huáng dì wèn yuē wǔ yùn gèng zhì shàng yìng tiān qī yīn yáng wǎng fù hán shǔ yíng suí zhēn yá xiāng báo nèi wài fēn lí liù jīng bō dàng wǔ qì qīng yí tài guò bù jí zhuān shèng jiān bìng yuàn yán qí shǐ ér yǒu cháng míng kě de wén hu
黄帝问曰：五运更治，上应天期，阴阳往复，寒暑迎随，真邪相薄，内外分离，六经波荡，五气倾移，太过不及，专胜兼并，愿言其始，而有常名，可得闻乎？
qí bó qǐ shǒu zài bài duì yuē zhāo hū zāi wèn yě
岐伯稽首再拜对曰：昭乎哉问也！
shì míng dào yě
是明道也！
cǐ shàng dì suǒ guì xiān shī chuán zhī chén suī bù mǐn wǎng wén qí zhǐ
此上帝所贵，先师传之，臣虽不敏，往闻其旨。
dì yuē yú wén de qí rén bù jiào shì wèi shī dào chuán fēi qí rén màn xiè tiān bǎo
帝曰：余闻：“得其人不教，是谓失道，传非其人，慢泄天宝。
yú chéng fēi dé wèi zú yǐ shòu zhì dào rán ér zhòng zǐ āi qí bù zhōng yuàn fū zǐ bǎo yú wú qióng liú yú wú jí yú sī qí shì zé ér xíng zhī nài hé
”余诚菲德，未足以受至道，然而众子哀其不终，愿夫子保于无穷，流于无极，余司其事，则而行之，奈何？
qí bó yuē qǐng suì yán zhī yě
岐伯曰：请遂言之也。
shàng jīng yuē fu dào zhě shàng zhī tiān wén xià zhī dì lǐ zhōng zhī rén shì kě yǐ cháng jiǔ
《上经》曰：“夫道者，上知天文，下知地理，中知人事，可以长久。
cǐ zhī wèi yě
”说的就是这种情况。
dì yuē hé wèi yě
帝曰：何谓也？
qí bó yuē běn qì wèi yě
岐伯曰：本气位也。
wèi tiān zhě tiān wén yě
位天者，天文也；
wèi dì zhě dì lǐ yě
位地者，地理也；
tōng yú rén qì zhī biàn huà zhě rén shì yě
通于人气之变化者，人事也。
gù tài guò zhě xiān tiān bù jí zhě hòu tiān suǒ wèi zhì huà ér rén yīng zhī yě
故太过者先天，不及者后天，所谓治化而人应之也。
dì yuē wǔ yùn zhī huà tài guò hé rú
帝曰：五运之化，太过何如？
qí bó yuē suì mù tài guò fēng qì liú xíng pí tǔ shòu yá
岐伯曰：岁木太过，风气流行，脾土受邪。
mín bìng sūn xiè shí jiǎn tǐ zhòng fán yuān cháng míng fù zhī mǎn shàng yīng suì xīng
民病飧泄，食减，体重，烦冤，肠鸣，腹支满，上应岁星。
shén zé hū hū shàn nù xuàn mào diān jí
甚则忽忽善怒，眩冒巅疾。
huà qì bù zhèng shēng qì dú zhì yún wù fēi dòng cǎo mù bù níng shèn ér yáo luò fǎn xié tòng ér tǔ shén chōng yáng jué zhě sǐ bù zhì shàng yīng tài bái xīng
化气不政，生气独治，云物飞动，草木不宁，甚而摇落，反胁痛而吐甚，冲阳绝者死不治，上应太白星。
suì huǒ tài guò yán shǔ liú xíng jīn fèi shòu yá
岁火太过，炎暑流行，金肺受邪。
mín bìng nüè shǎo qì ké chuǎn xuè yì xuè xiè zhù xià yì zào ěr lóng zhōng rè jiān bèi rè shàng yīng yíng huò xīng
民病疟，少气，咳喘，血溢、血泄、注下，嗌燥，耳聋，中热、肩背热，上应荧惑星。
