zhāng yí zhě wèi rén yě
张仪是魏国人。
shǐ cháng yǔ sū qín jù shì guǐ gǔ xiān shēng xué shù sū qín zì yǐ bù jí zhāng yí
起初曾与苏秦一同师从鬼谷先生,学习谋略之术,苏秦自认为比不上张仪。
zhāng yí yǐ xué yóu shuì zhū hóu
张仪学成后,周游列国游说诸侯。
cháng cóng chu xiāng yǐn yǐ ér chu xiāng wáng bì mén xià yì zhāng yí yuē yí pín wú xíng bì cǐ dào xiāng jūn zhī bì
他曾参加楚国宰相的宴会,事后宰相丢失了一块玉璧,门客们怀疑张仪,说:“张仪贫穷且品行不端,一定是他偷了宰相的玉璧。”
gòng zhí zhāng yí lüě chī shù bǎi bù fú yì zhī
于是众人抓住张仪,鞭打了几百下,张仪不承认,最后被释放了。
qí qī yuē xī
他的妻子说:“唉!
zi wú dú shū yóu shuì ān dé cǐ rǔ hu
你要是不读书游说,怎么会受这种侮辱呢?”
zhāng yí wèi qí qī yuē shì wú shé shàng zài bù
张仪对妻子说:“看看我的舌头还在不在?”
qí qī xiào yuē shé zài yě
妻子笑着说:“舌头还在。”
yí yuē zú yǐ
张仪说:“这就够了。”
sū qín yǐ shuō zhào wáng ér de xiāng yuē cóng qīn rán kǒng qín zhī gōng zhū hóu bài yuē hòu fù niàn mò kě shǐ yòng wū qín zhě nǎi shǐ rén wēi gǎn zhāng yí yuē zi shǐ yǔ sū qín shàn jīn qín yǐ dāng lù zi hé bù wǎng yóu yǐ qiú tōng zǐ zhī yuán
苏秦已经说服赵王并缔结了合纵盟约,但又担心秦国攻打诸侯国,导致盟约破裂,思来想去没有能派去秦国的人,于是派人暗中点拨张仪说:“您当初与苏秦交好,如今苏秦已经掌权,您为何不去投奔,以求实现您的抱负?”
zhāng yí wū shì zhī zhào shàng yè qiú jiàn sū qín
张仪于是前往赵国,递上名帖求见苏秦。
sū qín nǎi jiè mén xià rén bù wéi tōng yòu shǐ bù dé qù zhě shù rì
苏秦却告诫门下不给他通报,又让他多日无法离开。
yǐ ér jiàn zhī zuò zhī táng xià cì pú qiè zhī shí
后来接见他时,让他坐在堂下,赐给他仆人的饭菜。
yīn ér shǔ ràng zhī yuē yǐ zi zhī cái néng nǎi zì lìng kùn rǔ zhì cǐ
并趁机多次责备他说:“凭您的才能,竟让自己沦落到这般困窘受辱的地步。
wú níng bù néng yán ér fù guì zi zi bù zú shōu yě
我难道不能推荐您而使您富贵吗?只是您不值得收留罢了。”
xiè qù zhī
说完就谢绝了他。
zhāng yí zhī lái yě zì yǐ wéi gù rén qiú yì fǎn jiàn rǔ nù niàn zhū hóu mò kě shì dú qín néng kǔ zhào nǎi suì rù qín
张仪这次来,自认为是老朋友,想求得好处,反而受辱,十分愤怒,想到诸侯中没有可侍奉的,只有秦国能让赵国吃苦头,于是便去了秦国。
sū qín yǐ ér gào qí shè rén yuē zhāng yí tiān xià xián shì wú dài fú rú yě
苏秦事后告诉他的门客说:“张仪是天下贤能之士,我恐怕不如他。
jīn wú xìng xiān yòng ér néng yòng qín bǐng zhě dú zhāng yí kě ěr
如今我有幸先被任用,而能掌握秦国权柄的,只有张仪可以。
rán pín wú yīn yǐ jìn
但他贫穷,没有机会进身。
wú kǒng qí lè xiǎo lì ér bù suí gù zhào rǔ zhī yǐ jī qí yì
我担心他贪图小利而无法成就大事,所以召他来羞辱一番,以激发他的志气。
zi wèi wǒ yīn fèng zhī
你替我暗中资助他。”
nǎi yán zhào wáng fā jīn bì chē mǎ shǐ rén wēi suí zhāng yí yǔ tóng sù shè shāo shāo jìn jiù zhī fèng yǐ chē mǎ jīn qián suǒ yù yòng wèi qǔ gěi ér fú gào
于是禀告赵王,拨出金银、车辆、马匹,派人暗中跟随张仪,与他同住客栈,逐渐接近他,供给他车马金钱,凡是他想用的,都取来供给,却不告诉他实情。
zhāng yí suì dé yǐ jiàn qín huì wáng
张仪于是得以见到秦惠王。
huì wáng yǐ wéi kè qīng yǔ móu fá zhū hóu
秦惠王任命他为客卿,与他商议讨伐诸侯的事。
sū qín zhī shè rén nǎi cí qù
苏秦的门客便告辞离去。
zhāng yí yuē lài zǐ de xiǎn fāng qiě bào dé hé gù qù yě
张仪说:“多亏您我才得以显达,正要报答您的恩德,为什么您要离开呢?
shè rén yuē chén fēi zhī jūn zhī jūn nǎi sū jūn
”门客说:“我并非了解您,了解您的是苏秦先生。
sū jūn yōu qín fá zhào bài cóng yuē yǐ wéi fēi jūn mò néng de qín bǐng gù gǎn nù jūn shǐ chén yīn fèng gěi jūn zī jǐn sū jūn zhī jì móu
苏秦先生担心秦国攻打赵国会破坏合纵盟约,认为除了您没人能掌握秦国的权柄,所以故意激怒您,派我暗中资助您钱财,这全是苏秦先生的计谋。
jīn jūn yǐ yòng qǐng guī bào
如今您已被任用,请让我回去复命。
zhāng yí yuē jiē hū cǐ zài wú shù zhōng ér bù wù wú bù jí sū jūn míng yǐ
”张仪说:“唉呀,这些都在他的计谋之中而我却没有察觉,我不如苏秦先生高明啊!
wú yòu xīn yòng ān néng móu zhào hu
我刚刚被任用,怎能图谋攻打赵国呢?
wèi wú xiè sū jūn sū jūn zhī shí yí hé gǎn yán
请替我向苏秦先生致谢,苏秦先生在的时候,我张仪哪里敢说什么。
qiě sū jūn zài yí níng qú néng hu
况且苏秦先生在世,我张仪哪能有所作为呢!
zhāng yí jì xiāng qín wéi wén xí gào chu xiāng yuē shǐ wú cóng ruò yǐn wǒ bù dào ér bì ruò chī wǒ
”张仪担任秦国宰相后,发布檄文警告楚国宰相说:“当初我跟你一起喝酒,我没有偷你的玉璧,你却鞭打我。
ruò shàn shǒu rǔ guó wǒ gù qiě dào ér chéng
你好好守着你的国家吧,我回头就要偷你的城池!
jū shǔ xiàng gōng jī gè lái gào jí wū qín
苴国和蜀国互相攻打,各自来向秦国告急求救。
qín huì wáng yù fā bīng yǐ fá shǔ yǐ wéi dào xiǎn xiá nán zhì ér hán yòu lái qīn qín qín huì wáng yù xiān fá hán hòu fá shǔ kǒng bù lì yù xiān fá shǔ kǒng hán xí qín zhī bì
秦惠王想发兵讨伐蜀国,又认为道路险峻狭窄难以到达,而韩国又来侵犯秦国,秦惠王想先讨伐韩国,然后再讨伐蜀国,又担心不利,想先讨伐蜀国,又怕韩国趁秦国疲惫时偷袭。
yóu yù wèi néng jué
犹豫不决。
sī mǎ cuò yǔ zhāng yí zhēng lùn wū huì wáng zhī qián sī mǎ cuò yù fá shǔ zhāng yí yuē bù rú fá hán
司马错与张仪在秦惠王面前争论,司马错主张讨伐蜀国,张仪说:“不如讨伐韩国。
wáng yuē qǐng wén qí shuō
”秦惠王说:“请说说你的理由。
yí yuē qīn wèi shàn chu xià bīng sān chuān sāi shén gǔ zhī kǒu dāng tún liú zhī dào wèi jué nán yáng chu lín nán zhèng qín gōng xīn chéng yí yáng yǐ lín èr zhōu zhī jiāo zhū zhōu wáng zhī zuì qīn chu wèi zhī de
张仪说:“亲近魏国,与楚国交好,出兵三川地区,堵住什谷的关口,挡住屯留的道路,让魏国切断南阳的通道,让楚国兵临南郑,秦国攻打新城、宜阳,逼近东周、西周的城郊,声讨周王的罪过,侵占楚国、魏国的土地。
zhōu zì zhī bù néng jiù jiǔ dǐng bǎo qì bì chū
周王室自知无法解救,一定会献出九鼎等宝物。
jù jiǔ dǐng àn tú jí xié tiān zǐ yǐ lìng wū tiān xià tiān xià mò gǎn bù tīng cǐ wáng yè yě
掌握九鼎,查考地图和户籍,挟持天子来号令天下,天下没有人敢不听从,这才是称王的大业。
jīn fú shǔ xi pì zhī guó ér róng zhái zhī lún yě bì bīng láo zhòng bù zú yǐ chéng míng de qí de bù zú yǐ wéi lì
至于蜀国,不过是西方偏僻的国家,和戎狄同类,消耗兵力、劳顿民众不足以成就威名,得到它的土地也没有什么好处。
chén wén zhēng míng zhě wū cháo zhēng lì zhě wū shì
我听说争名要在朝廷上争,争利要在市场上争。
jīn sān chuān zhōu shì tiān xià zhī cháo shì yě ér wáng bù zhēng yān gù zhēng wū róng zhái qù wáng yè yuǎn yǐ
如今三川地区和周王室,就是天下的朝廷和市场,而大王不去争夺,反而去和戎狄争夺,这离建立王业太远了。”
sī mǎ cuò yuē bù rán
司马错说:“不对。
chén wén zhī yù fù guó zhě wu guǎng qí de yù qiáng bīng zhě wu fù qí mín yù wáng zhě wu bó qí dé sān zī zhě bèi ér wáng suí zhī yǐ
我听说,想要国家富足,必须扩大疆土;想要军队强大,必须让百姓富裕;想要称王天下,必须广施恩德。这三样条件齐备,王业自然就来了。
jīn wáng de xiǎo mín pín gù chén yuán xiān cóng shì wū yì
如今大王土地狭小,百姓贫困,所以我建议先从容易的事做起。
fu shǔ xi pì zhī guó yě ér róng zhái zhī zhǎng yě yǒu jié zhòu zhī luàn
蜀国是西方偏僻的国家,又是戎狄部落的首领,内部有像夏桀、商纣那样的暴乱。
yǐ qín gōng zhī pì rú shǐ chái láng zhú qún yáng
用秦国去攻打它,好比让豺狼去追赶羊群。
de qí de zú yǐ guǎng guó qǔ qí cái zú yǐ fù mín shàn bīng bù shāng zhòng ér bǐ yǐ fú yān
占领它的土地足以扩大国土,夺取它的财富足以使百姓富足、整军备武,不用伤亡太多人马,对方就已经降服了。
bá yī guó ér tiān xià bù yǐ wèi bào lì jǐn xī hǎi ér tiān xià bù yǐ wèi tān shì wǒ yī jǔ ér míng shí fù yě ér yòu yǒu jìn bào zhǐ luàn zhī míng
吞并一个国家,天下人不认为这是残暴;获取西海的全部利益,天下人不认为这是贪婪。这样我们一举就能名利双收,而且还得到制止暴乱的好名声。
jīn gōng hán jié tiān zǐ è míng yě ér wèi bì lì yě yòu yǒu bú yì zhī míng ér gōng tiān xià suǒ bù yù wēi yǐ
