史记 · 司马迁 · Chapter 96 of 130

七十列传·张丞相列传

PinyinModern Translation
Size

zhāng chéng xiàng cāng zhě yáng wǔ rén yě

张丞相名叫苍,是阳武人。

hǎo shū lǜ lì

喜欢研究书籍、法律和历法。

qín shí wéi yù shǐ zhǔ zhù xià fāng shū

秦朝时担任御史,负责管理宫中的文书档案。

yǒu zuì wáng guī

后来犯了罪,逃亡回家。

jí pèi gōng lüè dì guò yáng wǔ cāng yǐ kè cóng gōng nán yáng

等到沛公刘邦攻占地盘经过阳武时,张苍以门客身份跟随攻打南阳。

cāng zuò fǎ dāng zhǎn jiě yī fú zhì shēn cháng dà féi bái rú hù shí wáng líng jiàn ér guài qí měi shì nǎi yán pèi gōng shè wù zhǎn

张苍因犯法被判斩首,脱去衣服趴在刑具上,他身材高大,皮肤白皙丰满像葫芦一样,当时王陵看到后惊讶于他是个美男子,于是向沛公说情,赦免了他不杀。

suì cóng xi rù wǔ guān zhì xián yáng

于是跟随沛公向西进入武关,到达咸阳。

pèi gōng lì wèi hàn wáng rù hàn zhōng hái dìng sān qín

沛公被立为汉王,进入汉中,后来又回师平定三秦地区。

chén yú jī zǒu cháng shān wáng zhāng ěr ěr guī hàn hàn nǎi yǐ zhāng cāng wèi cháng shān shǒu

陈馀赶走了常山王张耳,张耳归附汉王,汉王于是任命张苍为常山郡守。

cóng huái yīn hóu jī zhào cāng de chén yú

跟随淮阴侯韩信攻打赵国,张苍俘获了陈馀。

zhào de yǐ píng hàn wáng yǐ cāng wèi dài xiāng bèi biān kòu

赵地平定后,汉王任命张苍为代国相国,防备边境的敌人。

yǐ ér xǐ wèi zhào xiāng xiāng zhào wáng ěr

不久调任为赵国相国,辅佐赵王张耳。

ěr zú xiāng zhào wáng áo

张耳去世后,辅佐赵王张敖。

fù xǐ xiāng dài wáng

又调任辅佐代王。

yàn wáng zāng tú fǎn gāo zǔ wǎng jī zhī

燕王臧荼造反,高祖刘邦前去讨伐。

cāng yǐ dài xiāng cóng gōng zāng tú yǒu gōng yǐ liù nián zhōng fēng wèi běi píng hóu shí yì qiān èr bǎi hù

张苍以代国相国身份跟随攻打臧荼立下功劳,在高祖六年被封为北平侯,享有食邑一千二百户。

qiān wèi jì xiāng yī yuè gèng yǐ liè hóu wéi zhǔ jì sì suì

升任为计相,一个月后,又以列侯身份担任主计四年。

shì shí xiāo hé wèi xiàng guó ér zhāng cāng nǎi zì qín shí wéi zhù xià shǐ míng xí tiān xià tú shū jì jí

这时萧何担任相国,而张苍早在秦朝时就担任柱下史,熟悉全国的图书、账册和户籍档案。

cāng yòu shàn yòng suàn lǜ lì gù lìng cāng yǐ liè hóu jū xiāng fǔ lǐng zhǔ jùn guó shàng jì zhě

张苍又擅长运用算术、音律和历法,所以命令张苍以列侯身份住在相国府,主管各郡国上报的财政统计事务。

qíng bù fǎn wáng hàn lì huáng zǐ zhǎng wèi huái nán wáng ér zhāng cāng xiāng zhī

黥布造反失败后,汉朝立皇子刘长为淮南王,张苍担任他的相国。

shí sì nián qiān wèi yù shǐ dài fū

十四年后,升任为御史大夫。

zhōu chāng zhě pèi rén yě

周昌是沛县人。

qí cóng xiōng yuē zhōu kē qín shí jiē wèi sì shuǐ zú shǐ

他的堂兄叫周苛,秦朝时两人都是泗水郡的卒史。

jí gāo zǔ qǐ pèi jī pò sì shuǐ shǒu jiān wū shì zhōu chāng zhōu kē zì zú shǐ cóng pèi gōng pèi gōng yǐ zhōu chāng wèi zhí zhì zhōu kē wèi kè

等到高祖刘邦在沛县起兵,攻破泗水郡的郡守和监御史,于是周昌、周苛从卒史职位上跟随沛公,沛公任命周昌为掌旗官,周苛为门客。

cóng rù guān pò qín

自从进入函谷关,打败了秦军。

pèi gōng lì wèi hàn wáng yǐ zhōu kē wèi yù shǐ dài fū zhōu chāng wèi zhōng wèi

刘邦被立为汉王,任命周苛为御史大夫,周昌为中尉。

hàn wáng sì nián chu wéi hàn wáng xíng yáng jí hàn wáng dùn chū qù ér shǐ zhōu kē shǒu xíng yáng chéng

汉王四年,楚军将汉王围困在荥阳,形势危急,汉王逃脱离去,而让周苛守卫荥阳城。

chu pò xíng yáng chéng yù lìng zhōu kē jiāng

楚军攻破荥阳城,想命令周苛担任将领。

kē mà yuē ruò qù jiàng hàn wáng

周苛骂道:“你们赶快投降汉王!

bù rán jīn wèi lǔ yǐ

不然的话,现在就要成为俘虏了!