shén zé xiōng zhōng tòng xié zhī mǎn xié tòng yīng bèi jiān jiǎ jiān tòng liǎng bì nèi tòng shēn rè gǔ tòng ér wèi jìn yín
甚则胸中痛，胁支满，胁痛，膺背肩胛间痛，两臂内痛，身热骨痛而为浸淫。
shōu qì bù xíng zhǎng qì dú míng yǔ shuǐ shuāng hán shàng yīng chén xīng
收气不行，长气独明，雨水霜寒，上应辰星。
shàng lín shǎo yīn shǎo yáng huǒ fán ruò shuǐ quán hé wù jiāo gǎo bìng fǎn zhān wàng kuáng yuè ké chuǎn xi wū xià shén xuè yì xiè bù yǐ tài yuān jué zhě sǐ bù zhì shàng yīng yíng huò xīng
上临少阴少阳，火燔焫，水泉涸，物焦槁，病反谵妄狂越，咳喘，息呜，下甚，血溢泄不已，太渊绝者死不治，上应荧惑星。
suì tǔ tài guò yǔ shī liú xíng shèn shuǐ shòu yá
岁土太过，雨湿流行，肾水受邪。
mín bìng fù tòng qīng jué yì bù lè tǐ zhòng fán yuān shàng yīng zhèn xīng
民病腹痛，清厥，意不乐，体重，烦冤，上应镇星。
shén zé jī ròu wèi zú wèi bù shōu xíng shàn zhì jiǎo xià tòng yǐn fā zhōng mǎn shí jiǎn sì zhī bù jǔ
甚则肌肉萎，足萎不收，行善瘈，脚下痛，饮发，中满，食减，四肢不举。
biàn shēng de wèi cáng qì fú huà qì dú zhì zhī quán yǒng hé yǎn hé zé shēng yú fēng yǔ dà zhì tǔ bēng kuì lín jiàn yú lù bìng fù mǎn táng xiè cháng míng fǎn xià shèn ér tài xī jué zhě sǐ bù zhì shàng yīng suì xīng
变生得位，藏气伏，化气独治之，泉涌河衍，涸泽生鱼，风雨大至，土崩溃，鳞见于陆，病腹满，溏泄，肠鸣，反下甚而太溪绝者死不治，上应岁星。
suì jīn tài guò zào qì liú xíng gān mù shòu yá
岁金太过，燥气流行，肝木受邪。
mín bìng liǎng xié xià shǎo fù tòng mù chì tòng zì yáng ěr wú suǒ wén
民病两胁下少腹痛，目赤痛，眦疡，耳无所闻。
sù shā ér shén zé tǐ zhòng fán yuān xiōng tòng yǐn bèi liǎng xié mǎn qiě tòng yǐn shǎo fù shàng yīng tài bái xīng
肃杀而甚，则体重，烦冤，胸痛引背，两胁满且痛引少腹，上应太白星。
shén zé chuǎn hāi nì qì jiān bèi tòng kāo yīn gǔ xī bì shuàn héng zú jiē bìng shàng yīng yíng huò xīng
甚则喘咳，逆气，肩背痛，尻阴、股、膝、髀、腨、胻、足皆病，上应荧惑星。
shōu qì jùn shēng qì xià cǎo mù liǎn cāng gàn diāo yǔn bìng fǎn bào tòng qū xié bù kě fǎn cè ké nì shèn ér xuè yì tài chòng jué zhě sǐ bù zhì shàng yīng tài bái xīng
收气峻，生气下，草木敛，苍干凋陨，病反暴痛，胠胁不可反侧，咳逆甚而血溢，太冲绝者死不治，上应太白星。
suì shuǐ tài guò hán qì liú xíng yá hài xīn huǒ
岁水太过，寒气流行，邪害心火。
mín bìng shēn rè fán xīn zào jì yīn jué shàng xià zhōng hán zhān wàng xīn tòng hán qì zǎo zhì shàng yīng chén xīng
民病身热，烦心，躁悸，阴厥，上下中寒，谵妄，心痛，寒气早至，上应辰星。