现在如果攻打韩国,劫持天子,会背上恶名,而且未必能得到好处,还会落得不义的罪名,去攻打天下人都不愿攻打的对象,那就危险了。
chén qǐng yè qí gù zhōu tiān xià zhī zōng shì yě
请让我说明其中的缘故:周王室是天下的宗室;
qí hán zhī yǔ guó yě
齐国是韩国的盟国。
zhōu zì zhī shī jiǔ dǐng hán zì zhī wáng sān chuān jiāng èr guó bìng lì hé móu yǐ yīn hu qí zhào ér qiú jiě hu chu wèi yǐ dǐng yǔ chu yǐ de yǔ wèi wáng fú néng zhǐ yě
周王室知道自己会失去九鼎,韩国知道自己会失去三川,两国必定会合力谋划,借助齐国、赵国,并向楚国、魏国求救,把鼎送给楚国,把地割给魏国,大王您是无法阻止的。
cǐ chén zhī suǒ wèi wēi yě
这就是我所说的危险。
bù rú fá shǔ wán
不如去攻打蜀国,更为稳妥。”
huì wáng yuē shàn guǎ rén qǐng tīng zǐ
秦惠王说:“好,我听你的。”
zú qǐ bīng fá shǔ shí yuè qǔ zhī suì dìng shǔ biǎn shǔ wáng gēng hào wèi hóu ér shǐ chén zhuāng xiāng shǔ
于是发兵攻打蜀国,当年十月就攻占了它,平定了蜀地,把蜀王降格改称为侯,并派陈庄去担任蜀相。
shǔ jì shǔ qín qín yǐ yì qiáng fù hòu qīng zhū hóu
蜀国归属秦国后,秦国因此更加强大,富足雄厚,轻视其他诸侯。
qín huì wáng shí nián shǐ gōng zǐ huá yǔ zhāng yí wéi pú yáng jiàng zhī
秦惠王十年,派公子华和张仪围攻蒲阳,迫使它投降。
yí yīn yán qín fù yǔ wèi ér shǐ gōng zǐ yáo zhì wū wèi
张仪趁机建议秦国把蒲阳交还给魏国,并派公子繇到魏国做人质。
yí yīn shuō wèi wáng yuē qín wáng zhī yù wèi shén hòu wèi bù kě yǐ wú lǐ
张仪又去游说魏王说:“秦王对待魏国非常优厚,魏国不能没有礼貌。”
wèi yīn rù shàng jùn shǎo liáng xiè qín huì wáng
魏国于是献出上郡、少梁两地,向秦惠王表示谢罪。
huì wáng nǎi yǐ zhāng yí wèi xiāng gēng míng shǎo liáng yuē xià yáng
秦惠王便任命张仪为相国,并把少梁改名为夏阳。
yí xiāng qín sì suì lì huì wáng wèi wáng
张仪担任秦国相国四年,拥立秦惠王正式称王。
jū yī suì wèi qín jiāng qǔ shǎn
过了一年,张仪担任秦国将领,攻取了陕地。
zhù shàng jùn sāi
修筑了上郡的要塞。
qí hòu èr nián shǐ yǔ qí chu zhī xiāng huì niè sāng
两年后,派他与齐国、楚国的宰相在啮桑会面。
dōng hái ér miǎn xiāng xiāng wèi yǐ wéi qín yù lìng wèi xiān shì qín ér zhū hóu xiào zhī
向东返回后被免去宰相职务,转而担任魏国宰相为秦国效力,想让魏国先臣服秦国,其他诸侯国效仿。
wèi wáng bù kěn tīng yí
魏王不肯听从张仪的建议。
qín wáng nù fá qǔ wèi zhī qǔ wò píng zhōu fù yīn hòu zhāng yí yì shén
秦王发怒,出兵攻占魏国的曲沃、平周,又暗中更加厚待张仪。
zhāng yí cán wú yǐ guī bào
张仪感到惭愧,没有脸面回去复命。
liú wèi sì suì ér wèi xiāng wáng zú āi wáng lì
在魏国停留四年,魏襄王去世,哀王继位。
zhāng yí fù shuō āi wáng āi wáng bù tīng
张仪再次劝说哀王,哀王不听。
wū shì zhāng yí yīn lìng qín fá wèi
于是张仪暗中让秦国攻打魏国。
wèi yǔ qín zhàn bài
魏国与秦国交战,战败。
míng nián qí yòu lái bài wèi wū guān jīn
第二年,齐国又在观津打败魏国。
qín fù yù gōng wèi xiān bài hán shēn chà jūn zhǎn shǒu bā wàn zhū hóu zhèn kǒng
秦国又想攻打魏国,先击败韩国的申差军队,斩杀八万人,诸侯各国震惊恐惧。
ér zhāng yí fù shuō wèi wáng yuē wèi dì fāng bù zhì qiān lǐ zú bù guò sān shí wàn
张仪又劝魏王说:“魏国土地方圆不到千里,士兵不超过三十万。
de sì píng zhū hóu sì tòng fú còu wú míng shān dà chuān zhī xiàn
地势平坦,与四方诸侯交通便利,没有名山大川作为屏障。
cóng zhèng zhì liáng èr bǎi yú lǐ chē chí rén zǒu bù dài lì ér zhì
从郑国到梁国只有二百多里,车马奔驰、人步行,不用费力就能到达。
liáng nán yǔ chu jìng xi yǔ hán jìng běi yǔ zhào jìng dōng yǔ qí jìng zú shù sì fāng shǒu tíng zhāng zhě bù xià shí wàn
梁国南边与楚国接壤,西边与韩国接壤,北边与赵国接壤,东边与齐国接壤,士兵守卫四方,驻守边防堡垒的不下十万人。
liáng zhī dì shì gù zhàn chǎng yě
梁国的地理形势,本来就是战场。
liáng nán yǔ chu ér bù yǔ qí zé qí gōng qí dōng
梁国与楚国结盟而不与齐国结盟,齐国就会攻打东边;
dōng yǔ qí ér bù yǔ zhào zé zhào gōng qí běi
与齐国结盟而不与赵国结盟,赵国就会攻打北边;
bù hé wū hán zé hán gōng qí xi
不与韩国联合,韩国就会攻打西边;
bù qīn wū chu zé chu gōng qí nán cǐ suǒ wèi sì fēn wǔ liè zhī dào yě
不与楚国亲近,楚国就会攻打南边:这就是所谓的四分五裂的局面。
qiě fú zhū hóu zhī wéi cóng zhě jiāng yǐ ān shè jì zūn zhǔ qiáng bīng xiǎn míng yě
“况且诸侯国结成合纵联盟,本是为了安定国家、尊崇君主、增强军力、显扬名声。
jīn cóng zhě yì tiān xià yuē wèi kūn dì xíng bái mǎ yǐ méng huán shuǐ zhī shàng yǐ xiāng jiān yě
如今合纵联盟统一天下,结为兄弟,在洹水边杀白马盟誓,以巩固关系。
ér qīn kūn dì tóng fù mǔ shàng yǒu zhēng qián cái ér yù shì zhà wěi fǎn fù sū qín zhī yú móu qí bù kě chéng yì míng yǐ
但即使是亲兄弟同父母,尚且会争夺钱财,却想依靠欺诈反复的苏秦留下的计谋,这不可能成功也是很明显的。
dài wáng bù shì qín qín xià bīng gōng hé wài jù juǎn yǎn suān zǎo jié wèi qǔ yáng jìn zé zhào bù nán zhào bù nán ér liáng bù běi liáng bù běi zé cóng dào jué cóng dào jué zé dài wáng zhī guó yù wú wēi bù kě de yě
“大王如果不臣服秦国,秦国出兵攻打河外地区,占据卷、衍、酸枣等地,胁迫卫国夺取阳晋,那么赵国就不能南下,赵国不能南下梁国就不能北上,梁国不能北上合纵的道路就断绝了,合纵道路断绝大王的国家想不危险也不可能了。
qín zhé hán ér gōng liáng hán qiè wū qín qín hán wèi yī liáng zhī wáng kě lì ér xū yě
秦国制服韩国来攻打魏国,韩国畏惧秦国,秦韩两国联合,魏国的灭亡就指日可待了。
cǐ chén zhī suǒ wéi dài wáng huàn yě
这正是我为大王您担忧的地方。
wèi dài wáng jì mò rú shì qín
“为大王您考虑,不如侍奉秦国。
shì qín zé chu hán bì bù gǎn dòng
侍奉秦国,那么楚国、韩国必定不敢轻举妄动;
wú chu hán zhī huàn zé dài wáng gāo zhěn ér wò guó bì wú yōu yǐ
没有了楚国、韩国的祸患,大王您就可以高枕无忧,国家必定没有忧患了。
qiě fú qín zhī suǒ yù ruò zhě mò rú chu ér néng ruò chu zhě mò rú liáng
“况且秦国想要削弱的国家莫过于楚国,而能够削弱楚国的国家莫过于魏国。
chu suī yǒu fù dà zhī míng ér shí kōng xū
楚国虽然有富足强大的名声,但实际上内部空虚;
qí zú suī duō rán ér qīng zǒu yì běi bù néng jiān zhàn
它的士兵虽然众多,但是容易溃败逃跑,不能坚持战斗。
xī liáng zhī bīng nán miàn ér fá chu shèng zhī bì yǐ
调动魏国全部军队向南攻打楚国,必定能取胜。
gē chu ér yì liáng kuī chu ér shì qín jià huò ān guó cǐ shàn shì yě
割取楚国的土地来增加魏国的领土,损害楚国来迎合秦国,转嫁祸患安定国家,这是好事啊。
dài wáng bù tīng chén qín xià jiǎ shì ér dōng fá suī yù shì qín bù kě de yǐ
大王您如果不听我的建议,秦国派出军队向东讨伐,即使想侍奉秦国,也做不到了。
qiě fú cóng rén duō fèn cí ér shǎo kě xìn shuō yī zhū hóu ér chéng fēng hóu shì gù tiān xià zhī yóu tán shì mò bù rì yè è wàn chēn mù qiè chǐ yǐ yán cóng zhī biàn yǐ shuō rén zhǔ
“况且那些主张合纵的人大多夸夸其谈而少有可信之处,游说一个诸侯成功就能封侯,所以天下那些游说之士无不日夜扼腕瞪眼咬牙切齿地谈论合纵的好处,来游说各国君主。
rén zhǔ xián qí biàn ér qiān qí shuō qǐ de wú xuàn zāi
君主们欣赏他们的口才而被他们的说法牵制,怎能不迷惑呢。
chén wén zhī jī yǔ chén zhōu qún qīng zhé zhóu zhòng kǒu shuò jīn jī huǐ xiāo gǔ gù yuán dài wáng shěn dìng jì yì qiě cì hái gǔ pì wèi
“我听说,羽毛堆积多了也能压沉船,轻的东西多了也能压断车轴,众口一词能熔化金属,诽谤积累多了能销蚀骨头,所以希望大王审慎决定计划,并且请允许我告老还乡离开魏国。
āi wáng wū shì nǎi bèi cóng yuē ér yīn yí qǐng chéng wū qín
魏哀王于是背弃了合纵盟约,通过张仪向秦国请求讲和。
zhāng yí guī fù xiāng qín
张仪回到秦国,再次担任秦国的相国。
sān suì ér wèi fù bèi qín wéi cóng
三年后,魏国又背叛秦国加入合纵。
qín gōng wèi qǔ qǔ wò
秦国攻打魏国,夺取了曲沃。
míng nián wèi fù shì qín
第二年,魏国又侍奉秦国。
qín yù fá qí qí chǔ cóng qīn wū shì zhāng yí wǎng xiāng chu
秦国想要讨伐齐国,齐国和楚国合纵亲善,于是张仪前往楚国担任相国。
chǔ huái wáng wén zhāng yí lái xū shàng shè ér zì guǎn zhī
楚怀王听说张仪来了,空出上等馆舍并亲自安排他住下。
yuē cǐ pì lòu zhī guó zi hé yǐ jiào zhī
说:“我们楚国是个偏僻简陋的国家,您有什么指教呢?
