huáng dì yuē mài zhī yīng yú cùn kǒu rú hé ér zhàng
黄帝曰:脉之应于寸口,如何而胀?
qí bó yuē qí mài dà jiān yǐ sè zhě zhàng yě
岐伯曰:其脉大坚以涩者,胀也。
huáng dì yuē hé yǐ zhī zàng fǔ zhī zhàng yě
黄帝曰:何以知脏腑之胀也。
qí bó yuē yīn wèi zàng yáng wèi fǔ
岐伯曰:阴为脏,阳为腑。
huáng dì yuē fu qì zhī lìng rén zhàng yě zài yú xuè mài zhī zhōng yé zàng fǔ zhī nèi hu
黄帝曰:夫气之令人胀也,在于血脉之中耶,脏腑之内乎?
qí bó yuē sān zhě jiē cún yān rán fēi zhàng zhī shě yě
岐伯曰:三者皆存焉,然非胀之舍也。
huáng dì yuē yuàn wén zhàng zhī shě
黄帝曰:愿闻胀之舍。
qí bó yuē fu zhàng zhě jiē zài yú zàng fǔ zhī wài pái zàng fǔ ér guō xiōng xié zhàng pí fū gù mìng yuē zhàng
岐伯曰:夫胀者,皆在于脏腑之外,排脏腑而郭胸胁,胀皮肤,故命曰胀。
huáng dì yuē zàng fǔ zhī zài xiōng xié fù lǐ zhī nèi yě ruò xiá kuì zhī cáng jìn qì yě míng yǒu cì shè yì míng ér tóng chǔ yī yù zhī zhōng qí qì gè yì yuàn wén qí gù
黄帝曰:脏腑之在胸胁腹里之内也,若匣匮之藏禁器也,名有次舍,异名而同处,一域之中,其气各异,愿闻其故。
yī bù quán lù zhù yuē cǐ chù bì quē qí bó suǒ dá zhī yán
(《医部全录》注曰:此处必缺岐伯所答之言。
huáng dì yuē wèi jiě qí yì zài wèn
黄帝曰:未解其意,再问。
qí bó yuē fu xiōng fù zàng fǔ zhī guō yě
岐伯曰:夫胸腹,脏腑之郭也。
dàn zhōng zhě xīn zhǔ zhī gōng chéng yě
膻中者,心主之宫城也。
wèi zhě tài cāng yě
胃者,太仓也。
yān hóu xiǎo cháng zhě chuán sòng yě
咽喉、小肠者,传送也。
wèi zhī wǔ qiào zhě lǘ lǐ mén hù yě
胃之五窍者,闾里门户也。
lián quán yù yīng zhě jīn yè zhī dào yě
廉泉、玉英者,津液之道也。
gù wǔ zàng liù fǔ zhě gè yǒu pàn jiè qí bìng gè yǒu xíng zhuàng
故五脏六腑者,各有畔界,其病各有形状。
yíng qì xún mài wèi qì nì wèi mài zhàng
营气循脉、卫气逆为脉胀;
wèi qì bìng mài xún fēn wèi fū zhàng
卫气并脉循分为肤胀。
sān lǐ ér xiè jìn zhě yī xià yuǎn zhě sān xià
三里而泻,近者一下,远者三下。
wú wèn xū shí gōng zài jí xiè
无问虚实,工在疾泻。
huáng dì yuē yuàn wén zhàng xíng
黄帝曰:愿闻胀形。
qí bó yuē fu xīn zhàng zhě fán xīn duǎn qì wò bù ān
岐伯曰:夫心胀者烦心短气,卧不安。
fèi zhàng zhě xū mǎn ér chuǎn hāi
肺胀者,虚满而喘咳。
gān zhàng zhě xié xià mǎn ér tòng yǐn xiǎo fù
肝胀者,胁下满而痛引小腹。
pí zhàng zhě shàn huì sì zhī fán mán tǐ zhòng bù néng shèng yī wò bù ān
脾胀者,善哕,四肢烦悗,体重不能胜衣,卧不安。
shèn zhàng zhě fù mǎn yǐn bèi yāng yāng rán yāo bì tòng
肾胀者,腹满引背央央然,腰髀痛。
liù fǔ zhàng wèi zhàng zhě fù mǎn wèi wǎn tòng bí wén jiāo chòu fáng yú shí dà biàn nán