shén zé fù dà jìng zhǒng chuǎn hāi qǐn hàn chū zēng fēng dà yǔ zhì āi wù méng yù shàng yīng zhèn xīng
甚则腹大胫肿，喘咳，寝汗出，憎风，大雨至，埃雾朦郁，上应镇星。
shàng lín tài yáng yǔ bīng xuě shuāng bù shí jiàng shī qì biàn wù bìng fǎn fù mǎn cháng míng táng xiè shí bù huà kě ér wàng mào shén mén jué zhě sǐ bù zhì shàng yīng yíng huò chén xīng
上临太阳，雨冰雪，霜不时降，湿气变物，病反腹满，肠鸣，溏泄，食不化，渴而妄冒，神门绝者死不治，上应荧惑、辰星。
dì yuē shàn
帝曰：善。
qí bù jí hé rú
其不及何如？
qí bó yuē xī hū zāi wèn yě
岐伯曰：悉乎哉问也！
suì mù bù jí zào nǎi dà xíng shēng qì shī yīng cǎo mù wǎn róng sù shā ér shén zé gāng mù pì zhe róu wèi cāng gàn shàng yīng tài bái xīng
岁木不及，燥乃大行，生气失应，草木晚荣，肃杀而甚，则刚木辟着，柔萎苍干，上应太白星。
mín bìng zhōng qīng qū xié tòng shǎo fù tòng cháng míng táng xiè liáng yǔ shí zhì shàng yīng tài bái xīng suì xīng qí gǔ cāng
民病中清，胠胁痛，少腹痛，肠鸣，溏泄，凉雨时至，上应太白星（、岁星），其谷苍。
shàng lín yáng míng shēng qì shī zhèng cǎo mù zài róng huà qì nǎi jí shàng yīng tài bái zhèn xīng qí zhǔ cāng zǎo
上临阳明，生气失政，草木再荣，化气乃急，上应太白、镇星，其主苍早。
fù zé yán shǔ liú huǒ shī xìng zào róu cuì cǎo mù jiāo gǎo xià tǐ zài shēng huā shí qí huà bìng hán rè chuāng yáng fèi zhěn yōng cuó shàng yīng yíng huò tài bái qí gǔ bái jiān
复则炎暑流火，湿性燥，柔脆草木焦槁，下体再生，华实齐化，病寒热，疮疡，疿胗，痈痤，上应荧惑、太白，其谷白坚。
bái lù zǎo jiàng shōu shā qì xíng hán yǔ hài wù chóng shí gān huáng pí shàng shòu yá chì qì hòu huà xīn qì wǎn zhì shàng shèng fèi jīn bái qì nǎi qū qí gǔ bù chéng hāi ér qiú shàng yīng yíng huò tài bái xīng
白露早降，收杀气行，寒雨害物，虫食甘黄，脾上受邪，赤气后化，心气晚治，上胜肺金，白气乃屈，其谷不成，咳而鼽，上应荧惑、太白星。
suì huǒ bù jí hán nǎi dà xíng zhǎng zhèng bù yòng wù róng ér xià níng cǎn ér shén zé yáng qì bù huà nǎi zhé róng měi shàng yīng chén xīng
岁火不及，寒乃大行，长政不用，物荣而下，凝惨而甚，则阳气不化，乃折荣美，上应辰星。
mín bìng xiōng zhōng tòng xié zhī mǎn liǎng xié tòng yīng bèi jiān jiǎ jiān jí liǎng bì nèi tòng yù mào méng mèi xīn tòng bào yīn xiōng fù dà xié xià yǔ yāo bèi xiāng yǐn ér tòng shén zé qū bù néng shēn kuān bì rú bié shàng yīng yíng huò chén xīng qí gǔ dān
民病胸中痛，胁支满，两胁痛，膺背肩胛间及两臂内痛，郁冒朦昧，心痛暴瘖，胸腹大，胁下与腰背相引而痛，甚则屈不能伸，髋髀如别，上应荧惑、辰星，其谷丹。
