韩非子 · 佚名 · Chapter 52 of 55

人主

PinyinModern Translation
Size

rén zhǔ zhī suǒ yǐ shēn wēi guó wáng zhě dà chén tài guì zuǒ yòu tài wēi yě

君主之所以会自身危险、国家灭亡,是因为大臣权势过大,身边亲信过于威风。

suǒ wèi guì zhě wú fǎ ér shàn xíng cāo guó bǐng ér biàn sī zhě yě

所谓权势过大,是指不依法度而擅自行动,掌握国家大权来谋取私利的人。

suǒ wèi wēi zhě shàn quán shì ér qīng zhòng zhě yě

所谓威风,是指擅自操纵权力、随意决定轻重的人。

cǐ èr zhě bù kě bù chá yě

这两种情况,君主不能不仔细考察。

fū mǎ zhī suǒ yǐ néng rèn zhòng yǐn chē zhì yuǎn dào zhě yǐ jīn lì yě

马之所以能负重拉车走远路,是靠它的筋骨力气。

wàn shèng zhī zhǔ qiān shèng zhī jūn suǒ yǐ zhì tiān xià ér zhēng zhū hóu zhě yǐ qí wēi shì yě

拥有万辆兵车的大国君主、千辆兵车的小国君主之所以能统治天下、征服诸侯,是靠他们的威势。

wēi shì zhě rén zhǔ zhī jīn lì yě

威势,就是君主的筋骨力气。

jīn dà chén de wēi zuǒ yòu shàn shì shì rén zhǔ shī lì

如今大臣掌握了威势,亲信独揽了权力,这就意味着君主失去了力量;

rén zhǔ shī lì ér néng yǒu guó zhě qiān wú yī rén

君主失去力量而还能保有国家的,一千个人里也没有一个。

hǔ bào zhī suǒ yǐ néng shèng rén zhí bǎi shòu zhě yǐ qí zhǎo yá yě dāng shǐ hǔ bào shī qí zhǎo yá zé rén bì zhì zhī yǐ

虎豹之所以能胜过人类、擒拿百兽,是靠它们的爪牙,如果让虎豹失去爪牙,那么人类就一定能制服它们。

jīn shì zhòng zhě rén zhǔ zhī zhǎo yá yě jūn rén ér shī qí zhǎo yá hǔ bào zhī lèi yě

如今的权势,就是君主的爪牙,统治人民却失去了爪牙,就和失去爪牙的虎豹一样。

sòng jūn shī qí zhǎo yá yú zi hǎn jiǎn gōng shī qí zhǎo yá yú tián cháng ér bù zǎo duó zhī gù shēn sǐ guó wáng

宋国君主被子罕夺去了爪牙,齐简公被田常夺去了爪牙,却没有及早夺回,所以身死国亡。

jīn wú shù zhī zhǔ jiē míng zhī sòng jiǎn zhī guò yě ér bù wù qí shī bù chá qí shì lèi zhě yě

如今不懂权术的君主都明明知道宋君、简公的过错,却不明白自己的失误,不考察事情的类似性。

qiě fǎ shù zhī shì yǔ dāng tú zhī chén bù xiāng róng yě

况且精通法术的人与当权的大臣,是互不相容的。

hé yǐ míng zhī

怎么证明这一点呢?

zhǔ yǒu shù shì zé dà chén bù dé zhì duàn jìn xí bù gǎn mài zhòng

君主有了法术之士,大臣就不能独断专行,亲信不敢卖弄权势;

dà chén zuǒ yòu quán shì xi zé rén zhǔ zhī dào míng yǐ

大臣、亲信的权势消退了,君主的治国之道就明朗了。

jīn zé bù rán qí dāng tú zhī chén dé shì shàn shì yǐ huán qí sī zuǒ yòu jìn xí péng dǎng bǐ zhōu yǐ zhì shū yuǎn zé fǎ shù zhī shì xī shí de jìn yòng rén zhǔ xī shí de lùn cái

如今却不是这样,那些当权的大臣得势擅权来营私,身边亲信结党营私来控制疏远的人,那么法术之士什么时候能得到进用,君主什么时候能做出决断?

gù yǒu shù bù bì yòng ér shì bù liǎng lì

所以即使有法术也不一定被采用,而且双方势不两立。

fǎ shù zhī shì yān dé wú wēi

法术之士怎能没有危险?