xiàng yǔ nù hēng zhōu kē

”项羽大怒,烹杀了周苛。

wū shì nǎi bài zhōu chāng wèi yù shǐ dài fū

于是便任命周昌为御史大夫。

cháng cóng jī pò xiàng jí

周昌经常跟随汉王击败项羽。

yǐ liù nián zhōng yǔ xiāo cáo děng jù fēng fēng zhōu chāng wèi fén yīn hóu

在汉六年与萧何、曹参等人一同受封:封周昌为汾阴侯;

zhōu kē zi zhōu chéng yǐ fù sǐ shì fēng wèi gāo jǐng hóu

周苛的儿子周成因父亲为国事而死,被封为高景侯。

chāng wéi rén qiáng lì gǎn zhí yán zì xiāo cáo děng jiē bēi xià zhī

周昌为人刚强有力,敢于直言,连萧何、曹参等人都对他谦让有加。

chāng cháng yàn shí rù zòu shì gāo dì fāng yōng qi jī chāng hái zǒu gāo dì zhú de qí zhōu chāng xiàng wèn yuē wǒ hé rú zhǔ yě

周昌曾在刘邦闲暇时入宫奏事,高祖正搂着戚夫人,周昌转身就跑,高祖追上去,骑在周昌脖子上,问道:“我是怎样的君主?

chāng yǎng yuē bì xià jí jié zhòu zhī zhǔ yě

”周昌仰头说:“陛下就是夏桀、商纣那样的君主。

wū shì shàng xiào zhī rán yóu dàn zhōu chāng

”于是皇上笑了,但尤其敬畏周昌。

jí dì yù fèi tài zǐ ér lì qi jī zi rú yì wèi tài zǐ dà chén gù zhēng zhī mò néng de

等到皇帝想废掉太子,改立戚夫人的儿子如意为太子,大臣们坚决反对,但没能成功;

shàng yǐ liú hòu cè jí zhǐ

皇上因为留侯张良的计策就停止了。

ér zhōu chāng tíng zhēng zhī qiáng shàng wèn qí shuō chāng wéi rén chī yòu shèng nù yuē chén kǒu bù néng yán rán chén qī qī zhī qí bù kě

而周昌在朝廷上极力争辩,皇上问他理由,周昌有口吃的毛病,又非常愤怒,说:“我嘴上说不清楚,但我心里知道这不行。

bì xià suī yù fèi tài zǐ chén qī qī bù fèng zhào

陛下即使想废掉太子,我也坚决不接受诏令。

shàng xīn rán ér xiào

”皇上高兴地笑了。

jì ba lǚ hòu cè ěr wū dōng xiāng tīng jiàn zhōu chāng wèi guì xiè yuē wēi jūn tài zǐ jǐ fèi

事情结束后,吕后在东厢房侧耳倾听,见到周昌,便跪下感谢说:“要不是您,太子差点就被废了。

shì hòu qi jī zi rú yì wèi zhào wáng nián shí suì gāo zǔ yōu jí wàn suì zhī hòu bù quán yě

此后戚夫人的儿子如意被封为赵王,年仅十岁,高祖担心自己去世后他不能保全。

zhào yáo nián shǎo wèi fú xǐ yù shǐ

赵尧年纪轻轻,担任符玺御史。

zhào rén fāng yǔ gōng wèi yù shǐ dài fū zhōu chāng yuē jūn zhī shǐ zhào yáo nián suī shǎo rán qí cái yě jūn bì yì zhī shì qiě dài jūn zhī wèi

赵国人方与公对御史大夫周昌说:“您的下属赵尧,虽然年纪小,但是个奇才,您一定要特别对待他,他将来会取代您的位置。

zhōu chāng xiào yuē

周昌笑着说:

yáo nián shǎo dāo bǐ lì ěr hé néng zhì shì hu

“尧年纪轻,不过是个文书小吏罢了,怎么能达到这种地位呢!

jū qǐng zhī zhào yáo shì gāo zǔ

”过了不久,赵尧侍奉高祖。

gāo zǔ dú xīn bù lè bēi gē qún chén bù zhī shàng zhī suǒ yǐ rán

高祖独自闷闷不乐,悲愤地唱歌,大臣们都不知道皇上为什么这样。

zhào yáo jìn qǐng wèn yuē bì xià suǒ wéi bù lè fēi wéi zhào wáng nián shào ér qi fū rén yǔ lǚ hòu yǒu què yá

赵尧上前询问说:“陛下不高兴,难道不是因为赵王年纪小,而戚夫人和吕后有矛盾吗?

bèi wàn suì zhī hòu ér zhào wáng bù néng zì quán hu

担心万岁之后赵王不能保全自己吗?

gāo zǔ yuē rán

”高祖说:“是的。

wú sī yōu zhī bù zhī suǒ chū

我私下里为此忧虑,不知道该怎么办。

yáo yuē bì xià dú yi wèi zhào wáng zhì guì qiáng xiāng jí lǚ hòu tài zǐ qún chén sù suǒ jìng dàn nǎi kě

”赵尧说:“陛下应该专门为赵王安排一位地位高、能力强、而且吕后、太子以及大臣们一向敬畏的国相才行。

gāo zǔ yuē rán

”高祖说:“是的。

wú niàn zhī yù rú shì ér qún chén shuí kě zhě

我也这么想,但大臣中谁合适呢?

yáo yuē yù shǐ dài fū zhōu chāng qí rén jiān rěn zhì zhí qiě zì lǚ hòu tài zǐ jí dà chén jiē sù jìng dàn zhī

”赵尧说:“御史大夫周昌,这个人坚毅耿直,而且吕后、太子和大臣们一向都敬畏他。

dú chāng kě

只有周昌可以。

gāo zǔ yuē shàn

”高祖说:“好。”

wū shì nǎi zhào zhōu chāng wèi yuē wú yù gù fán gōng gōng qiáng wèi wǒ xiāng zhào wáng

”于是高祖召见周昌,对他说:“我想一定要麻烦您,您勉强为我做赵王的国相吧。

zhōu chāng qì yuē chén chū qǐ cóng bì xià bì xià dú nài hé zhōng dào ér qì zhī wū zhū hóu hu

”周昌哭着说:“我从一开始就跟随陛下,陛下为什么中途把我抛弃到诸侯国去呢?

