léi gōng wèn yú huáng dì yuē wǔ sè dú jué yú míng táng hu
雷公问于黄帝曰:五色独决于明堂乎?
xiǎo zi wèi zhī qí suǒ wèi yě
小子未知其所谓也。
huáng dì yuē míng táng zhě bí yě
黄帝曰:明堂者,鼻也;
quē zhě méi jiān yě
阙者,眉间也;
tíng zhě yán yě
庭者,颜也;
fán zhě jiá cè yě
蕃者,颊侧也;
bì zhě ěr mén yě
蔽者,耳门也。
qí jiān yù fāng dà qù zhī shí bù jiē jiàn yú wài rú shì zhě shòu bì zhōng bǎi suì
其间欲方大,去之十步,皆见于外,如是者寿,必中百岁。
léi gōng yuē wǔ yán bié běn zuò guān zhī biàn nài hé
雷公曰:五言(别本作官)之辨,奈何?
huáng dì yuē míng táng gǔ gāo yǐ qǐ píng yǐ zhí wǔ zàng cì yú zhōng yāng liù fǔ xié qí liǎng cè shǒu miàn shàng yú què tíng wáng gōng zài yú xià jí wǔ zàng ān yú xiōng zhōng zhēn sè yǐ zhì bìng sè bú jiàn míng táng rùn zé yǐ qīng wǔ guān è de wú biàn hu
黄帝曰:明堂骨高以起,平以直,五脏次于中央,六腑挟其两侧,首面上于阙庭,王宫在于下极,五脏安于胸中,真色以致,病色不见,明堂润泽以清,五官恶得无辨乎?
léi gōng yuē qí bù biàn zhě kě de wén hu
雷公曰:其不辨者,可得闻乎?
huáng dì yuē wǔ sè zhī jiàn yě gè chū qí sè bù
黄帝曰:五色之见也,各出其色部。
bù gǔ xiàn zhě bì bù miǎn yú bìng yǐ
部骨陷者,必不免于病矣。
qí sè bù chéng xí zhě suī bìng shén bù sǐ yǐ
其色部乘袭者,虽病甚,不死矣。
léi gōng yuē guān wǔ sè nài hé
雷公曰:官五色奈何?
huáng dì yuē qīng hēi wèi tòng huáng chì wèi rè bái wèi hán shì wèi wǔ guān
黄帝曰:青黑为痛,黄赤为热,白为寒,是谓五官。
léi gōng yuē bìng zhī yì shén yǔ qí fāng shuāi rú hé
雷公曰:病之益甚,与其方衰,如何?
huáng dì yuē wài nèi jiē zài yān
黄帝曰:外内皆在焉。
qiè qí mài kǒu huá xiǎo jǐn yǐ chén zhě bìng yì shén zài zhōng
切其脉口,滑小紧以沉者,病益甚,在中;
rén yíng qì dà jǐn yǐ fú zhě qí bìng yì shén zài wài
人迎脉气出现大、紧且浮的,其病日益加重,病在六腑。
qí mài kǒu fú huá zhě bìng rì jìn
其脉口浮滑者,病日进;
rén yíng chén ér huá zhě bìng rì sǔn
人迎沉而滑者,病日损。
qí mài kǒu huá yǐ chén zhě bìng rì jìn zài nèi
其脉口滑以沉者,病日进,在内;
qí rén yíng mài huá shèng yǐ fú zhě qí bìng rì jìn zài wài
其人迎脉滑盛以浮者,其病日进,在外。
mài zhī fú chén jí rén yíng yǔ cùn kǒu qì xiǎo dà děng zhě bìng nán yǐ
脉之浮沉及人迎与寸口气小大等者,病难已。
bìng zhī zài zàng chén ér dà zhě yì yǐ
病之在脏,沉而大者,易已;
xiǎo wèi nì
小为逆。
bìng zhī zài fǔ fú ér dà zhě qí bìng yì yǐ
病之在腑,浮而大者,其病易已。
rén yíng shèng jiān zhě shāng yú hán
人迎盛坚者,伤于寒;
qì kǒu shèng jiān zhě shāng yú shí
气口盛坚者,伤于食。
léi gōng yuē yǐ sè yán shí zhī jiān shén nài hé
雷公曰:以色言食之间甚,奈何?
