黄帝内经 · 佚名 · Chapter 10 of 162

素问·五藏生成

PinyinModern Translation
Size

xīn zhī hé mài yě qí róng sè yě qí zhǔ shèn yě

心之合脉也,其荣色也,其主肾也。

fèi zhī hé pí yě qí róng máo yě qí zhǔ xīn yě

肺之合皮也,其荣毛也,其主心也。

gān zhī hé jīn yě qí róng zhǎo yě qí zhǔ fèi yě

肝之合筋也,其荣爪也,其主肺也。

pí zhī hé ròu yě qí róng chún yě qí zhǔ gān yě

脾之合肉也,其荣唇也,其主肝也。

shèn zhī hé gǔ yě qí róng fā yě qí zhǔ pí yě

肾之合骨也,其荣发也,其主脾也。

shì gù duō shí xián zé mài níng qì ér biàn sè

是故多食咸,则脉凝泣而变色;

duō shí kǔ zé pí gǎo ér máo bá

多食苦,则皮槁而毛拔;

duō shí xīn zé jīn jí ér zhǎo kū

多食辛,则筋急而爪枯;

duō shí suān zé ròu zhī yuè chú ér chún jiē

多食酸,则肉胝(月刍)而唇揭;

duō shí gān zé gǔ tòng ér fā luò cǐ wǔ wèi zhī suǒ shāng yě

多食甘,则骨痛而发落,此五味之所伤也。

gù xīn yù kǔ fèi yù xīn gān yù suān pí yù gān shèn yù xián cǐ wǔ wèi zhī suǒ hé yě

故心欲苦,肺欲辛,肝欲酸,脾欲甘,肾欲咸,此五味之所合也。

wǔ zàng zhī qì gù sè jiàn qīng rú cǎo cí zhě sǐ huáng rú zhǐ shí zhě sǐ hēi rú huǒ tái zhě sǐ chì rú nǜ xuè zhě sǐ bái rú kū gǔ zhě sǐ cǐ wǔ sè zhī jiàn sǐ yě

五脏之气,故色见青如草兹者死,黄如枳实者死,黑如(火台)者死,赤如衄血者死,白如枯骨者死,此五色之见死也。

qīng rú cuì yǔ zhě shēng chì rú jī guān zhě shēng huáng rú xiè fù zhě shēng bái rú shǐ gāo zhě shēng hēi rú wū yǔ zhě shēng cǐ wǔ sè zhī jiàn shēng yě

青如翠羽者生,赤如鸡冠者生,黄如蟹腹者生,白如豕膏者生,黑如乌羽者生,此五色之见生也。

shēng yú xīn rú yǐ gǎo guǒ zhū

生于心,如以缟裹朱。

shēng yú fèi rú yǐ gǎo guǒ hóng

生于肺,如以缟裹红。

shēng yú gān rú yǐ gǎo guǒ gàn

生于肝,如以缟裹绀。

shēng yú pí rú yǐ gǎo guǒ kuò lóu shí

生于脾,如以缟裹括楼实。

shēng yú shèn rú yǐ gǎo guǒ zǐ

生于肾,如以缟裹紫。

cǐ wǔ zàng suǒ shēng zhī wài róng yě

此五脏所生之外荣也。

sè wèi dāng wǔ zàng bái dāng fèi xīn chì dāng xīn kǔ qīng dāng gān suān huáng dāng pí gān hēi dāng shèn xián

色味当五脏,白当肺、辛,赤当心、苦,青当肝、酸,黄当脾、甘,黑当肾、咸。

gù bái dāng pí chì dāng mài qīng dāng jīn huáng dāng ròu hēi dāng gǔ

故白当皮,赤当脉,青当筋,黄当肉,黑当骨。

zhū mài zhě jiē shǔ yú mù

诸脉者,皆属于目;

zhū suǐ zhě jiē shǔ yú nǎo

诸髓者,皆属于脑;

zhū jīn zhě jiē shǔ yú jié

诸筋者,皆属于节;

zhū xuè zhě jiē shǔ yú xīn

诸血者,皆属于心;

zhū qì zhě jiē shǔ yú fèi cǐ sì zhī bā xī zhī zhāo xī yě

诸气者,皆属于肺,此四肢八溪之朝夕也。

gù rén wò xuè guī yú gān gān shòu xuè ér néng shì zú shòu xuè ér néng bù zhǎng shòu xuè ér néng wò zhǐ shòu xuè ér néng shè

故人卧血归于肝,肝受血而能视,足受血而能步,掌受血而能握,指受血而能摄。

wò chū ér fēng chuī zhī xuè níng yú fū zhě wèi bì níng yú mài zhě wèi qì níng yú zú zhě wèi jué