gāo zǔ yuē wú jí zhī qí zuǒ qiān rán wú sī yōu zhào wáng niàn fēi gōng wú kě zhě

”高祖说:“我非常清楚这是降职,但我私下为赵王担忧,想来想去除了您没有合适的人。

gōng bù dé yǐ qiáng xíng

您就勉强去吧!

wū shì xǐ yù shǐ dài fū zhōu chāng wèi zhào xiāng

”于是调任御史大夫周昌为赵相。

jì xíng jiǔ zhī gāo zǔ chí yù shǐ dài fū yìn nòng zhī yuē shuí kě yǐ wèi yù shǐ dài fū zhě

周昌走了很久以后,高祖拿着御史大夫的官印把玩着,说:“谁可以担任御史大夫呢?

shú shì zhào yáo yuē wú yǐ yì yáo

”仔细看着赵尧,说:“没有人能代替赵尧。

suì bài zhào yáo wèi yù shǐ dài fū

”于是任命赵尧为御史大夫。

yáo yì qián yǒu jūn gōng shí yì jí yǐ yù shǐ dài fū cóng jī chén xī yǒu gōng fēng wèi jiāng yì hòu

赵尧以前也有军功和封地,后来以御史大夫的身份跟随高祖攻打陈豨有功,被封为江邑侯。

gāo zǔ bēng lǚ tài hòu shǐ shǐ zhào zhào wáng qí xiāng zhōu chāng lìng wáng chēng jí bù xíng

高祖去世后,吕太后派使者召赵王进京,赵相周昌让赵王推说有病不去。

shǐ zhě sān fǎn zhōu chāng gù wèi bù qiǎn zhào wáng

使者往返多次,周昌坚决不送赵王去。

wū shì gāo hòu huàn zhī nǎi shǐ shǐ zhào zhōu chāng

于是吕后对此感到忧虑,就派使者召周昌进京。

zhōu chāng zhì yè gāo hòu gāo hòu nù ér mà zhōu chāng yuē ěr bù zhī wǒ zhī yuàn qi shì hu

周昌到了京城,拜见吕后,吕后生气地骂周昌说:“你不知道我恨戚夫人吗?

ér bù qiǎn zhào wáng hé

你却不把赵王送回来,为什么?

chāng jì zhēng gāo hòu shǐ shǐ zhào zhào wáng zhào wáng guǒ lái

”周昌被召来后,吕后派人去召赵王,赵王果然来了。

zhì cháng ān yuè yú yǐn yào ér sǐ

到了长安一个多月,喝毒药死了。

zhōu chāng yīn xiè bìng bù cháo jiàn sān suì ér sǐ

周昌于是称病不上朝,三年后去世。

hòu wǔ suì gāo hòu wén yù shǐ dài fū jiāng yì hòu zhào yáo gāo zǔ shí dìng zhào wáng rú yì zhī huà nǎi dǐ yáo zuì yǐ guǎng ā hòu rèn áo wèi yù shǐ dài fū

五年后,吕后听说御史大夫江邑侯赵尧在高祖时曾策划保护赵王如意,就治了赵尧的罪,让广阿侯任敖当御史大夫。

rèn áo zhě gù pèi yù lì

任敖原来是沛县的狱吏。

gāo zǔ cháng bì lì lì xì lǚ hòu yù zhī bù jǐn

高祖曾经躲避官吏追捕,官吏抓了吕后,对她不礼貌。

rèn áo sù shàn gāo zǔ nù jī shāng zhǔ lǚ hòu lì

任敖一向和高祖关系好,很生气,打伤了看管吕后的官吏。

jí gāo zǔ chū qǐ áo yǐ kè cóng wèi yù shǐ shǒu fēng èr suì gāo zǔ lì wèi hàn wáng dōng jī xiàng jí áo qiān wéi shàng dǎng shǒu

等到高祖刚起兵时,任敖以门客身份跟随,当了御史,守卫丰邑两年,高祖当了汉王,向东攻打项羽,任敖升任上党郡守。

chén xī fǎn shí áo jiān shǒu fēng wèi guǎng ā hòu shí qiān bā bǎi hù

陈豨造反时,任敖坚守城池,被封为广阿侯,食邑一千八百户。

gāo hòu shí wéi yù shǐ dài fū

吕后时当了御史大夫。

sān suì miǎn yǐ píng yáng hóu cáo zhú wèi yù shǐ dài fū

三年后被免职,让平阳侯曹窋当御史大夫。

gāo hòu bēng yǔ dà chén gòng zhū lǚ lù děng

吕后去世后,曹窋和大臣们一起诛杀了吕禄等人。

miǎn yǐ huái nán xiāng zhāng cāng wèi yù shǐ dài fū

曹窋被免职,让淮南国相张苍当御史大夫。

cāng yǔ jiàng hòu děng zūn lì dài wáng wèi xiào wén huáng dì

张苍和绛侯等人拥立代王为孝文皇帝。

sì nián chéng xiàng guàn yīng zú zhāng cāng wèi chéng xiàng

四年后,丞相灌婴去世,张苍当了丞相。

zì hàn xìng zhì xiào wén èr shí yú nián huì tiān xià chū dìng jiàng xiàng gōng qīng jiē jūn lì

从汉朝建立到孝文帝二十多年间,正赶上天下刚平定,将相大臣都是军官出身。

zhāng cāng wèi jì xiāng shí xù zhèng lǜ lì

张苍当计相时,整理制定了历法和音律。

yǐ gāo zǔ shí yuè shǐ zhì bà shàng yīn gù qín shí běn yǐ shí yuè wèi suì shǒu fú gé

