huáng dì wèn yuē jīn fú rè bìng zhě jiē shāng hán zhī lèi yě huò yù huò sǐ qí sǐ jiē yǐ liù qī rì zhī jiān qí yù jiē yǐ shí rì yǐ shàng zhě hé yě
黄帝问曰：今夫热病者，皆伤寒之类也，或愈或死，其死皆以六七日之间，其愈皆以十日以上者，何也？
bù zhī qí jiě yuàn wén qí gù
不知其解，愿闻其故。
qí bó duì yuē jù yáng zhě zhū yáng zhī shǔ yě
岐伯对曰：巨阳者，诸阳之属也。
qí mài lián yú fēng fǔ gù wèi zhū yáng zhǔ qì yě
太阳的经脉连于风府，与督脉、阳维相会，循行于巅背之表，所以太阳为诸阳主气，主一身之表。
rén zhī shāng yú hán yě zé wèi bìng rè rè suī shén bù sǐ qí liǎng gǎn yú hán ér bìng zhě bì bù miǎn yú sǐ
人之伤于寒也，则为病热，热虽甚不死，其两感于寒而病者，必不免于死。
dì yuē yuàn wén qí zhuàng
帝曰：愿闻其状。
qí bó yuē shāng hán yī rì jù yáng shòu zhī gù tóu xiàng tòng yāo jí qiáng
岐伯曰：伤寒一日，巨阳受之，故头项痛，腰脊强。
èr rì yáng míng shòu zhī yáng míng zhǔ ròu qí mài xiá bí luò yú mù gù shēn rè mù téng ér bí gàn bù dé wò yě
二日，阳明受之，阳明主肉，其脉侠鼻，络于目，故身热目疼而鼻干，不得卧也。
sān rì shǎo yáng shòu zhī shǎo yáng zhǔ dǎn jiǎ yǐ jīng tài sù děng bìng zuò gǔ qí mài xún xié luò yú ěr gù xiōng xié tòng ér ěr lóng
三日，少阳受之，少阳主胆（《甲乙经》《太素》等并作骨），其脉循胁络于耳，故胸胁痛而耳聋。
sān yáng jīng luò jiē shòu qí bìng ér wèi rù yú zàng tài sù zuò fǔ zhě gù kè hán ér yǐ
三阳经络皆受其病，而未入于脏（《太素》作腑）者，故可汗而已。
sì rì tài yīn shòu zhī tài yīn mài bù wèi zhōng luò yú yì gù fù mǎn ér yì gàn
四日，太阴受之，太阴脉布胃中，络于嗌，故腹满而嗌干。
wǔ rì shǎo yīn shòu zhī shǎo yīn mài guàn shèn luò yú fèi xì shé běn gù kǒu zào shé gàn ér kě
五日，少阴受之，少阴脉贯肾，络于肺，系舌本，故口燥舌干而渴。
liù rì jué yīn shòu zhī jué yīn mài xún yīn qì ér luò yú gān gù fán mǎn ér náng suō
六日，厥阴受之，厥阴脉循阴器而络于肝，故烦满而囊缩。
sān yīn sān yáng wǔ zàng liù fǔ jiē shòu bìng róng wèi bù xíng wǔ zàng bù tōng zé sǐ yǐ
三阴三阳五脏六腑皆受病，荣卫不行，五脏不通则死矣。
qí bù liǎng gǎn yú hán zhě qī rì jù yáng bìng shuāi tóu tòng shǎo yù
其不两感于寒者：七日，巨阳病衰，头痛少愈；
bā rì yáng míng bìng shuāi shēn rè shǎo yù
八日，阳明病衰，身热少愈；
jiǔ rì shào yáng bìng shuāi ěr lóng wēi wén shí rì tài yīn bìng shuāi fù jiǎn rú gù zé sī yǐn shí
九日，少阳病衰，耳聋微闻，十日，太阴病衰，腹减如故，则思饮食；
