句话大意是:以众攻众,众存不攻;。

yǐ shí gōng shí shí cún bù gōng

这句话大意是:以食攻食,食存不攻;。

yǐ bèi gōng bèi bèi cún bù gōng

这句话大意是:以备攻备,备存不攻。

shì shí ér gōng xū shì jiān ér gōng cuì shì nán ér gōng yì cǐ bǎi shèng zhī shù yě

这句话大意是:释实而攻虚,释坚而攻脆,释难而攻易,此百胜之术也。

✦ You read 前集·卷四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.