huáng dì yuē qí sè cū yǐ míng chén yāo zhě wéi shèn
黄帝曰:其色麤以明,沉夭者为甚。
qí sè shàng xíng zhě bìng yì shén
其色上行者,病益甚;
qí sè xià xíng rú yún chè sàn zhě bìng fāng yǐ
其色下行,如云彻散者,病方已。
wǔ sè gè yǒu zàng bù yǒu wài bù yǒu nèi bù yě
五色各有脏部,有外部、有内部也。
sè cóng wài bù zǒu nèi bù zhě qí bìng cóng wài zǒu nèi
色从外部走内部者,其病从外走内;
qí sè cóng nèi zǒu wài zhě qí bìng cóng nèi zǒu wài
其色从内走外者,其病从内走外。
bìng shēng yú nèi zhě xiān zhì qí yīn hòu zhì qí yáng fǎn zhě yì shén
病生于内者,先治其阴,后治其阳,反者益甚。
qí bìng shēng yú yáng zhě xiān zhì qí wài hòu zhì qí nèi fǎn zhě yì shén
其病生于阳者,先治其外,后治其内,反者益甚。
qí mài huá dà yǐ dài ér zhǎng zhě bìng cóng wài lái
其脉滑大以代而长者,病从外来。
mù yǒu suǒ jiàn zhì yǒu suǒ è cǐ yáng qì zhī bìng yě kě biàn ér yǐ
目有所见,志有所恶,此阳气之并也,可变而已。
léi gōng yuē xiǎo zi wén fēng zhě bǎi bìng zhī shǐ yě
雷公曰:小子闻风者,百病之始也;
jué nì zhě hán shī zhī qǐ yě bié zhī nài hé
厥逆者,寒湿之起也,别之奈何?
huáng dì yuē cháng hòu quē zhōng báo zé wèi fēng chōng zhuó wèi bì
黄帝曰:常候阙中,薄泽为风,冲浊为痹。
zài dì wèi jué
在地为厥。
cǐ qí cháng yě gè yǐ qí sè yán qí bìng
此其常也,各以其色言其病。
léi gōng yuē rén bù bìng zú sǐ hé yǐ zhī zhī
雷公曰:人不病卒死,何以知之?
huáng dì yuē dà qì rù yú zàng fǔ zhě bù bìng ér zú sǐ yǐ
黄帝曰:大气入于脏腑者,不病而卒死矣。
léi gōng yuē bìng xiǎo yù ér zú sǐ zhě hé yǐ zhī zhī
雷公曰:病小愈而卒死者,何以知之?
huáng dì yuē chì sè chū liǎng quán dà rú mǔ zhǐ zhě bìng suī xiǎo yù bì zú sǐ
黄帝曰:赤色出两颧,大如拇指者,病虽小愈,必卒死。
hēi sè chū yú tíng dà rú mǔ zhǐ bì bù bìng ér zú sǐ
黑色出于庭,大如拇指,必不病而卒死。
léi gōng zài bài yuē shàn zāi
雷公再拜曰:善哉!
qí sǐ yǒu qī hu
其死有期乎?
huáng dì yuē chá sè yǐ yán qí shí
黄帝曰:察色以言其时。
léi gōng yuē shàn hu
雷公曰:善乎!
yuàn zú wén zhī
愿卒闻之。
huáng dì yuē tíng zhě shǒu miàn yě
黄帝曰:庭者,首面也。
quē shàng zhě yān hóu yě
阙上者,咽喉也。
quē zhōng zhě fèi yě
阙中者,肺也。
xià jí zhě xīn yě
下极者,心也。
zhí xià zhě gān yě
直下者,肝也。
gān zuǒ zhě dǎn yě
肝左者,胆也。
xià zhě pí yě
下者,脾也。
fāng shàng zhě wèi yě
方上者,胃也。
zhōng yāng zhě dà cháng yě
中央者,大肠也。
xié dà cháng zhě shèn yě
挟大肠者,肾也。
dāng shèn zhě qí yě
当肾者,脐也。
miàn wáng yǐ shàng zhě xiǎo cháng yě
面王以上者,小肠也。
miàn wáng yǐ xià zhě páng guāng zi chù yě
面王以下者,膀胱子处也。
quán zhě jiān yě
颧者,肩也。
quán hòu zhě bì yě
颧后者,臂也。
bì xià zhě shǒu yě
臂下者,手也。
mù nèi zì shàng zhě yīng rǔ yě
目内眦上者,膺乳也。
xié shéng ér shàng zhě bèi yě
挟绳而上者,背也。
xún yá chē yǐ xià zhě gǔ yě
循牙车以下者,股也。
zhōng yāng zhě xī yě
中央者,膝也。
xī yǐ xià zhě jìng yě
膝以下者,胫也。
