黄帝内经 · 佚名 · Chapter 61 of 162

素问·水热穴论

PinyinModern Translation
Size

huáng dì wèn yuē shǎo yīn hé yǐ zhǔ shèn

黄帝问曰:少阴何以主肾?

shèn hé yǐ zhǔ shuǐ

肾何以主水?

qí bó duì yuē shèn zhě zhì yīn yě

岐伯对曰:肾者,至阴也。

zhì yīn zhě shèng shuǐ yě

至阴者,盛水也。

fèi zhě tài yīn yě

肺者,太阴也。

shǎo yīn zhě dōng mài yě

少阴者,冬脉也。

gù qí běn zài shèn qí mò zài fèi jiē jī shuǐ yě

故其本在肾,其末在肺,皆积水也。

dì yuē shèn hé yǐ néng jù shuǐ ér shēng bìng

帝曰:肾何以能聚水而生病?

qí bó yuē shèn zhě wèi zhī guān yě guān mén bù lì gù jù shuǐ ér cóng qí lèi yě

岐伯曰:肾者,胃之关也,关门不利,故聚水而从其类也。

shàng xià yì yú pí fū gù wèi fū zhǒng

上下溢于皮肤,故为胕肿。

fū zhǒng zhě jù shuǐ ér shēng bìng yě

胕肿者,聚水而生病也。

dì yuē zhū shuǐ jiē shēng yú shèn hu

帝曰:诸水皆生于肾乎?

qí bó yuē shèn zhě pìn zàng yě

岐伯曰:肾者牝脏也。

dì qì shàng zhě shǔ yú shèn ér shēng shuǐ yè yě gù yuē zhì yīn

地气上者,属于肾,而生水液也,故曰至阴。

yǒng ér láo shén zé shèn hàn chū shèn hàn chū féng yú fēng nèi bù dé rù yú zàng fǔ wài bù dé yuè yú pí fū kè yú xuán fǔ xíng yú pí lǐ chuán wèi fū zhǒng běn zhī yú shèn míng yuē fēng shuǐ

勇而劳甚,则肾汗出,肾汗出逢于风,内不得入于脏腑,外不得越于皮肤,客于玄府,行于皮里,传为胕肿,本之于肾,名曰风水。

suǒ wèi xuán fǔ zhě hàn kōng yě

所谓玄府者,汗空也。

dì yuē shuǐ shù wǔ shí qī chù zhě shì hé zhǔ yě

帝曰:水俞五十七处者,是何主也?

qí bó yuē shèn shù wǔ shí qī xué jī yīn zhī suǒ jù yě shuǐ suǒ cóng chū rù yě

岐伯曰:肾俞五十七穴,积阴之所聚也,水所从出入也。

kāo shàng wǔ xíng xíng wǔ zhě cǐ shèn shù

尻上五行,行五者,此肾俞。

gù shuǐ bìng xià wèi fū zhǒng dà fù shàng wèi chuǎn hū bù dé wò zhě biāo běn jù bìng

故水病下为胕肿,大腹,上为喘呼不得卧者,标本俱病。

gù fèi wèi chuǎn hū shèn wèi shuǐ zhǒng fèi wèi nì bù dé wò fēn wéi xiāng shū jù shòu zhě shuǐ qì zhī suǒ liú yě

故肺为喘呼,肾为水肿,肺为逆不得卧,分为相输俱受者,水气之所留也。

fú tú shàng gè èr xíng xíng wǔ zhě cǐ shèn zhī jiē yě

伏菟上各二行,行五者,此肾之街也。

sān yīn zhī suǒ jiāo jié yú jiǎo yě

三阴之所交结于脚也。

huái shàng gè yī xíng xíng liù zhě cǐ shèn mài zhī xià xíng yě míng yuē tài chòng

踝上各一行,行六者,此肾脉之下行也,名曰太冲。

fán wǔ shí qī xué zhě jiē zàng zhī yīn luò shuǐ zhī suǒ kè yě

凡五十七穴者,皆脏之阴络,水之所客也。

dì yuē chūn qǔ luò mài fēn ròu hé yě

帝曰:春取络脉分肉,何也?