shí yī rì shǎo yīn bìng shuāi kě zhǐ bù mǎn shé gàn yǐ ér tì
十一日，少阴病衰，渴止不满，舌干已而嚏；
shí èr rì jué yīn bìng shuāi náng zòng shǎo fù wēi xià dà qì jiē qù bìng rì yǐ yǐ
十二日，厥阴病衰，囊纵，少腹微下，大气皆去，病日已矣。
dì yuē zhì zhī nài hé
帝曰：治之奈何？
qí bó yuē zhì zhī gè tōng qí zàng mài bìng rì shuāi yǐ yǐ
岐伯曰：治之各通其脏脉，病日衰已矣。
qí wèi mǎn sān rì zhě kè hán ér yǐ
其未满三日者，可汗而已；
qí mǎn sān rì zhě kě xiè ér yǐ
其满三日者，可泄而已。
dì yuē rè bìng yǐ yù shí yǒu suǒ yí zhě hé yě
帝曰：热病已愈，时有所遗者，何也？
qí bó yuē zhū yí zhě rè shèn ér qiáng shí zhī gù yǒu suǒ yí yě
岐伯曰：诸遗者，热甚而强食之，故有所遗也。
ruò cǐ zhě jiē bìng yǐ shuāi ér rè yǒu suǒ cáng yīn qí gǔ qì xiāng báo liǎng rè xiāng hé gù yǒu suǒ yí yě
若此者，皆病已衰而热有所藏，因其谷气相薄，两热相合，故有所遗也。
dì yuē shàn
帝曰：善。
zhì yí nài hé
治遗奈何？
qí bó yuē shì qí xū shí diào qí nì cóng kě shǐ bì yǐ yǐ
岐伯曰：视其虚实，调其逆从，可使必已矣。
dì yuē bìng rè dāng hé jìn zhī
帝曰：病热当何禁之？
qí bó yuē bìng rè shǎo yù shí ròu zé fù duō shí zé yí cǐ qí jìn yě
岐伯曰：病热少愈，食肉则复，多食则遗，此其禁也。
dì yuē qí bìng liǎng gǎn yú hán zhě qí mài yīng yǔ qí bìng xíng hé rú
帝曰：其病两感于寒者，其脉应与其病形何如？
qí bó yuē liǎng gǎn yú hán zhě bìng yī rì zé jù yáng yǔ shǎo yīn jù bìng zé tóu tòng kǒu gàn ér fán mǎn
岐伯曰：两感于寒者：病一日则巨阳与少阴俱病，则头痛口干而烦满；
èr rì zé yáng míng yǔ tài yīn jù bìng zé fù mǎn shēn rè bù yù shí zhān yán
二日则阳明与太阴俱病，则腹满身热，不欲食，谵言；
sān rì zé shǎo yáng yǔ jué yīn jù bìng zé ěr lóng náng suō ér jué shuǐ jiāng bù rù bù zhī rén liù rì sǐ
三日则少阳与厥阴俱病，则耳聋、囊缩而厥、水浆不入、不知人，六日死。
dì yuē wǔ zàng yǐ shāng liù fǔ bù tōng róng wèi bù xíng rú shì zhī hòu sān rì nǎi sǐ hé yě
帝曰：五脏已伤，六腑不通，荣卫不行，如是之后，三日乃死，何也？
qí bó yuē yáng míng zhě shí èr jīng mài zhī zhǎng yě qí xuè qì shèng gù bù zhī rén
岐伯曰：阳明者，十二经脉之长也，其血气盛，故不知人。
sān rì qí qì nǎi jǐn gù sǐ yǐ
三日，其气乃尽，故死矣。
fán bìng shāng hán ér chéng wēn zhě xiān xià zhì rì zhě wèi bìng wēn hòu xià zhì rì zhě wèi bìng shǔ
凡病伤寒而成温者，先夏至日者为病温，后夏至日者为病暑。
shǔ dāng yǔ hàn jiē chū wù zhǐ
暑当与汗皆出，勿止。