yí shuō chǔ wáng yuē dài wáng chéng néng tīng chén bì guān jué yuē wū qí chén qǐng xiàn shāng wū zhī de liù bǎi lǐ shǐ qín nǚ de wèi dài wáng jī zhǒu zhī qiè qín chu qǔ fù jià nǚ zhǎng wèi xiōng dì zhī guó
”张仪游说楚王说:“大王如果真能听从我的建议,关闭边关与齐国断绝盟约,我请求献上商于一带六百里的土地,让秦国女子能够成为大王您的侍妾,秦国和楚国互通婚姻嫁娶,长久成为兄弟之国。
cǐ běi ruò qí ér xi yì qín yě jì wú biàn cǐ zhě
这样向北可以削弱齐国,向西可以有益于秦国,没有比这更有利的计策了。”
chǔ wáng dà yuè ér xǔ zhī
楚王非常高兴,答应了他。
qún chén jiē hè chén zhěn dú diào zhī
大臣们都来祝贺,只有陈轸表示哀悼。
chǔ wáng nù yuē guǎ rén bù xīng shī fā bīng de liù bǎi lǐ de qún chén jiē hè zi dú diào hé yě
楚王生气地说:“我不费一兵一卒就得到六百里土地,大臣们都来祝贺,你却独自哀悼,这是为什么?
chén zhěn duì yuē bù rán yǐ chén guān zhī shāng wū zhī de bù kě de ér qí qín hé qí qín hé zé huàn bì zhì yǐ
”陈轸回答说:“不是这样,依我看来,商于之地得不到,反而会让齐国和秦国联合,齐秦一旦联合,祸患必然降临。
chǔ wáng yuē yǒu yuè hū
”楚王说:“有什么说法吗?
chén zhěn duì yuē fu qín zhī suǒ yǐ zhòng chu zhě yǐ qí yǒu qí yě
”陈轸回答说:“秦国之所以看重楚国,是因为楚国有齐国这个盟友。
jīn bì guān jué yuē wū qí zé chu gū
现在关闭关口与齐国断绝盟约,楚国就孤立了。
qín xī tān fū gū guó ér yǔ zhī shāng wū zhī de liù bǎi lǐ
秦国怎么会贪图一个孤立的国家,而给它六百里商于之地呢?
zhāng yí zhì qín bì fù wáng shì běi jué qí jiāo xi shēng huàn wū qín yě ér liǎng guó zhī bīng bì jù zhì
张仪回到秦国,必定会背弃大王,这样北面断绝了与齐国的交往,西面又会在秦国引发祸患,两国的军队必定会一同到来。
shàn wèi wáng jì zhě bù ruò yīn hé ér yáng jué wū qí shǐ rén suí zhāng yí
善于为大王谋划的人,不如暗中联合齐国而表面上断绝关系,派人跟随张仪。
gǒu yǔ wú de jué qí wèi wǎn yě
如果秦国给了我们土地,再与齐国绝交也不晚;
bù yǔ wú de yīn hé móu jì yě
如果不给土地,暗中联合的计谋还能继续。
chǔ wáng yuē yuán chén zi bì kǒu wú fù yán yǐ dài guǎ rén de dì
”楚王说:“希望陈先生闭嘴不要再说了,等我得到土地。
nǎi yǐ xiāng yìn shòu zhāng yí hòu lù zhī
”于是把相印授予张仪,并重重地贿赂他。
wū shì suì bì guān jué yuē wū qí shǐ yī jiāng jūn suí zhāng yí
于是关闭关口与齐国断绝盟约,派一名将军跟随张仪。
zhāng yí zhì qín xiáng shī suí duò chē bù cháo sān yuè
张仪到了秦国,假装失足从车上摔下来,三个月不上朝。
chǔ wáng wén zhī yuē yí yǐ guǎ rén jué qí wèi shén yá
楚王听说后,说:“张仪是认为我与齐国绝交不够彻底吗?
nǎi shǐ yǒng shì zhì sòng jiè sòng zhī fú běi mà qí wáng
”于是派勇士到宋国,借用宋国的符节,北上辱骂齐王。
qí wáng dà nù zhé jié ér xià qín
齐王非常愤怒,降低身份去结交秦国。
qín qí zhī jiāo hé zhāng yí nǎi cháo wèi chu shǐ zhě yuē chén yǒu fèng yì liù lǐ yuán yǐ xiàn dài wáng zuǒ yòu
秦国和齐国结交后,张仪才上朝,对楚国使者说:“我有六里封地,愿意献给大王左右。
chu shǐ zhě yuē chén shòu lìng wū wáng yǐ shāng wū zhī de liù bǎi lǐ bù wén liù lǐ
”楚国使者说:“我奉大王的命令,来接收六百里商于之地,没听说过六里。
hái bào chǔ wáng chǔ wáng dà nù fā bīng ér gōng qín
”使者回去报告楚王,楚王非常愤怒,发兵攻打秦国。
chén zhěn yuē zhěn kě fā kǒu yán hu
陈轸说:“我现在可以开口说话了吗?
gōng zhī bù rú gē dì fǎn yǐ lù qín yǔ zhī bìng bīng ér gōng qí shì wǒ chū dì wū qín qǔ cháng wū qí yě wáng guó shàng kě cún
攻打秦国不如割地反过来贿赂秦国,与秦国联合兵力攻打齐国,这样我们虽然给了秦国土地,却能从齐国得到补偿,大王的国家还能保存。
chǔ wáng bù tīng zú fā bīng ér shǐ jiāng jūn qū gài jī qín
楚王不听劝告,最终发兵派将军屈匄攻打秦国。
qín qí gòng gōng chu zhǎn shǒu bā wàn shā qū gài suì qǔ dān yáng hàn zhōng zhī de
秦国和齐国联合进攻楚国,斩杀八万人,杀死屈匄,于是夺取了丹阳、汉中的土地。
chu yòu fù yì fā bīng ér xí qín zhì lán tián dà zhàn chu dà bài wū shì chu gē liǎng chéng yǐ yǔ qín píng
楚国又增兵袭击秦国,打到蓝田,展开大战,楚军大败,于是楚国割让两座城池来与秦国讲和。
qín yào chu yù de qián zhōng dì yù yǐ wǔ guān wài yì zhī
秦国要求楚国交出黔中地区,想用武关外的土地交换。
chǔ wáng yuē bù yuán yì dì yuán de zhāng yí ér xiàn qián zhōng dì
楚王说:“我不愿交换土地,宁愿得到张仪并献出黔中地区。”
qín wáng yù qiǎn zhī kǒu fú rěn yán
秦王想派张仪去,但嘴上不忍心说出来。
zhāng yí nǎi qǐng xíng
张仪于是主动请求前往。
huì wáng yuē bǐ chǔ wáng nù zi zhī fù yǐ shāng wū zhī de shì qiě gān xīn wū zi
秦惠王说:“楚王怨恨你当初用商于之地欺骗他,这次肯定会对你下狠手。”
zhāng yí yuē qín qiáng chu ruò chén shàn jìn shàng shàng de shì chu fū rén zhèng xiù xiù suǒ yán jiē cóng
张仪说:“秦国强大楚国弱小,我与靳尚关系好,靳尚能侍奉楚王的夫人郑袖,郑袖的话楚王都听从。
qiě chén fèng wáng zhī jié shǐ chu chu hé gǎn jiā zhū
况且我奉大王的命令出使楚国,楚国怎敢杀我。
jiǎ lìng zhū chén ér wèi qín de qián zhōng zhī de chén zhī shàng yuán
就算杀了我而能为秦国换来黔中之地,那正是我的最高愿望。”
suì shǐ chu
于是出使楚国。
chǔ huái wáng zhì zé qiú zhāng yí jiāng shā zhī
楚怀王一到就把张仪囚禁起来,准备杀他。
jìn shàng wèi zhèng xiù yuē zi yì zhī zi zhī jiàn wū wáng hu
靳尚对郑袖说:“您也知道自己在楚王心中的地位下降了吧?”