qí bó yuē chūn zhě mù shǐ zhì gān qì shǐ shēng gān qì jí qí fēng jí jīng mài cháng shēn qí qì shǎo bù néng shēn rù gù qǔ luò mài fēn ròu jiān

岐伯曰:春者木始治,肝气始生,肝气急,其风疾,经脉常深,其气少,不能深入,故取络脉分肉间。

dì yuē xià qǔ shèng jīng fēn còu hé yě

帝曰:夏取盛经分腠,何也?

qí bó yuē xià zhě huǒ shǐ zhì xīn qì shǐ zhǎng mài shòu qì ruò yáng qì liú yì rè xūn fēn còu nèi zhì yú jīng gù qǔ shèng jīng fēn còu

岐伯曰:夏者火始治,心气始长,脉瘦气弱,阳气留溢,热熏分腠,内至于经,故取盛经分腠。

jué fū ér bìng qù zhě yá jū qiǎn yě

绝肤而病去者,邪居浅也。

suǒ wèi shèng jīng zhě yáng mài yě

所谓盛经者,阳脉也。

dì yuē qiū qǔ jīng shù hé yě

帝曰:秋取经俞,何也?

qí bó yuē qiū zhě jīn shǐ zhì fèi jiāng shōu shā jīn jiāng shèng huǒ yáng qì zài hé yīn qì chū shèng shī qì jí tǐ yīn qì wèi shèng wèi néng shēn rù gù qǔ shù yǐ xiè yīn xié qǔ hé yǐ xū yáng yá yáng qì shǐ shuāi gù qǔ yú hé

岐伯曰:秋者金始治,肺将收杀,金将胜火,阳气在合,阴气初胜,湿气及体,阴气未盛,未能深入,故取俞以泻阴邪,取合以虚阳邪,阳气始衰,故取于合。

dì yuē dōng qǔ jǐng xíng hé yě

帝曰:冬取井荥,何也?

qí bó yuē dōng zhě shuǐ shǐ zhì shèn fāng bì yáng jīng shuāi shǎo yīn qì jiān shèng jù yáng fú chén yáng mài nǎi qù gù qǔ jǐng yǐ xià yīn nì qǔ xíng yǐ shí yáng qì gù yuē dōng qǔ jǐng xíng chūn bù qiú nǜ

岐伯曰:冬者水始治,肾方闭,阳经衰少,阴气坚盛,巨阳伏沉,阳脉乃去,故取井以下阴逆,取荥以实阳气,故曰:“冬取井荥,春不鼽衄。

cǐ zhī wèi yě

”说的就是这种情况。

dì yuē fū zǐ yán zhì rè bìng wǔ shí jiǔ shù yú lùn qí yì wèi néng lǐng bié qí chù yuàn wén qí chù yīn wén qí yì

帝曰:夫子言治热病五十九俞,余论其意,未能领别其处,愿闻其处,因闻其意。

qí bó yuē tóu shàng wǔ xíng xíng wǔ zhě yǐ yuè zhū yáng zhī rè nì yě

岐伯曰:头上五行,行五者,以越诸阳之热逆也。

dà zhù yīng yú quē pén bèi shù cǐ bā zhě yǐ xiè xiōng zhōng zhī rè yě

大杼、膺俞、缺盆、背俞,此八者,以泻胷中之热也。

qì jiē sān lǐ jù xū shàng xià lián cǐ bā zhě yǐ xiè wèi zhōng zhī rè yě

气街、三里、巨虚上下廉,此八者,以泻胃中之热也。

yún mén yú gǔ wěi zhōng suǐ kōng cǐ bā zhě yǐ xiè sì zhī zhī rè yě

云门、髃骨、委中、髓空,此八者,以泻四肢之热也。

wǔ zàng shù páng wǔ cǐ shí zhě yǐ xiè wǔ zàng zhī rè yě

五脏俞旁五,此十者,以泻五脏之热也。

fán cǐ wǔ shí jiǔ xué zhě jiē rè zhī zuǒ yòu yě

凡此五十九穴者,皆热之左右也。

dì yuē rén shāng yú hán ér chuán wèi rè hé yě

帝曰:人伤于寒而传为热,何也?

qí bó yuē fu hán shèng zé shēng rè yě

岐伯曰:夫寒盛则生热也。

✦ You read 素问·水热穴论

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.