韩非子 · 佚名 · Chapter 13 of 55

和氏

PinyinModern Translation
Size

chu rén hé shì de yù pú chu shān zhōng fèng ér xiàn zhī lì wáng

楚国人卞和在楚山中得到一块未经雕琢的玉石,捧着献给楚厉王。

lì wáng shǐ yù rén xiāng zhī

厉王让玉匠鉴定它。

yù rén yuē shí yě

玉匠说:“这是石头。”

wáng yǐ hé wèi kuáng ér yuè qí zuǒ zú

厉王认为卞和是骗子,就砍掉了他的左脚。

jí lì wáng hōng wǔ wáng jí wèi

等到厉王去世,武王即位。

hé yòu fèng qí pú ér xiàn zhī wǔ wáng

卞和又捧着那块玉石献给武王。

wǔ wáng shǐ yù rén xiāng zhī

武王让玉匠鉴定它。

yòu yuē shí yě

玉匠又说:“这是石头。”

wáng yòu yǐ hé wèi kuáng ér yuè qí yòu zú

武王也认为卞和是骗子,就砍掉了他的右脚。

wǔ wáng hōng wén wáng jí wèi

武王去世,文王即位。

hé nǎi bào qí pú ér kū yú chu shān zhī xià sān rì sān yè qì jǐn ér jì zhī yǐ xuè

卞和于是抱着那块玉石在楚山下痛哭,哭了三天三夜,眼泪流干了,接着流出血来。

wáng wén zhī shǐ rén wèn qí gù yuē tiān xià zhī yuè zhě duō yǐ zi xī kū zhī bēi yě

文王听说后,派人问他缘故,说:“天下被砍脚的人多了,你为什么哭得这么悲伤?”

hé yuē wú fēi bēi yuè yě bēi fū bǎo yù ér tí zhī yǐ shí zhēn shì ér míng zhī yǐ kuáng cǐ wú suǒ yǐ bēi yě

卞和说:“我不是悲伤被砍脚,悲伤的是宝玉被说成石头,忠贞之士被说成骗子,这才是我悲伤的原因。”

wáng nǎi shǐ yù rén lǐ qí pú ér de bǎo yān suì mìng yuē hé shì zhī bì

文王于是让玉匠雕琢那块玉石,果然得到了宝玉,就命名为“和氏璧”。

fu zhū yù rén zhǔ zhī suǒ jí yě

珍珠美玉,是君主所急切需要的。

hé suī xiàn pú ér wèi měi wèi wéi zhǔ zhī hài yě rán yóu liǎng zú zhǎn ér bǎo nǎi lùn lùn bǎo ruò cǐ qí nán yě

卞和虽然献上玉石但还未雕琢,对君主并无害处,然而还是被砍掉双脚后宝玉才被认可,识别宝物竟如此困难啊!

jīn rén zhǔ zhī yú fǎ shù yě wèi bì hé bì zhī jí yě

如今君主对于法术,未必像需求和氏璧那样急切;

ér jìn qún chén shì mín zhī sī xié

却要禁止群臣百姓的私心邪行。

rán zé yǒu dào zhě zhī bù lù yě tè dì wáng zhī pú wèi xiàn ěr

那么有道之士不被杀害,只是因为他们还没献上“帝王的璞玉”罢了。

zhǔ yòng shù zé dà chén bù dé shàn duàn jìn xí bù gǎn mài zhòng

君主运用权术,大臣就不能专断独行,亲信不敢卖弄权势;

guān xíng fǎ zé fú méng qū yú gēng nóng ér yóu shì wēi yú zhàn chén

官吏执行法令,游民就会趋向农耕,游侠之士就会在战场上冒险;

zé fǎ shù zhě nǎi qún chén shì mín zhī suǒ huò yě

这样看来,法术就成了群臣百姓的祸害了。

rén zhǔ fēi néng bèi dà chén zhī yì yuè mín méng zhī fěi dú zhōu hu dào yán yě zé fǎ shù zhī shì suī zhì sǐ wáng dào bì bù lùn yǐ

君主如果不能违背大臣的议论,超越民众的诽谤,独自遵循法术之言,那么法术之士即使到死,他们的主张也一定不会被认可。

xī zhě wú qǐ jiào chu dào wáng yǐ chǔ guó zhī sú yuē dà chén tài zhòng fēng jūn tài zhòng

从前吴起用楚国的习俗教导楚悼王,说:“大臣权势太重,受封的贵族太多;

ruò cǐ zé shàng zhǔ ér xià nüè mín cǐ pín guó ruò bīng zhī dào yě

如果这样,那就是君主高高在上却残害百姓,这是导致国家贫困、军队衰弱的做法。

bù rú shǐ fēng jūn zhī zǐ sūn sān shì ér shōu jué lù jué jiǎn bǎi lì zhī lù zhì sǔn bù jí zhī zhī guān yǐ fèng xuǎn liàn zhī shì

不如让封君的子孙传三代后就收回爵位俸禄,削减各级官吏的俸禄待遇,裁撤不必要的闲散官职,用节省下来的资源供养选拔出来的精兵强将。

dào wáng xíng zhī jī nián ér hōng yǐ wú qǐ zhī jiě yú chu

楚悼王推行这些措施一年后就去世了,吴起在楚国被肢解处死。

shāng jūn jiào qín xiào gōng yǐ lián shí wǔ shè gào zuò zhī guò fán shī shū ér míng fǎ lìng sāi sī mén zhī qǐng ér suì gōng jiā zhī láo jìn yóu huàn zhī mín ér xiǎn gēng zhàn zhī shì

商鞅教导秦孝公建立什伍连坐制度,设立告发和连坐的罪责,焚烧诗书以彰明法令,堵塞私人请托的门路而奖励为国家立功的行为,禁止四处游说求官的人而提拔耕种和作战有功的人。

xiào gōng xíng zhī zhǔ yǐ zūn ān guó yǐ fù qiáng

秦孝公推行这些政策,君主因此尊贵安稳,国家因此富足强盛。

bā nián ér hōng shāng jūn chē liè yú qín

八年后秦孝公去世,商鞅在秦国被车裂处死。

chu bù yòng wú qǐ ér xuē luàn qín háng shāng jūn fǎ ér fù qiáng èr zi zhī yán yě yǐ dāng yǐ rán ér zhī jiě wú qǐ ér chē liè shāng jūn zhě hé yě

楚国不任用吴起导致国力削弱、政局混乱,秦国实行商鞅的法令而变得富足强盛,他们两人的主张已经被证明是正确的,然而为什么吴起被肢解、商鞅被车裂呢?

dà chén kǔ fǎ ér xì mín è zhì yě

这是因为大臣们苦于法令的约束,而平民百姓厌恶严明的治理。

dāng jīn zhī shì dà chén tān zhòng xì mín ān luàn shén yú qín chu zhī sú ér rén zhǔ wú dào wáng xiào gōng zhī tīng zé fǎ shù zhī shì ān néng méng èr zi zhī wēi yě ér míng jǐ zhī fǎ shù zāi

当今这个时代,大臣贪恋权势,百姓安于混乱,比秦国、楚国的风气还要严重,而君主又没有楚悼王、秦孝公那样的判断力,那么主张法治的人士怎么能冒着吴起、商鞅那样的危险去阐明自己的法治主张呢!

cǐ shì suǒ yǐ luàn wú bà wáng yě

这就是当今社会混乱而没有出现霸主的原因。

✦ You read 和氏

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.