因为高祖十月才到霸上,沿用秦朝原来以十月为岁首的做法,没有改变。

tuī wǔ dé zhī yùn yǐ wéi hàn dāng shuǐ dé zhī shí shàng hēi rú gù

推算五德循环,认为汉朝正处在水德时期,所以崇尚黑色不变。

chuī lǜ diào lè rù zhī yīn shēng jí yǐ bǐ dìng lǜ lìng

用吹律管来调整音乐,使之符合音律,并以此为标准制定法律条令。

ruò bǎi gōng tiān xià zuò chéng pǐn

就像各种工匠一样,为天下制定标准规格。

zhì wū wèi chéng xiàng zú jiù zhī gù hàn jiā yán lǜ lì zhě běn zhī zhāng cāng

等到当了丞相,最终完成了这些工作,所以汉朝谈论律历的人,都以张苍为源头。

cāng běn hǎo shū wú suǒ bù guān wú suǒ bù tōng ér yóu shàn lǜ lì

张苍原本喜爱读书,什么书都看,什么学问都通晓,尤其擅长法律和历法。

zhāng cāng dé wáng líng

张苍感激王陵的恩德。

wáng líng zhě ān guó hóu yě

王陵是安国侯。

jí cāng guì cháng fù shì wáng líng

等到张苍显贵后,常常像对待父亲一样侍奉王陵。

líng sǐ hòu cāng wèi chéng xiàng xǐ mù cháng xiān cháo líng fū rén shàng shí rán hòu gǎn guī jiā

王陵死后,张苍当了丞相,每逢休假沐浴后,总是先去朝见王陵的夫人,给她献上食物,然后才敢回家。

cāng wèi chéng xiàng shí yú nián lǔ rén gōng sūn chén shàng shū yán hàn tǔ dé shí qí fú yǒu huáng lóng dāng jiàn

张苍担任丞相十多年,鲁地人公孙臣上书谈论汉朝属于土德的时候,相应的征兆是会有黄龙出现。

zhào xià qí yì zhāng cāng zhāng cāng yǐ wéi fēi shì ba zhī

皇帝下诏把这件事交给张苍讨论,张苍认为不对,驳回了这个说法。

qí hòu huáng lóng jiàn chéng jì wū shì wén dì zhào gōng sūn chén yǐ wéi bó shì cǎo tǔ dé zhī lì zhì dù gēng yuán nián

后来黄龙在成纪县出现,于是汉文帝召见公孙臣,任命他为博士,让他草拟土德的历法制度,并更改年号。

zhāng chéng xiàng yóu cǐ zì chù xiè bìng chēng lǎo

张丞相因此自行贬退,称病说自己老了。

cāng rèn rén wèi zhōng hou dà wéi jiān lì shàng yǐ ràng cāng cāng suì bìng miǎn

张苍任用的人担任中候,大肆谋取不正当的利益,皇上因此责备张苍,张苍于是称病免职。

cāng wèi chéng xiàng shí wǔ suì ér miǎn

张苍担任丞相十五年后被免职。

xiào jǐng qián wǔ nián cāng zú shì wéi wén hóu

汉景帝前元五年,张苍去世,谥号为文侯。

zi kāng hòu dài bā nián zú

他的儿子康侯继承爵位,八年后去世。

zi lèi dài wéi hóu bā nián zuò lín zhū hóu sàng hòu jiù wèi bù jìng guó chú

康侯的儿子张类继承侯位,八年后,因为在诸侯丧事结束后就座时行为不敬,封国被废除。

chū zhāng cāng fù zhǎng bù mǎn wǔ chǐ jí shēng cāng cāng zhǎng bā chǐ yú wèi hóu chéng xiàng

当初,张苍的父亲身高不满五尺,等到生下张苍,张苍身高八尺多,封侯、担任丞相。

cāng zi fù zhǎng

张苍的儿子又长得高。

jí sūn lèi zhǎng liù chǐ yú zuò fǎ shī hóu

到了孙子张类,身高六尺多,因犯法失去侯爵。

cāng zhī miǎn xiāng hòu lǎo kǒu zhōng wú chǐ shí rǔ nǚ zǐ wèi rǔ mǔ

张苍被免去丞相职务后,年老,嘴里没有牙齿,靠吃奶为生,让女子当奶妈。

qī qiè yǐ bǎi shù cháng yùn zhě bù fù xìng

他的妻妾数以百计,凡是曾经怀孕的就不再亲近。

cāng nián bǎi yǒu yú suì ér zú

张苍活了一百多岁才去世。

shēn tú chéng xiàng jiā zhě liáng rén yǐ cái guān juě zhāng cóng gāo dì jī xiàng jí qiān wèi duì lǜ

丞相申屠嘉是梁地人,以材官蹶张的身份跟随汉高帝攻打项羽,升任队长。

cóng jī qíng bù jūn wèi dū wèi

跟随高帝攻打黥布的军队,担任都尉。

xiào huì shí wèi huái yáng shǒu

汉惠帝时期,担任淮阳郡守。

xiào wén dì yuán nián jǔ gù lì shì èr qiān dàn cóng gāo huáng dì zhě xī yǐ wéi guān nèi hóu shí yì èr shí sì rén ér shēn tú jiā shí yì wǔ bǎi hù

汉文帝元年,选拔那些原先是二千石级别的官员、曾跟随高皇帝的人,全部封为关内侯,得到食邑的有二十四人,而申屠嘉的食邑是五百户。

zhāng cāng yǐ wèi chéng xiàng jiā qiān wèi yù shǐ dài fū

张苍已经担任丞相,申屠嘉升任为御史大夫。

zhāng cāng miǎn xiāng xiào wén dì yù yòng huáng hòu dì dòu guǎng guó wèi chéng xiàng yuē kǒng tiān xià yǐ wú sī guǎng guó

张苍被免去丞相职务,孝文帝想任用皇后的弟弟窦广国为丞相,说:“我担心天下人认为我偏袒广国。”

guǎng guó xián yǒu xíng gù yù xiāng zhī niàn jiǔ zhī bù kě ér gāo dì shí dà chén yòu jiē duō sǐ yú jiàn wú kě zhě nǎi yǐ yù shǐ dài fū jiā wèi chéng xiàng yīn gù yì fēng wèi gù ān hóu