六腑胀,胃胀者,腹满,胃脘痛,鼻闻焦臭,妨于食,大便难;
dà cháng zhàng zhě cháng míng ér tòng zhuó zhuó dōng rì zhòng gǎn yú hán zé cān xiè bù huà
大肠胀者,肠鸣而痛濯濯,冬日重感于寒,则餐泄不化;
xiǎo cháng zhàng zhě shǎo fù chēn zhàng yǐn yāo ér tòng
小肠胀者,少腹䐜胀,引腰而痛;
páng guāng zhàng zhě shǎo fù mǎn ér qì lóng
膀胱胀者,少腹满而气癃;
sān jiāo zhàng zhě qì mǎn yú pí fū zhōng qīng qīng rán ér bù jiān
三焦胀者,气满于皮肤中,轻轻然而不坚;
dǎn zhàng zhě xié xià tòng zhàng kǒu zhōng kǔ shàn tài xī
胆胀者,胁下痛胀,口中苦,善太息。
fán cǐ zhū zhàng zhě qí dào zài yī míng zhī nì shùn zhēn shù bù shī xiè xū bǔ shí shén qù qí shì zhì yá shī zhèng zhēn bù kě dìng cū zhī suǒ bài wèi zhī yāo mìng
凡此诸胀者,其道在一,明知逆顺,针数不失,泻虚补实,神去其室,致邪失正,真不可定,粗之所败,谓之夭命;
bǔ xū xiè shí shén guī qí shì jiǔ sāi qí kōng wèi zhī liáng gōng
补虚泻实,神归其室,久塞其空,谓之良工。
huáng dì yuē zhàng zhě yān shēng
黄帝曰:胀者焉生?
hé yīn ér yǒu
何因而有?
qí bó yuē wèi qì zhī zài shēn yě cháng rán bìng mài xún fēn ròu xíng yǒu nì shùn yīn yáng xiāng suí nǎi dé tiān hé wǔ zàng gēng shǐ sì shí xún xù wǔ gǔ nǎi huà
岐伯曰:卫气之在身也,常然并脉,循分肉,行有逆顺,阴阳相随,乃得天和,五脏更始,四时循序,五谷乃化。
rán hòu jué qì zài xià yíng wèi liú zhǐ hán qì nì shàng zhēn yá xiāng gōng liǎng qì xiāng bó nǎi hé wéi zhàng yě
然后厥气在下,营卫留止,寒气逆上,真邪相攻,两气相搏,乃合为胀也。
huáng dì yuē shàn
黄帝曰:善。
hé yǐ jiě huò
何以解惑?
qí bó yuē hé zhī yú zhēn sān hé ér de
岐伯曰:合之于真,三合而得。
dì yuē shàn
帝曰:善。
huáng dì wèn yú qí bó yuē zhàng lùn yán wú wèn xū shí gōng zài jí xiè jìn zhě yī xià yuǎn zhě sān xià
黄帝问于岐伯曰:《胀论》言:“无问虚实,工在疾泻,近者一下,远者三下。
jīn yǒu qí sān ér bù xià zhě qí guò yān zài
”今有其三而不下者,其过焉在?
qí bó duì yuē cǐ yán xiàn yú ròu huāng ér zhōng qì xué zhě yě
岐伯对曰:此言陷于肉肓而中气穴者也。
bù zhōng qì xué zé qì nèi bì zhēn bù xiàn huāng zé qì bù xíng shàng yuè zhōng ròu zé wèi qì xiāng luàn yīn yáng xiāng zhú
不中气穴,则气内闭,针不陷肓,则气不行,上越中肉,则卫气相乱,阴阳相逐。
qí yú zhàng yě dāng xiè bù xiè qì gù bù xià sān ér bù xià bì gèng qí dào qì xià nǎi zhǐ bù xià fù shǐ kě yǐ wàn quán wū yǒu dài zhě hu
其于胀也,当泻不泻,气故不下,三而不下,必更其道,气下乃止,不下复始,可以万全,乌有殆者乎?
qí yú zhàng yě bì shěn qí zhěn dāng xiè zé xiè dāng bǔ zé bǔ rú gǔ yīng fú è yǒu bù xià zhě hu
其于胀也,必审其胗,当泻则泻,当补则补,如鼓应桴,恶有不下者乎?