武经总要 · 丁度 · Chapter 8 of 43

前集·卷八

PinyinModern Translation
Size

gǔ zhèn fǎ xù

这句话大意是:古阵法叙。

gǔ zhèn fǎ tú jí jiē liù jiù jì suǒ chuán fēng hòu wò qí tú yún chū shòu zhī yú xuán nǚ zuǒ huáng dì pò chī yóu yú zhuō lù

这句话大意是:古阵法图籍皆六,旧记所传《风后握奇图》云:“初受之于玄女,佐黄帝破蚩尤于涿鹿。

qí wén běn sān bǎi liù shí zì zhèn míng ér jǐ

这句话大意是:”其文本三百六十字,镇名而己。

qí hòu tài gōng yòu zēng zhèn zhī

这句话大意是:其后太公又增镇之。

hàn wǔ dì lìng chéng xiàng gōng sūn hóng fū yǎn qí yì shòu huò guāng cháng xí bā zhèn yú cháng lè guǎn ér fǔ shǎo zhǔ yǐ lìng tiān xià

这句话大意是:汉武帝令丞相公孙弘敷演其义,授霍光,常习八阵于长乐馆,而辅少主,以令天下。

shǐ chēng zhū gě liàng tuī yǎn bā zhèn tú de qí xīn yì

这句话大意是:史称诸葛亮推演八阵图,得其新意。

jīn kuí zhōu zhī nán běi àn shā zhōng lèi shí wèi bā zhèn xíng shì

这句话大意是:今夔州之南北岸,沙中累石,为八阵形势。

fán bā háng xíng xiāng qù èr zhàng

这句话大意是:凡八行,行相去二丈。

huán wēn fá shǔ lù yáo zhī liáo zuǒ guān zhī wú néng zhī zhě shì zhī yuē cǐ cháng shān shé shì yě

这句话大意是:桓温伐蜀,路繇之僚佐观之,无能知者,视之曰:“此常山蛇势也。

jìn mǎ lóng zhēng xī qiāng yī bā zhèn fǎ qiě zhàn qiě xíng zhū zhǎn wàn jì suì fù liáng zhōu

这句话大意是:”晋马隆征西羌,依八阵法且战且行,诛斩万计,遂复凉州。

yǐ cǐ lùn zhī gōng sūn hóng jì yǐ tǎo lùn zhū gě liàng yòu néng tuī yǎn huán wēn zhī qí shuài rán qí hòu mǎ lóng yī yǐ pò dí zé bā zhèn zhī yòng wú fèi yǐ

现代白话:以此论之,公孙弘既已讨论,诸葛亮又能推演,桓温知其率然,其后马隆依以破敌,则八阵之用无废了。

táng li quán suǒ zài bā zhèn tú pèi sì zhèng sì qí zhī wèi yú bā guà qí xíng tiān yuán dì fāng fēng ruì qí shǒu yún zuǒ yòu xiàng ér chuí

这句话大意是:唐李筌所载八阵图,配四正四奇之位于八卦,其形天圆地方,风锐其首,云佐右向而垂。

fēi lóng pán qū hǔ zhāng liǎng yì shé xíng wǎn zhuǎn niǎo xiáng wèi tū jī zhī shì dìng ér bù biàn

这句话大意是:飞龙盘屈,虎张两翼,蛇形宛转,鸟翔为突击之势,定而不变。

jí guān wò qí jīng yì zé quán jǐn chū yì dù shū guāi běn wén

这句话大意是:及观《握奇经》义,则筌尽出臆度,殊乖本文。

zhì yuē tiān dì qián chōng wèi hǔ yì fēng wèi shé pán

这句话大意是:至曰:天地前冲为虎翼,风为蛇蟠;。

tiān dì hòu zhóu wèi fēi lóng yún wéi niǎo xiáng

这句话大意是:天地后轴为飞龙,云为鸟翔。

míng sì wèi zhèng sì wèi qí qí zhī míng yù zhī yú zhèng zhèn zé yǒu tiān dì fēng yún zhī mù biàn zhī zé wèi lóng hǔ shé niǎo zhī míng

这句话大意是:明四为正,四为奇,奇之名寓之于正,阵则有天地风云之目,变之则为龙虎蛇鸟之名。

suǒ wèi qí yì wèi zhèng zhèng yì wèi qí chū zé jiù dí guī zé fù liè zhèng hé cǐ yì yě

这句话大意是:所谓奇亦为正,正亦为奇,出则就敌,归则复列,正合此义也。

qí tú yǐ wáng jīn zài qí jīng yǐ sì shí zhě zōng zhèn fǎ zhī shǐ yě

这句话大意是:其图已亡,今载其经,以俟识者,宗阵法之始也。

fù yǒu wò qí xù tú jì jīn gé qí huī jìn tuì qū dòu zhī fǎ

这句话大意是:复有《握奇续图》,记金革旗麾进退趋斗之法。

yòu zài gōng sūn hóng fàn lǐ yuè yì zhī shuō cuò zōng yú qí zhōng

这句话大意是:又载公孙弘、范蠡、乐毅之说,错综于其中。

jīn fù qí mò

这句话大意是:今附其末。

jiù shuō hàn yí lì qiū rì zhǎn mǔ sì bái dì dà sī mǎ lì sūn wú liù shí sì zhèn

这句话大意是:旧说:汉仪,立秋日斩牡祀白帝,大司马隶孙吴六十四阵。

qí tú yì wáng qí shuō bù míng nán yǐ jiū xuān jīn suǒ bù qǔ

这句话大意是:其图亦亡,其说不明,难以究宣,今所不取。

táng lǐ jìng suǒ zuò bīng fǎ yǒu fèn jūn dìng duì zhī shù ér wú lì zhèn zhī xíng yǐ zài yú xù zhàn piān

这句话大意是:唐李靖所作兵法,有分军定队之数,而无立阵之形,已载于叙战篇。

dà sòng qìng lì zhōng shàng chū lín jī zhǐ shèng tú cì jìn chén

这句话大意是:大宋庆历中,上出《临机指胜图》,赐近臣。

zhōng yǒu zhèn zhì yuē lǐ jìng fǎ jí péi xù lái zhū jiā zhī yì wèi jiǔ zhèn biàn dòng zhī shì