gù jūn rén zhě fēi néng tuì dà chén zhī yì ér bèi zuǒ yòu zhī sòng dú hé hū dào yán yě zé fǎ shù zhī shì ān néng méng sǐ wáng zhī wēi ér jìn yuè hū

所以统治人民的君主如果不能驳斥大臣的议论,不顾亲信的争讼,独自使言论符合正道,那么法术之士又怎敢冒着死亡的危险来进言呢?

cǐ shì zhī suǒ yǐ bù zhì yě

这就是天下得不到治理的原因。

míng zhǔ zhě tuī gōng ér jué lù chēng néng ér guān shì suǒ jǔ zhě bì yǒu xián suǒ yòng zhě bì yǒu néng xián néng zhī shì jìn zé sī mén zhī qǐng zhǐ yǐ

英明的君主,按功劳授予爵位俸禄,按才能任命官职,所推举的人必定贤能,所任用的人必定有才干,贤能之士得到进用,那么私下的请托就会停止。

fu yǒu gōng zhě shòu zhòng lù yǒu néng zhě chù dà guān zé sī jiàn zhī shì ān dé wú lí yú sī yǒng ér jí jù dí yóu huàn zhī shì yān dé wú náo yú sī mén ér wu yú qīng jié yǐ

有功劳的人得到厚禄,有才能的人担任高官,那么私养的门客怎能不离开私人的勇武而奋力抗敌,四处求官的人怎能不摆脱私门的纠缠而致力于廉洁呢?

cǐ suǒ yǐ jù xián néng zhī shì ér sàn sī mén zhī shǔ yě

这就是聚集贤能之士,而解散私门党羽的方法。

jīn jìn xí zhě bù bì zhì rén zhǔ zhī yú rén yě huò yǒu suǒ zhī ér tīng zhī rù yīn yǔ jìn xí lùn qí yán tīng jìn xí ér bù jì qí zhì shì yǔ yú lùn zhì yě

如今君主身边的亲信不一定有才智,君主对于某些人或许有所了解而听取他们的意见,但一旦进入宫廷,却与亲信讨论这些人的言论,只听信亲信而不考虑其才智,这就等于与愚昧之人讨论智慧。

qí dāng tú zhě bù bì xián rén zhǔ zhī yú rén huò yǒu suǒ xián ér lǐ zhī rù yīn yǔ dāng tú zhě lùn qí xíng tīng qí yán ér bù yòng xián shì yǔ bù xiào lùn xián yě

那些当权者不一定贤能,君主对于某些人或许认为贤能而礼遇他们,但一旦进入宫廷,却与当权者讨论这些人的品行,只听其言而不任用贤能,这就等于与不肖之徒讨论贤德。

gù zhì zhě jué cè yú yú rén xián shì chéng xíng yú bù xiào zé xián zhì zhī shì xī shí de yòng ér rén zhǔ zhī míng sāi yǐ

因此,有智慧的人由愚昧之人决定策略,贤能之士由不肖之徒评判行为,那么贤能智慧之士何时才能得到任用?而君主的明智就被阻塞了。

xī guān lóng páng shuō jié ér shāng qí sì zhī wáng zǐ bǐ gàn jiàn zhòu ér pōu qí xīn zǐ xū zhōng zhí fū chāi ér zhū yú shǔ lòu

从前关龙逄劝谏夏桀却遭肢解,王子比干劝谏商纣却被剖心,伍子胥忠诚正直于夫差却死于属镂剑下。

cǐ sān zi zhě wéi rén chén fēi bù zhōng ér shuō fēi bù dāng yě rán bù miǎn yú sǐ wáng zhī huàn zhě zhǔ bù chá xián zhì zhī yán ér bì yú yú bù xiào zhī huàn yě

这三位臣子,作为人臣并非不忠,他们的劝谏也并非不当,然而仍不免遭受死亡的灾祸,是因为君主不能明察贤能智慧之言,而被愚昧不肖之徒所蒙蔽。

jīn rén zhǔ fēi kěn yòng fǎ shù zhī shì tīng yú bù xiào zhī chén zé xián zhì zhī shì shú gǎn dāng sān zi zhī wēi ér jìn qí zhì néng zhě hu

如今君主不肯任用精通法术的人士,反而听信愚昧不肖的臣子,那么贤能智慧之士谁还敢冒着像那三位一样的危险,去进献自己的智慧才能呢?

cǐ shì zhī suǒ yǐ luàn yě

这就是世间之所以混乱的原因。

✦ You read 人主

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.