huáng dì wèn yú qí bó yuē jīng yán xià rì shāng shǔ qiū bìng nüè
黄帝问于岐伯曰:《经》言:“夏日伤暑,秋病疟”。
nüè zhī fā yǐ shí qí gù hé yě
疟之发以时,其故何也?
qí bó duì yuē yá kè yú fēng fǔ bìng xún lǚ ér xià wèi qì yī rì yī yè cháng dà huì yú fēng fǔ qí míng rì rì xià yī jié gù qí rì zuò yàn cǐ qí xiān kè yú jǐ bèi yě
岐伯对曰:邪客于风府,病循膂而下,卫气一日一夜,常大会于风府,其明日,日下一节,故其日作晏,此其先客于脊背也。
gù měi zhì yú fēng fǔ zé còu lǐ kāi còu lǐ kāi zé xié qì rù xié qì rù zé bìng zuò cǐ suǒ yǐ rì zuò shàng yàn yě
故每至于风府则腠理开,腠理开则邪气入,邪气入则病作,此所以日作尚晏也。
wèi qì zhī xíng fēng fǔ rì xià yī jié èr shí yī rì xià zhì wěi dǐ èr shí èr rì rù jí nèi zhù yú fú chōng zhī mài qí xíng jiǔ rì chū yú quē pén zhī zhōng qí qì shàng xíng gù qí bìng shāo yì zhì
卫气之行风府,日下一节,二十一日下至尾底,二十二日入脊内,注于伏冲之脉,其行九日,出于缺盆之中,其气上行,故其病稍益至。
qí nèi bó yú wǔ zàng héng lián mù yuán qí dào yuǎn qí qì shēn qí xíng chí bù néng rì zuò gù cì rì nǎi xù jī ér zuò yān
其内搏于五脏,横连募原,其道远,其气深,其行迟,不能日作,故次日乃蓄积而作焉。
huáng dì yuē wèi qì měi zhì yú fēng fǔ còu lǐ nǎi fā fā zé yá rù yān
黄帝曰:卫气每至于风府,腠理乃发,发则邪入焉。
qí wèi qì rì xià yī jié zé bù dāng fēng fǔ nài hé
其卫气日下一节,则不当风府,奈何?
qí bó yuē fēng fǔ wú cháng wèi qì zhī suǒ yīng bì kāi qí còu lǐ qì zhī suǒ shě jié zé qí fǔ yě
岐伯曰:风府无常,卫气之所应,必开其腠理,气之所舍节,则其府也。
huáng dì yuē shàn
黄帝曰:善。
fu fēng zhī yǔ nüè yě xiāng yǔ tóng lèi ér fēng cháng zài ér nüè tè yǐ shí xiū hé yě
夫风之与疟也,相与同类,而风常在,而疟特以时休,何也?
qí bó yuē fēng qì liú qí chù nüè qì suí jīng luò chén yǐ nèi bó gù wèi qì yīng nǎi zuò yě
岐伯曰:风气留其处,疟气随经络,沉以内搏,故卫气应乃作也。
dì yuē shàn
帝曰:善。
huáng dì wèn yú shǎo shī yuē yú wén sì shí bā fēng zhī zhōng rén yě gù yǒu hán shǔ hán zé pí fū jí ér còu lǐ bì
黄帝问于少师曰:余闻四时八风之中人也,故有寒暑,寒则皮肤急而腠理闭;
shǔ zé pí fū huǎn ér còu lǐ kāi
暑则皮肤缓而腠理开。
zéi fēng xié qì yīn dé yǐ rù hu
贼风邪气因得以入乎?
jiāng bì xū bā zhèng xū xié nǎi néng shāng rén hu
将必须八正虚邪,乃能伤人乎?
shǎo shī dá yuē bù rán
少师答曰:不然。
zéi fēng xié qì zhī zhōng rén yě bù dé yǐ shí rán bì yīn qí kāi yě qí rù shēn qí nèi jí bìng qí bìng rén yě zú bào
贼风邪气之中人也,不得以时,然必因其开也,其入深,其内极病,其病人也卒暴。
yīn qí bì yě qí rù qiǎn yǐ liú qí bìng yě xú yǐ chí
因其闭也,其入浅以留,其病也,徐以迟。
huáng dì yuē yǒu hán wēn hé shì còu lǐ bù kāi rán yǒu zú bìng zhě qí gù hé yě
黄帝曰:有寒温和适,腠理不开,然有卒病者,其故何也?