这句话大意是:中有阵制,曰:李靖法及裴绪来诸家之义,为九阵变动之势。

qí shuō pō xiáng jīn bìng liè yú hòu

这句话大意是:其说颇详,今并列于后。

bā zhèn fǎ tiān zhèn dì zhèn fēng zhèn yún zhèn hǔ yì zhèn shé pán zhèn fēi lóng zhèn niǎo xiáng zhèn

这句话大意是:八阵法(天阵、地阵、风阵、云阵、虎翼阵、蛇盘阵、飞龙阵、鸟翔阵)。

wò qí jīng yuē sì wèi zhèng sì wèi qí yú qí wèi wò qí hòu rén jiě yún tiān dì fēng yún wèi sì zhèng lóng hǔ niǎo shé wèi sì qí

这句话大意是:《握奇经》曰:四为正,四为奇,馀奇为握奇(后人解云:天地风云为四正,龙虎鸟蛇为四奇)。

huò zǒng chēng zhī

这句话大意是:或总称之。

xiān chū yóu jūn dìng liǎng duān

这句话大意是:先出游军定两端。

tiān yǒu héng de yǒu zhóu qián hòu wèi fēng

这句话大意是:天有衡,地有轴,前后为风。

fēng fǔ yú tiān yún fǔ yú de

这句话大意是:风辅于天,云辅于地。

héng zhòng liè gè sì duì qián hòu zhī héng gè sān duì fēng jū sì wéi gù yǐ tú zhóu dān liè gè sān duì qián hòu zhī zhóu gè sān duì jū jū sì jiǎo gù yǐ fāng

这句话大意是:衡重列各四队,前后之衡各三队,风居四维,故以图轴单列各三队,前后之轴各三队,居,居四角,故以方。

tiān jū liǎng duān de jū zhōng jiān zǒng yǒu bā zhèn

这句话大意是:天居两端,地居中间,总有八阵。

zhèn qì yóu jūn cóng yòu niè qí dí huò jǐng zuǒ huò jǐng yòu tīng yīn wàng huī yǐ chū sì qí

这句话大意是:阵讫,游军从右蹑其敌,或警左,或警右,听音望麾,以出四奇。

tiān dì qián héng wèi hǔ yì fēng wèi shé pán wéi zhǔ zhī yì yě

这句话大意是:天地前衡为虎翼,风为蛇蟠,为主之义也。

hǔ jū yú zhōng zhāng yì ér zhēng

这句话大意是:虎居于中,张翼而争。

shé jū liǎng duān xiàng dí ér pán yǐ yīng zhī

这句话大意是:蛇居两端,向敌而蟠,以应之。

tiān dì hòu zhóu wèi fēi lóng yún lóng niǎo xiáng tū jī zhī yì yě

这句话大意是:天地后轴为飞龙,云龙鸟翔,突击之义也。

lóng jū yú zhōng zhāng yì ér jìn

这句话大意是:龙居于中,张翼而进;。

niǎo yè liǎng duān ér yīng zhī xū shí

这句话大意是:鸟掖两端,而应之虚实。

sān jūn jiē zhú tiān wén qì hòu xiàng bèi shān chuān lì hài suí shí ér jìn yǐ zhèng hé yǐ qí shèng

这句话大意是:三军皆逐天文气候,向背山川利害,随时而进,以正合,以奇胜。

shuō qí zhèng zhě duō lì ér wò qí yún sì wèi zhèng sì wèi qí yú qí wèi wò qí

这句话大意是:说奇正者多戾,而《握奇》云:“四为正,四为奇,馀奇为握奇。

huò zǒng chēng zhě xiān chū yóu jūn dìng liǎng duān

这句话大意是:或总称者,先出游军定两端。

cǐ jī ǒu zhī qí

这句话大意是:”此奇偶之奇。

zhèn shù yǒu jiǔ zhōng xīn jī líng zhě dà jiàng wò zhī yǐ yìng fù bā zhèn zhī jí chù

这句话大意是:阵数有九,中心奇零者,大将握之,以应副八阵之急处。

wò qí tú tú quē yòu wò qí jīng suī cún qí tú bù chuán jiǔ yǐ

现代白话:握奇图(图A)(缺)右《握奇经》虽存,其图不传久了。

jīn cǎi qí shuō liè ér wèi tú kǒng wèi bì yǔ gǔ hé gèng sì shí zhě cān dìng zhī

这句话大意是:今采其说,列而为图,恐未必与古合,更俟识者参订之。

wò qí xù tú jīn gǔ jīng qí shù jiǎo yīn èr chū jǐng zhòng mò shōu zhòng gé yīn wǔ yī chí míng èr jié zhèn sān dòu sì chāo wǔ jí dòu jīn yīn wǔ yī huǎn èr zhǐ sān tuì sì bèi wǔ jí bèi huī sè wǔ yī hēi èr huáng sān bái sì chì wǔ qīng qí fǎ bā yī tiān hēi èr dì huáng sān fēng chì sì yún qīng wǔ tiān qián shàng hēi xià chì liù tiān hòu shàng hēi xià bái qī dì qián shàng huáng xià qīng bā de hēi shàng huáng xià chì èr gé èr jīn wèi tiān

这句话大意是:握奇续图金鼓旌旗数角音二初警众末收众革音五一持名二结阵三斗四超五急斗金音五一缓二止三退四背五急背麾色五一黑二黄三白四赤五青旗法八一天黑二地黄三风赤四云青五天前上黑下赤六天后上黑下白七地前上黄下青八地黑上黄下赤二革二金为天,。

sān gé sān jīn wéi dì

这句话大意是:三革三金为地,。

èr gé sān jīn wèi fēng

这句话大意是:二革三金为风,。

sān gé èr jīn wèi yún

这句话大意是:三革二金为云,。

sì gé sān jīn wèi lóng

这句话大意是:四革三金为龙,。

sān gé sì jīn wèi hǔ

这句话大意是:三革四金为虎,。

sì gé wǔ jīn wèi niǎo

这句话大意是:四革五金为鸟,。

wǔ gé sì jīn wèi shé cǐ bā zhèn gè yòng jīn gǔ zhī zhì yě

这句话大意是:五革四金为蛇(此八阵各用金鼓之制也)。

qí jīn gé zhī jiān jiā yī jiǎo yīn zhě zài tiān wèi jiān fēng zài dì wèi jiān yún zài lóng wèi jiān niǎo zài hǔ wèi jiān shé