fù zé āi yù dà yǔ qiě zhì hēi qì nǎi rǔ bìng wù táng fù mǎn shí yǐn bù xià hán zhōng cháng míng xiè zhù fù tòng bào luán wěi bì zú bù rèn shēn shàng yīng zhèn xīng chén xīng xuán gǔ bù chéng
复则埃郁，大雨且至，黑气乃辱，病骛溏，腹满，食饮不下，寒中，肠鸣，泄注，腹痛，暴挛痿痹，足不任身，上应镇星、辰星，玄谷不成。
suì tǔ bù jí fēng nǎi dà xíng huà qì bù lìng cǎo mù mào róng piāo yáng ér shén xiù ér bù shí shàng yīng suì xīng
岁土不及，风乃大行，化气不令，草木茂荣，飘扬而甚，秀而不实，上应岁星。
mín bìng sūn xiè huò luàn tǐ zhòng fù tòng jīn gǔ yáo fù jī ròu shùn suān shàn nù cáng qì jǔ shì zhé chóng zǎo fù xián bìng hán zhōng shàng yīng suì xīng zhèn xīng qí gǔ jīn
民病飧泄霍乱，体重腹痛，筋骨繇复，肌肉𥆧酸，善怒，藏气举事，蛰虫早附，咸病寒中，上应岁星、镇星，其谷黅。
fù zé shōu zhèng yán jùn míng mù cāng diāo xiōng xié bào tòng xià yǐn shǎo fù shàn tài xī chóng shí gān huáng qì kè yú pí jīn gǔ nǎi jiǎn mín shí shǎo shī wèi cāng gǔ nǎi sǔn shàng yīng tài bái suì xīng
复则收政严峻，名木苍凋，胸胁暴痛，下引少腹，善太息，虫食甘黄，气客于脾，黅谷乃减，民食少失味，苍谷乃损，上应太白、岁星。
shàng lín jué yīn liú shuǐ bù bīng zhé chóng lái jiàn cáng qì bù yòng bái nǎi bù fù shàng yīng suì xīng mín nǎi kāng
上临厥阴，流水不冰，蛰虫来见，藏气不用，白乃不复，上应岁星，民乃康。
suì jīn bù jí yán huǒ nǎi xíng shēng qì nǎi yòng zhǎng qì zhuān shèng shù wù yǐ mào zào shuò yǐ xíng shàng yīng yíng huò xīng
岁金不及，炎火乃行，生气乃用，长气专胜，庶物以茂，燥烁以行，上应荧惑星。
mín bìng jiān bèi mào zhòng qiú tì xuè biàn zhù xià shōu qì nǎi hòu shàng yīng tài bái yíng huò xīng qí gǔ jiān máng
民病肩背瞀重，鼽嚏，血便，注下，收气乃后，上应太白（、荧惑）星，其谷坚芒。
fù zé hán yǔ bào zhì nǎi líng bīng báo shuāng xuě shā wù yīn jué qiě gé yáng fǎn shàng xíng tóu nǎo hù tòng yán jí xìn dǐng fā rè shàng yīng chén xīng yíng huò dān gǔ bù chéng mín bìng kǒu chuāng shén zé xīn tòng
复则寒雨暴至，乃零冰雹霜雪杀物，阴厥且格，阳反上行，头脑户痛，延及囟顶发热，上应辰星（、荧惑），丹谷不成，民病口疮，甚则心痛。
suì shuǐ bù jí shī nǎi dà xíng zhǎng qì fǎn yòng qí huà nǎi sù shǔ yǔ shù zhì shàng yīng zhèn xīng
岁水不及，湿乃大行，长气反用，其化乃速，暑雨数至，上应镇星。
mín bìng fù mǎn shēn zhòng rú xiè hán yáng liú shuǐ yāo gǔ tòng fā guó shuàn gǔ xī bù biàn fán yuān zú wěi qīng jué jiǎo xià tòng shén zé fū zhǒng cáng qì bù zhèng shèn qì bù héng shàng yīng zhèn xīng chén xīng qí gǔ jù