zhèng xiù yuē hé yě
郑袖问:“为什么?”
jìn shàng yuē qín wáng shén ài zhāng yí ér bù yù chū zhī jīn jiāng yǐ shàng yōng zhī de liù xiàn lù chu měi rén pìn chu yǐ gōng zhōng shàn gē ōu zhě wèi yìng
靳尚说:“秦王非常喜爱张仪,不愿让他留在楚国,现在打算用上庸地区的六个县贿赂楚国,送美女来联姻,还让宫中擅长歌唱的宫女作陪嫁。
chǔ wáng zhòng dì zūn qín qín nǚ bì guì ér fū rén chì yǐ
楚王看重土地又尊重秦国,秦国来的女子必定得宠,而夫人您就会被疏远了。
bù ruò wéi yán ér chū zhī
不如帮张仪说情放了他。”
wū shì zhèng xiù rì yè yán huái wáng yuē rén chén gè wèi qí zhǔ yòng
于是郑袖日夜对怀王说:“臣子都是各为其主效力。
jīn de wèi rù qín qín shǐ zhāng yí lái zhì zhòng wáng
现在土地还没交给秦国,秦国派张仪来,这是非常看重大王。
wáng wèi yǒu lǐ ér shā zhāng yí qín bì dà nù gōng chu
大王不以礼相待反而要杀张仪,秦国必定大怒攻打楚国。
qiè qǐng zǐ mǔ jù qiān jiāng nán wú wèi qín suǒ yú ròu yě
我请求带着孩子迁往江南,免得被秦国当作鱼肉宰割。”
huái wáng hòu huǐ shè zhāng yí hòu lǐ zhī rú gù
怀王后悔了,赦免张仪,像以前一样厚礼相待。
zhāng yí jì chū wèi qù wén sū qín sǐ nǎi shuō chǔ wáng yuē qín dì bàn tiān xià bīng dí sì guó bèi xiǎn dài hé sì sài yǐ wéi gù
张仪被释放后,还没离开,听说苏秦死了,就游说楚王说:“秦国的土地占天下的一半,军队能对抗四方国家,凭借险要地势和黄河环绕,四面都有坚固的关塞。
hǔ bēn zhī shì bǎi yú wàn chē qiān shèng qí wàn pǐ jī sù rú qiū shān
拥有勇猛士兵一百多万,战车千辆,战马万匹,储存的粮食堆积如山。
fǎ lìng jì míng shì zú ān nán lè sǐ zhǔ míng yǐ yán jiāng zhì yǐ wǔ suī wú chū jiǎ xí juǎn cháng shān zhī xiǎn bì zhé tiān xià zhī jí tiān xià yǒu hòu fú zhě xiān wáng
法令严明,士兵甘愿冒险、乐于牺牲,君主英明而威严,将领智慧而勇武,即使不出兵,也能轻易夺取常山的险要之地,必定能折断天下的脊梁,天下有谁敢不服就会先灭亡。
qiě fú wéi cóng zhě wú yǐ yì wū qū qún yáng ér gōng měng hǔ hǔ zhī yǔ yáng bù gé míng yǐ
况且那些主张合纵抗秦的人,无异于驱赶一群羊去攻击猛虎,老虎和羊的强弱对比是显而易见的。
jīn wáng bù yǔ měng hǔ ér yǔ qún yáng chén qiè yǐ wéi dài wáng zhī jì guò yě
如今大王不结交猛虎却与羊群为伍,我私下认为大王的计策是错误的。
fán tiān xià qiáng guó fēi qín ér chu fēi chu ér qín liǎng guó jiāo zhēng qí shì bù liǎng lì
“天下强大的国家,不是秦国就是楚国,不是楚国就是秦国,两国互相争斗,形势决定了它们不能共存。
dài wáng bù yǔ qín qín xià jiǎ jù yí yáng hán zhī shàng de bù tōng
大王不与秦国结好,秦国出兵占领宜阳,韩国上党地区的道路就会被切断。
xià hé dōng qǔ chéng gāo hán bì rù chén liáng zé cóng fēng ér dòng
再攻下河东,夺取成皋,韩国必定会臣服,魏国也会随风倒向秦国。
qín gōng chu zhī xi hán liáng gōng qí běi shè jì ān dé wú wēi
秦国进攻楚国的西部,韩国、魏国进攻楚国的北部,国家怎能不危险?
qiě fú cóng zhě jù qún ruò ér gōng zhì qiáng bù liào dí ér qīng zhàn guó pín ér shù jǔ bīng wēi wáng zhī shù yě
“况且合纵联盟是聚集一群弱国去攻打最强的国家,不估量敌人实力就轻易开战,国家贫穷却频繁用兵,这是走向危亡的做法。
chén wén zhī bīng bù rú zhě wù yǔ tiǎo zhàn sù bù rú zhě wù yǔ chí jiǔ
我听说,兵力不如对方就不要挑战,粮食不如对方就不要持久作战。
fu cóng rén shì biàn xū cí gāo zhǔ zhī jié yán qí lì bù yán qí hài zú yǒu qín huò wú jí wèi yǐ
那些主张合纵的人用花言巧语掩饰,抬高君主的节操,只说好处不说害处,一旦突然遭遇秦国的祸患,就来不及挽救了。
shì gù yuán dài wáng zhī shú jì zhī
因此希望大王仔细考虑这件事。
qín xi yǒu bā shǔ dà chuán jī sù qǐ wū wèn shān fú jiāng yǐ xià zhì chu sān qiān yú lǐ
“秦国西面有巴蜀,用大船装载粮食,从汶山出发,沿长江顺流而下,到楚国三千多里。
fǎng chuán zài zú yī fǎng zài wǔ shí rén yǔ sān yuè zhī shí xià shuǐ ér fú yī rì xíng sān bǎi yú lǐ lǐ shù suī duō rán ér bù fèi niú mǎ zhī lì bù zhì shí rì ér jù hàn guān
船只运载士兵,一艘船能载五十人和三个月的粮食,顺流而下,一天能行三百多里,路程虽远,却不耗费牛马之力,不到十天就能到达扞关。
hàn guān jīng zé cóng jìng yǐ dōng jǐn chéng shǒu yǐ qián zhōng wū jùn fēi wáng zhī yǒu
扞关一旦告急,那么从边境以东的所有城池都会加强防守,黔中、巫郡就不再属于大王了。
qín jǔ jiǎ chū wǔ guān nán miàn ér fá zé běi dì jué
秦国出兵武关,向南进攻,那么楚国北部地区就会被隔绝。
qín bīng zhī gōng chu yě wēi nàn zài sān yuè zhī nèi ér chu dài zhū hóu zhī jiù zài bàn suì zhī wài cǐ qí shì bù xiāng jí yě
秦国军队攻打楚国,危险在三个月之内就会到来,而楚国等待诸侯的救援,却要半年以后才能到达,这种形势是来不及救援的。
fu ruò guó zhī jiù wàng qiáng qín zhī huò cǐ chén suǒ yǐ wèi dài wáng huàn yě
弱国救援楚国,却忘记了强大秦国的祸患,这就是我为大王担忧的原因。
dài wáng cháng yǔ wú rén zhàn wǔ zhàn ér sān shèng zhèn zú jǐn yǐ
“大王曾经与吴国作战,五次战斗赢了三次,但阵地上的士兵都打光了;
piān shǒu xīn chéng cún mín kǔ yǐ
勉强守卫新占领的城池,存活下来的百姓也受尽了苦难。
chén wén gōng dà zhě yì wēi ér mín bì zhě yuàn shàng
我听说功劳太大的人容易招致危险,百姓疲惫就会怨恨君主。
fu shǒu yì wēi zhī gōng ér nì qiáng qín zhī xīn chén qiè wèi dài wáng wēi zhī
守着容易招致危险的功劳,却违背强大秦国的意愿,我私下为大王感到危险。
qiě fú qín zhī suǒ yǐ bù chū bīng hán gǔ shí wǔ nián yǐ gōng qí zhào zhě yīn móu yǒu hé tiān xià zhī xīn
“况且秦国之所以十五年不出兵函谷关攻打齐国、赵国,是因为暗中谋划要联合天下诸侯。
chu cháng yǔ qín gòu nán zhàn wū hàn zhōng chu rén bù shèng liè hóu zhí guī sǐ zhě qī shí yú rén suì wáng hàn zhōng
楚国曾经与秦国结怨,在汉中交战,楚国人没有取胜,有七十多位列侯、执珪的官员战死,于是失去了汉中。
chǔ wáng dà nù xīng bīng xí qín zhàn wū lán tián
楚王非常生气,发兵攻打秦国,在蓝田交战。
cǐ suǒ wèi liǎng hǔ xiāng bó zhě yě
这就是所说的两虎相争。
fu qín chu xiāng bì ér hán wèi yǐ quán zhì qí hòu jì wú wēi wū cǐ zhě yǐ
秦国和楚国互相消耗,而韩国和魏国在后面坐收渔利,没有比这更危险的计策了。
yuán dài wáng shú jì zhī
希望大王仔细考虑这件事。
qín xià jiǎ gōng wèi yáng jìn bì dà guān tiān xià zhī xiōng
秦国出兵攻打卫国的阳晋,必定会控制天下的要害。
dài wáng xī qǐ bīng yǐ gōng sòng bù zhì shù yuè ér sòng kě jǔ jǔ sòng ér dōng zhǐ zé sì shàng shí èr zhū hóu jǐn wáng zhī yǒu yě
大王如果全力发兵攻打宋国,不到几个月就能攻下宋国,攻下宋国后向东进军,那么泗水一带的十二个诸侯国就都归大王所有了。
fán tiān xià ér yǐ xìn yuē cóng qīn xiāng jiān zhě sū qín fēng wǔ ān jūn xiāng yàn jí yīn yǔ yàn wáng móu fá pò qí ér fēn qí de
天下靠信义结盟、坚守合纵之约的是苏秦,他被封为武安君,担任燕国宰相,却暗中与燕王谋划攻破齐国并瓜分其土地;
nǎi xiáng yǒu zuì chū zǒu rù qí qí wáng yīn shòu ér xiāng zhī
于是他假装有罪逃到齐国,齐王接纳了他并让他担任宰相;
jū èr nián ér jué qí wáng dà nù chē liè sū qín wū shì
过了两年事情败露,齐王非常愤怒,在街市上车裂了苏秦。