dāng jìng yǐ xià zhě zú yě
当胫以下者,足也。
jù fēn zhě gǔ lǐ yě
巨分者,股里也。
jù qū zhě xī bìn yě
巨屈者,膝膑也。
cǐ wǔ zàng liù fǔ zhī jié zhī bù yě gè yǒu bù fèn
此五脏六腑肢节之部也,各有部分。
yǒu bù fèn yòng yīn hé yáng yòng yáng hé yīn dāng míng bù fèn wàn jǔ wàn dāng
各自部位的范围明确了,治疗时,阴衰而阳盛的,用补阴法来调和;阳衰而阴盛的,用助阳法来调和。
néng bié zuǒ yòu shì wèi dà dào nán nǚ yì wèi gù yuē yīn yáng
能别左右,是谓大道,男女异位,故曰阴阳。
shěn chá zé yāo wèi zhī liáng gōng
审察泽夭,谓之良工。
chén zhuó wèi nèi fú zé wèi wài
沉浊为内,浮泽为外。
huáng chì wèi fēng qīng hēi wèi tòng bái wèi hán
黄赤为风,青黑为痛,白为寒。
huáng ér gào rùn wèi nóng chì shèn zhě wèi xuè tòng
黄而膏润为脓,赤甚者为血痛。
shèn wéi luán hán shèn wéi pí bù rén
甚为挛,寒甚为皮不仁。
wǔ sè gè jiàn qí bù chá qí fú chén yǐ zhī qiǎn shēn
五色各见其部,察其浮沉,以知浅深;
chá qí zé yāo yǐ guān chéng bài
察其泽夭,以观成败;
chá qí sàn bó bié běn zuò tuán yǐ zhī yuǎn jìn
察其散搏(别本作抟),以知远近;
shì sè shàng xià yǐ zhī bìng chù
视色上下,以知病处;
jī shén yú xīn yǐ zhī wǎng jīn
积神于心,以知往今。
gù xiāng qì bù wēi bù zhī shì fēi zhǔ yì wù qù nǎi zhī xīn gù
故相气不微,不知是非,属意勿去,乃知新故。
sè míng bù cū chén yāo wéi shèn
色明不麤,沉夭为甚;
bù míng bù zé qí bìng bù shèn
不明不泽,其病不甚;
qí sè sàn jū jū rán wèi yǒu jù
其色散,驹驹然未有聚;
qí bìng sàn ér qì tòng jù wèi chéng yě
其病散而气痛,聚未成也。
shèn chéng xīn xīn xiān bìng shèn wèi yīng sè jiē rú shì
肾乘心,心先病,肾为应,色皆如是。
nán zǐ sè zài yú miàn wáng wèi xiǎo fù tòng
男子色在于面王,为小腹痛;
xià wèi luǎn tòng
下为卵痛;
qí yuán zhí wèi jīng tòng gāo wèi běn xià wéi shǒu hú shàn tuǐ yīn zhī shǔ yě
其圜直为茎痛,高为本,下为首,狐疝㿉阴之属也。
nǚ zǐ zài yú miàn wáng wèi páng guāng zi chù zhī bìng sàn wèi tòng bó bié běn zuò tuán wèi jù fāng yuán zuǒ yòu gè rú qí sè xíng
女子在于面王,为膀胱子处之病,散为痛,搏(别本作抟)为聚,方员左右,各如其色形。
qí suí ér xià zhì zhī wèi yín
其随而下至胝为淫。
yǒu rùn rú gāo zhuàng wèi bào shí bù jié
有润如膏状,为暴食不洁。
zuǒ wèi zuǒ yòu wèi yòu
左为左,右为右。
qí sè yǒu yá jù sàn ér bù duān miàn sè suǒ zhǐ zhě yě
其色有邪,聚散而不端,面色所指者也。
sè zhě qīng hēi chì bái huáng jiē duān mǎn yǒu bié xiāng bié xiāng chì zhě qí sè chì dà rú yú jiá
色者,青黑赤白黄,皆端满,有别乡,别乡赤者,其色赤大如榆荚;
zài miàn wáng wèi bù rì bié běn zuò yuè
在面王为不日(别本作月)。
qí sè shàng ruì shǒu kōng shàng xiàng xià ruì xià xiàng zài zuǒ yòu rú fǎ
其色上锐,首空上向,下锐下向,在左右如法。
yǐ wǔ sè mìng zàng qīng wèi gān chì wèi xīn bái wèi fèi huáng wèi pí hēi wèi shèn
以五色命脏,青为肝,赤为心,白为肺,黄为脾,黑为肾。
gān hé jīn xīn hé mài fèi hé pí pí hé ròu shèn hé gǔ yě
肝合筋,心合脉,肺合皮,脾合肉,肾合骨也。