窦广国贤能有德行,所以想让他当丞相,但考虑了很久觉得不合适,而汉高祖时期的大臣又大多去世了,剩下的人里没有合适的,于是任命御史大夫申屠嘉为丞相,并沿袭他原有的封地封为故安侯。

jiā wéi rén lián zhí mén bù shòu sī yè

申屠嘉为人廉洁正直,府门不接受私人请托。

shì shí tài zhōng dài fū dèng tōng fāng lóng ài xìng shǎng cì lèi jù wàn

当时太中大夫邓通正深受宠幸,得到的赏赐累计达亿万。

wén dì cháng yàn yǐn tōng jiā qí chǒng rú shì

文帝曾到邓通家宴饮,对他的宠爱达到这种程度。

shì shí chéng xiàng rù cháo ér tōng jū shàng bàng yǒu dài màn zhī lǐ

当时丞相上朝,邓通站在皇帝身边,表现出怠慢无礼的态度。

chéng xiàng zòu shì bì yīn yán yuē bì xià ài xìng chén zé fù guì zhī

丞相汇报完政事后,趁机进言说:“陛下宠爱臣子,可以让他富贵;

zhì wū cháo tíng zhī lǐ bù kě yǐ bù sù

但朝廷的礼仪,不能不严肃!”

shàng yuē jūn wù yán wú sī zhī

皇帝说:“您别说了,我私下里会处理。”

bà cháo zuò fǔ zhōng jiā wèi xí zhào dèng tōng yì chéng xiàng fǔ bù lái qiě zhǎn tōng

退朝后,申屠嘉坐在丞相府中,写文书召邓通到丞相府,如果他不来,就要处斩邓通。

tōng kǒng rù yán wén dì

邓通害怕了,进宫告诉文帝。

wén dì yuē rǔ dì wǎng wú jīn shǐ rén zhào ruò

文帝说:“你只管去,我马上派人去叫你回来。”

tōng zhì chéng xiàng fǔ miǎn guān tú xiǎn dùn shǒu xiè

邓通来到丞相府,摘掉帽子,光着脚,磕头谢罪。

jiā zuò zì rú gù bù wéi lǐ zé yuē fu cháo tíng zhě gāo huáng dì zhī cháo tíng yě

申屠嘉安然坐着,故意不回礼,斥责道:“朝廷,是高皇帝建立的朝廷。

tōng xiǎo chén xì diàn shàng dà bù jìng dāng zhǎn

邓通你一个小臣,在殿上嬉戏,犯了大不敬之罪,应当斩首。

lì jīn xíng zhǎn zhī

来人,现在就执行斩首!”

tōng dùn shǒu shǒu jǐn chū xuè bù jiě

邓通磕头,额头都磕出血了,申屠嘉也不放过他。

wén dì dù chéng xiàng yǐ kùn tōng shǐ shǐ zhě chí jié zhào tōng ér xiè chéng xiàng yuē cǐ wú nòng chén jūn shì zhī

文帝估计丞相已经让邓通吃够苦头了,派使者拿着符节去召邓通,并向丞相道歉说:“这是我的弄臣,您放了他吧。”

dèng tōng jì zhì wéi wén dì qì yuē chéng xiàng jǐ shā chén

邓通回来后,对文帝哭着说:“丞相差点杀了我。”

jiā wèi chéng xiàng wǔ suì xiào wén dì bēng xiào jǐng dì jí wèi

申屠嘉担任丞相五年,孝文帝去世,孝景帝即位。

èr nián zhāo cuò wèi nèi shǐ guì xìng yòng shì zhū fǎ lìng duō suǒ qǐng biàn gēng yì yǐ zhé fá qīn xuē zhū hóu

景帝二年,晁错担任内史,地位尊贵受宠掌权,许多法令他都请求更改,提议用贬谪惩罚的方式来削弱诸侯。

ér chéng xiàng jiā zì chù suǒ yán bù yòng jí cuò

而丞相申屠嘉的意见不被采纳,自己感到失势,因此痛恨晁错。

cuò wèi nèi shǐ mén dōng chū bù biàn gèng chuān yī mén nán chū

晁错担任内史,内史府门朝东开,出入不便,就另开了一个朝南的门。

nán chū zhě tài shàng huáng miào ruán yuán

南边的那道墙,是太上皇庙外围的矮墙。

jiā wén zhī yù yīn cǐ yǐ fǎ cuò shàn chuān zōng miào yuán wèi mén zòu qǐng zhū cuò

申屠嘉听说后,想借此事依法处置晁错擅自凿穿宗庙围墙开门的行为,上奏请求诛杀晁错。

cuò kè yǒu yǔ cuò cuò kǒng yè rù gōng shàng yè zì guī jǐng dì

晁错的门客有人告诉了晁错,晁错很害怕,夜里进宫拜见皇帝,向景帝主动认错。

zhì cháo chéng xiàng zòu qǐng zhū nèi shǐ cuò

到了上朝时,丞相申屠嘉奏请诛杀内史晁错。

jǐng dì yuē cuò suǒ chuān fēi zhēn miào yuán nǎi wài ruán yuán gù tā guān jū qí zhōng qiě yòu wǒ shǐ wèi zhī cuò wú zuì

景帝说:“晁错凿穿的不是真正的宗庙围墙,只是外面的矮墙,而且有其他官员住在里面,况且又是我让他这么做的,晁错没有罪。”

bà cháo jiā wèi zhǎng shǐ yuē wú huǐ bù xiān zhǎn cuò nǎi xiān qǐng zhī wèi cuò suǒ mài

退朝后,申屠嘉对长史说:“我后悔没有先斩了晁错,却先请示皇帝,结果被晁错算计了。”

zhì shě yīn ōu xuè ér sǐ

回到府邸,申屠嘉因此吐血而死。

shì wèi jié hóu

他被谥为节侯。

zi gòng hóu miè dài sān nián zú

他的儿子共侯申屠蔑继承爵位,三年后去世。

zi hóu qù bìng dài sān shí yī nián zú

儿子侯申屠去病继承爵位,三十一年后去世。

zi hóu yú dài liù suì zuò wèi jiǔ jiāng tài shǒu shòu gù guān sòng yǒu zuì guó chú