fu yǐ yī zhà wěi zhī sū qín ér yù jīng yíng tiān xià hùn yī zhū hóu qí bù kě chéng yì míng yǐ
凭一个狡诈虚伪的苏秦,却想治理天下,统一诸侯,他不可能成功也是很明显的。
jīn qín yǔ chu jiē jìng rǎng jiè gù xíng qīn zhī guó yě
现在秦国和楚国接壤,本来就是地理上亲近的国家。
dài wáng chéng néng tīng chén chén qǐng shǐ qín tài zǐ rù zhì wū chu chu tài zǐ rù zhì wū qín qǐng yǐ qín nǚ wèi dài wáng jī zhǒu zhī qiè xiào wàn shì zhī dōu yǐ wéi tāng mù zhī yì zhǎng wèi kūn dì zhī guó zhōng shēn wú xiāng gōng fá
大王如果能听从我的建议,我请求让秦国太子到楚国做人质,楚国太子到秦国做人质,请求让秦国女子做大王的侍妾,献上万户的都城作为汤沐邑,长久成为兄弟之国,永远不互相攻打。
chén yǐ wéi jì wú biàn wū cǐ zhě
我认为没有比这更有利的计策了。
wū shì chǔ wáng yǐ de zhāng yí ér chóng chū qián zhōng dì yǔ qín yù xǔ zhī
于是楚王已经得到张仪,又愿意献出黔中土地给秦国,打算答应他。
qū yuán yuē qián dài wáng jiàn qī wū zhāng yí zhāng yí zhì chén yǐ wéi dài wáng pēng zhī
屈原说:“之前大王被张仪欺骗,张仪来了,我以为大王会煮死他;
jīn zòng fú rěn shā zhī yòu tīng qí xié shuō bù kě
现在即使不忍心杀他,却又听信他的邪说,不可以。”
huái wáng yuē xǔ yí ér de qián zhōng měi lì yě
楚怀王说:“答应张仪而得到黔中,是很大的利益。
hòu ér bèi zhī bù kě
以后又背弃他,不可以。”
gù zú xǔ zhāng yí yǔ qín qīn
所以最终答应了张仪,与秦国亲善。
zhāng yí qù chu yīn suì zhī hán shuō hán wáng yuē hán dì xiǎn è shān jū wǔ gǔ suǒ shēng fēi shū ér mài mín zhī shí dà dǐ shū huò gēng
张仪离开楚国,于是前往韩国,游说韩王说:“韩国地势险恶,百姓住在山里,五谷所产,不是豆类就是麦子,百姓的食物大多是豆饭豆叶汤。
yī suì bù shōu shōu bù yàn zāo
一年收成不好,连酒糟糠皮都吃不饱。
de bù guò jiǔ bǎi lǐ wú èr suì zhī shí
土地不过九百里,没有两年的存粮。
liào dài wáng zhī zú xī zhī bù guò sān shí wàn ér sī tú fù yǎng zài qí zhōng yǐ
估计大王的士兵,全部加起来不超过三十万,而且杂役后勤人员也包括在内。
chú shǒu jiǎo tíng zhāng sāi jiàn zú bù guò èr shí wàn ér yǐ yǐ
除去守卫边境要塞的士兵,能作战的士兵不过二十万而已。
qín dài jiǎ bǎi yú wàn chē qiān shèng qí wàn pǐ hǔ bēn zhī shì tú zào kē tóu guàn yí fèn jǐ zhě zhì bù kě shèng jì
秦国有披甲士兵一百多万,战车千辆,战马万匹,勇猛善战、不戴头盔、奋勇冲锋的士兵,多到数不过来。
qín mǎ zhī liáng róng bīng zhī zhòng tàn qián jué hòu tí jiàn sān xún téng zhě bù kě shèng shǔ
秦国的战马精良,军队众多,战马奔跑时前后蹄之间能跃出三寻远的,数不胜数。
shān dōng zhī shì bèi jiǎ méng zhòu yǐ huì zhàn qín rén juān jiǎ tú tì yǐ qū dí zuǒ qiè rén tóu yòu jiā shēng lǔ
崤山以东的士兵披甲戴盔来交战,秦国人却脱掉铠甲赤膊上阵冲向敌人,左手提着人头,右手夹着俘虏。
fu qín zú yǔ shān dōng zhī zú yóu mèng bēn zhī yǔ qiè fū
秦国的士兵与崤山以东的士兵相比,就像勇士孟贲面对胆小鬼;
yǐ zhòng lì xiāng yā yóu wū huò zhī yǔ yīng r
用强大的力量压制对方,就像大力士乌获对付婴儿。
fu zhàn mèng bēn wū huò zhī shì yǐ gōng bù fú zhī ruò guó wú yì chuí qiān jūn zhī zhòng wū niǎo luǎn zhī shàng bì wú xìng yǐ
用孟贲、乌获那样的勇士去攻打不肯屈服的弱国,无异于把千钧重物压在鸟蛋上,肯定没有侥幸存活的可能。
fu qún chén zhū hóu bù liào de zhī guǎ ér tīng cóng rén zhī gān yán hǎo cí bǐ zhōu yǐ xiāng shì yě jiē fèn yuē tīng wú jì kě yǐ qiáng bà tiān xià
“那些大臣和诸侯不衡量土地多少,却听信别人的甜言蜜语,互相勾结彼此吹捧,都激动地说‘听从我的计策就能称霸天下’。
fū bù gù shè jì zhī cháng lì ér tīng xū yú zhī shuō guà wù rén zhǔ wú guò cǐ zhě
不顾国家长远利益而听信一时之言,贻误君主,没有比这更严重的了。
dài wáng bù shì qín qín xià jiǎ jù yí yáng duàn hán zhī shàng de dōng qǔ chéng gāo xíng yáng zé hóng tái zhī gōng sāng lín zhī yuàn fēi wáng zhī yǒu yě
“大王如果不侍奉秦国,秦国出兵占领宜阳,切断韩国上党的通道,向东夺取成皋、荥阳,那么鸿台宫、桑林苑就不属于大王了。
fu sāi chéng gāo jué shàng dì zé wáng zhī guó fēn yǐ
一旦堵塞成皋,断绝上党,大王的国家就分裂了。
xiān shì qín zé ān bù shì qín zé wēi
先侍奉秦国就安全,不侍奉秦国就危险。
fu zào huò ér qiú qí fú bào jì qiǎn ér yuàn shēn nì qín ér shùn chu suī yù wú wáng bù kě de yě
制造祸端却想得到福报,计谋浅薄而结怨深重,违背秦国而顺从楚国,即使想不灭亡,也不可能。
gù wèi dài wáng jì mò rú wèi qín
“所以替大王考虑,不如归附秦国。
qín zhī suǒ yù mò rú ruò chu ér néng ruò chu zhě rú hán
秦国最希望的就是削弱楚国,而能削弱楚国的莫过于韩国。
fēi yǐ hán néng qiáng wū chu yě qí dì shì rán yě
不是因为韩国比楚国强大,而是地势使然。
jīn wáng xī miàn ér shì qín yǐ gōng chu qín wáng bì xǐ
如今大王向西侍奉秦国来攻打楚国,秦王一定高兴。
fu gōng chu yǐ lì qí de zhuǎn huò ér shuō qín jì wú biàn wū cǐ zhě
通过攻打楚国获取土地利益,转祸为福取悦秦国,没有比这更合适的计策了。
hán wáng tīng yí jì
韩王听从了张仪的计策。
zhāng yí guī bào qín huì wáng fēng yí wǔ yì hào yuē wǔ xìn jūn
张仪回去报告,秦惠王封给张仪五座城邑,封号为武信君。
shǐ zhāng yí dōng shuō qí mǐn wáng yuē tiān xià qiáng guó wú guò qí zhě dà chén fù xiōng yīn zhòng fù lè
派张仪向东游说齐湣王说:“天下强国没有超过齐国的,大臣和宗族众多富裕安乐。
rán ér wèi dài wáng jì zhě jiē wèi yī shí zhī shuō bù gù bǎi shì zhī lì
然而为大王出谋划策的人,都只顾眼前的主张,不考虑百代的利益。
cóng rén shuō dài wáng zhě bì yuē qí xi yǒu qiáng zhào nán yǒu hán yǔ liáng
游说大王的人,一定会说‘齐国西面有强大的赵国,南面有韩国和魏国。
qí fù hǎi zhī guó yě de guǎng mín zhòng bīng qiáng shì yǒng suī yǒu bǎi qín jiāng wú nài qí hé
齐国是背靠大海的国家,土地广阔人口众多,军队强大士兵勇敢,即使有一百个秦国,也对齐国无可奈何’。
dài wáng xián qí shuō ér bù jì qí shí
大王赞赏这种说法却不考虑实际情况。
fu cóng rén péng dǎng bǐ zhōu mò bù yǐ cóng wèi kě
那些游说之人结党营私,无不认为合纵是可行的。
chén wén zhī qí yǔ lǔ sān zhàn ér lǔ sān shèng guó yǐ wēi wáng suí qí hòu suī yǒu zhàn shèng zhī míng ér yǒu wáng guó zhī shí
我听说,齐国与鲁国打了三次仗,鲁国三次都胜了,但国家随后就陷入危亡,虽然有战胜的名声,却落得亡国的实际下场。
shì hé yě
这是为什么呢?
qí dà ér lǔ xiǎo yě
这是因为齐国强大而鲁国弱小。
jīn qín zhī yǔ qí yě yóu qí zhī yǔ lǔ yě
如今秦国与齐国的关系,就像当初齐国与鲁国一样。
qín zhào zhàn wū hé zhāng zhī shàng zài zhàn ér zhào zài shèng qín
秦国和赵国在黄河与漳水一带交战,两次战斗赵国都战胜了秦国;
zhàn wū fān wú zhī xià zài zhàn yòu shèng qín
在番吾城下交战,两次战斗又战胜了秦国。
sì zhàn zhī hòu zhào zhī wáng zú shù shí wàn hán dān jǐn cún suī yǒu zhàn shèng zhī míng ér guó yǐ pò yǐ
四次战争之后,赵国损失了数十万士兵,只剩下邯郸城勉强存在,虽然有战胜的名声,但国家已经残破了。
shì hé yě
这是为什么呢?