shǎo shī dá yuē dì fú zhī yá rù hu
少师答曰:帝弗知邪入乎?
suī píng jū qí còu lǐ kāi bì huǎn jí qí gù cháng yǒu shí yě
虽平居,其腠理开闭缓急,其故常有时也。
huáng dì yuē kě de wén hu
黄帝曰:可得闻乎?
shǎo shī yuē rén yǔ tiān de xiāng cān yě yǔ rì yuè xiàng yīng yě
少师曰:人与天地相参也,与日月相应也。
gù yuè mǎn zé hǎi shuǐ xi shèng rén xuè qì jī jī ròu chōng pí fū zhì máo fà jiān còu lǐ xī yān gòu zhe dàng shì zhī shí suī yù zéi fēng qí rù qiǎn bù shēn
故月满则海水西盛,人血气积,肌肉充,皮肤致,毛发坚,腠理郗,烟垢着,当是之时,虽遇贼风,其入浅不深。
zhì qí yuè guō kōng zé hǎi shuǐ dōng shèng rén qì xuè xū qí wèi qì qù xíng dú jū jī ròu jiǎn pí fū zòng còu lǐ kāi máo fà cán jiāo lǐ báo yān gòu luò dàng shì zhī shí yù zéi fēng zé qí rù shēn qí bìng rén yě zú bào
至其月郭空,则海水东盛,人气血虚,其卫气去,形独居,肌肉减,皮肤纵,腠理开,毛发残,膲理薄,烟垢落,当是之时,遇贼风则其入深,其病人也卒暴。
huáng dì yuē qí yǒu cu ran bào sǐ bào bìng zhě hé yě
黄帝曰:其有卒然暴死暴病者,何也?
shǎo shī dá yuē de sān xū zhě qí sǐ bào jí yě
少师答曰:(得)三虚者,其死暴疾也;
de sān shí zhě yá bù néng shāng rén yě
得三实者,邪不能伤人也。
huáng dì yuē yuàn wén sān xū
黄帝曰:愿闻三虚。
shǎo shī yuē chéng nián zhī shuāi féng yuè zhī kōng shī shí zhī hé yīn wèi zéi fēng suǒ shāng shì wèi sān xū
少师曰:乘年之衰,逢月之空,失时之和,因为贼风所伤,是谓三虚。
gù lùn bù zhī sān xū gōng fǎn wèi cū
故论不知三虚,工反为粗。
dì yuē yuàn wén sān shí
帝曰:愿闻三实。
shǎo shī yuē féng nián zhī shèng yù yuè zhī mǎn de shí zhī hé suī yǒu zéi fēng xié qì bù néng wēi zhī yě
少师曰:逢年之盛,遇月之满,得时之和,虽有贼风邪气,不能危之也。
huáng dì yuē shàn hū zāi lùn
黄帝曰:善乎哉论!
míng hū zāi dào
明乎哉道!
qǐng cáng zhī jīn guì mìng yuē sān shí cǐ jù yìng jiē zài shàng duàn shǎo shī lùn sān shí zhī hòu
请藏之金匮,命曰三实(此句应接在上段少师论三实之后)。
rán cǐ yī fū zhī lùn yě
然,此一夫之论也。
huáng dì yuē yuàn wén suì zhī suǒ yǐ jiē tóng bìng zhě hé yīn ér rán
黄帝曰:愿闻岁之所以皆同病者,何因而然?
shǎo shī yuē cǐ bā zhèng zhī hou yě
少师曰:此八正之候也。
huáng dì yuē hou zhī nài hé
黄帝曰:候之奈何?
