黄帝内经 · 佚名 · Chapter 33 of 162

素问·评热病论

PinyinModern Translation
Size

huáng dì wèn yuē yǒu bìng wēn zhě hàn chū zhé fù rè ér mài zào jí bù wéi hàn shuāi kuáng yán bù néng shí bìng míng wèi hé

黄帝问曰:有病温者,汗出辄复热,而脉躁疾不为汗衰,狂言不能食,病名为何?

qí bó duì yuē bìng míng yīn yáng jiāo jiāo zhě sǐ yě

岐伯对曰:病名阴阳交,交者死也。

dì yuē yuàn wén qí shuō

帝曰:愿闻其说。

qí bó yuē rén suǒ yǐ hàn chū zhě jiē shēng yú gǔ gǔ shēng yú jīng jīn xié qì jiāo zhēng yú gǔ ròu ér de hàn zhě shì xié què ér jīng shèng yě

岐伯曰:人所以汗出者,皆生于谷,谷生于精,今邪气交争于骨肉而得汗者,是邪却而精胜也。

jīng shèng zé dāng néng shí ér bù fù rè

精胜则当能食而不复热。

fù rè zhě xié qì yě hàn zhě jīng qì yě jīn hàn chū ér zhé fù rè zhě shì yá shèng yě

复热者邪气也,汗者精气也,今汗出而辄复热者,是邪胜也。

bù néng shí zhě jīng wú bǐ yě

不能食者,精无俾也。

bìng ér liú zhě qí shòu kě lì ér qīng yě

病而留者,其寿可立而倾也。

qiě fú rè lùn yuē hàn chū ér mài shàng zào shèng zhě sǐ

且夫《热论》曰:“汗出而脉尚躁盛者死。

jīn mài bù yǔ hàn xiāng yìng cǐ bù shèng qí bìng yě qí sǐ míng yǐ

”今脉不与汗相应,此不胜其病也,其死明矣。

kuáng yán zhě shì shī zhì shī zhì zhě sǐ

狂言者是失志,失志者死。

jīn jiàn sān sǐ bú jiàn yī shēng suī yù bì sǐ yě

今见三死,不见一生,虽愈必死也。

dì yuē yǒu bìng shēn rè hàn chū fán mǎn fán mǎn bù wéi hàn jiě cǐ wèi hé bìng

帝曰:有病身热汗出烦满,烦满不为汗解,此为何病?

qí bó yuē hàn chū ér shēn rè zhě fēng yě

岐伯曰:汗出而身热者,风也;

hàn chū ér fán mǎn bù jiě zhě jué yě

汗出而烦满不解者,厥也。

bìng míng yuē fēng jué

病名曰风厥。

dì yuē yuàn zú wén zhī

帝曰:愿卒闻之。

qí bó yuē jù yáng zhǔ qì gù xiān shòu yá shǎo yīn yǔ qí wèi biǎo lǐ yě de rè zé shàng cóng zhī cóng zhī zé jué yě

岐伯曰:巨阳主气,故先受邪,少阴与其为表里也,得热则上从之,从之则厥也。

dì yuē zhì zhī nài hé

帝曰:治之奈何?

qí bó yuē biǎo lǐ cì zhī yǐn zhī fú tāng

岐伯曰:表里刺之,饮之服汤。

dì yuē láo fēng wèi bìng hé rú

帝曰:劳风为病何如?

qí bó yuē láo fēng fǎ zài fèi xià qí wèi bìng yě shǐ rén qiáng shàng míng shì tuò chū ruò tì è fēng ér zhèn hán cǐ wèi láo fēng zhī bìng

岐伯曰:劳风法在肺下,其为病也,使人强上,冥视,唾出若涕,恶风而振寒,此为劳风之病。

dì yuē zhì zhī nài hé

帝曰:治之奈何?

qí bó yuē yǐ jiù fǔ yǎng

岐伯曰:以救俛仰。

jù yáng yǐn jīng zhě sān rì zhōng nián zhě wǔ rì bù jīng zhě qī rì

巨阳引,精者三日,中年者五日,不精者七日。

hāi chū qīng huáng tì qí zhuàng rú nóng dà rú dàn wán cóng kǒu zhōng ruò bí zhōng chū bù chū zé shāng fèi shāng fèi zé sǐ yě

