xī zhào wén wáng xǐ jiàn jiàn shì jiā mén ér kè sān qiān yú rén rì yè xiāng jī yú qián sǐ shāng zhě suì bǎi yú rén hǎo zhī bù yàn
从前赵文王喜爱剑术,聚集在门下的剑客有三千多人,日夜在他面前比试,每年死伤上百人,他却乐此不疲。
rú shì sān nián guó shuāi
这样过了三年,国家衰败了。
zhū hóu móu zhī
诸侯国开始图谋攻打赵国。
tài zǐ kuī huàn zhī mù zuǒ yòu yuē shú néng shuō wáng zhī yì zhǐ jiàn shì zhě cì zhī qiān jīn
太子悝对此很担忧,召集左右侍从说:“谁能说服大王停止养剑客,就赏赐他千金。
zuǒ yòu yuē zhuāng zi dāng néng
”左右侍从说:“庄子应该能做到。
tài zǐ nǎi shǐ rén yǐ qiān jīn fèng zhuāng zi
太子于是派人带着千金去进献给庄子。
zhuāng zi fú shòu yǔ shǐ zhě jù wǎng jiàn tài zǐ yuē tài zǐ hé yǐ jiào zhōu cì zhōu qiān jīn
庄子不肯接受,和使者一同前往,见到太子说:“太子有什么要指教我,赐我千金呢?
tài zǐ yuē wén fū zǐ míng shèng jǐn fèng qiān jīn yǐ bì cóng zhě fū zǐ fú shòu lǐ shàng hé gǎn yán
”太子说:“听说先生贤明圣哲,谨奉上千金作为随从的礼金。先生不肯接受,我还怎么敢开口呢。
zhuāng zi yuē wén tài zǐ suǒ yù yòng zhōu zhě yù jué wáng zhī xǐ hào yě
”庄子说:“听说太子想用我,是要断绝大王的爱好。
shǐ chén shàng shuō dài wáng ér nì wáng yì xià bù dàng tài zǐ zé shēn xíng ér sǐ zhōu shàng ān suǒ shì jīn hu
假使我向上劝说大王却违背了他的心意,向下又不符合太子的期望,那就会受刑而死,我还要金子做什么呢?
shǐ chén shàng shuō dài wáng xià dāng tài zǐ zhào guó hé qiú ér bù dé yě
假使我向上能说服大王,向下能符合太子的心意,那么在赵国还有什么要求得不到满足呢!
tài zǐ yuē rán wú wáng suǒ jiàn wéi jiàn shì yě
”太子说:“是的,我父王眼里,只有剑客。
zhuāng zi yuē nuò
”庄子说:“好。
zhōu shàn wèi jiàn
我擅长剑术。
tài zǐ yuē rán wú wáng suǒ jiàn jiàn shì jiē péng tóu tū bìn chuí guān màn hú zhī yīng duǎn hòu zhī yī chēn mù ér yǔ nán wáng nǎi shuō zhī
”太子说:“但我父王所见的剑客,都是头发蓬乱、鬓毛突出,戴着低垂的帽子,系着粗实的帽带,穿着后摆短的衣服,瞪着眼睛说话艰涩, 父王才喜欢他们。
jīn fú zi bì rú fú ér jiàn wáng shì bì dà nì
现在先生一定要穿着儒服去见大王,事情肯定会很不顺利。
zhuāng zi yuē qǐng zhì jiàn fú
”庄子说:“请给我准备剑客服饰。
zhì jiàn fú sān rì nǎi jiàn tài zǐ
”准备好剑客服饰三天后,庄子去见太子。
tài zǐ nǎi yǔ jiàn wáng wáng tuō bái rèn chí zhī
太子就带他去见大王,大王拔出利剑握在手中。
zhuāng zi rù diàn mén bù qū jiàn wáng bù bài
庄子进殿门不快步走,见到大王也不跪拜。
wáng yuē zi yù hé yǐ jiào guǎ rén shǐ tài zǐ xiān
大王说:“你想用什么来指教我,还让太子先引荐?
yuē chén wén dài wáng xǐ jiàn gù yǐ jiàn jiàn wáng
”庄子说:“我听说大王喜爱剑术,所以用剑术来见大王。
wáng yuē zi zhī jiàn hé néng jìn zhì
”大王说:“你的剑术能如何制敌?
yuē chén zhī jiàn shí bù yī rén qiān lǐ bù liú xíng
”庄子说:“我的剑术,十步之内可杀一人,千里之行无人能挡。
wáng dà yuè zhī yuē tiān xià wú dí yǐ
大王听了非常高兴,说:“这下天下无敌了。”
zhuāng zi yuē fu wèi jiàn zhě shì zhī yǐ xū kāi zhī yǐ lì hòu zhī yǐ fā xiān zhī yǐ zhì
庄子说:“用剑之道,在于先示敌以空虚,再显露锋芒,后发制人,却能抢先击中。
yuàn de shì zhī
希望能让我试试。”
wáng yuē fū zǐ xiū jiù shě dài mìng lìng shè xì qǐng fū zǐ
大王说:“先生先休息,到馆舍等候命令,我会安排比武来请先生。”
wáng nǎi xiào jiàn shì qī rì sǐ zhě liù shí yú rén de wǔ liù rén shǐ fèng jiàn yú diàn xià nǎi zhào zhuāng zi
于是大王让剑士们比试了七天,死了六十多人,选出五六人,让他们捧着剑站在殿下,然后召见庄子。
wáng yuē jīn rì shì shǐ shì dūn jiàn
大王说:“今天就让剑士们和您比试剑法。”
zhuāng zi yuē wàng zhī jiǔ yǐ
庄子说:“我盼望已久了!”