儿子侯申屠臾继承爵位,六年后,因在担任九江太守时接受旧属官员的馈赠而获罪,封国被废除。

zì shēn tú jiā sǐ zhī hòu jǐng dì shí kāi fēng hóu táo qīng táo hóu liú shě wèi chéng xiàng

自从申屠嘉死后,景帝时期开封侯陶青、桃侯刘舍担任丞相。

jí jīn shàng shí bǎi zhì hóu xǔ chāng píng jí hóu xuē zé wǔ qiáng hóu zhuāng qīng dí gāo líng hóu zhào zhōu děng wéi chéng xiàng

到了当今皇上(汉武帝)时期,柏至侯许昌、平棘侯薛泽、武强侯庄青翟、高陵侯赵周等人担任丞相。

jiē yǐ liè hóu jì sì chuò chuò lián jǐn wèi chéng xiàng bèi yuán ér yǐ wú suǒ néng fā míng gōng míng yǒu zhe wū dāng shì zhě

他们都是凭列侯身份继承相位,为人谨小慎微、廉洁谨慎,只是作为丞相充数罢了,没有能在当世做出显著功绩、建立名声的人。

tài shǐ gōng yuē zhāng cāng wén xué lǜ lì wèi hàn míng xiāng ér chù jiǎ shēng gōng sūn chén děng yán zhēng shuò fú sè shì ér bù zūn míng yòng qín zhī zhuān xū lì hé zāi

太史公说:“张苍精通文献典籍和律历,是汉朝的名相,却排斥贾谊、公孙臣等人关于改换历法、服色制度的建议而不遵从,明确采用秦朝的颛顼历,这是为什么呢?

zhōu chāng mù qiáng rén yě

周昌,是个性格耿直倔强的人。

rèn áo yǐ jiù dé yòng

任敖是因为旧日的恩德被任用。

shēn tú jiā kě wèi gāng yì shǒu jié yǐ rán wú shù xué dài yǔ xiāo cáo chén píng yì yǐ

申屠嘉可以说是刚强坚毅、坚守节操了,然而没有学问谋略,恐怕和萧何、曹参、陈平他们不同吧。

xiào wǔ shí chéng xiàng duō shén bù jì mò lù qí xíng qǐ jū zhuàng lüè qiě jì zhēng hé yǐ lái

孝武帝(汉武帝)时期的丞相很多,没有全部记载,无法记录他们生平事迹的概况,暂且记载征和年间以来的情况。

yǒu chē chéng xiàng cháng líng rén yě

有位车丞相,是长陵人。

zú ér yǒu wéi chéng xiàng dài

他去世后由韦丞相接替。

wéi chéng xiàng xián zhě lǔ rén yě

韦丞相名叫韦贤,是鲁地人。

yǐ dú shū shù wèi lì zhì dà hóng lú

他凭借读书和学问做官,官至大鸿胪。

yǒu xiāng gōng xiāng zhī dāng zhì chéng xiàng

有相面的人给他相面,说他应当会做到丞相。

yǒu nán sì rén shǐ xiāng gōng xiāng zhī zhì dì èr zi qí míng xuán chéng

有四个儿子,请相士为他们看相,轮到第二个儿子,名叫玄成。

xiāng gōng yuē cǐ zi guì dāng fēng

相士说:“这孩子将来显贵,应当受封。”

wéi chéng xiàng yán yuē wǒ jí wéi chéng xiàng yǒu zhǎng zǐ shì ān cóng de zhī

韦丞相却说:“我已是丞相,有长子继承,他怎能得到爵位?”

hòu jìng wèi chéng xiàng bìng sǐ ér zhǎng zǐ yǒu zuì lùn bù dé sì ér lì xuán chéng

后来韦丞相病逝,长子因罪被剥夺继承权,于是立玄成为继承人。

xuán chéng shí yáng kuáng bù kěn lì jìng lì zhī yǒu ràng guó zhī míng

玄成当时假装疯癫,不肯接受,最终还是被立为继承人,因此有让国的美名。

hòu zuò qí zhì miào bù jìng yǒu zhào duó jué yī jí wèi guān nèi hóu shī liè hóu de shí qí gù guó yì

后来因骑马进入宗庙,犯下不敬之罪,皇帝下诏削去一级爵位,降为关内侯,失去列侯身份,但仍能享用原有封地的租税。

wéi chéng xiàng zú yǒu wèi chéng xiàng dài

韦丞相去世后,由魏丞相接替。

wèi chéng xiàng xiāng zhě jì yīn rén yě

魏丞相是济阴人。

yǐ wén lì zhì chéng xiàng

他凭借文官身份升任丞相。

qí rén hǎo wǔ jiē lìng zhū lì dài jiàn dài jiàn qián zòu shì

此人喜好武事,命令所有属官佩剑,带剑上朝奏事。

huò yǒu bù dài jiàn zhě dāng rù zòu shì zhì nǎi jiè jiàn ér gǎn rù zòu shì

有人没带剑,到了要奏事时,竟借剑才敢入内禀报。

qí shí jīng zhào yǐn zhào jūn chéng xiàng zòu yǐ miǎn zuì shǐ rén zhí wèi chéng xiàng yù qiú tuō zuì ér bù tīng

当时京兆尹赵君,丞相上奏请求赦免其罪,派人捉拿魏丞相,想求情脱罪却未被理会。

fù shǐ rén xié kǒng wèi chéng xiàng yǐ fū rén zéi shā dài bì shì ér sī dú zòu qǐng yàn zhī fā lì zú zhì chéng xiàng shě bǔ nú bì chī jī wèn zhī shí bù yǐ bīng rèn shā yě

又派人威胁魏丞相,借其夫人杀害侍婢之事私下奏请查办,派官兵到丞相府逮捕奴婢拷问,发现并非用兵器杀害。

ér chéng xiàng sī zhí fán jūn zòu jīng zhào yǐn zhào jūn pò xié chéng xiàng wū yǐ fū rén zéi shā bì fā lì zú wéi bǔ chéng xiàng shě bù dào