咳出青黄涕,其状如脓,大如弹丸,从口中若鼻中出,不出则伤肺,伤肺则死也。

dì yuē yǒu bìng shèn fēng zhě miàn fǔ máng rán yōng hài yú yán kě cì bù

帝曰:有病肾风者,面、胕痝然壅,害于言,可刺不?

qí bó yuē xū bù dàng cì bù dàng cì ér cì hòu wǔ rì qí qì bì zhì

岐伯曰:虚不当刺,不当刺而刺,后五日其气必至。

dì yuē qí zhì hé rú

帝曰:其至何如?

qí bó yuē zhì bì shǎo qì shí rè

岐伯曰:至必少气时热,

shí rè cóng xiōng bèi shàng zhì tóu

时热从胸背上至头,

hàn chū

汗出,

shǒu rè

手热,

kǒu gàn kǔ kě

口干苦渴,

xiǎo biàn huáng

小便黄,

mù xià zhǒng

目下肿,

fù zhōng míng

腹中鸣,

shēn zhòng nán yǐ xíng

身重难以行,

yuè shì bù lái

月事不来,

fán ér bù néng shí

烦而不能食,

bù néng zhèng yǎn

不能正偃,

zhèng yǎn zé hāi

正偃则咳,

bìng míng yuē fēng shuǐ

病名曰风水,

lùn zài cì fǎ zhōng

论在《刺法》中。

dì yuē yuàn wén qí shuō

帝曰:愿闻其说。

qí bó yuē yá zhī suǒ còu qí qì bì xū

岐伯曰:邪之所凑,其气必虚。

yīn xū zhě yáng bì còu zhī gù shǎo qì shí rè ér hàn chū yě

阴虚者,阳必凑之,故少气时热而汗出也。

xiǎo biàn huáng zhě shǎo fù zhōng yǒu rè yě

小便黄者,少腹中有热也。

bù néng zhèng yǎn zhě wèi zhōng bù hé yě

不能正偃者,胃中不和也。

zhèng yǎn zé hāi shén shàng pò fèi yě

正偃则咳甚,上迫肺也。

zhū yǒu shuǐ qì zhě wēi zhǒng xiān jiàn yú mù xià yě

诸有水气者,微肿先见于目下也。

dì yuē hé yǐ yán

帝曰:何以言?

qí bó yuē shuǐ zhě yīn yě mù xià yì yīn yě fù zhě zhì yīn zhī suǒ jū gù shuǐ zài fù zhě bì shǐ mù xià zhǒng yě

岐伯曰:水者阴也,目下亦阴也,腹者至阴之所居,故水在腹者,必使目下肿也。

zhēn qì shàng nì gù kǒu kǔ shé gàn wò bù dé zhèng yǎn zhèng yǎn zé hāi chū qīng shuǐ yě

真气上逆,故口苦舌干,卧不得正偃,正偃则咳出清水也。

zhū shuǐ bìng zhě gù bù dé wò wò zé jīng jīng zé hāi shén yě

诸水病者,故不得卧,卧则惊,惊则咳甚也。

fù zhōng míng zhě bìng běn yú wèi yě

腹中鸣者,病本于胃也。

báo pí zé fán bù néng shí

薄脾则烦,不能食。

shí bù xià zhě wèi wǎn gé yě

食不下者,胃脘隔也。

shēn zhòng nán yǐ xíng zhě wèi mài zài zú yě

身重难以行者,胃脉在足也。

yuè shì bù lái zhě bāo mài bì yě

月事不来者,胞脉闭也。

bāo mài zhě zhǔ xīn ér luò yú bāo zhōng

胞脉者,属心而络于胞中。

jīn qì shàng pò fèi xīn qì bù dé xià tōng gù yuè shì bù lái yě

今气上迫肺,心气不得下通,故月事不来也。

dì yuē shàn

帝曰:善。

✦ You read 素问·评热病论

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.