史记 · 司马迁 · Chapter 14 of 130

十表·十二诸侯年表

PinyinModern Translation
Size

tài shǐ gōng dú chūn qiū lì pǔ dié zhì zhōu lì wáng wèi cháng bù fèi shū ér tàn yě

太史公阅读《春秋》和历代谱牒,读到周厉王的事迹时,总是放下书卷叹息。

yuē wū hū shī zhì jiàn zhī yǐ

他说:唉,师挚早就看明白了!

zhòu wèi xiàng zhù ér jī zǐ xī

商纣王用象牙筷子,箕子为此悲叹。

zhōu dào quē shī rén běn zhī rèn xí guān jū zuò

周朝礼制衰败,诗人从床笫之事起兴,创作了《关雎》。

rén yì ling chi lù míng cì yān

仁义道德沦丧,《鹿鸣》便加以讽刺。

jí zhì lì wáng yǐ è wén qí guò gōng qīng jù zhū ér huò zuò lì wáng suì bēn yú zhì luàn zì jīng shī shǐ ér gòng hé xíng zhèng yān

到了周厉王,因为厌恶听到自己的过错,公卿大臣害怕被杀,祸乱由此而生,厉王最终逃奔到彘地,动乱从京师开始,于是有了共和行政。

shì hòu huò lì zhèng qiáng chéng ruò xīng shī bù qǐng tiān zǐ

此后,有的诸侯凭借武力执政,强大的欺凌弱小的,出兵不再请示天子。

rán xié wáng shì zhī yì yǐ tǎo fá wèi huì méng zhǔ zhèng yóu wǔ bó zhū hóu zì xíng yín chǐ bù guǐ zéi chén yīn zi zī qǐ yǐ

但他们还假借王室的名义,以讨伐为名充当盟主,政权由五霸掌控,诸侯肆意妄为,奢侈放纵不守规矩,乱臣贼子越来越多。

qí jìn qín chu qí zài chéng zhōu wēi shén fēng huò bǎi lǐ huò wǔ shí lǐ

齐、晋、秦、楚这些国家在西周初期非常弱小,封地不过百里或五十里。

jìn zǔ sān hé qí fù dōng hǎi chu jiè jiāng huái qín yīn yōng zhōu zhī gù sì hǎi dié xīng gèng wéi bó zhǔ wén wǔ suǒ bāo dà fēng jiē wēi ér fú yān

晋国凭借三河险阻,齐国背靠东海,楚国介于长江淮河之间,秦国依靠雍州的坚固地势,各国相继兴起,轮流成为霸主,周文王、武王当年分封的大国,都靠威势使人臣服。

shì yǐ kǒng zǐ míng wáng dào gàn qī shí yú jūn mò néng yòng gù xi guān zhōu shì lùn shǐ jì jiù wén xìng wū lǔ ér cì chūn qiū shàng jì yǐn xià zhì āi zhī huò lín yuē qí cí wén qù qí fán zhòng yǐ zhì yì fǎ wáng dào bèi rén shì jiā

因此孔子阐明王道,游说七十多位君主,却没有一个采纳,所以他西行考察周王室,研讨历史记载和旧闻,在鲁国兴起并编次《春秋》,上起鲁隐公,下至鲁哀公捕获麒麟,精简文辞,删除繁复,制定义例和法则,使王道完备,人事贯通。

qī shí zǐ zhī tú kǒu shòu qí chuán zhǐ wèi yǒu suǒ cì jī bāo huì yì sǔn zhī wén cí bù kě yǐ shū jiàn yě

孔子的七十多位弟子口传他的旨意,因为其中包含讽刺、褒贬、避讳、删减的文辞,不能完全见诸文字。

lǔ jūn zi zuǒ qiū míng jù dì zǐ rén rén yì duān gè ān qí yì shī qí zhēn gù yīn kǒng zǐ shǐ jì jù lùn qí yǔ chéng zuǒ shì chūn qiū

鲁国的君子左丘明担心弟子们各执己见,背离真义,于是依据孔子的历史记载详细论述其言论,写成《左氏春秋》。

duó jiāo wèi chu wēi wáng chuán wèi wáng bù néng jǐn guān chūn qiū cǎi qǔ chéng bài zú sì shí zhāng wèi duó shì wēi

铎椒担任楚威王的老师,因为楚王不能读完《春秋》,便选取其中成败事例,编成四十章,称为《铎氏微》。

zhào xiào chéng wáng shí qí xiāng yú qīng shàng cǎi chūn qiū xià guān jìn shì yì zhe bā piān wèi yú shì chūn qiū

赵孝成王时期,宰相虞卿上采《春秋》史料,下察近世形势,也写了八篇,称为《虞氏春秋》。

lǚ bù wéi zhě qín zhuāng xiāng wáng xiāng yì shàng guān shàng gǔ shān shí chūn qiū jí liù guó shí shì yǐ wéi bā lǎn liù lùn shí èr jì wèi lǚ shì chūn qiū

吕不韦是秦庄襄王的宰相,同样考察上古,删减整理《春秋》,汇集六国时事,编成八览、六论、十二纪,称为《吕氏春秋》。

jí rú xún qīng mèng zǐ gōng sūn gù hán fēi zhī tú gè wǎng wǎng jùn zhí chūn qiū zhī wén yǐ zhù shū bù tóng shèng jì

至于荀子、孟子、公孙固、韩非这些人,也常常摘取《春秋》的文句来著书,多得无法一一记录。

hàn xiāng zhāng cāng lì pǔ wǔ dé shàng dài fū dǒng zhòng shū tuī chūn qiū yì pō zhù wén yān

汉朝宰相张苍编排五德谱系,上大夫董仲舒推演《春秋》大义,都写了不少文章。

tài shǐ gōng yuē rú zhě duàn qí yì chí shuō zhě chěng qí cí bù wu zōng qí zhōng shǐ

太史公说:儒家学者截取义理,游说之士驰骋辞藻,都不注重综合事件的始末;

lì rén qǔ qí nián yuè shù jiā lóng wū shén yùn pǔ dié dú jì shì shì qí cí lüè yù yī guān zhū yào nán

历法家只取年月,术数家推崇天命运转,谱牒仅仅记载世系和谥号,文字简略,想全面了解要点很难。

wū shì pǔ shí èr zhū hóu zì gòng hé qì kǒng zǐ biǎo jiàn chūn qiū guó yǔ xué zhě suǒ jī shèng shuāi dà zhǐ zhe yú piān wèi chéng xué zhì gǔ wén zhě yào shān yān

于是编排十二诸侯的谱系,从共和时期到孔子时代,用表格呈现《春秋》《国语》学者所论述的盛衰要旨,编成此篇,供研习古文、治理学问的人删繁就简参考。

biǎo lüè

(表格省略)

✦ You read 十表·十二诸侯年表

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.