这句话大意是:其金革之间加一角音者,在天为兼风,在地为兼云,在龙为兼鸟,在虎为兼蛇。

jiā èr jiǎo yīn zhě quán shī jìn dōng

这句话大意是:加二角音者,全师进东。

jiā sān jiǎo yīn zhě quán shī jìn xi

这句话大意是:加三角音者,全师进西。

jiā sì jiǎo yīn zhě quán shī jìn nán

这句话大意是:加四角音者,全师进南。

jiā wǔ jiǎo yīn zhě quán shī jìn běi

这句话大意是:加五角音者,全师进北。

zhào yīn bù zhǐ zhě shī bù zhěng

这句话大意是:兆音不止者,师不整。

jīn gé jì xi ér jiǎo yīn bù zhǐ zhě shī bìng xuán

这句话大意是:金革既息,而角音不止者,师并旋。

tiān yuán bù bù dòng qián wèi yòu hòu wèi zuǒ tiān dì sì wàng zhī shǔ shì yě

这句话大意是:天圆布不动(前为右,后为左),天地四望之属是也。

fēng xiàng tiān jū liǎng duān qí cì fēng qí cì yún zuǒ yòu xiāng xiàng shì yě

这句话大意是:风象天,居两端,其次风,其次云,左右相向是也。

gōng sūn hóng yuē de wèi jìng dì fāng bù fēng yún gè zài hòu héng zhī qián

这句话大意是:公孙弘曰:“地为静,地方,布风云,各在后衡之前。

tiān jū liǎng duān qí cì de jū zhōng jiān liǎng dì wèi běi shì yě

这句话大意是:天居两端,其次地居中间,两地为北是也。

de wèi dòng wéi cóng tiān zhèn biàn wéi dì zhèn huò jí zhāng xíng bù shì pò dí gōng wéi bù dìng qí xíng gù wèi dòng yě

这句话大意是:地为动,为从天阵变为地阵,或即张形布势,破敌攻围,不定其形,故为动也。

yún xiàng lóng zòng bù liǎng tiān

这句话大意是:云象龙,纵布两天。

liǎng tiān cì zhī zòng bù sì de

这句话大意是:两天次之,纵布四地。

sì de cì yú tiān hòu zòng bù sì fēng xié tiān dì zhī zuǒ yòu tiān qián héng jū qí zuǒ yún jū liǎng duān

这句话大意是:四地次于天后,纵布四风,挟天地之左右,天前衡居其左,云居两端。

rén duō chuán hán xìn zhù shì zhě yǔ cǐ wēi yǒu chà yì ér yǒu fàn lǐ yuè yì zhī shuō xiāng zá jīn yì cuò zōng yú qí zhōng gōng sūn hóng jiě huì shuō zhī yì wèi zhī shàng yǔ

这句话大意是:”人多传韩信注释者,与此微有差异,而有范蠡、乐毅之说相杂,今亦错综于其中(公孙弘解缋说之意,谓之上语)。

qí yú bù duì huò sān huò wǔ huò sān shí huò wǔ shí zhèn tú rú cǐ biàn tōng yóu rén

这句话大意是:其于部队,或三、或五、或三十、或五十,阵图如此,变通由人。

qí bā zhèn yòng fāng yuán zhèn fǎ yǐ guǎ yù

这句话大意是:其八阵用方圆,阵法以寡御。

zhèn fǎ miàn miàn xiāng xiàng bèi bèi xiāng chéng qí chū qí jiān chū qí tū jī yān

现代白话:阵法面面相向,背背相承,骑出其间,出奇突击呢。

lóng yǐ sān qiān bù zú bài qiāng wàn qí yòng cǐ shù yě

这句话大意是:隆以三千步卒,败羌万骑,用此术也。

lǐ jìng zhèn fǎ gǔ jīn yǐ lái lín róng duì dí měi zuò sì miàn zhèn zhōu huí shòu dí yǐ wéi bì gù

这句话大意是:李靖阵法古今以来,临戎对敌,每作四面阵,周回受敌,以为必固。

tǎng ruò xuǎn fēng ér jī zhī qí zhèn bì pò

这句话大意是:倘若选锋而击之,其阵必破。

cǐ fēi tiān yāng jiāng zhī shī yě

这句话大意是:此非天殃,将之失也。

yì huò zuò zhǎng zhèn huò zuò shé zhèn bèi yǐ duì wǔ bù qí xiāng jiē

这句话大意是:亦或作长阵,或作蛇阵,背以队伍,步骑相接。

huò bèi zhī pò yī chù jí bài sàn bù quán

这句话大意是:或被之破一处,即败散不全。

bù jiāng bì kuì shī zhī zuì yí guò yú xià suì shǐ xiāo yǒng xiǎo jiàng wú zuì shòu zhū

这句话大意是:不将避溃师之罪移过于下,遂使骁勇小将无罪受诛。

jīn zé chéng dìng zhì gè lì zhèn gè bù qǔ fēn dòu gè míng qí zhèng ruò shī yī zhèn zé zhǎn yī jiāng

这句话大意是:今则成定制,各立阵,各部曲分斗,各明奇正,若失一阵,则斩一将。

xíng shì jì jiù zhū zhàn zhèn xiāng yìng yóu shǒu bì xiāng jiù yǐ cǐ gōng shǒu wàn wú yī shī

这句话大意是:形势既就,诸战阵相应,犹手臂相救,以此攻守,万无一失。

rán yǐ zhōng jūn wèi zhōng huáng zhèn cì yǒu ruò qián yù hòu chōng zuǒ tū yòu jī bái yún qīng shé dà chì dà hēi tuī xiōng jué shèng xiān fēng pò dí

这句话大意是:然以中军为中黄阵,次有若前御后冲,左突右击,白云青蛇,大赤大黑,推凶决胜,先锋破敌。

yǐ shàng chú zhōng huáng zhī wài yú shí èr zhèn yǐ yīng shí èr chén

这句话大意是:以上除中黄之外,余十二阵,以应十二辰。

dà hēi zǐ dà chì wǔ pò dí chǒu zài tū yín qīng shé mǎo cuī xiōng chén qián chōng sì xiān fēng wèi yòu jī shēn bái yún yǒu jué shèng xū hòu chōng hài fán měi bā bǎi rén wèi yī xiǎo fāng zhèn

这句话大意是:大黑子大赤午破敌丑在突寅青蛇卯摧凶辰前冲巳先锋未右击申白云酉决胜戌后冲亥凡每八百人,为一小方阵。

zhèn zhōu wéi shí èr duì wǔ shí rén zhōng jiān èr bǎi rén bìng qí shè cháng qiāng duǎn bīng děng fú zài zhèn zhōng suí biàn chōng jī