qín qiáng ér zhào ruò
这是因为秦国强大而赵国弱小。
jīn qín chu jià nǚ qǔ fù wèi kūn dì zhī guó
“现在秦国和楚国通婚嫁娶,结为兄弟之国。
hán xiàn yí yáng
韩国献出了宜阳;
liáng xiào hé wài
魏国交出了河外地区;
zhào rù cháo miǎn chí gē hé jiān yǐ shì qín
赵国到渑池朝见,割让河间地区来侍奉秦国。
dài wáng bù shì qín qín qū hán liáng gōng qí zhī nán dì xī zhào bīng dù qīng hé zhǐ bó guān lín zī jí mò fēi wáng zhī yǒu yě
大王如果不侍奉秦国,秦国就会驱使韩国、魏国攻打齐国的南部,调动赵国的全部军队渡过清河,直指博关,那么临淄、即墨就不再是大王所有了。
guó yī rì jiàn gōng suī yù shì qín bù kě de yě
国家一旦被攻打,即使想侍奉秦国,也来不及了。
shì gù yuán dài wáng shú jì zhī yě
因此希望大王仔细考虑这件事。
qí wáng yuē qí pì lòu yǐn jū dōng hǎi zhī shàng wèi cháng wén shè jì zhī cháng lì yě
齐王说:“齐国地处偏僻,隐居在东海边上,从未听说过国家长远的利益。
nǎi xǔ zhāng yí
”于是答应了张仪。
zhāng yí qù xi shuō zhào wáng yuē bì yì qín wáng shǐ shǐ chén xiào yú jì wū dài wáng
张仪离开后,向西去游说赵王说:“敝国秦王派使臣向大王献上愚见。
dài wáng shōu lǜ tiān xià yǐ bīn qín qín bīng bù gǎn chū hán gǔ guān shí wǔ nián
大王联合天下诸侯来对抗秦国,秦军十五年不敢出函谷关。
dài wáng zhī wēi xíng wū shān dōng bì yì kǒng jù shè fú shàn jiǎ lì bīng shì chē qí xí chí shè lì tián jī sù shǒu sì fēng zhī nèi chóu jū shè chù bù gǎn dòng yáo wéi dài wáng yǒu yì dū guò zhī yě
大王的威名传遍崤山以东,敝国恐惧屈服,修整铠甲,磨砺兵器,装饰车马,练习骑射,努力耕种,积蓄粮食,坚守四方边境,忧愁恐惧地生活,不敢轻举妄动,只等大王有意责备我们。
jīn yǐ dài wáng zhī lì jǔ bā shǔ bìng hàn zhōng bāo liǎng zhōu qiān jiǔ dǐng shǒu bái mǎ zhī jīn
“如今凭借大王的力量,夺取了巴蜀,吞并了汉中,包围了东周和西周,迁移了九鼎,驻守白马渡口。
qín suī pì yuǎn rán ér xīn fèn hán nù zhī rì jiǔ yǐ
秦国虽然地处偏远,但心中怀恨愤怒已经很久了。
jīn qín yǒu bì jiǎ diāo bīng jūn wū miǎn chí yuán dù hé yú zhāng jù fān wú huì hán dān zhī xià yuán yǐ jiǎ zǐ hé zhàn yǐ zhèng yīn zhòu zhī shì jìng shǐ shǐ chén xiān wén zuǒ yòu
现在秦国有破旧的铠甲和疲惫的士兵,驻扎在渑池,希望渡过黄河,越过漳水,占据番吾,在邯郸城下会战,希望在甲子日决战,以效仿当年周武王讨伐商纣王的事迹,恭敬地派使臣先来告知大王的左右。
fán dài wáng zhī suǒ xìn wéi cóng zhě shì sū qín
“大凡大王所信任的合纵策略,是依靠苏秦。
sū qín yíng huò zhū hóu yǐ shì wèi fēi yǐ fēi wéi shì yù fǎn qí guó ér zì lìng chē liè wū shì
苏秦迷惑诸侯,把对的当成错的,把错的当成对的,想要颠覆齐国,结果自己落得在街市上车裂而死的下场。
fu tiān xià zhī bù kě yī yì míng yǐ
天下不可能统一,这已经很清楚了。
jīn chu yǔ qín wèi kūn dì zhī guó ér hán liáng chēng wéi dōng fān zhī chén qí xiàn yú yán zhī de cǐ duàn zhào zhī yòu bì yě
如今楚国与秦国结为兄弟之国,韩国和魏国也自称是秦国东边的藩属臣子,齐国献出了盛产鱼盐的土地,这就等于斩断了赵国的右臂。
fu duàn yòu bì ér yú rén dòu shī qí dǎng ér gū jū qiú yù wú wēi qǐ kě de hu
断了右臂还要与人搏斗,失去盟友而孤立无援,想要不陷入危险,怎么可能呢?
jīn qín fā sān jiāng jūn qí yī jūn sāi wǔ dào gào qí shǐ xīng shī dù qīng hé jūn wū hán dān zhī dōng
现在秦国派出三位将军:一支军队堵住午道,通知齐国派兵渡过清河,驻扎在邯郸以东;
yī jūn jūn chéng gāo qū hán liáng jūn wū hé wài
一支军队驻扎在成皋,驱使韩国和魏国的军队到黄河以南;
yī jūn jūn wū miǎn chí
一支军队驻扎在渑池。
yuē sì guó wèi yī yǐ gōng zhào zhào bì sì fēn qí de
约定四国联合起来攻打赵国,赵国必定会被瓜分成四份。
shì gù bù gǎn nì yì yǐn qíng xiān yǐ wén wū zuǒ yòu
因此我不敢隐瞒真实想法,先向您禀报。
chén qiè wèi dài wáng jì mò rú yǔ qín wáng yù wū miǎn chí miàn xiāng jiàn ér kǒu xiāng jié qǐng àn bīng wú gōng
我私下为大王谋划,不如与秦王在渑池会面,当面交谈缔结盟约,请求秦国按兵不动,停止进攻。
yuán dài wáng zhī dìng jì
希望大王能下定决心。
zhào wáng yuē xiān wáng zhī shí fèng yáng jūn zhuān quán shàn shì bì qī xiān wáng dú shàn wǎn shì guǎ rén jū shǔ shī fū bù yǔ guó móu jì
赵王说:“先王在位时,奉阳君独揽大权,欺瞒先王,独自掌控国事,我当时跟着师傅学习,没有参与国家决策。
xiān wáng qì qún chén guǎ rén nián yòu fèng sì zhī rì xīn xīn gù qiè yí yān yǐ wéi yī cóng bù shì qín fēi guó zhī cháng lì yě
先王去世后,我年纪还小,继位不久,心里本来就暗自怀疑,认为一味合纵不侍奉秦国,并非国家的长远利益。
nǎi qiě yuán biàn xīn yì lǜ gē dì xiè qián guò yǐ shì qín
于是打算改变主意,割让土地来弥补以前的过错,以侍奉秦国。
fāng jiāng yuē chē qū xíng shì wén shǐ zhě zhī míng zhào
正要准备车马前往,恰好听到使者您明确的指教。”
zhào wáng xǔ zhāng yí zhāng yí nǎi qù
赵王答应了张仪,张仪便离开了。
běi zhī yàn shuō yān zhāo wáng yuē dài wáng zhī suǒ qīn mò rú zhào
他向北前往燕国,游说燕昭王说:“大王最亲近的国家莫过于赵国。
xī zhào xiāng zi cháng yǐ qí zǐ wèi dài wáng qī yù bìng dài yuē yǔ dài wáng yù wū gōu zhù zhī sāi
从前赵襄子曾把自己的姐姐嫁给代王为妻,想要吞并代国,邀请代王在句注关塞会面。
nǎi lìng gōng rén zuò wéi jīn dòu zhǎng qí wěi lìng kě yǐ jī rén
他命令工匠制作了一把长柄的金斗,让它能够用来击打人。
yǔ dài wáng yǐn yīn gào chú rén yuē jí jiǔ hān lè jìn rè chuò fǎn dòu yǐ jī zhī
在与代王饮酒时,暗中吩咐厨师说:‘等到酒喝得正酣、气氛热烈时,就送上热汤,趁机翻转金斗击打他。’
wū shì jiǔ hān lè jìn rè chuò chú rén jìn zhēn yīn fǎn dòu yǐ jī dài wáng shā zhī wáng nǎo tú dì
于是当酒宴达到高潮时,送上热汤,厨师上前斟酒,趁机翻转金斗击打代王,杀死了他,代王的脑浆流了一地。
qí zǐ wén zhī yīn mó jī yǐ zì cì gù zhì jīn yǒu mó jī zhī shān
赵襄子的姐姐听说后,就用发簪磨尖自杀了,所以至今还有摩笄山。
dài wáng zhī wáng tiān xià mò bù wén
代王的死,天下无人不知。
fu zhào wáng zhī hěn lì wú qīn dài wáng zhī suǒ míng jiàn qiě yǐ zhào wáng wèi kě qīn hu
赵王的凶狠暴戾、不念亲情,大王您看得很清楚,难道还认为赵王是可以亲近的吗?
zhào xīng bīng gōng yàn zài wéi yàn dōu ér jié dài wáng dài wáng gē shí chéng yǐ xiè
赵国曾出兵攻打燕国,两次包围燕国都城并胁迫大王,大王被迫割让十座城池来谢罪。
jīn zhào wáng yǐ rù cháo miǎn chí xiào hé jiān yǐ shì qín
如今赵王已经到渑池朝见秦王,献上河间之地来侍奉秦国。
jīn dài wáng bù shì qín qín xià jiǎ yún zhōng jiǔ yuán qū zhào ér gōng yàn zé yì shuǐ cháng chéng fēi dài wáng zhī yǒu yě
如果大王您不侍奉秦国,秦国就会出兵云中、九原,驱使赵国来攻打燕国,那么易水、长城一带就不再属于大王您了。
qiě jīn shí zhào zhī wū qín yóu jùn xiàn yě bù gǎn wàng jǔ shī yǐ gōng fá
况且现在赵国对于秦国来说就像郡县一样,不敢擅自发兵攻伐别国。
jīn wáng shì qín qín wáng bì xǐ zhào bù gǎn wàng dòng shì xi yǒu qiáng qín zhī yuán ér nā mó qí zhào zhī huàn shì gù yuán dài wáng shú jì zhī
如果大王您侍奉秦国,秦王必定高兴,赵国也不敢轻举妄动,这样西面有强大秦国的援助,南面没有齐国、赵国的祸患,因此希望大王您仔细考虑这件事。
yàn wáng yuē guǎ rén mán yí pì chǔ suī dà nán zi cái rú yīng r yán bù zú yǐ cǎi zhèng jì
燕王说:“我身处偏僻的蛮夷之地,虽然是个大男人,才智却像婴儿一样,说的话不足以采纳来制定正确的策略。
jīn shàng kè xìng jiào zhī qǐng xī miàn ér shì qín xiàn héng shān zhī wěi wǔ chéng
如今承蒙贵客指教,我请求面向西方侍奉秦国,并献上恒山末端的五座城池。
yàn wáng tīng yí
”燕王听从了张仪的建议。
yí guī bào wèi zhì xián yáng ér qín huì wáng zú wǔ wáng lì
张仪返回报告,还没到咸阳,秦惠王就去世了,秦武王即位。
wǔ wáng zì wèi tài zǐ shí bù shuō zhāng yí jí jí wèi qún chén duō chán zhāng yí yuē wú xìn zuǒ yòu mài guó yǐ qǔ róng
秦武王从做太子时就不喜欢张仪,等到即位后,群臣大多诋毁张仪说:“他毫无信用,左右摇摆,出卖国家以求取容身。
qín bì fù yòng zhī kǒng wèi tiān xià xiào
秦国如果再任用他,恐怕会被天下人耻笑。
zhū hóu wén zhāng yí yǒu què wǔ wáng jiē pàn héng fù hé cóng
”诸侯听说张仪与秦武王有嫌隙,都背叛了连横策略,再次联合起来实行合纵。
qín wǔ wáng yuán nián qún chén rì yè è zhāng yí wèi yǐ ér qí ràng yòu zhì
秦武王元年,群臣日夜不停地诋毁张仪,这时齐国的责备又来了。
zhāng yí jù zhū nǎi yīn wèi qín wǔ wáng yuē yí yǒu yú jì yuán xiào zhī
张仪害怕被杀,于是趁机对秦武王说:“我有个愚笨的计策,希望献给大王。
wáng yuē nài hé
”武王说:“什么计策?
