chūn sān yuè cǐ wèi fā chén
春三月,此谓发陈。
tiān dì jù shēng wàn wù yǐ róng yè wò zǎo qǐ guǎng bù yú tíng bèi fā huǎn xíng yǐ shǐ zhì shēng shēng ér wù shā yǔ ér wù duó shǎng ér wù fá cǐ chūn qì zhī yīng yǎng shēng zhī dào yě
天地俱生,万物以荣,夜卧早起,广步于庭,被发缓形,以使志生,生而勿杀,予而勿夺,赏而勿罚,此春气之应,养生之道也;
nì zhī zé shāng gān xià wèi hán biàn fèng zhǎng zhě shǎo
逆之则伤肝,夏为寒变,奉长者少。
xià sān yuè cǐ wèi fán xiù
夏三月,此为蕃秀。
tiān dì qì jiāo wàn wù huā shí yè wò zǎo qǐ wú yàn yú rì shǐ zhì wù nù shǐ huā yīng chéng xiù shǐ qì de xiè ruò yǒu ài zài wài cǐ xià qì zhī yīng yǎng cháng zhī dào yě
天地气交,万物华实,夜卧早起,无厌于日,使志勿怒,使华英成秀,使气得泄,若有爱在外,此夏气之应,养长之道也;
nì zhī zé shāng xīn qiū wèi jiē nüè fèng shōu zhě shǎo dōng zhì zhòng bìng
逆之则伤心,秋为痎疟,奉收者少,冬至重病。
qiū sān yuè cǐ wèi róng píng
秋三月,此谓容平。
tiān qì yǐ jí dì qì yǐ míng zǎo wò zǎo qǐ yǔ jī jù xìng shǐ zhì ān níng yǐ huǎn qiū xíng shōu liǎn shén qì shǐ qiū qì píng wú wài qí zhì shǐ fèi qì qīng cǐ qiū qì zhī yīng yǎng shōu zhī dào yě
天气以急,地气以明,早卧早起,与鸡俱兴,使志安宁,以缓秋刑,收敛神气,使秋气平,无外其志,使肺气清,此秋气之应,养收之道也;
nì zhī zé shāng fèi dōng wèi sūn xiè fèng cáng zhě shǎo
逆之则伤肺,冬为飧泄,奉藏者少。
dōng sān yuè cǐ wèi bì cáng
冬三月,此为闭藏。
shuǐ bīng dì chè wù rǎo hu yáng zǎo wò wǎn qǐ bì dài rì guāng shǐ zhì ruò fú ruò nì ruò yǒu sī yì ruò yǐ yǒu de qù hán jiù wēn wú xiè pí fū shǐ qì jí duó
水冰地坼,勿扰乎阳,早卧晚起,必待日光,使志若伏若匿,若有私意,若已有得,去寒就温,无泄皮肤,使气亟夺。
cǐ dōng qì zhī yīng yǎng cáng zhī dào yě
此冬气之应,养藏之道也;
nì zhī zé shāng shèn chūn wèi wěi jué fèng shēng zhě shǎo
逆之则伤肾,春为痿厥,奉生者少。
tiān qì qīng jìng guāng míng zhě yě cáng dé bù zhǐ gù bù xià yě
天气清净,光明者也,藏德不止,故不下也。
tiān míng zé rì yuè bù míng yá hài kōng qiào
天明则日月不明,邪害空窍。
yáng qì zhě bì sè dì qì zhě mào míng yún wù bù jīng zé shàng yīng bái lù bù xià
阳气者闭塞,地气者冒明,云雾不精,则上应白露不下。
jiāo tōng bù biǎo wàn wù mìng gù bù shī bù shī zé míng mù duō sǐ
交通不表,万物命故不施,不施则名木多死。
è qì bù fā fēng yǔ bù jié bái lù bù xià zé wǎn gǎo bù róng
恶气不发,风雨不节,白露不下,则菀槁不荣。
zéi fēng shù zhì bào yǔ shù qǐ tiān dì sì shí bù xiāng bǎo yǔ dào xiāng shī zé wèi yāng jué miè
贼风数至,暴雨数起,天地四时不相保,与道相失,则未央绝灭。
wéi shèng rén cóng zhī gù shēn wú kē bìng wàn wù bù shī shēng qì bù jié
唯圣人从之,故身无苛病,万物不失,生气不竭。
nì chūn qì zé shǎo yáng bù shēng gān qì nèi biàn
逆春气则少阳不生,肝气内变。
nì xià qì zé tài yáng bù zhǎng xīn qì nèi dòng
逆夏气则太阳不长,心气内洞。
nì qiū qì zé tài yīn bù shōu fèi qì jiāo mǎn
逆秋气则太阴不收,肺气焦满。
nì dōng qì zé shǎo yīn bù cáng shèn qì zhuó chén
逆冬气则少阴不藏,肾气浊沉。
fu sì shí yīn yáng zhě wàn wù zhī gēn běn yě
夫四时阴阳者,万物之根本也。
suǒ yǐ shèng rén chūn xià yǎng yáng qiū dōng yǎng yīn yǐ cóng qí gēn
所以圣人春夏养阳,秋冬养阴,以从其根;
gù yǔ wàn wù chén fú yú shēng zhǎng zhī mén
故与万物沉浮于生长之门。
nì qí gēn zé fá qí běn huài qí zhēn yǐ
逆其根则伐其本,坏其真矣。
gù yīn yáng sì shí zhě wàn wù zhī zhōng shǐ yě
故阴阳四时者,万物之终始也;
sǐ shēng zhī běn yě
死生之本也;
nì zhī zé zāi hài shēng cóng zhī zé kē jí bù qǐ shì wèi dé dào
逆之则灾害生,从之则苛疾不起,是谓得道。
dào zhě shèng rén xíng zhī yú zhě pèi zhī
道者,圣人行之,愚者佩之。
cóng yīn yáng zé shēng nì zhī zé sǐ
从阴阳则生,逆之则死;
cóng zhī zé zhì nì zhī zé luàn
从之则治,逆之则乱。
fǎn shùn wèi nì shì wèi nèi gé
反顺为逆,是谓内格。
shì gù shèng rén bù zhì yǐ bìng zhì wèi bìng
是故圣人不治已病,治未病;
bù zhì yǐ luàn zhì wèi luàn cǐ zhī wèi yě
不治已乱,治未乱,此之谓也。
fu bìng yǐ chéng ér hòu yào zhī luàn yǐ chéng ér hòu zhì zhī pì yóu kě ér chuān jǐng dòu ér zhù zhuī bù yì wǎn hu
夫病已成而后药之,乱已成而后治之,譬犹渴而穿井,斗而铸锥,不亦晚乎?