这句话大意是:阵周围十二队五十人,中间二百人,并骑射、长枪、短兵等伏在阵中,随便冲击。

qí bái yún qīng shé dà chì dà hēi jì ài yǎn wěi chèn tuì měi zhèn jiā qí cháng qiāng yī bǎi rén

这句话大意是:其白云、青蛇、大赤、大黑既碍掩尾趁退,每阵加骑长枪一百人。

fán dōu jì mǎ bù jūn gòng wàn bā bǎi rén chéng yī dà zhèn

这句话大意是:凡都计马步军,共万八百人,成一大阵。

qí zhōng sān qiān rén shì qí shè cháng qiāng mǎ jūn

这句话大意是:其中三千人,是骑射长枪马军。

chú zhōng huáng dà hēi dà chì bái yún qīng shé zhī wài yú bā zhèn měi zhèn chōu qí shè gōng nǔ yī bǎi rén gòng bā bǎi rén chōng yóu tū jūn tiǎo zhàn luàn bīng yǐn dí

这句话大意是:除中黄、大黑、大赤、白云、青蛇之外,余八阵,每阵抽骑射弓弩一百人,共八百人,充游突军挑战,乱兵引敌。

rú bīng shǎo jí yú duì zhōng jiǎn rén

这句话大意是:如兵少,即于队中减人;。

bīng duō jí yú duì zhōng jiā shù

这句话大意是:兵多,即于队中加数。

bì yào cún qí zhèn duì zhǐ jí wéi yíng dòng jí wéi zhèn

这句话大意是:必要存其阵队,止即为营,动即为阵。

féng zéi gào jí gǔ shēng yī fà zhèn jí lì chéng gèng bù zài láo fán zhǐ bù

这句话大意是:逢贼告急,鼓声一发,阵即立成,更不在劳烦指布。

cǐ zé yìng biàn zhī fǎ chū rù rú shén gōng qǔ jiē shèng suǒ xiàng wú dí

这句话大意是:此则应变之法,出入如神,攻取皆胜,所向无敌。

qí xiǎo zhèn jiē yǒu sì tóu měi tóu pèi yǒng jiāng yī rén yòng zhàn gǔ yī miàn zhōng bīng lì yī dà qí hào fán měi miàn rú yǒu zéi lái gōng jī jí zhū zhèn xiāng jiù

这句话大意是:其小阵皆有四头,每头配勇将一人,用战鼓一面,中兵立一大旗号,凡每面如有贼来攻击,即诸阵相救。

yù jiù nán zhèn jí nán miàn gǔ dòng bā bǎi rén yī shí shùn rì xiàng nán zhuǎn zhàn dōng xi běi tóng cǐ

这句话大意是:欲救南阵,即南面鼓动,八百人一时顺日向南转战,东、西、北同此。

zhǐ zhuǎn bù rén qí bīng bù yí

这句话大意是:只转步人,骑兵不移。

měi zhèn xiāng qù guǎng xiá yī bǎi bù zhuàng rú jiē mò

这句话大意是:每阵相去广狭一百步,状如街陌。

shè zhà tiǎo zhàn yǐn zhī lìng rù jí bèi tā zhèn tū chū gōng nǔ qí shè cháng qiāng zuǒ yòu jiā jī qián chāo qí xiōng hòu yǎn qí wěi shì yǐ xiān wèi bù kě shèng yǐ dài dí zhī kě shèng yě

这句话大意是:设诈挑战,引之令入,即背他阵,突出弓弩骑射长枪,左右夹击,前抄其胸,后掩其尾,是以先为不可胜,以待敌之可胜也。

péi zi fǎ wǔ zhèn zhī fǎ yī gǔ jǔ hēi qí zé wèi qū zhèn

这句话大意是:裴子法五阵之法,一鼓,举黑旗,则为曲阵;。

èr gǔ jǔ zhū qí zé wèi ruì zhèn

这句话大意是:二鼓,举朱旗,则为锐阵;。

sān gǔ jǔ qīng qí zé wèi zhí zhèn

这句话大意是:三鼓,举青旗,则为直阵;。

sì gǔ jǔ bái qí zé wèi fāng zhèn

这句话大意是:四鼓,举白旗,则为方阵;。

wǔ gǔ jǔ huáng qí zé wèi yuán zhèn

这句话大意是:五鼓,举黄旗,则为圆阵。

zhèn zhī shū mì zú yī rén jū de guǎng zòng gè èr bù

这句话大意是:阵之疏密,卒一人居地广纵各二步。

shí rén wéi yī liè yī duì fán shí liè guǎng zòng gè èr shí bù

这句话大意是:十人为一列,一队凡十列,广纵各二十步。

zhèn jiān róng zhèn duì jiān róng duì qū jiān róng qū

这句话大意是:阵间容阵,队间容队,曲间容曲。

qián yù qí qián hòu yù qí hòu zuǒ fáng qí zuǒ yòu fáng qí yòu

这句话大意是:前御其前,后御其后,左防其左,右防其右。

xíng bì yú guàn lì bì yàn háng

这句话大意是:行必鱼贯,立必雁行;。

zhǎng yǐ cān duǎn duǎn yǐ cān zhǎng

这句话大意是:长以参短,短以参长。

huí jūn zhuǎn zhèn yǐ hòu wèi xiān yǐ qián wèi hòu

这句话大意是:回军转阵,以后为先,以前为后。

jìn wú bēn bèng tuì wú fú zǒu wǔ zhèn nǎi lǐ

这句话大意是:进无奔迸,退无伏走,五阵乃理。

fán bǎi rén yuē duì èr duì yuē guān èr guān yuē qū èr qǔ yuē bù

这句话大意是:凡百人曰队,二队曰官,二官曰曲,二曲曰部。

tú quē cháng shān shé zhèn tú quē yòu yǐ cháng shān zhèn bù zú wǔ bù fán sì qiān rén

这句话大意是:(图A)(缺)常山蛇阵(图A)(缺)右以常山阵步卒,五部凡四千人。

qí zhōng qián hòu zuǒ yòu děng jūn liàng shān chuān tǔ dì zhī xíng àn zhèn ér jū kě yǐ yì dài láo yǐ bǎo dài jī