wáng yuē fū zǐ suǒ yù zhàng cháng duǎn hé rú
大王说:“先生所用的剑,长短怎么样?”
yuē chén zhī suǒ fèng jiē kě
庄子说:“我用的剑都可以。
rán chén yǒu sān jiàn wéi wáng suǒ yòng qǐng xiān yán ér hòu shì
不过我有三种剑,任凭大王选用,请让我先说明再试。”
wáng yuē yuàn wén sān jiàn
大王说:“愿闻三种剑。”
yuē yǒu tiān zǐ jiàn yǒu zhū hóu jiàn yǒu shù rén jiàn
庄子说:“有天子之剑,有诸侯之剑,有平民之剑。”
wáng yuē tiān zǐ zhī jiàn hé rú
大王说:“天子之剑是什么样的?”
yuē tiān zǐ zhī jiàn yǐ yàn xī shí chéng wèi fēng qí dài wèi è
庄子说:“天子之剑,用燕谿和石城作剑锋,齐国泰山作剑刃;
jìn wèi wèi jí zhōu sòng wèi chán hán wèi wèi jiā
晋国卫国作剑脊,周朝宋国作剑环,韩国魏国作剑柄;
bāo yǐ sì yí guǒ yǐ sì shí
用四方边疆包裹,用四季环绕;
rào yǐ bó hǎi dài yǐ cháng shān
用渤海缠绕,用常山作系带;
zhì yǐ wǔ xíng lùn yǐ xíng dé
以五行来锻造,以刑德来论定;
kāi yǐ yīn yáng chí yǐ chūn xià xíng yǐ qiū dōng
以阴阳开合,持守于春夏,运行于秋冬。
cǐ jiàn zhí zhī wú qián jǔ zhī wú shàng àn zhī wú xià yùn zhī wú páng
这把剑向前直刺无可阻挡,向上举起无可超越,向下按压无可抵御,挥动起来旁若无物。
shàng jué fú yún xià jué dì jì
往下劈,劈断山根地脉。
cǐ jiàn yī yòng kuāng zhū hóu tiān xià fú yǐ
这把剑一旦使用,就能匡正诸侯,使天下归服。
cǐ tiān zǐ zhī jiàn yě
这就是天子之剑。”
wén wáng máng rán zì shī yuē zhū hóu zhī jiàn hé rú
文王听了茫然若失,说:“那诸侯之剑是什么样的?”
yuē zhū hóu zhī jiàn yǐ zhī yǒng shì wèi fēng yǐ qīng lián shì wèi è yǐ xián liáng shì wèi jí yǐ zhōng shèng shì wèi chán yǐ háo jié shì wèi jiā
庄子说:“诸侯之剑,用智勇之士作剑锋,用清廉之士作剑刃,用贤良之士作剑脊,用忠圣之士作剑环,用豪杰之士作剑柄。”
cǐ jiàn zhí zhī yì wú qián jǔ zhī yì wú shàng àn zhī yì wú xià yùn zhī yì wú páng
这把剑向前直刺,无物能挡;向上举起,无物能遮;向下按压,无物能阻;左右挥动,无物能近。
shàng fǎ yuán tiān yǐ shùn sān guāng xià fǎ fāng de yǐ shùn sì shí zhōng hé mín yì yǐ ān sì xiāng
它上效法圆天,顺应日月星辰;下效法方地,顺应四季更替;中则调和民意,安定四方。
cǐ jiàn yī yòng rú léi tíng zhī zhèn yě sì fēng zhī nèi wú bù bīn fú ér tīng cóng jūn mìng zhě yǐ
此剑一旦使用,犹如雷霆震动,四方疆域之内,无人不臣服听从君主的命令。
cǐ zhū hóu zhī jiàn yě
这就是诸侯之剑。
wáng yuē shù rén zhī jiàn hé rú
文王问:“平民的剑又是怎样的呢?”
yuē shù rén zhī jiàn péng tóu tū bìn chuí guān màn hú zhī yīng duǎn hòu zhī yī chēn mù ér yǔ nán
庄子答道:“平民的剑,头发蓬乱、鬓角突出,戴着低垂的帽子,系着粗实的帽带,身穿后摆短小的衣服,瞪着眼睛,言语艰涩。
xiāng jī yú qián shàng zhǎn jǐng lǐng xià jué gān fèi
他们在人前互相击斗,上能斩断脖颈,下能刺穿肝肺。
cǐ shù rén zhī jiàn wú yì yú dòu jī yī dàn mìng yǐ jué yǐ wú suǒ yòng yú guó shì
这种平民的剑,与斗鸡无异,一旦性命终结,对国家大事毫无用处。
jīn dài wáng yǒu tiān zǐ zhī wèi ér hǎo shù rén zhī jiàn chén qiè wèi dài wáng báo zhī
如今大王身居天子之位,却喜好平民的剑,我私下为大王感到不值。
wáng nǎi qiān ér shàng diàn zǎi rén shàng shí wáng sān huán zhī
文王于是拉着庄子上殿,厨师奉上食物,文王绕着座位走了三圈。
zhuāng zi yuē dài wáng ān zuò dìng qì jiàn shì yǐ bì zòu yǐ
庄子说:“大王请安坐静心,关于剑的事我已经禀奏完毕了!”
yú shì wén wáng bù chū gōng sān yuè jiàn shì jiē fú bì qí chù yě
于是文王三个月不出宫门,那些剑士都在自己的住处自刎而死了。