huáng dì wèn yú shǎo shù yuē yú wén bǎi jí zhī shǐ qī yě bì shēng yú fēng yǔ hán shǔ xún háo máo ér rù còu lǐ huò fù huán huò liú zhǐ huò wèi fēng zhǒng hàn chū huò wèi xiāo dān huò wèi hán rè huò wèi liú bì huò wèi jī jù
黄帝问于少俞曰：余闻百疾之始期也，必生于风雨寒暑，循毫毛而入腠理，或复还，或留止，或为风肿汗出，或为消瘅，或为寒热，或为留痹，或为积聚。
qí xié yín yì bù kě shèng shǔ yuàn wén qí gù
奇邪淫溢，不可胜数，愿闻其故。
fu tóng shí dé bìng huò bìng cǐ huò bìng bǐ yì zhě tiān zhī wéi rén shēng fēng hu hé qí yì yě
夫同时得病，或病此，或病彼，意者，天之为人生风乎，何其异也？
shǎo shù yuē fu tiān zhī shēng fēng zhě fēi yǐ sī bǎi xìng yě qí xíng gōng píng zhèng zhí fàn zhě de zhī bì zhě dé wú dài fēi qiú rén ér rén zì fàn zhī
少俞曰：夫天之生风者，非以私百姓也，其行公平正直，犯者得之，避者得无殆，非求人而人自犯之。
huáng dì yuē yī shí yù fēng tóng shí dé bìng qí bìng gè yì yuàn wén qí gù
黄帝曰：一时遇风，同时得病，其病各异，愿闻其故。
shǎo shù yuē shàn hū zāi wèn
少俞曰：善乎哉问！
qǐng lùn yǐ bǐ jiàng rén
请论以比匠人。
jiàng rén mó fǔ jīn lì dāo xuē zhuó cái mù
匠人磨斧斤、砺刀，削斵材木。
mù zhī yīn yáng shàng yǒu jiān cuì jiān zhě bù rù cuì zhě pí chí zhì qí jiāo jié ér quē jīn fǔ yān
木之阴阳，尚有坚脆，坚者不入，脆者皮弛，至其交节，而缺斤斧焉。
fu yī mù zhī zhōng jiān cuì bù tóng jiān zhě zé gāng cuì zhě yì shāng kuàng qí cái mù zhī bù tóng pí zhī hòu bó zhī zhī duō shǎo ér gè yì yé
夫一木之中，坚脆不同，坚者则刚，脆者易伤，况其材木之不同，皮之厚薄，汁之多少，而各异耶。
fu mù zhī zǎo zǎo de tōng jiǎ zì huā xiān shēng yè zhě yù chūn shuāng liè fēng zé huā luò ér yè wèi
夫木之蚤（早的通假字）花先生叶者，遇春霜烈风，则花落而叶萎；
jiǔ pù dà hàn zé cuì mù báo pí zhě zhī tiáo zhī shǎo ér yè wèi
久曝大旱，则脆木薄皮者，枝条汁少而叶萎；
jiǔ yīn yín yǔ zé báo pí duō zhī zhě pí zì ér lù
久阴淫雨，则薄皮多汁者，皮渍而漉；
zú fēng bào qǐ zé gāng cuì zhī mù zhī zhé wù shāng
卒风暴起，则刚脆之木，枝折杌伤；
qiū shuāng jí fēng zé gāng cuì zhī mù gēn yáo ér yè luò
秋霜疾风，则刚脆之木，根摇而叶落。
fán cǐ wǔ zhě gè yǒu suǒ shāng kuàng yú rén hu
凡此五者，各有所伤，况于人乎！
huáng dì yuē yǐ rén yīng mù nài hé
黄帝曰：以人应木，奈何？
shǎo shù dá yuē mù zhī suǒ shāng yě jiē shāng qí zhī
少俞答曰：木之所伤也，皆伤其枝。
zhī zhī gāng cuì ér jiān wèi chéng shāng yě
枝之刚脆而坚，未成伤也。
rén zhī yǒu cháng bìng yě yì yīn qí gǔ jié pí fū còu lǐ zhī bù jiān gù zhě yá zhī suǒ shě yě gù cháng wèi bìng yě
人之有常病也，亦因其骨节皮肤腠理之不坚固者，邪之所舍也，故常为病也。
huáng dì yuē rén zhī shàn bìng fēng jué lù hàn zhě hé yǐ hou zhī
黄帝曰：人之善病风厥漉汗者，何以候之？
shǎo shù dá yuē ròu bù jiān còu lǐ shū zé shàn bìng fēng
少俞答曰：肉不坚，腠理疏，则善病风。
huáng dì yuē hé yǐ hou ròu zhī bù jiān yě
黄帝曰：何以候肉之不坚也？
shǎo shù dá yuē guó bié běn zuò jùn ròu bù jiān ér wú fēn lǐ
少俞答曰：腘（别本作䐃）肉不坚，而无分理。
lǐ zhě cū lǐ cū lǐ ér pí bù zhì zhě còu lǐ shū