现代白话:其中前后左右等军,量山川土地之形,按阵而居,能够逸待劳,以饱待饥。

qí yáng qí bèi fú jiē mǎ qí fēn ér wèi bā fán èr qiān rén zhú biàn ér jū yǐ yīng quán yě

这句话大意是:其扬、奇、备、伏,皆马骑,分而为八,凡二千人,逐便而居,以应权也。

liù gǔ jǔ lóng qí zé wèi cháng shān yǐ

现代白话:六鼓,举龙旗,则为常山了。

àn zhàn guó cè yuē cháng shān shé jī qí wěi qí shǒu jiù

这句话大意是:按《战国策》曰:“常山蛇,击其尾,其首救;。

jī qí shǒu qí wěi jiù

这句话大意是:击其首,其尾救;。

jī qí zhōng shǒu wěi jiē jiù

这句话大意是:击其中,首尾皆救。

cǐ qí yì yě

这句话大意是:”此其义也。

bā zhèn tú tú quē fāng zhèn tú nǎi huáng dì wǔ xíng zhī jīn zhèn yú guà shǔ duì gōng yú wǔ yīn shǔ shāng wèi bái shòu zé sūn zi zhī fāng zhèn wú qǐ zhī chē xiāng zhèn zhū gě liàng zhī tóng dāng zhèn yǐ qí háng wǔ dòng chè ér xiāng dāng yě

这句话大意是:八阵图(图A)(缺)方阵图乃黄帝五行之金阵,于卦属兑宫,于五音属商,为白兽,则孙子之方阵,吴起之车箱阵,诸葛亮之同当阵,以其行伍洞彻而相当也。

qí yáng qí bèi fú bīng hòu bā zhèn jiē fǎng cháng shān zhī fǎ bù zhī kǒng fán duō bù zhòng lù

这句话大意是:其扬、奇、备、伏兵后八阵,皆仿常山之法布之,恐烦多,不重录。

yòu wèi fāng zhèn fǎ yuē jǔ bái qí wén gǔ yīn zuǒ bù jū zuǒ yòu bù jū yòu qián bù jū qián hòu bù jū hòu zhōng bù jū zhōng

这句话大意是:右为方阵,法曰:举白旗,闻鼓音,左部居左,右部居右,前部居前,后部居后,中部居中。

bù jiē bìng zhì xiào wèi zuǒ yòu zhōng yāng sī mǎ gè àn bù yǐ qián hòu qū xiāng cì qū yǐ zuǒ yòu guān xiāng dāng guān yǐ qián hòu duì xiāng suí

这句话大意是:部皆并置校尉,左右中央司马各按部以前后曲相次,曲以左右官相当,官以前后队相随。

duì yǐ bǎi rén wèi liè liè yǐ shí rén wéi duì duì yǐ wǔ rén wéi wu gè àn qí chù wú dòng

这句话大意是:队以百人为列,列以十人为对,对以五人为伍,各按其处,无动。

duì fēn wéi tuán tuán hé wéi duì wèi zhī fēn hé

这句话大意是:队分为团,团合为队,谓之分合。

zú yī rén jū de èr bù yī duì fāng shí bù guǎng èr shí bù duì jiān róng duì

这句话大意是:卒一人居地二步,一队方十步,广二十步,队间容队。

qū guǎng shí bù qū jiān róng qū

这句话大意是:曲广十步,曲间容曲。

bù mào bǎi bā shí bù bù jiān róng bù

这句话大意是:部袤百八十步,部间容部。

zhèn guǎng sì bǎi liù shí bù zhèn jiān róng zhèn

这句话大意是:阵广四百六十步,阵间容阵。

fán shè fāng zhě suǒ yǐ chí zhāng yě gāo píng lì fāng fāng lì biàn yǐ

现代白话:凡设方者,所以弛张也,高平利方,方利变了。

tú quē yuán zhèn tú zhě huáng dì wǔ xíng zhī tǔ zhèn yú guà shǔ gèn gōng yú wǔ yīn shǔ gōng wèi gōu chén zé sūn zi zhī yuán zhèn wú qǐ zhī chē zhèn zhū gě liàng zhī zhōng huáng zhèn yǐ jū qí zhōng wèi zhě tǔ yě

这句话大意是:(图A)(缺)圆阵图者,黄帝五行之土阵,于卦属艮宫,于五音属宫,为勾陈,则孙子之圆阵,吴起之车阵,诸葛亮之中黄阵,以居其中位者土也。

yòu yǐ fāng zhèn wèi yuán zhèn

这句话大意是:右以方阵为圆阵,。

fǎ yuē jǔ huáng qí

这句话大意是:法曰:举黄旗,。

wén èr gǔ yīn

这句话大意是:闻二鼓音,。

qián bù qián qū chū qí qián

这句话大意是:前部前曲出其前,。

qián bù hòu qū chū yǔ zhī bìng

这句话大意是:前部后曲出与之并,。

hòu bù hòu qū chū qí hòu

这句话大意是:后部后曲出其后,。

hòu bù qián qū chū yǔ zhī bìng

这句话大意是:后部前曲出与之并,。

zuǒ yòu bù jí zhōng bù gè xuán xiàng

这句话大意是:左右部及中部各旋向,。

zuǒ yòu wèi qí suí zhī

这句话大意是:左右卫骑随之,。

xiào wèi sī mǎ bù hòu jū de rú fǎ

这句话大意是:校尉司马部后居地如法。

sì fāng gāo lì yuán yuán lì shǒu

这句话大意是:四方高利圆,圆利守。

tú quē yòu pìn zhèn tú xī huáng dì wǔ xíng zhī shuǐ zhèn yú guà shǔ kǎn gōng yú wǔ yīn shǔ yǔ wèi xuán wǔ zé sūn zi zhī pìn zhèn wú qǐ zhī qū zhèn zhū gě liàng zhī lóng téng zhèn yǐ qí qǔ qū rú lóng téng yě

这句话大意是:(图A)(缺)右牝阵图,昔黄帝五行之水阵,于卦属坎宫,于五音属羽,为玄武,则孙子之牝阵,吴起之曲阵,诸葛亮之龙腾阵,以其曲屈如龙腾也。

huò míng què yuè zhèn

这句话大意是:或名却月阵。

sòng wǔ dì duō yòng cǐ

这句话大意是:宋武帝多用此。

yòu yǐ fāng zhèn wèi pìn zhèn fǎ yuē jǔ hēi qí wén sān gǔ yīn qián bù qián qū chū zài zuǒ bù qián wèi zuǒ yì