duì yuē wèi qín shè jì jì zhě dōng fāng yǒu dà biàn rán hòu wáng kě yǐ duō gē de dì yě
”张仪回答说:“为秦国社稷考虑,东方诸侯国发生大乱,然后大王就可以趁机多割取土地。
jīn wén qí wáng shén zēng yí yí zhī suǒ zài bì xīng shī fá zhī
如今听说齐王非常憎恨我,我在哪里,齐国必定发兵攻打那里。
gù yí yuán qǐ qí bù xiào zhī shēn zhī liáng qí bì xīng shī ér fá liáng
所以我希望让我这个不成器的人到魏国去,齐国必定会发兵攻打魏国。
liáng qí zhī bīng lián wū chéng xià ér bù néng xiāng qù wáng yǐ qí jiān fá hán rù sān chuān chū bīng hán gǔ ér wú fá yǐ lín zhōu jì qì bì chū
魏国和齐国的军队在城下交战,相持不下,大王趁这个时机攻打韩国,进入三川地区,出兵函谷关但不进攻,以此兵临周王室,周天子必定会献出祭器。
xié tiān zi àn tú jí cǐ wáng yè yě
挟持天子,掌握地图和户籍,这是成就王业的机会。
qín wáng yǐ wéi rán nǎi jù gé chē sān shí chéng rù yí zhī liáng
”秦武王认为有道理,于是准备了三十辆兵车,送张仪到魏国。
qí guǒ xīng shī fá zhī
齐国果然发兵攻打魏国。
liáng āi wáng kǒng
魏哀王很害怕。
zhāng yí yuē wáng wù huàn yě qǐng lìng ba qí bīng
张仪说:“大王不必担忧,请让我让齐国退兵。
nǎi shǐ qí shè rén féng xǐ zhī chu jiè shǐ zhī qí wèi qí wáng yuē wáng shén zēng zhāng yí
”于是派他的门客冯喜到楚国,借楚国的使者前往齐国,对齐王说:“大王非常憎恨张仪;
suī rán yì hòu yǐ wáng zhī tuō yí wū qín yě
尽管如此,大王把张仪托付给秦国的做法也太过分了!
qí wáng yuē guǎ rén zēng yí yí zhī suǒ zài bì xīng shī fá zhī hé yǐ tuō yí
齐王说:“我憎恨张仪,张仪在哪里,我一定发兵攻打那里,怎么会托付张仪呢?
duì yuē shì nǎi wáng zhī tuō yí yě
”回答说:“这正是大王托付张仪的方式。
fu yí zhī chū yě gù yǔ qín wáng yuē yuē wèi wáng jì zhě dōng fāng yǒu dà biàn rán hòu wáng kě yǐ duō gē de dì
张仪离开秦国时,本来就和秦王约定说:‘为大王考虑,东方发生大变动,然后大王就可以多割取土地。
jīn qí wáng shén zēng yí yí zhī suǒ zài bì xīng shī fá zhī
现在齐王非常憎恨张仪,张仪在哪里,齐王一定发兵攻打那里。
gù yí yuán qǐ qí bù xiào zhī shēn zhī liáng qí bì xīng shī fá zhī
所以张仪愿意献上自己这不才之身前往魏国,齐国必定发兵攻打魏国。
qí liáng zhī bīng lián wū chéng xià ér bù néng xiāng qù wáng yǐ qí jiān fá hán rù sān chuān chū bīng hán gǔ ér wú fá yǐ lín zhōu jì qì bì chū
齐国和魏国的军队在城下交战而无法撤离,大王趁这个时机攻打韩国,进入三川地区,出兵函谷关而不进攻,以此逼近周王室,周王室的祭器必定会献出。
xié tiān zi àn tú jí cǐ wáng yè yě
挟持天子,掌握地图和户籍,这是称王天下的大业。
qín wáng yǐ wéi rán gù jù gé chē sān shí chéng ér rù zhī liáng yě
’秦王认为有道理,所以准备了三十辆兵车送张仪进入魏国。
jīn yí rù liáng wáng guǒ fá zhī shì wáng nèi bà guó ér wài fá yǔ guó guǎng lín dí yǐ nèi zì lín ér xìn yí wū qín wáng yě
现在张仪进入魏国,大王果然攻打魏国,这是大王对内使国家疲惫而对外攻打盟国,广泛树敌而使自己陷入困境,并且让秦王相信了张仪。
cǐ chén zhī suǒ wèi tuō yí yě
这就是我所说的‘托付张仪’。
qí wáng yuē shàn
”齐王说:“好。
nǎi shǐ jiě bīng
”于是下令撤兵。
zhāng yí xiāng wèi yī suì zú wū wèi yě
张仪担任魏国相国一年,在魏国去世。
chén zhěn zhě yóu shuì zhī shì
陈轸,是游说之士。
yǔ zhāng yí jù shì qín huì wáng jiē guì zhòng zhēng chǒng
和张仪一起侍奉秦惠王,都地位尊贵,争相得宠。
zhāng yí è chén zhěn wū qín wáng yuē zhěn zhòng bì qīng shǐ qín chu zhī jiān jiāng wèi guó jiāo yě
张仪在秦王面前诋毁陈轸说:“陈轸携带重金频繁出使秦国和楚国之间,本应是为了国家的外交。
jīn chu bù jiā shàn wū qín ér shàn zhěn zhě zhěn zì wèi hòu ér wèi wáng báo yě
现在楚国没有对秦国更加友好却对陈轸友好,这是因为陈轸为自己谋利多而为大王谋利少。
qiě zhěn yù qù qín ér zhī chu wáng hú bù tīng hu
而且陈轸想要离开秦国前往楚国,大王为什么不听任他呢?
wáng wèi chén zhěn yuē wú wén zi yù qù qín zhī chu yǒu zhī hu
”秦王对陈轸说:“我听说你想要离开秦国前往楚国,有这回事吗?
zhěn yuē rán
”陈轸说:“是的。
wáng yuē yí zhī yán guǒ xìn yǐ
”秦王说:“张仪的话果然是真的。
zhěn yuē fēi dú yí zhī zhī yě háng dào zhī shì jǐn zhī zhī yǐ
”陈轸说:“不只是张仪知道,路上行走的人全都知道了。
xī zǐ xū zhōng wū qí jūn ér tiān xià zhēng yǐ wéi chén zēng shēn xiào wū qí qīn ér tiān xià yuán yǐ wéi zi
从前伍子胥忠于他的君主而天下诸侯争着要他做臣子,曾参孝顺他的父母而天下人都希望有他这样的儿子。
gù mài pú qiè bù chū lǘ xiàng ér shòu zhě liáng pú qiè yě
所以卖仆妾不出巷子就能卖掉的,是好仆妾;
chū fù jià wū xiāng qū zhě liáng fù yě
被休弃的妻子能在本地嫁出去的,是好女人。
jīn zhěn bù zhōng qí jūn chu yì hé yǐ zhěn wèi zhōng hu
如今陈轸不忠于自己的君主,楚国又凭什么认为陈轸是忠臣呢?
zhōng qiě jiàn qì zhěn bù zhī chu hé guī hu
忠心尚且被抛弃,陈轸不去楚国还能去哪里呢?
wáng yǐ qí yán wéi rán suì shàn dài zhī
”秦王认为他的话有道理,于是善待他。
jū qín jī nián qín huì wáng zhōng xiāng zhāng yí ér chén zhěn bēn chu
在秦国住了一年,秦惠王最终任命张仪为相,陈轸就投奔了楚国。
chu wèi zhī zhòng yě ér shǐ chén zhěn shǐ wū qín
楚国并不重用他,却派他出使秦国。
guò liáng yù jiàn xī shǒu
路过魏国时,想见犀首。
xī shǒu xiè fú jiàn
犀首推辞不见。
zhěn yuē wú wéi shì lái gōng bú jiàn zhěn zhěn jiāng xíng bù dé dài yì rì
陈轸说:“我是为要事而来,您不见我,我就要走了,不能等到以后。”
xī shǒu jiàn zhī
犀首便见了他。
chén zhěn yuē gōng hé hǎo yǐn yě
陈轸问:“您怎么这么喜欢喝酒呢?”
xī shǒu yuē wú shì yě
犀首说:“没事可做啊。”
yuē wú qǐng lìng gōng yàn shì kě hu
陈轸说:“我让您忙起来,可以吗?”
yuē nài hé
犀首问:“怎么做?”
