huáng dì wèn yuē yú wén gǔ zhī zhì bìng wéi qí yí jīng biàn qì kě zhù yóu ér yǐ
黄帝问曰：余闻古之治病，惟其移精变气，可祝由而已。
jīn shì zhì bìng dú yào zhì qí nèi zhēn shí zhì qí wài huò yù huò bù yù hé yě
今世治病，毒药治其内，针石治其外，或愈或不愈，何也？
qí bó duì yuē wǎng gǔ rén jū qín shòu zhī jiān dòng zuò yǐ bì hán yīn jū yǐ bì shǔ nèi wú juàn mù zhī lèi wài wú shēn huàn zhī xíng cǐ tián dàn zhī shì yá bù néng shēn rù yě
岐伯对曰：往古人居禽兽之间，动作以避寒，阴居以避暑，内无眷慕之累，外无伸宦之形，此恬惔之世，邪不能深入也。
gù dú yào bù néng zhì qí nèi zhēn shí bù néng zhì qí wài gù kě yí jīng zhù yóu ér yǐ
故毒药不能治其内，针石不能治其外，故可移精祝由而已。
dāng jīn zhī shì bù rán yōu huàn yuán qí nèi kǔ xíng shāng qí wài yòu shī sì shí zhī cóng nì hán shǔ zhī yi zéi fēng shù zhì xū xié zhāo xī nèi zhì wǔ zàng gǔ suǐ wài shāng kōng qiào jī fū suǒ yǐ xiǎo bìng bì shén dà bìng bì sǐ gù zhù yóu bù néng yǐ yě
当今之世不然，忧患缘其内，苦形伤其外，又失四时之从，逆寒暑之宜，贼风数至，虚邪朝夕，内至五脏骨髓，外伤空窍肌肤，所以小病必甚，大病必死，故祝由不能已也。
dì yuē shàn
帝曰：善。
yú yù lín bìng rén guān sǐ shēng jué xián yí yù zhī qí yào rú rì yuè guāng kě de wén hu
余欲临病人，观死生，决嫌疑，欲知其要，如日月光，可得闻乎？
qí bó yuē sè mài zhě shàng dì zhī suǒ guì yě xiān shī zhī suǒ chuán yě
岐伯曰：色脉者，上帝之所贵也，先师之所传也。
shàng gǔ shǐ jiù dài jì lǐ sè mài ér tōng shén míng hé zhī jīn mù shuǐ huǒ tǔ sì shí bā fēng liù hé bù lí qí cháng biàn huà xiāng yí yǐ guān qí miào yǐ zhī qí yào
上古使僦贷季，理色脉而通神明，合之金木水火土，四时八风六合，不离其常，变化相移，以观其妙，以知其要。
yù zhī qí yào zé sè mài shì yǐ
欲知其要，则色脉是矣。
sè yǐ yīng rì mài yǐ yīng yuè cháng qiú qí yào zé qí yào yě
色以应日，脉以应月，常求其要，则其要也。
fu sè zhī biàn huà yǐ yīng sì shí zhī mài cǐ shàng dì zhī suǒ guì yǐ hé yú shén míng yě
夫色之变化，以应四时之脉，此上帝之所贵，以合于神明也。
suǒ yǐ yuǎn sǐ ér jìn shēng shēng dào yǐ zhǎng mìng yuē shèng wáng
所以远死而近生，生道以长，命曰圣王。
zhōng gǔ zhī zhì bìng zhì ér zhì zhī tāng yè shí rì yǐ qù bā fēng wǔ bì zhī bìng shí rì bù yǐ zhì yǐ cǎo sū cǎo gāi zhī zhī běn mò wèi zhù biāo běn yǐ de xié qì nǎi fú
中古之治病，至而治之，汤液十日，以去八风五痹之病，十日不已，治以草苏草荄之枝，本末为助，标本已得，邪气乃服。
mù shì zhī zhì bìng yě zé bù rán zhì bù běn sì shí bù zhī rì yuè bù shěn nì cóng bìng xíng yǐ chéng nǎi yù wēi zhēn zhì qí wài tāng yè zhì qí nèi cū gōng xiōng xiōng yǐ wéi kě gōng gù bìng wèi yǐ xīn bìng fù qǐ
暮世之治病也则不然，治不本四时，不知日月，不审逆从，病形已成，乃欲微针治其外，汤液治其内，粗工凶凶，以为可攻，故病未已，新病复起。
dì yuē yuàn wén yào dào
帝曰：愿闻要道。
qí bó yuē zhì zhī yào jí wú shī sè mài yòng zhī bù huò zhì zhī dà zé
岐伯曰：治之要极，无失色脉，用之不惑，治之大则。
nì cóng dào xíng biāo běn bù dé wáng shén shī guó
逆从到行，标本不得，亡神失国。
qù gù jiù xīn nǎi de zhēn rén
去故就新，乃得真人。
dì yuē yú wén qí yào yú fū zǐ yǐ fū zǐ yán bù lí sè mài cǐ yú zhī suǒ zhī yě
帝曰：余闻其要于夫子矣，夫子言不离色脉，此余之所知也。
qí bó yuē zhì zhī jí yú yī
岐伯曰：治之极于一。
dì yuē hé wèi yī
帝曰：何谓一？
qí bó yuē yī zhě yīn de zhī
岐伯曰：一者因得之。
dì yuē nài hé
帝曰：奈何？
qí bó yuē bì hù sāi yǒu xì zhī bìng zhě shù wèn qí qíng yǐ cóng qí yì de shén zhě chāng shī shén zhě wáng
岐伯曰：闭户塞牗，系之病者，数问其情，以从其意，得神者昌，失神者亡。
dì yuē shàn
帝曰：善。