这句话大意是:右以方阵为牝阵,法曰:举黑旗,闻三鼓音,前部前曲出在左部前,为左翼;。

hòu bù qián qū chū zài yòu bù qián wèi yòu yì

这句话大意是:后部前曲出在右部前,为右翼。

zhōng bù qián qū zuǒ yòu qí duì fēn wéi zuǒ yòu yǔ hòu duì bìng xiào wèi sī mǎ bù hòu jū de rú fǎ

这句话大意是:中部前曲、左右骑队分为左右,与后队并校尉、司马部后居地如法。

zuǒ yòu gāo lì pìn pìn lì tūn yě

这句话大意是:左右高利牝,牝利吞也。

tú quē yòu mǔ zhèn tú zhě nǎi huáng dì wǔ xíng zhī huǒ zhèn yú guà shǔ lí gōng yú wǔ yīn shǔ zhēng wèi zhū què tài gōng míng niǎo yún zhèn zé sūn zi zhī mǔ zhèn wú qǐ zhī ruì zhèn zhū gě liàng zhī niǎo xiáng zhèn yǐ qí qīng ruì rú niǎo fēi xiáng yě

这句话大意是:(图A)(缺)右牡阵图者,乃黄帝五行之火阵,于卦属离宫,于五音属征,为朱雀,太公名鸟云阵,则孙子之牡阵,吴起之锐阵,诸葛亮之鸟翔阵,以其轻锐如鸟飞翔也。

yòu yǐ fāng zhèn wèi mǔ zhèn fǎ yuē jǔ zhū qí wén sì gǔ yīn yòu bù qián qū chū zài hòu bù qián zuǒ bù qián qū chū zài qián bù qián xiāng qù èr shí bù zuǒ yòu guān gè qián jìn èr shí bù wèi zī zhōng bù qián qū zuǒ yòu duì qián cì zhī xiào wèi sī mǎ bù hòu jū de rú fǎ

这句话大意是:右以方阵为牡阵,法曰:举朱旗,闻四鼓音,右部前曲出在后部前,左部前曲出在前部前,相去二十步,左右官各前进二十步为觜,中部前曲左右队前次之,校尉司马部后居地如法。

hòu gāo qián xià lì mǔ mǔ lì kuì

这句话大意是:后高前下,利牡,牡利溃。

tú quē chōng fāng zhèn zhě nǎi huáng dì wǔ xíng zhī mù zhèn yú guà shǔ zhèn gōng yú wǔ yīn shǔ jiǎo wèi qīng lóng zé sūn zi zhī chōng fāng zhèn wú qǐ zhī zhí zhèn zhū gě liàng zhī zhé chōng zhèn yǐ qí zhí qián zhé chōng yú dí

这句话大意是:(图A)(缺)冲方阵者,乃黄帝五行之木阵,于卦属震宫,于五音属角,为青龙,则孙子之冲方阵,吴起之直阵,诸葛亮之折冲阵,以其直前折冲于敌。

yòu yǐ fāng zhèn wèi chōng fāng zhèn fǎ yuē jǔ qīng qí wén wǔ gǔ yīn zuǒ yòu èr bù chū zài qián hòu zhōng sān bù qián bìng liè xiāng cóng ér jū xiào wèi sī mǎ bù hòu jū de rú fǎ

这句话大意是:右以方阵为冲方阵,法曰:举青旗,闻五鼓音,左右二部出在前、后、中三部前,并列相从,而居校尉司马部后居地如法。

qián gāo hòu xià lì chōng fāng lì zhēng xiǎn yě

这句话大意是:前高后下,利冲方,利争险也。

tú quē yòu chē lún zhèn tú xī tài gōng sān cái zhī dì zhèn yú guà shǔ kūn gōng zé sūn zi zhī chē lún zhèn wú qǐ zhī héng zhèn zhū gě liàng zhī wò jī zhèn yǐ qí jìn zhǐ jī qiǎo wèi míng

这句话大意是:(图A)(缺)右车轮阵图,昔太公三才之地阵,于卦属坤宫,则孙子之车轮阵,吴起之衡阵,诸葛亮之握机阵,以其进止机巧为名。

yòu yòu yǐ fāng zhèn wèi chē lún zhèn fǎ yuē jǔ xióng qí wén liù gǔ yīn zuǒ bù qián qū hòu duì zuǒ yòu guān hòu qū qián duì zuǒ yòu guān gè zuǒ yí chū èr shí bù yòu bù yì rú zhī xiāng jìn rú gǔ yì zhuàng

这句话大意是:右又以方阵为车轮阵,法曰:举熊旗,闻六鼓音,左部前曲后队左右官、后曲前队左右官,各左移出二十步,右部亦如之,相近如鼓翼状。

xiào wèi sī mǎ bù hòu jū de rú fǎ

这句话大意是:校尉司马部后居地如法。

píng yì lì chē lún chē lún lì jìn yǐ

现代白话:平易利车轮,车轮利进了。

tú quē yòu fú zhèn tú xī tài gōng sān cái zhī rén zhèn yī yuē fēi yì zhèn yú guà shǔ xùn gōng zé sūn zi zhī fú zhèn wú qǐ zhī guà zhèn zhū gě liàng zhī míng hǔ huò zuò qín yì yǐ qí yóu qí liǎng bàng ér shū yì yě

这句话大意是:(图A)(缺)右罘阵图,昔太公三才之人阵,一曰飞翼阵,于卦属巽宫,则孙子之罘阵,吴起之卦阵,诸葛亮之名虎(或作禽)翼,以其游骑两傍而舒翼也。

huò míng yú lì zhèn yòu yuē yú guàn zhèn

这句话大意是:或名鱼丽阵,又曰鱼贯阵。

zuǒ zhuàn yuē yuán fán gāo qú mí yǐ zhōng jūn fèng zhèng gōng wéi yú lì zhī zhèn

这句话大意是:《左传》曰:“原繁、高渠弥以中军奉郑公为鱼丽之阵。

zé cǐ yě

这句话大意是:”则此也。

yòu yǐ fāng zhèn wèi fú zhèn zhèn fǎ yuē jǔ qí wén qī gǔ yīn zuǒ yòu bù qián qū zuǒ yòu guān jū qián héng liè hòu qū jū hòu yì rú zhī zhōng bù jí qián hòu bù qǔ děng bù de rú fǎ