丞相司直繁君上奏弹劾京兆尹赵君胁迫丞相,诬陷夫人杀害婢女,派兵包围丞相府,实属大逆不道;

yòu de shàn píng qí shì shì zhào jīng zhào zuò yào zhǎn

又查出他擅自调动骑兵之事,赵京兆因此被判处腰斩。

yòu yǒu shǐ yuàn chén píng děng hé zhōng shàng shū yí yǐ dú shàn jié shì ér zuò zhī dà bù jìng zhǎng shǐ yǐ xià jiē zuò sǐ huò xià cán shì

另派属官陈平等弹劾中尚书,怀疑其专权劫持之事而治罪,犯下大不敬之罪,长史以下官员都被处死,有的被处以宫刑。

ér wèi chéng xiàng jìng yǐ chéng xiàng bìng sǐ

而魏丞相最终在丞相任上去世。

zǐ sì

其子继承爵位。

hòu zuò qí zhì miào bù jìng yǒu zhào duó jué yī jí wèi guān nèi hóu shī liè hóu de shí qí gù guó yì

后来因骑马进入宗庙,犯下不敬之罪,皇帝下诏削去一级爵位,降为关内侯,失去列侯身份,但仍能享用原有封地的租税。

wèi chéng xiàng zú yǐ yù shǐ dài fū bǐng jí dài

魏丞相去世后,由御史大夫邴吉接替。

bǐng chéng xiàng jí zhě lǔ guó rén yě

邴丞相名吉,是鲁国人。

yǐ dú shū hǎo fǎ lìng zhì yù shǐ dài fū

他因熟读经书、通晓法令而升任御史大夫。

xiào xuān dì shí yǐ yǒu jiù gù fēng wèi liè hóu ér yīn wèi chéng xiàng

汉宣帝时,因有旧交情,被封为列侯,并因此担任丞相。

míng wū shì yǒu dà zhì hòu shì chēng zhī

他明察事理,富有智慧,后世称颂。

yǐ chéng xiàng bìng sǐ

在丞相任上去世。

zi xiǎn sì

子显继承了爵位。

hòu zuò qí zhì miào bù jìng yǒu zhào duó jué yī jí shī liè hóu de shí gù guó yì

后来因为骑马到宗庙,行为不敬,皇帝下诏削去一级爵位,失去了列侯的身份,但仍能享用原来封国的食邑。

xiǎn wèi lì zhì tài pú zuò guān máo luàn shēn jí zǐ nán yǒu jiān zāng miǎn wèi shù rén

子显做官做到太仆,因在任上管理混乱,自己和儿子有贪污受贿行为,被免职成为平民。

bǐng chéng xiàng zú huáng chéng xiàng dài

邴丞相去世后,黄丞相接替。

cháng ān zhōng yǒu shàn xiāng gōng tián wén zhě yǔ wéi chéng xiàng wèi chéng xiàng bǐng chéng xiàng wēi jiàn shí huì wū kè jiā tián wén yán yuē jīn cǐ sān jūn zhě jiē chéng xiàng yě

长安城里有个擅长看相的田文,曾与韦丞相、魏丞相、邴丞相在未显达时一起在别人家做客,田文当时说:“现在这三位,将来都会当丞相。”

qí hòu sān rén jìng gēng xiāng dài wéi chéng xiàng hé jiàn zhī míng yě

后来这三人果然相继成为丞相,田文的眼光多么准确啊。

huáng chéng xiàng bà zhě huái yáng rén yě

黄丞相名叫霸,是淮阳人。

yǐ dú shū wèi lì zhì yǐng chuān tài shǒu

他通过读书入仕,官至颍川太守。

zhì yǐng chuān yǐ lǐ yì tiáo jiào yù gào huà zhī

治理颍川时,用礼义和教条来教育感化百姓。

fàn fǎ zhě fēng xiǎo lìng zì shā

犯法的人,他会委婉劝导让他们自杀。

huà dà xíng míng shēng wén

教化广泛推行,名声远扬。

xiào xuān dì xià zhì yuē yǐng chuān tài shǒu bà yǐ xuān bù zhào lìng zhì mín dào bù shí yí nán nǚ yì lù yù zhōng wú zhòng qiú