民病腹满身重，濡泄，寒疡流水，腰股痛发，腘、腨、股、膝不便，烦冤，足痿，清厥，脚下痛，甚则跗肿，藏气不政，肾气不衡，上应（镇星、）辰星，其谷秬。
shàng lín tài yīn zé dà hán shù jǔ zhé chóng zǎo cáng dì jī jiān bīng yáng guāng bù zhì mín bìng hán jí yú xià shén zé fù mǎn fú zhǒng shàng yīng zhèn xīng yíng huò qí zhǔ jīn gǔ
上临太阴，则大寒数举，蛰虫早藏，地积坚冰，阳光不治，民病寒疾于下，甚则腹满浮肿，上应镇星（、荧惑），其主黅谷。
fù zé dà fēng bào fā cǎo yǎn mù líng shēng zhǎng bù xiǎn miàn sè shí biàn jīn gǔ bìng pì ròu shùn chì mù shì huāng huāng wù shū wèn jī ròu zhěn fā qì bìng gé zhōng tòng yú xīn fù huáng qì nǎi sǔn qí gǔ bù dēng shàng yīng suì xīng zhèn xīng
复则大风暴发，草偃木零，生长不鲜，面色时变，筋骨并辟，肉𥆧瘛，目视䀮䀮，物疏璺，肌肉胗发，气并膈中，痛于心腹，黄气乃损，其谷不登，上应岁星（、镇星）。
dì yuē shàn
帝曰：善。
yuàn wén qí shí yě
愿闻其时也。
qí bó yuē xī hū zāi wèn yě
岐伯曰：悉乎哉问也！
mù bù jí chūn yǒu míng tiáo lǜ chàng zhī huà zé qiū yǒu wù lù qīng liáng zhī zhèng
木不及，春有鸣条律畅之化，则秋有雾露清凉之政；
chūn yǒu cǎn qī cán zéi zhī shèng zé xià yǒu yán shǔ fán shuò zhī fù
春有惨凄残贼之胜，则夏有炎暑燔烁之复。
qí shěng dōng qí zàng gān qí bìng nèi shè qū xié wài zài guān jié
其眚东，其脏肝，其病内舍胠胁，外在关节。
huǒ bù jí xià yǒu bǐng míng guāng xiǎn zhī huà zé dōng yǒu yán sù shuāng hán zhī zhèng
火不及，夏有炳明光显之化，则冬有严肃霜寒之政；
xià yǒu cǎn qī níng liè zhī shèng zé bù shí yǒu āi hūn dà yǔ zhī fù
夏有惨凄凝冽之胜，则不时有埃昏大雨之复。
qí shěng nán qí zàng xīn qí bìng nèi shè yīng xié wài zài jīng luò
其眚南，其脏心，其病内舍膺胁，外在经络。
tǔ bù jí sì wéi yǒu āi yún rùn zé zhī huà zé chūn yǒu míng tiáo gǔ chāi zhī zhèng
土不及，四维有埃云润泽之化，则春有鸣条鼓拆之政；
sì wéi fā zhèn lā piāo téng zhī biàn zé qiū yǒu sù shā lín yín zhī fù
四维发振拉飘腾之变，则秋有肃杀霖霪之复。
qí shěng sì wéi qí zàng pí qí bìng nèi shè xīn fù wài zài jī ròu sì zhī
其眚四维，其脏脾，其病内舍心腹，外在肌肉四肢。
jīn bù jí xià yǒu guāng xiǎn yù zhēng zhī lìng zé dōng yǒu yán níng zhěng sù zhī yīng
金不及，夏有光显郁蒸之令，则冬有严凝整肃之应；
xià yǒu yán shuò fán liáo zhī biàn zé qiū yǒu bīng báo shuāng xuě zhī fù
夏有炎烁燔燎之变，则秋有冰雹霜雪之复。
qí shěng xi qí zàng fèi qí bìng nèi shè yīng xié jiān bèi wài zài pí máo
其眚西，其脏肺，其病内舍膺胁肩背，外在皮毛。
shuǐ bù jí sì wéi yǒu tuān rùn āi yún zhī huà zé bù shí yǒu hé fēng shēng fà zhī yīng