这句话大意是:右以方阵为罘阵,阵法曰:举旗,闻七鼓音,左右部前曲左右官居前横列,后曲居后亦如之,中部及前后部曲等布地如法。

chì zé lì fú fú lì jiù

这句话大意是:斥泽利罘,罘利救。

tú quē yàn háng zhèn zhě nǎi tài gōng sān cái zhī tiān zhèn yú guà shǔ gàn gōng zé sūn zi zhī yàn háng zhèn wú qǐ zhī é guàn zhèn zhū gě liàng zhī héng zhèn yǐ qí lián jiē rú chèng héng yě

这句话大意是:(图A)(缺)雁行阵者,乃太公三才之天阵,于卦属干宫,则孙子之雁行阵,吴起之鹅鹳阵,诸葛亮之衡阵,以其连接如秤衡也。

zuǒ zhuàn yuē zhèng piān yuàn wèi guàn qí yù yuàn wèi é

这句话大意是:《左传》曰:“郑翩愿为鹳,其御愿为鹅。

shì yě

这句话大意是:”是也。

yòu yǐ fāng zhèn wèi yàn háng zhèn fǎ yuē jǔ diāo qí wén bā gǔ yīn zhōng bù qián qū jìn qián chū wéi shǒu qí hòu qū cì zhī yǔ qián bù qián qū hòu bù qián qū bìng qián qián bù hòu qū zuǒ xié guān qū xiāng suí hòu bù hòu qū yòu xié guān qū xiāng suí

这句话大意是:右以方阵为雁行阵,法曰:举雕旗,闻八鼓音,中部前曲进,前出为首,其后曲次之,与前部前曲、后部前曲并前,前部后曲左斜官曲相随,后部后曲右斜官曲相随。

yòu bù què cì hòu bù qū jiē yòu xié yì guān qū xiāng suí

这句话大意是:右部却次、后部曲皆右斜,亦官曲相随。

zuǒ bù què cì qián bù hòu qū jiē zuǒ xié yì guān qū xiāng suí

这句话大意是:左部却次、前部后曲皆左斜,亦官曲相随。

xiào wèi sī mǎ bù hòu jū de rú fǎ

这句话大意是:校尉司马部后居地如法。

chéng qiū lì yàn háng yàn háng lì rào yě

这句话大意是:城丘利雁行,雁行利绕也。

péi zi fǎ yuē fán bā zhèn zhī fǎ zhuǎn ér xiāng shèng gèng wéi cí xióng

这句话大意是:裴子法曰:凡八阵之法,转而相胜,更为雌雄。

fāng zhèn zhèng ér hòu yuán zhèn suí ér qǔ zhèng hòu zhě lì bìng gù fāng shèng yuán yóu hòu shèng báo yě

这句话大意是:方阵正而厚,圆阵随而取,正厚者力并,故方胜圆,犹厚胜薄也。

yuán zhèn wú jiǎo lì yǐ jiān shǒu

这句话大意是:圆阵无角,利以坚守;。

pìn zhèn zhāng qí liǎng yì ruò juǎn qǔ zhī

这句话大意是:牝阵张其两翼,若卷取之。

yǐ pìn tūn yuán pìn kě bài yě

这句话大意是:以牝吞圆,牝可败也。

fǎ yuē yì ér zhāng zhě gōng qí liǎng jiǎo

这句话大意是:法曰:翼而张者,攻其两角。

gù yuán shèng pìn yóu jù shèng sàn yě

这句话大意是:故圆胜牝,犹聚胜散也。

pìn zhèn shèng mǔ zhě mǔ zhèn qián ruì hòu zhòng xiàng jiàn zhī fēng

这句话大意是:牝阵胜牡者,牡阵前锐后重,象剑之锋;。

ér pìn zhāng qí liǎng yì qián dān hòu fù yě

这句话大意是:而牝张其两翼,前单后复也。

fǎ yuē ruì ér fēng zhě jiā jī zhī

这句话大意是:法曰:锐而锋者,夹击之。

gù pìn shèng mǔ yóu fù shèng dān yě

这句话大意是:故牝胜牡,犹复胜单也。

mǔ zhèn shèng chōng fāng qián zhòng hòu shū zhàn zhě xiāng cù jū zhě yǒu yú mǔ bèi gāo xiàng xià yīn qí dì shì yǐ kuì qí xū kě yǐ bài dí yě

现代白话:牡阵胜冲方,前众后疏,战者相促,居者有馀,牡背高向下,因其地势,以溃其虚,能够败敌也。

fǎ yuē de dì zhù zhě chāng shī dì zhù zhě wáng

这句话大意是:法曰:得地助者昌,失地助者亡。

gù mǔ shèng chōng fāng

这句话大意是:故牡胜冲方。

chōng fāng shèng chē lún chē lún bīng de chéng háng shàn mào luàn dí ér wèi zǔ xiǎn

这句话大意是:冲方胜车轮,车轮兵得成行,善冒乱敌而畏阻险。

chōng fāng dì shì gāo lì shǒu yǐ pí chē lún zhī lì gù chōng fāng shèng chē lún yě

这句话大意是:冲方地势高,利守,以疲车轮之力,故冲方胜车轮也。

fú bèi zài shǒu wěi xū zài liǎng páng qí shì bù jiān

这句话大意是:罘备在首尾,虚在两旁,其势不坚;。

chē lún zhī bīng bèi yǐ qiáng nǔ shàn chōng luàn dí

这句话大意是:车轮之兵备以强弩,善冲乱敌。

fǎ yuē yǐ shǒu dài gōng zhě qiáng yǐ dòng dài dí zhě wáng

这句话大意是:法曰:以守待攻者强,以动待敌者亡。

cǐ chē lún shèng fú yě

这句话大意是:此车轮胜罘也。

yàn háng qián ruì hòu zhāng yán xié ér xíng biàn yú rào rén

这句话大意是:雁行前锐后张,延斜而行,便于绕人;。

fú qián hòu héng zhōng yāng zòng biàn yú jué yán xié lì yú xiāng jiù qiě zhàn qiě xi