汉宣帝下诏说:“颍川太守黄霸,通过宣传诏令治理百姓,路不拾遗,男女分道而行,监狱里没有重犯。

cì jué guān nèi hóu huáng jīn bǎi jīn

赐予关内侯的爵位,黄金一百斤。

zhēng wèi jīng zhào yǐn ér zhì chéng xiàng fù yǐ lǐ yì wèi zhì

”后来被征召为京兆尹,直至升任丞相,仍然以礼义治国。

yǐ chéng xiàng bìng sǐ

在丞相任上去世。

zǐ sì hòu wèi liè hóu

他的儿子继承爵位,后来成为列侯。

huáng chéng xiàng zú yǐ yù shǐ dài fū yú dìng guó dài

黄丞相去世后,由御史大夫于定国接替。

yú chéng xiàng yǐ yǒu tíng wèi chuán zài zhāng tíng wèi yǔ zhōng

于丞相的事迹已有廷尉传记载,在张廷尉的叙述中。

yú chéng xiàng qù yù shǐ dài fū wéi xuán chéng dài

于丞相离职后,御史大夫韦玄成接替。

wéi chéng xiàng xuán chéng zhě jí qián wéi chéng xiàng zi yě

韦丞相玄成,就是前任韦丞相的儿子。

dài fù hòu shī liè hóu

他继承父亲的爵位,后来失去了列侯身份。

qí rén shǎo shí hào dú shū míng wū shī lún yǔ

他年轻时喜欢读书,精通《诗经》和《论语》。

wèi lì zhì wèi wèi xǐ wèi tài zǐ tài fù

做官做到卫尉,调任太子太傅。

yù shǐ dài fū xuē jūn miǎn wèi yù shǐ dài fū

御史大夫薛君被免职后,他担任御史大夫。

yú chéng xiàng qǐ hái gǔ miǎn ér wèi chéng xiàng yīn fēng gù yì wèi fú yáng hòu

于丞相请求退休免职后,他成为丞相,于是将原来的封邑封为扶阳侯。

shù nián bìng sǐ

几年后,他因病去世。

xiào yuán dì qīn lín sàng cì shǎng shén hòu

孝元帝亲自前来吊唁,赏赐非常丰厚。

zǐ sì hòu

他的儿子继承了爵位。

qí zhì róng róng suí shì sú fú shěn ér jiàn wèi chǎn qiǎo

他处理政务时随波逐流,迎合世俗,因此被人认为是阿谀奉承、投机取巧。

ér xiāng gōng běn wèi zhī dāng wèi hóu dài fù ér hòu shī zhī

而相面的人原本说他应当继承父亲的侯爵之位,但后来却失去了这个机会;

fù zì yóu huàn ér qǐ zhì chéng xiàng

后来他又通过做官重新起家,一直做到丞相。

fù zǐ jù wèi chéng xiàng shì jiān měi zhī qǐ bù mìng zāi

父子两人都当上了丞相,世人都称赞这件事,这难道不是命运的安排吗?

xiāng gōng qí xiān zhī zhī

相面的人早就预见到了这一点。

wéi chéng xiàng zú yù shǐ dài fū kuāng héng dài

韦丞相去世后,御史大夫匡衡接替了他的职位。

chéng xiàng kuāng héng zhě dōng hǎi rén yě

丞相匡衡是东海郡人。

hào dú shū cóng bó shì shòu shī

他喜欢读书,曾跟随博士学习《诗经》。

jiā pín héng yōng zuò yǐ gěi shí yǐn

家境贫寒,匡衡靠打工来维持生活。

cái xià shù shè cè bù zhōng zhì jiǔ nǎi zhōng bǐng kē

他才能一般,多次参加考试都没考中,直到第九次,才考中了丙科。

qí jīng yǐ bù zhōng kē gù míng xí

他因为考试不顺利,反而对经典更加精通熟悉。

bǔ píng yuán wén xué zú shǐ

后来被补任为平原郡的文学卒史。

shù nián jùn bù zūn jìng

几年后,郡里的人并不尊敬他。

yù shǐ zhēng zhī yǐ bǔ bǎi shí shǔ jiàn wèi láng ér bǔ bó shì bài wèi tài zǐ shǎo fù ér shì xiào yuán dì

御史征召他,补为百石级别的属官,被推荐为郎官,后来又补为博士,被任命为太子少傅,侍奉孝元帝。

xiào yuán hǎo shī ér qiān wèi guāng lù xūn jū diàn zhōng wèi shī shòu jiào zuǒ yòu ér xiàn guān zuò qí páng tīng shén shàn zhī rì yǐ zūn guì

孝元帝喜爱《诗经》,于是匡衡被提升为光禄勋,在宫中担任老师,教导皇帝身边的人,皇帝也坐在旁边听讲,非常赞赏他,他的地位日益尊贵。

yù shǐ dài fū zhèng hóng zuò shì miǎn ér kuāng jūn wèi yù shǐ dài fū

御史大夫郑弘因事被免职,匡衡便担任了御史大夫。

suì yú wéi chéng xiàng sǐ kuāng jūn dài wéi chéng xiàng fēng lè ān hóu

一年多后,韦丞相去世,匡衡接替他成为丞相,被封为乐安侯。

yǐ shí nián zhī jiān bù chū cháng ān chéng mén ér zhì chéng xiàng qǐ fēi yù shí ér mìng yě zāi

在十年之间,他没有离开长安城门就做到了丞相,这难道不是遇到了好时机,也是命运的安排吗?

tài shǐ gōng yuē shēn wéi shì zhī yóu huàn suǒ yǐ zhì fēng hóu zhě wēi shén

太史公说:仔细思考读书人做官能够封侯的原因,是非常微妙的。

rán duō zhì yù shǐ dài fū jí qù zhě

然而很多人做到御史大夫就离职了。

zhū wèi dài fū ér chéng xiàng cì yě qí xīn jì xìng chéng xiàng wù gù yě

那些担任御史大夫而下一步就是丞相的人,他们心里都希望丞相去世(以便自己接替)。

huò nǎi yīn sī xiāng huǐ hài yù dài zhī

有人暗中互相诋毁陷害,想取代对方。

rán shǒu zhī rì jiǔ bù dé huò wèi zhī rì shǎo ér de zhī zhì wū fēng hóu zhēn mìng yě fū

然而有人坚守职位很久却得不到,有人任职时间很短却得到了,甚至封侯拜相,这真是命运的安排啊!

yù shǐ dài fū zhèng jūn shǒu zhī shù nián bù dé kuāng jūn jū zhī wèi mǎn suì ér wéi chéng xiàng sǐ jí dài zhī yǐ qǐ kě yǐ zhì qiǎo de zāi

御史大夫郑君守候多年未能得到相位,匡君任职不到一年,韦丞相去世,他就接替了相位,这难道是靠智谋巧计能得到的吗!

duō yǒu xián shèng zhī cái kùn è bù dé zhě zhòng shén yě

很多有贤能圣才的人,困顿不得志的情况非常普遍。

zhāng cāng zhǔ jì tiān xià zuò chéng

张苍主管国家财政,为天下制定法度标准。

sūn chén shǐ chù qín lì shàng xíng

孙臣最初被贬退,但秦朝的历法仍然沿用。

yù shǐ yà xiāng xiàng guó ā héng

御史大夫是副丞相,相国如同商朝的阿衡(伊尹)。

shēn tú miàn shé zhōu zi tíng zhēng

申屠当面驳斥皇帝,周子在朝廷上直言争辩。

qí tā chuò wú suǒ fā míng

其他人只是谨小慎微,没有什么建树。

✦ You read 七十列传·张丞相列传

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.