卧出而风吹之,血凝于肤者为痹,凝于脉者为泣,凝于足者为厥。

cǐ sān zhě xuè xíng ér bù dé fǎn qí kōng gù wèi bì jué yě

此三者,血行而不得反其空,故为痹厥也。

rén yǒu dà gǔ shí èr fēn xiǎo xī sān bǎi wǔ shí sì míng shǎo shí èr shù cǐ jiē wèi qì suǒ liú zhǐ xié qì zhī suǒ kè yě zhēn shí yuán ér qù zhī

人有大谷十二分,小溪三百五十四名,少十二俞,此皆卫气所留止,邪气之所客也,针石缘而去之。

zhěn bìng zhī shǐ wǔ jué wèi jì

诊病之始,五决为纪。

yù zhī qí shǐ xiān jiàn qí mǔ

欲知其始,先建其母。

suǒ wèi wǔ jué zhě wǔ mài yě

所谓五决者,五脉也。

shì yǐ tóu tòng diān jí xià xū shàng shí guò zài zú shǎo yīn jù yáng shén zé rù shèn

是以头痛巅疾,下虚上实,过在足少阴巨阳,甚则入肾。

xùn méng zhāo yóu mù míng ěr lóng xià shí shàng xū guò zài zú shǎo yáng jué yīn shén zé rù gān

徇蒙招尤,目冥耳聋,下实上虚,过在足少阳厥阴,甚则入肝。

fù mǎn yuè zhēn zhàng zhī gé qū xié xià jué shàng mào guò zài zú tài yīn yáng míng

腹满(月真)胀,支膈胠胁、下厥上冒,过在足太阴阳明。

ké sòu shàng qì jué zài xiōng zhōng guò zài shǒu yáng míng tài yīn

咳嗽上气,厥在胸中,过在手阳明太阴。

xīn fán tóu tòng bìng zài gé zhōng guò zài shǒu jù yáng shǎo yīn

心烦头痛,病在膈中,过在手巨阳少阴。

fu mài zhī xiǎo dà huá sè fú chén kě yǐ zhǐ bié

夫脉之小大,滑涩浮沉,可以指别。

wǔ zàng zhī xiàng kě yǐ lèi tuī

五脏之象,可以类推。

wǔ zàng xiāng yīn kě yǐ yì shí

五脏相音,可以意识。

wǔ sè wēi zhěn kě yǐ mù chá

五色微诊,可以目察。

néng hé mài sè kě yǐ wàn quán

能合脉色,可以万全。

chì mài zhī zhì yě chuǎn ér jiān

赤脉之至也,喘而坚。

zhěn yuē yǒu jī qì zài zhōng shí hài yú shí míng yuē xīn bì

诊曰:有积气在中,时害于食名曰心痹。

de zhī wài jí sī lǜ ér xīn xū gù yá cóng zhī

得之外疾,思虑而心虚,故邪从之。

bái mài zhī zhì yě chuǎn ér fú

白脉之至也,喘而浮。

shàng xū xià shí jīng yǒu jī qì zài xiōng zhōng chuǎn ér xū

上虚下实,惊,有积气在胸中,喘而虚。

míng yuē fèi bì

名曰肺痹。

hán rè de zhī zuì ér shǐ nèi yě

寒热,得之醉而使内也。

qīng mài zhī zhì yě

青脉之至也。

zhǎng ér zuǒ yòu dàn

长而左右弹。

yǒu jī qì zài xīn xià zhī qū

有积气在心下,肢胠。

míng yuē gān bì

名曰肝痹。

de zhī hán shī yǔ shàn tóng fǎ

得之寒湿,与疝同法。

yāo tòng zú qīng tóu tòng

腰痛足清头痛。

huáng mài zhī zhì yě dà ér xū

黄脉之至也,大而虚。

yǒu jī qì zài fù zhōng yǒu jué qì míng yuē jué shàn

有积气在腹中,有厥气,名曰厥疝。

nǚ zǐ tóng fǎ de zhī jí shǐ sì zhī hàn chū dāng fēng

女子同法,得之疾使四肢,汗出当风。

hēi mài zhī zhì yě shàng jiān ér dà

黑脉之至也,上坚而大。

yǒu jī qì zài xiǎo fù yǔ yīn míng yuē shèn bì

有积气在小腹与阴,名曰肾痹。

de zhī mù yù qīng shuǐ ér wò

得之沐浴,清水而卧。

fán xiāng wǔ sè zhī qí mài miàn huáng mù qīng miàn huáng mù chì miàn huáng mù bái miàn huáng mù hēi zhě jiē bù sǐ yě

凡相五色之奇脉,面黄目青,面黄目赤,面黄目白,面黄目黑者,皆不死也。

miàn qīng mù chì miàn chì mù bái miàn qīng mù hēi miàn hēi mù bái miàn chì mù qīng jiē sǐ yě

面青目赤,面赤目白,面青目黑,面黑目白,面赤目青,皆死也。

✦ You read 素问·五藏生成

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.