这句话大意是:罘前后横,中央纵,便于绝延斜,利于相救,且战且息。

cǐ fú shèng yàn háng yě

这句话大意是:此罘胜雁行也。

fāng zhèn xíng zhòng ér hòu yì jū zhě zhòng yòng lì zhě guǎ

这句话大意是:方阵行重而厚,佚居者众,用力者寡;。

yàn háng yán xié zhāng liǎng yì biàn yú zuǒ yòu lì yú zhōu xuán yě

这句话大意是:雁行延斜张两翼,便于左右,利于周旋也。

fǎ yuē hòu ér shēng zhě jiān dāng xuǎn qí yǒng lì xié qí páng

这句话大意是:法曰:厚而升者坚,当选其勇力胁其旁。

cǐ yàn háng shèng fāng zhèn yě

这句话大意是:此雁行胜方阵也。

fán sān jūn qiān xǐ cì shè zhī yi bì jiù suǒ xǐ bì suǒ è

这句话大意是:凡三军迁徙次舍之宜,必就所喜,避所恶;。

yī qí shuǐ cǎo lì yǐ chú mù

这句话大意是:依其水草,利以刍牧。

yīn xiǎn zǔ wèi gōu lěi zé shī gōng báo ér yì bèi

这句话大意是:因险阻为沟垒,则施功薄而易备。

fán tún bīng chù jūn yú shān zhī gāo zhě zé wèi dí suǒ qī

这句话大意是:凡屯兵处军于山之高者,则为敌所栖;。

yú shān zhī bēi zhě zé wèi dí suǒ qiú

这句话大意是:于山之卑者,则为敌所囚。

gù chǔ shān zhī shì jù qí yīn yáng bèi qí zuǒ yòu mìng yuē niǎo yún zhī zhèn yán néng niǎo sàn ér yún hé yìng biàn cóng lì yě

这句话大意是:故处山之势,据其阴阳,备其左右,命曰鸟云之阵,言能鸟散而云合,应变从利也。

yòu jūn fǎ bīng zhī xíng shì yě léi dòng yàn jǔ hòu fā ér xiān zhì lí hé xiàng bèi biàn huà wú cháng yǐ qīng jí zhì dí yě zhě

这句话大意是:右军法,兵之形势也,雷动焱举,后发而先至,离合向背,变化无常,以轻疾制敌也者。

zì chūn qiū zhàn guó chū qí shè fú biàn zhà zhī bīng bìng zuò

这句话大意是:自春秋战国,出奇设伏,变诈之兵并作。

hàn zhāng liáng hán xìn xù cì bīng fǎ dìng zhe sān shí wǔ jiā ér sūn wǔ shū fán bā shí èr piān tú jiǔ juǎn

这句话大意是:汉张良、韩信序次兵法,定著三十五家,而孙武书凡八十二篇,图九卷;。

sūn bìn bā shí jiǔ piān tú sì juǎn

这句话大意是:孙膑八十九篇,图四卷。

fù yǒu chī yóu èr piān li zuǒ chē hán xìn děng piān mù bìng wáng

这句话大意是:复有蚩尤二篇,李左车、韩信等篇目,并亡。

jīn zhī mì fǔ suǒ cún sūn wǔ shū wéi shí sān piān wú tú qí suǒ yán jiē quán móu zhī shì jí wéi jīng mì

这句话大意是:今之秘府所存孙武书,惟十三篇,无图,其所言皆权谋之事,极为精密。

tài gōng liù tāo huáng shí gōng sān lüè ráng jū fǎ wú zǐ shū jiē yuǎn gǔ suǒ cún kě guān zhě

这句话大意是:《太公六韬》《黄石公三略》《穰苴法》《吴子书》,皆远古所存可观者。

táng lǐ jìng bīng fǎ yú jìn shì zuì wéi xiáng liàn kě jǔ ér xíng

这句话大意是:唐《李靖兵法》于近世最为详练,可举而行。

dù yòu cǎi qí tiáo mù zhe yú tōng diǎn

这句话大意是:杜佑采其条目,著于《通典》。

qí shū wáng lǜ shù shí jiā xī qiǎn jìn wú qǔ

这句话大意是:其书亡虑数十家,悉浅近无取。

ér zhèn tú suǒ cún zhě wéi táng rén li quán yǒu bā zhèn tú ér qí shuō nán yǐ yī jù

这句话大意是:而阵图所存者,惟唐人李筌有八阵图,而其说难以依据。

péi xù xīn lìng yǒu jiǔ zhèn tú cān yǐn tài gōng sūn zi zhū gě liàng zhī fǎ wèi zhèng shě shì wú yǒu yān

现代白话:《裴绪新令》有九阵图,参引太公、孙子、诸葛亮之法为证,舍是无有呢。

xī zāi bīng jiā xíng shì zhī fǎ bù kě wú yě

现代白话:惜啊,兵家形势之法不可无也!

zhàn guó rú èr sūn wú qǐ bèi hào shàn yòng bīng zhě ér zhù shū jiē yǒu tú

这句话大意是:战国如二孙、吴起辈,号善用兵者,而著书皆有图。

hàn míng chén rú hán xìn zǐ fáng shān dìng yì zhe qí fǎ

这句话大意是:汉名臣如韩信、子房删定,亦著其法。

zhōu gōng liù diǎn sī mǎ jiào zuò zuò jìn tuì zhī dù

这句话大意是:周公六典,司马教坐作进退之度。

gài zhèn fǎ zhě suǒ yǐ xùn qí shì zhòng shǐ qí shàng xià rú yī qián hòu zuǒ yòu jìn tuì zhōu xuán rú shēn zhī yùn bì bì zhī shǐ zhǐ wú bù rú yì

这句话大意是:盖阵法者,所以训齐士众,使其上下如一,前后左右,进退周旋,如身之运臂,臂之使指,无不如意;。

kě yǔ zhī jù shēng kě yǔ zhī jù sǐ

这句话大意是:可与之俱生,可与之俱死;。

shēng tiān xiǎn fù shēn mò yǒu nì qí mìng zhě

这句话大意是:升天险,赴深,莫有逆其命者;。

cù rán yù kòu mò yǒu cuò luàn

这句话大意是:猝然遇寇,莫有错乱。

rán hòu kě yǐ cóng shì yú dí qū chí yǐ jué yù tóng hu huò fú cún wáng zé néng jué shèng jì yǐ

现代白话:然后能够从事于敌,驱驰以绝域,同乎祸福存亡,则能决胜计了。

wú shì fǎ yě zé jiāng hé yǐ shǐ rén zāi

现代白话:无是法也,则将凭什么使人啊?

píng jū zé xùn qí yù dí zé jī bó cǐ qí yì yě

这句话大意是:平居则训齐,遇敌则击搏,此其义也。

gù fèi zhèn xíng ér yòng bīng

这句话大意是:故废阵形而用兵?。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →