yàn yuē lì tián bù rú féng nián shàn shì bù rú yù hé gù wú xū yán
俗话说“努力种田不如碰上好年景,善于做官不如遇到赏识”,这话确实不假。
fēi dú nǚ yǐ sè mèi ér shì huàn yì yǒu zhī
不只是女子靠美色取悦人,做官的也有这种情况。
xī yǐ sè xìng zhě duō yǐ
过去靠容貌得宠的人很多。
zhì hàn xìng gāo zǔ zhì bào kàng yě rán jí rú yǐ nìng xìng
到了汉朝建立,高祖刘邦性格极为刚猛,却宠信籍孺这样的谄媚之人;
xiào huì shí yǒu hóng rú
孝惠帝时期有闳孺。
cǐ liǎng rén fēi yǒu cái néng tú yǐ wǎn nìng guì xìng yǔ shàng wò qǐ gōng qīng jiē yīn guān shuō
这两人并没有什么才能,只是靠柔顺谄媚获得尊贵宠幸,与皇帝同起同卧,公卿大臣都要通过他们来沟通说情。
gù xiào huì shí láng shì zhōng jiē guān jùn lín bèi dài fu zhī fěn huà hóng jí zhī shǔ yě
所以孝惠帝时期,郎官和侍中都戴着鵕璘冠,系着贝壳装饰的腰带,脸上涂脂抹粉,这是模仿闳孺、籍孺这类人的打扮。
liǎng rén xǐ jiā ān líng
这两家后来迁居到安陵。
xiào wén shí zhōng chǒng chén shì rén zé dèng tōng huàn zhě zé zhào tóng běi gōng bǎi zǐ
孝文帝时期受宠的臣子,士人中有邓通,宦官则有赵同、北宫伯子。
běi gōng bǎi zǐ yǐ ài rén zhǎng zhě
北宫伯子因为待人仁厚,像个长者;
ér zhào tóng yǐ xīng qì xìng cháng wéi wén dì cān chéng
而赵同靠占星望气之术得宠,经常陪文帝同乘一辆车;
dèng tōng wú jì néng
邓通没有任何技能。
dèng tōng shǔ jùn nán ān rén yě yǐ zhuó chuán wèi huáng tóu láng
邓通是蜀郡南安人,原是个划船的黄头郎。
xiào wén dì mèng yù shàng tiān bù néng yǒu yī huáng tóu láng cóng hòu tuī zhī shàng tiān gù jiàn qí yī dú dài hòu chuān
孝文帝做梦想要上天,却上不去,有一个黄头郎从后面推着他上了天,回头看见那人衣服背后有个破洞。
jué ér zhī jiàn tái yǐ mèng zhōng yīn mù qiú tuī zhě láng jí jiàn dèng tōng qí yī hòu chuān mèng zhōng suǒ jiàn yě
醒来后前往渐台,暗中按照梦中所见寻找那个推他的郎官,就见到了邓通,他衣服后面果然有个洞,和梦里见到的一样。
zhào wèn qí míng xìng xìng shān shì míng tōng wén dì shuō yān zūn xìng zhī rì yì
召来询问姓名,姓邓名通,文帝很喜欢他,对他的宠幸一天比一天深。
tōng yì yuàn jǐn bù hǎo wài jiāo suī cì xǐ mù bù yù chū
邓通也为人恭顺谨慎,不喜欢结交外人,即使皇帝赐他休假,也不愿外出。
wū shì wén dì shǎng cì tōng jù wàn yǐ shí shù guān zhì shàng dài fū
于是文帝赏赐邓通的钱财数以亿计,官做到上大夫。
wén dì shí shí rú dèng tōng jiā yóu xì
文帝常常到邓通家去游玩。
rán dèng tōng wú tā néng bù néng yǒu suǒ jiàn shì dú zì jǐn qí shēn yǐ mèi shàng ér yǐ
但邓通没有别的本事,不能举荐贤士,只是自己谨小慎微来讨好皇上罢了。
shàng shǐ shàn xiāng zhě xiāng tōng yuē dāng pín è sǐ
皇上让善于看相的人给邓通看相,说“他将来会贫穷饿死”。
wén dì yuē néng fù tōng zhě zài wǒ yě
文帝说:“能让邓通富起来的人是我。
hé wèi pín hu
怎么会贫穷呢?
wū shì cì dèng tōng shǔ yán dào tóng shān de zì zhù qián shān shì qián bù tiān xià
”于是赐给邓通蜀郡严道的铜山,允许他自己铸造钱币,“邓氏钱”流通天下。
qí fù rú cǐ
他就是这样富有。
wén dì cháng bìng yōng dèng tōng cháng wèi dì jiè shǔn zhī
汉文帝曾经长了脓疮,邓通常常为他吸吮脓液。
wén dì bù lè cóng róng wèn tōng yuē tiān xià shuí zuì ài wǒ zhě hu
文帝心情不好,随口问邓通说:“天下谁最爱我呢?
tōng yuē yi mò rú tài zǐ
”邓通说:“应该没有比太子更爱您的了。
tài zǐ rù wèn bìng wén dì shǐ zé yōng zé yōng ér sè nán zhī
”太子进宫探病,文帝让他吸吮脓疮,太子吸吮时面露难色。
yǐ ér wén dèng tōng cháng wèi dì jiè shǔn zhī xīn cán yóu cǐ yuàn tōng yǐ
后来听说邓通常常为文帝吸吮脓疮,心里感到惭愧,从此怨恨邓通。
jí wén dì bēng jǐng dì lì dèng tōng miǎn jiā jū
等到文帝去世,景帝即位,邓通被免职,在家闲居。
jū wú hé rén yǒu gào dèng tōng dào chū jiǎo wài zhù qián
没过多久,有人告发邓通偷运铜钱到境外私自铸钱。
xià lì yàn wèn pō yǒu zhī suì jìng àn jǐn mò rù dèng tōng jiā shàng fù zé shù jù wàn
交给官吏审问,确实有这些事,于是彻底查办,全部没收了邓通的家产,还欠下巨额债务。
cháng gōng zhǔ cì dèng tōng lì zhé suí mò rù zhī yī zān bù dé zhe shēn
长公主赏赐给邓通的东西,官吏随即就没收,连一根簪子都不能留在身上。
wū shì cháng gōng zhǔ nǎi lìng jiǎ yī shí
于是长公主只好让人借给他衣食。
jìng bù dé míng yī qián jì sǐ rén jiā
最终身无分文,寄居在别人家里死去。
xiào jǐng dì shí zhōng wú chǒng chén rán dú láng zhōng lìng zhōu wén rén rén chǒng zuì guò yōng nǎi bù shèn dǔ
汉景帝时期,宫中并没有特别受宠的臣子,但郎中令周文仁,受宠的程度超过一般人,却也不算特别深厚。
jīn tiān zi zhōng chǒng chén shì rén zé hán wáng sūn yān huàn zhě zé li yán nián
当今天子(汉武帝)宠爱的臣子,士人中有韩王孙韩嫣,宦官中有李延年。
yān zhě gōng gāo hóu niè sūn yě
韩嫣是弓高侯韩颓当的庶出孙子。
jīn shàng wèi jiāo dōng wáng shí yān yǔ shàng xué shū xiāng ài
当今皇上还是胶东王的时候,韩嫣和他一起读书,关系亲密。
jí shàng wèi tài zǐ yù yì qīn yān
等到皇上当了太子,更加亲近韩嫣。
yān shàn qí shè shàn nìng
韩嫣擅长骑马射箭,善于阿谀奉承。
shàng jí wèi yù shì fá xiōng nú ér yān xiān xí hú bīng yǐ gù yì zūn guì guān zhì shàng dài fū shǎng cì nǐ wū dèng tōng
皇上即位后,想要征伐匈奴,而韩嫣预先学习过匈奴的军事,因此更加尊贵,官做到上大夫,得到的赏赐可以和邓通相比。
shí yān cháng yǔ shàng wò qǐ
当时韩嫣常常和皇上同睡同起。
jiāng dū wáng rù cháo yǒu zhào de cóng rù liè shàng lín zhōng
江都王刘非进京朝见,皇上下诏允许他跟随到上林苑打猎。
tiān zǐ chē jià bì dào wèi xíng ér xiān shǐ yān chéng fù chē cóng shù shí bǎi qí wù chí shì shòu
天子的车驾清道后还未出发,却先派韩嫣乘坐副车,带领几十上百名骑兵,奔驰前去查看野兽情况。
jiāng dū wáng wàng jiàn yǐ wéi tiān zǐ pì cóng zhě fú yè dào bàng
江都王远远看见,以为是天子,让随从避开,自己跪在路边拜见。
yān qū bú jiàn
韩嫣驱车而过,没有理睬他。
jì guò jiāng dū wáng nù wèi huáng tài hòu qì yuē qǐng de guī guó rù sù wèi bǐ hán yān
江都王过去之后,对皇太后哭着说:“请允许我回到封国,入宫担任宿卫,像韩嫣那样。”
tài hòu yóu cǐ xián yān
太后因此对韩嫣心生不满。
yān shì shàng chū rù yǒng xiàng bù jīn yǐ jiān wén huáng tài hòu
韩嫣侍奉皇上,进出后宫不受限制,因此与皇太后有奸情的传闻。
huáng tài hòu nù shǐ shǐ cì yān sǐ
皇太后大怒,派人赐韩嫣死。
shàng wèi xiè zhōng bù néng de yān suì sǐ
皇上为他求情,最终没能成功,韩嫣于是死了。
ér àn dào hóu hán shuō qí dì yě yì nìng xìng
而案道侯韩说,是韩嫣的弟弟,也以谄媚得宠。
li yán nián zhōng shān rén yě
李延年,是中山人。
fù mǔ jí shēn xiōng dì jí nǚ jiē gù chàng yě
他的父母、兄弟和女儿,都是过去的倡优。
yán nián zuò fǎ fǔ jǐ shì gǒu zhōng
李延年因犯法被处以宫刑,在宫中负责养狗。
ér píng yáng gōng zhǔ yán yán nián nǚ dì shàn wǔ shàng jiàn xīn shuō zhī jí rù yǒng xiàng ér zhào guì yán nián
平阳公主说李延年的妹妹擅长舞蹈,皇上见了,心里很喜欢,等她进入后宫,就召见并重用李延年。
yán nián shàn gē wèi biàn xīn shēng ér shàng fāng xìng tiān dì cí yù zào lè shī gē xián zhī
李延年擅长唱歌,创作新曲,而皇上正兴起祭祀天地的活动,想创作乐诗来配乐演唱。
yán nián shàn chéng yì xián cì chū shī
李延年善于迎合皇上的心意,为最初的诗歌配乐。
qí nǚ dì yì xìng yǒu zǐ nán
他的妹妹也得到宠幸,生了一个儿子。
yán nián pèi èr qiān dàn yìn hào xié shēng lǜ
李延年佩戴着二千石官员的印信,号称协声律。
yǔ shàng wò qǐ shén guì xìng liè rú hán yān yě
他与皇上同起同卧,非常受宠,地位与韩嫣相当。
jiǔ zhī jìn yǔ zhōng rén luàn chū rù jiāo zì
时间久了,逐渐与宫中的人淫乱,进出宫廷骄横放纵。
jí qí nǚ dì lǐ fū rén zú hòu ài chí zé qín zhū yán nián kūn dì yě
等到他的妹妹李夫人去世后,宠爱减退,于是李延年兄弟被逮捕诛杀。
zì shì zhī hòu nèi chǒng bì chén dà dǐ wài qī zhī jiā rán bù zú shù yě
从此以后,内宫宠幸的臣子大多是外戚家族的人,但都不值得称道。
wèi qīng huò qù bìng yì yǐ wài qi guì xìng rán pō yòng cái néng zì jìn
卫青、霍去病也因为是外戚而显贵受宠,但他们很大程度上是靠自己的才能晋升的。
tài shǐ gōng yuē shén zāi ài zēng zhī shí
太史公说:爱与憎的时机真是重要啊!
mí zi xiá zhī xíng zú yǐ guān hòu rén nìng xìng yǐ
弥子瑕的行为,足以让后人看清谄媚得宠的下场。
suī bǎi shì kě zhī yě
即使过了百代也能明白。
chuán chēng lìng sè shī cì qiǎo yán
《左传》称赞美好的容貌,《诗经》讽刺花言巧语。
guān lín rù shì fù fěn chéng ēn
戴着华丽的帽子入宫侍奉,涂脂抹粉承受恩宠。
huáng tóu cì shǔ huàn zhě tóng xuān
黄头军被派往蜀地,宦官与他们同车而行。
xīn shēng dū wèi xié dàn wáng sūn
都尉府中流行新曲,王孙公子们带着弹弓嬉戏。
qì yú qiè jià zhe zì qián lùn
为鱼哭泣、偷偷驾车的故事,早已记载在以前的论述里。