yuē tián xū yuē zhū hóu cóng qīn chǔ wáng yí zhī wèi xìn yě
陈轸说:“田需邀约诸侯合纵结亲,楚王怀疑他,还不相信。
gōng wèi wū wáng yuē chén yǔ yàn zhào zhī wáng yǒu gù shù shǐ rén lái yuē wú shì hé bù xiāng jiàn yuán yè xíng wū wáng
您对魏王说:‘我与燕王、赵王有交情,他们多次派人来,说“没事为什么不见见面”,希望我能向大王请求出行。’
wáng suī xǔ gōng gōng qǐng wú duō chē yǐ chē sān shí chéng kě chén zhī wū tíng míng yán zhī yàn zhào
魏王即使答应您,您也请不要多要车辆,只要三十辆车,可以陈列在庭院里,公开说要出使燕国、赵国。”
yàn zhào kè wén zhī chí chē gào qí wáng shǐ rén yíng xī shǒu
燕国、赵国的使者听说后,赶紧驾车回国报告各自的君王,派人迎接犀首。
chǔ wáng wén zhī dà nù yuē tián xū yǔ guǎ rén yuē ér xī shǒu zhī yàn zhào shì qī wǒ yě
楚王听说后大怒,说:“田需和我约定,犀首却去燕国、赵国,这是欺骗我。”
nù ér bù tīng qí shì
一怒之下就不再理会合纵的事。
qí wén xī shǒu zhī běi shǐ rén yǐ shì wěi yān
齐国听说犀首北上,派人把国事委托给他。
xī shǒu suì xíng sān guó xiāng shì jiē duàn wū xī shǒu
犀首于是出行,三国的相国事务都由犀首决断。
zhěn suì zhì qín
陈轸于是到了秦国。
hán wèi xiāng gōng jī nián bù jiě
韩国和魏国互相攻打,持续了一年还没停战。
qín huì wáng yù jiù zhī wèn wū zuǒ yòu
秦惠王想出兵干预,就询问身边大臣的意见。
zuǒ yòu huò yuē jiù zhī biàn huò yuē wù jiù biàn huì wáng wèi néng wèi zhī jué
大臣们有的说救援有利,有的说不救援有利,惠王一时难以决断。
chén zhěn shì zhì qín huì wáng yuē zi qù guǎ rén zhī chu yì sī guǎ rén bù
这时陈轸正好来到秦国,惠王问他:“你离开我去了楚国,还会想念我吗?
chén zhěn duì yuē wáng wén fu yuè rén zhuāng què hu
”陈轸回答说:“大王听说过越国人庄舄的故事吗?
wáng yuē bù wén
”惠王说:“没听说过。
yuē yuè rén zhuāng què shì chu zhí guī yǒu qǐng ér bìng
”陈轸说:“越国人庄舄在楚国做了高官,不久生了病。
chǔ wáng yuē què gù yuè zhī bǐ xì rén yě jīn shì chu zhí guī guì fù yǐ yì sī yuè bù
楚王问:‘庄舄原本是越国偏远地方的平民,如今在楚国身居高位,富贵了,还会思念越国吗?
zhōng xiè duì yuē fán rén zhī sī gù zài qí bìng yě
’侍从官回答说:‘大凡人思念故乡,往往在生病时流露出来。
bǐ sī yuè zé yuè shēng bù sī yuè zé chu shēng
他若思念越国就会发出越地的口音,不思念就会用楚地的口音。
shǐ rén wǎng tīng zhī yóu shàng yuè shēng yě
’楚王派人去探听,庄舄果然还在用越地的口音说话。
jīn chén suī qì zhú zhī chu qǐ néng wú qín shēng zāi
现在我虽然被放逐到了楚国,又怎能忘记秦国的声音呢!
huì wáng yuē shàn
”惠王说:“说得好。
jīn hán wèi xiāng gōng jī nián bù jiě huò wèi guǎ rén jiù zhī biàn huò yuē wù jiù biàn guǎ rén bù néng jué yuán zǐ wèi zi zhǔ jì zhī yú wèi guǎ rén jì zhī
如今韩魏两国交战,一年未停,有人劝我救援有利,有人说不救援有利,我无法决定,希望你在为你的君主谋划之余,也替我考虑一下。
chén zhěn duì yuē yì cháng yǒu yǐ fu biàn zhuāng zi cì hǔ wén wū wáng zhě hu
”陈轸回答说:“大王是否听说过卞庄子刺虎的故事?
zhuāng zi yù cì hǔ guǎn shù zǐ zhǐ zhī yuē liǎng hǔ fāng qiě shí niú shí gān bì zhēng zhēng zé bì dòu dòu zé dà zhě shāng xiǎo zhě sǐ cóng shāng ér cì zhī yī jǔ bì yǒu shuāng hǔ zhī míng
卞庄子正要刺杀老虎,旅馆的伙计拦住他说:‘两只老虎正在吃一头牛,吃得兴起必然会争斗,争斗起来大的会受伤,小的会死掉,你等到那时再刺杀受伤的老虎,就能一举获得两只老虎。
biàn zhuāng zi yǐ wéi rán lì xū zhī
’卞庄子觉得有理,就站在旁边等待。
yǒu qǐng liǎng hǔ guǒ dòu dà zhě shāng xiǎo zhě sǐ
过了一会儿,两只老虎果然打了起来,大的受伤,小的死了。
zhuāng zi cóng shāng zhě ér cì zhī yī jǔ guǒ yǒu shuāng hǔ zhī gōng
卞庄子趁机刺杀伤虎,果然一举得到两只老虎。
jīn hán wèi xiāng gōng jī nián bù jiě shì bì dà guó shāng xiǎo guó wáng cóng shāng ér fá zhī yī jǔ bì yǒu liǎng shí
现在韩魏两国相攻,一年未解,结果必定是大国受损,小国灭亡,那时再趁机进攻,就能一举获得双重利益。
cǐ yóu zhuāng zi cì hǔ zhī lèi yě
这正和卞庄子刺虎的道理一样。
chén zhǔ yǔ wáng hé yì yě
我的君主和大王的考虑并没有什么不同。
huì wáng yuē shàn
”惠王说:“说得好。
zú fú jiù
”秦国最终没有出兵救援。
dà guó guǒ shāng xiǎo guó wáng qín xīng bīng ér fá dà kè zhī
后来大国果然受损,小国灭亡,秦国趁机发兵进攻,取得了大胜。
cǐ chén zhěn zhī jì yě
这是陈轸的计谋。
xī shǒu zhě wèi zhī yīn jìn rén yě míng yǎn xìng gōng sūn shì
犀首是魏国阴晋人,名叫衍,姓公孙。
yǔ zhāng yí bù shàn
他与张仪关系不好。
zhāng yí wèi qín zhī wèi wèi wáng xiāng zhāng yí
张仪为了秦国来到魏国,魏王任命张仪为相国。
xī shǒu fú lì gù lìng rén wèi hán gōng shū yuē zhāng yí yǐ hé qín wèi yǐ qí yán yuē wèi gōng nán yáng qín gōng sān chuān
犀首觉得对自己不利,就派人去对韩国的公叔说:“张仪已经让秦国和魏国联合了,他说‘魏国攻打南阳,秦国攻打三川’。
wèi wáng suǒ yǐ guì zhāng zi zhě yù de hán de yě
魏王之所以看重张仪,是想得到韩国的土地。
qiě hán zhī nán yáng yǐ jǔ yǐ zi hé bù shǎo wěi yān yǐ wéi yǎn gōng zé qín wèi zhī jiāo kě cuò yǐ
况且韩国的南阳已经被攻下了,您何不稍微分一些功劳给我公孙衍,这样秦魏的联盟就可以被破坏了。
rán zé wèi bì tú qín ér qì yí shōu hán ér xiāng yǎn
这样一来,魏国必定会算计秦国而抛弃张仪,拉拢韩国而让我公孙衍当相国。
gōng shū yǐ wéi biàn yīn wěi zhī xī shǒu yǐ wéi gōng
”公叔认为有道理,就把一些功劳让给了犀首。
guǒ xiāng wèi
犀首果然当上了魏国的相国。
zhāng yí qù
张仪离开了魏国。
yì qú jūn cháo wū wèi
义渠国的君主来魏国朝见。
xī shǒu wén zhāng yí fù xiāng qín hài zhī
犀首听说张仪又当了秦国的相国,很忌恨他。
xī shǒu nǎi wèi yì qú jūn yuē dào yuǎn bù dé fù guò qǐng yè shì qíng
犀首就对义渠君说:“路途遥远,以后恐怕难再见面,请让我告诉您一些实情。
yuē zhōng guó wú shì qín de shāo duō fén yú jūn zhī guó
”他说:“中原各国如果太平无事,秦国就会烧杀抢掠您的国家;
yǒu shì qín jiāng qīng shǐ zhòng bì shì jūn zhī guó
如果中原有事,秦国就会派使者带着厚礼来讨好您的国家。
qí hòu wǔ guó fá qín
”后来五国联合攻打秦国。
huì chén zhěn wèi qín wáng yuē yì qú jūn zhě mán yí zhī xián jūn yě bù rú lù zhī yǐ fǔ qí zhì
正好陈轸对秦王说:“义渠君是蛮夷中贤明的君主,不如送他礼物来安抚他。
qín wáng yuē shàn
”秦王说:“好。
nǎi yǐ wén xiù qiān chún fù nǚ bǎi rén yí yì qú jūn
”于是送了一千匹锦绣和一百名美女给义渠君。
yì qú jūn zhì qún chén ér móu yuē cǐ gōng sūn yǎn suǒ wèi yá
义渠君召集群臣商议说:“这难道就是公孙衍所说的情况吗?
nǎi qǐ bīng xí qín dà bài qín rén li bó zhī xià
”于是发兵袭击秦国,在李伯城下大败秦军。
zhāng yí yǐ zú zhī hòu xī shǒu rù xiàng qín
张仪去世以后,犀首进入秦国当了相国。
cháng pèi wǔ guó zhī xiāng yìn wèi yuē zhǎng
他曾同时佩戴五国的相印,担任盟约的领袖。
tài shǐ gōng yuē sān jìn duō quán biàn zhī shì fu yán cóng héng qiáng qín zhě dà dǐ jiē sān jìn zhī rén yě
太史公评论说:三晋地区出了很多善于权谋机变的人,那些主张合纵连横、游说强秦的,大多都是三晋人。
fu zhāng yí zhī xíng shì shén wū sū qín rán shì è sū qín zhě yǐ qí xiān sǐ ér yí zhèn bào qí duǎn yǐ fú qí shuō chéng qí héng dào
张仪的所作所为比苏秦更过分,但世人之所以厌恶苏秦,是因为他死得早,而张仪趁机揭露他的短处来宣扬自己的主张,成就了他的连横策略。
yào zhī cǐ liǎng rén zhēn qīng wēi zhī shì zāi
总而言之,这两个人真是颠覆国家、制造危险的谋士啊!
yí wèi zāo shí pín bèi kùn rǔ
张仪早年没有遇到好时机,屡次遭受困顿和屈辱。
jí xiāng qín huì xiān hán hòu shǔ
等到做了秦惠王的相国,便先对付韩国,后攻取蜀地。
lián héng qí wèi qīng wēi kuáng huò
他推行连横策略,联合齐、魏,用诡诈欺骗的手段颠覆他国。
chén zhěn xié quán xī shǒu chěng yù
陈轸玩弄权术,犀首(公孙衍)放纵私欲。
rú hé sān jìn jì yǒu sī dé
为什么三晋地区,接连出现这样的人物呢?