水不及，四维有湍润埃云之化，则不时有和风生发之应；
sì wéi fā āi hūn zhòu zhù zhī biàn zé bù shí yǒu piāo dàng zhèn lā zhī fù
四维发埃昏骤注之变，则不时有飘荡振拉之复。
qí shěng běi qí zàng shèn qí bìng nèi shè yāo jǐ gǔ suǐ wài zài xī gǔ shuàn xī
其眚北，其脏肾，其病内舍腰脊骨髓，外在溪谷腨膝。
fu wǔ yùn zhī zhèng yóu quán héng yě gāo zhě yì zhī xià zhě jǔ zhī
夫五运之政，犹权衡也，高者抑之，下者举之。
huà zhě yīng zhī biàn zhě fù zhī cǐ shēng zhǎng huà chéng shōu cáng zhī lǐ qì zhī cháng yě shī cháng zé tiān de sì sài yǐ
化者应之，变者复之，此生长化成收藏之理，气之常也，失常则天地四塞矣。
gù yuē tiān dì zhī dòng jìng shén míng wèi zhī jì yīn yáng zhī wǎng fù hán shǔ zhāng qí zhào
故曰：“天地之动静，神明为之纪，阴阳之往复，寒暑彰其兆。
cǐ zhī wèi yě
”说的就是这种情况。
dì yuē fū zǐ zhī yán wǔ qì zhī biàn sì shí zhī yīng kě wèi xī yǐ
帝曰：夫子之言五气之变，四时之应，可谓悉矣。
fu qì zhī dòng luàn chù yù ér zuò fā wú cháng huì cu ran zāi hé hé yǐ qī zhī
夫气之动乱，触遇而作，发无常会，卒然灾合，何以期之？
qí bó yuē fu qì zhī dòng biàn gù bù cháng zài ér dé huà zhèng lìng zāi biàn bù tóng qí hou yě
岐伯曰：夫气之动变，固不常在，而德化政令灾变，不同其候也。
dì yuē hé wèi yě
帝曰：何谓也？
qí bó yuē dōng fāng shēng fēng fēng shēng mù qí dé fū hé qí huà shēng róng qí zhèng shū qǐ qí lìng fēng qí biàn zhèn fā qí zāi sàn luò
岐伯曰：东方生风，风生木，其德敷和，其化生荣，其政舒启，其令风，其变振发，其灾散落。
nán fāng shēng rè rè shēng huǒ qí dé zhāng xiǎn qí huà fán mào qí zhèng míng yào qí lìng rè qí biàn xiāo shuò qí zāi fán ruò
南方生热，热生火，其德彰显，其化蕃茂，其政明曜，其令热，其变销烁，其灾燔焫。
zhōng yāng shēng shī shī shēng tǔ qí dé rù zhēng qí huà fēng bèi qí zhèng ān jìng qí lìng shī qí biàn zhòu zhù qí zāi lín kuì
中央生湿，湿生土，其德溽蒸，其化丰备，其政安静，其令湿，其变骤注，其灾霖溃。
xī fāng shēng zào zào shēng jīn qí dé qīng jié qí huà jǐn liǎn qí zhèng jìn qiē qí lìng zào qí biàn sù shā qí zāi cāng yǔn
西方生燥，燥生金，其德清洁，其化紧敛，其政劲切，其令燥，其变肃杀，其灾苍陨。
běi fāng shēng hán hán shēng shuǐ qí dé qī cāng qí huà qīng mì qí zhèng níng sù qí lìng hán qí biàn lì liè qí zāi bīng xuě shuāng báo
北方生寒，寒生水，其德凄沧，其化清谧，其政凝肃，其令寒，其变凓冽，其灾冰雪霜雹。
shì yǐ chá qí dòng yě yǒu dé yǒu huà yǒu zhèng yǒu lìng yǒu biàn yǒu zāi ér wù yóu zhī ér rén yīng zhī yě
是以察其动也，有德有化，有政有令，有变有灾，而物由之，而人应之也。