理者麤理，麤理而皮不致者，腠理疏。
cǐ yán qí hún rán zhě
此言其浑然者。
huáng dì yuē rén zhī shàn bìng xiāo dān zhě hé yǐ hou zhī
黄帝曰：人之善病消瘅者，何以候之？
shǎo shù dá yuē wǔ zàng jiē róu ruò zhě shàn bìng xiāo dān
少俞答曰：五脏皆柔弱者，善病消瘅。
huáng dì yuē hé yǐ zhī wǔ zàng zhī róu ruò yě
黄帝曰：何以知五脏之柔弱也？
shǎo shù dá yuē fu róu ruò zhě bì yǒu gāng qiáng gāng qiáng duō nù róu zhě yì shāng yě
少俞答曰：夫柔弱者，必有刚强，刚强多怒，柔者易伤也。
huáng dì yuē hé yǐ hou róu ruò zhī yǔ gāng qiáng
黄帝曰：何以候柔弱之与刚强？
shǎo shù dá yuē cǐ rén báo pí fū
少俞答曰：此人薄皮肤，
ér mù jiān gù yǐ shēn zhě
而目坚固以深者，
zhǎng chōng zhí cháng bié běn zuò yáng
长冲直肠（别本作扬），
qí xīn gāng
其心刚，
gāng zé duō nù
刚则多怒，
nù zé qì shàng nì
怒则气上逆，
xiōng zhōng xù jī
胸中蓄积，
xuè qì nì liú
血气逆留，
kuān pí chōng jī
髋皮充肌，
xuè mài bù xíng
血脉不行，
zhuǎn ér wèi rè
转而为热，
rè zé xiāo jī fū
热则消肌肤，
gù wèi xiāo dān
故为消瘅。
cǐ yán qí rén bào gāng ér jī ròu ruò zhě yě
此言其人暴刚而肌肉弱者也。
huáng dì yuē rén zhī shàn bìng hán rè zhě hé yǐ hou zhī
黄帝曰：人之善病寒热者，何以候之？
shǎo shù dá yuē xiǎo gǔ ruò ròu zhě shàn bìng hán rè
少俞答曰：小骨弱肉者，善病寒热。
huáng dì yuē hé yǐ hou gǔ zhī xiǎo dà ròu zhī jiān cuì sè zhī bù yī yě
黄帝曰：何以候骨之小大，肉之坚脆，色之不一也？
shǎo shù dá yuē quán gǔ zhě gǔ zhī běn yě
少俞答曰：颧骨者，骨之本也。
quán dà zé gǔ dà quán xiǎo zé gǔ xiǎo
颧大则骨大，颧小则骨小。
pí fū báo ér qí ròu wú jùn qí bì nuò nuò rán qí de sè dài rán bù yǔ qí tiān tóng sè wū rán dú yì cǐ qí hou yě
皮肤薄而其肉无䐃，其臂懦懦然，其地色殆然，不与其天同色，污然独异，此其候也。
rán hòu bì báo zhě qí suǐ bù mǎn gù shàn bìng hán rè yě
然后臂薄者，其髓不满，故善病寒热也。
huáng dì yuē hé yǐ hòu rén zhī shàn bìng bì zhě
黄帝曰：何以候人之善病痹者？
shǎo shù dá yuē cū lǐ ér ròu bù jiān zhě shàn bìng bì
少俞答曰：麤理而肉不坚者，善病痹。
huáng dì yuē bì zhī gāo xià yǒu chǔ hu
黄帝曰：痹之高下有处乎？
shǎo shù dá yuē yù zhī qí gāo xià zhě gè shì qí bù
少俞答曰：欲知其高下者，各视其部。
huáng dì yuē rén zhī shàn bìng cháng zhōng jī jù zhě hé yǐ hou zhī
黄帝曰：人之善病肠中积聚者，何以候之？
shǎo shù dá yuē pí fū báo ér bù zé ròu bù jiān ér nào zé rú cǐ zé cháng wèi è è zé xié qì liú zhǐ jī jù nǎi shāng bié běn zuò zuò
少俞答曰：皮肤薄而不泽，肉不坚而淖泽，如此，则肠胃恶，恶则邪气留止，积聚乃伤（别本作：作）。
pí wèi zhī jiān hán wēn bù cì xié qì shāo zhì xù jī liú zhǐ dà jù nǎi qǐ
脾胃之间，寒温不次，邪气稍至，蓄积留止，大聚乃起。
huáng dì yuē yú wén bìng xíng yǐ zhī zhī yǐ
黄帝曰：余闻病形，已知之矣！
yuàn wén qí shí
愿闻其时。
shǎo shù dá yuē xiān lì qí nián yǐ zhī qí shí shí gāo zé qǐ shí xià zé dài
少俞答曰：先立其年，以知其时，时高则起，时下则殆。
suī bù xiàn xià dāng nián yǒu chōng dào qí bìng bì qǐ shì wèi yīn xíng ér shēng bìng
虽不陷下，当年有冲道，其病必起，是谓因形而生病。
wǔ biàn zhī jì yě
五变之纪也。