shǎo shī yuē hou cǐ zhě cháng yǐ dōng zhì zhī rì tài yī lì yú yè zhé zhī gōng qí zhì yě tiān bì yìng zhī yǐ fēng yǔ zhě yǐ
少师曰:候此者,常以冬至之日,太一立于叶蛰之宫,其至也,天必应之以风雨者矣。
fēng yǔ cóng nán fāng lái zhě wèi xū fēng zéi shāng rén zhě yě
风雨从南方来者,为虚风,贼伤人者也。
qí yǐ yè bàn zhì yě wàn mín jiē wò ér fú fàn yě gù qí suì mín shǎo bìng
其以夜半至也,万民皆卧而弗犯也,故其岁民少病。
qí yǐ zhòu zhì zhě wàn mín xiè duò ér jiē zhōng yú xū fēng gù wàn mín duō bìng
其以昼至者,万民懈惰而皆中于虚风,故万民多病。
xū xié rù kè yú gǔ ér bù fā yú wài zhì qí lì chūn yáng qì dà fā còu lǐ kāi yīn lì chūn zhī rì fēng cóng xī fāng lái wàn mín yòu jiē zhōng yú xū fēng cǐ liǎng yá xiāng bó bié běn zuò tuán jīng qì jié dài zhě yǐ
虚邪入客于骨而不发于外,至其立春,阳气大发,腠理开,因立春之日,风从西方来,万民又皆中于虚风,此两邪相搏(别本作抟),经气结代者矣。
gù zhū féng qí fēng ér yù qí yǔ zhě mìng yuē yù suì lù yān
故诸逢其风而遇其雨者,命曰遇岁露焉。
yīn suì zhī hé ér shǎo zéi fēng zhě mín shǎo bìng ér shǎo sǐ
因岁之和,而少贼风者,民少病而少死。
suì duō zéi fēng xié qì hán wēn bù hé zé mín duō bìng ér sǐ yǐ
岁多贼风邪气,寒温不和,则民多病而死矣。
huáng dì yuē xū xié zhī fēng qí suǒ shāng guì jiàn hé rú hou zhī nài hé
黄帝曰:虚邪之风,其所伤贵贱何如,候之奈何?
shǎo shī dá yuē zhēng yuè shuò rì tài yī jū tiān liú zhī gōng qí rì xī běi fēng bù yǔ rén duō sǐ yǐ
少师答曰:正月朔日,太一居天留之宫,其日西北风,不雨,人多死矣。
zhēng yuè shuò rì píng dàn běi fēng chūn mín duō sǐ
正月朔日,平旦北风,春,民多死。
zhēng yuè shuò rì píng dàn běi fēng xíng mín bìng duō zhě shí yǒu sān yě
正月朔日,平旦北风行,民病多者,十有三也。
zhēng yuè shuò rì rì zhōng běi fēng xià mín duō sǐ
正月朔日,日中北风,夏,民多死。
zhēng yuè shuò rì xī shí běi fēng qiū mín duō sǐ
正月朔日,夕时北风,秋,民多死。
zhōng rì běi fēng dà bìng sǐ zhě shí yǒu liù
终日北风,大病死者十有六。
zhēng yuè shuò rì fēng cóng nán fāng lái mìng yuē hàn xiāng
正月朔日,风从南方来,命曰旱乡;
cóng xī fāng lái mìng yuē bái gǔ jiāng guó yǒu yāng rén duō sǐ wáng
从西方来,命曰白骨,将国有殃,人多死亡。
zhēng yuè shuò rì fēng cóng dōng fāng lái fà wū yáng shā shí guó yǒu dà zāi yě
正月朔日,风从东方来,发屋,扬沙石,国有大灾也。
zhēng yuè shuò rì fēng cóng dōng nán fāng xíng chūn yǒu sǐ wáng
正月朔日,风从东南方行,春有死亡。
zhēng yuè shuò rì tiān hé wēn bù fēng tiào jiàn mín bù bìng
正月朔日,天和温不风,粜贱,民不病;
tiān hán ér fēng tiào guì mín duō bìng
天寒而风,粜贵,民多病。
cǐ suǒ wèi hou suì zhī fēng cán shāng rén zhě yě
此所谓候岁之风,残伤人者也。
èr yuè chǒu bù fēng mín duō xīn fù bìng
二月丑不风,民多心腹病;
sān yuè xū bù wēn mín duō hán rè
三月戌不温,民多寒热;
sì yuè sì bù shǔ mín duō dān bìng
四月巳不暑,民多瘅病;
shí yuè shēn bù hán mín duō bào sǐ
十月申不寒,民多暴死。
zhū suǒ wèi fēng zhě jiē fà wū zhé shù mù yáng shā shí qǐ háo máo fā còu lǐ zhě yě
诸所谓风者,皆发屋,折树木,扬沙石,起毫毛,发腠理者也。