dì yuē fū zǐ zhī yán suì hòu qí tài guò bù jí ér shàng yīng wǔ xīng
帝曰：夫子之言岁候，其太过不及而上应五星。
jīn fú dé huà zhèng lìng zāi shěng biàn yì fēi cháng ér yǒu yě cu ran ér dòng qí yì wèi zhī biàn hu
今夫德化政令，灾眚变易，非常而有也，卒然而动，其亦为之变乎？
qí bó yuē chéng tiān ér xíng zhī gù wú wàng dòng wú bù yīng yě
岐伯曰：承天而行之，故无妄动，无不应也。
cu ran ér dòng zhě qì zhī jiāo biàn yě qí bù yīng yān
卒然而动者，气之交变也，其不应焉。
gù yuē yīng cháng bù yīng zú
故曰：“应常不应卒。
cǐ zhī wèi yě
”说的就是这种情况。
dì yuē qí yīng nài hé
帝曰：其应奈何？
qí bó yuē gè cóng qí qì huà yě
岐伯曰：各从其气化也。
dì yuē qí xíng zhī xú jí nì shùn hé rú
帝曰：其行之徐疾逆顺何如？
qí bó yuē yǐ dào liú jiǔ nì shǒu ér xiǎo shì wèi shěng xià
岐伯曰：以道留久，逆守而小，是谓省下。
yǐ dào ér qù qù ér sù lái qū ér guò zhī shì wèi shěng yí guò yě
以道而去，去而速来，曲而过之，是谓省遗过也。
jiǔ liú ér huán huò lí huò fù shì wèi yì zāi yǔ qí dé yě
久留而环，或离或附，是谓议灾与其德也。
yīng jìn zé xiǎo yìng yuǎn zé dà
应近则小，应远则大。
máng ér dà bèi cháng zhī yī qí huà shén
芒而大，倍常之一，其化甚；
dà cháng zhī èr qí shěng jí yě
大常之二，其眚即也；
xiǎo cháng zhī yī qí huà jiǎn
小常之一，其化减；
xiǎo cháng zhī èr shì wèi lín shì shěng xià zhī guò yǔ qí dé yě
小常之二，是谓临视，省下之过与其德也。
dé zhě fú zhī guò zhě fá zhī shì yǐ xiàng zhī jiàn yě gāo ér yuǎn zé xiǎo xià ér jìn zé dà gù dà zé xǐ nù ěr xiǎo zé huò fú yuǎn
德者福之，过者伐之，是以象之见也，高而远则小，下而近则大，故大则喜怒迩，小则祸福远。
suì yùn tài guò zé yùn xīng běi yuè yùn qì xiāng de zé gè xíng qí dào
岁运太过，则运星北越，运气相得，则各行其道。
gù suì yùn tài guò wèi xīng shī sè ér jiān qí mǔ bù jí zé sè jiān qí suǒ bù shèng
故岁运太过，畏星失色而兼其母，不及则色兼其所不胜。
xiào zhě qú qú mò zhī qí miào
肖者瞿瞿，莫知其妙。
mǐn mǐn zhī dāng shú zhě wèi liáng
闵闵之当，孰者为良。
wàng xíng wú zhēng shì wèi hòu wáng
妄行无征，示畏侯王。
dì yuē qí zāi yīng hé rú
帝曰：其灾应何如？
qí bó yuē yì gè cóng qí huà yě
岐伯曰：亦各从其化也。
gù shí zhì yǒu shèng shuāi líng fàn yǒu nì shùn liú shǒu yǒu duō shǎo xíng jiàn yǒu shàn è sù shǔ yǒu shèng fù zhēng yīng yǒu jí xiōng yǐ
故时至有盛衰，凌犯有逆顺，留守有多少，形见有善恶，宿属有胜负，征应有吉凶矣。
dì yuē qí shàn è hé wèi yě
帝曰：其善恶何谓也？
qí bó yuē yǒu xǐ yǒu nù yǒu yōu yǒu sàng yǒu zé yǒu zào cǐ xiàng zhī cháng yě bì jǐn chá zhī
岐伯曰：有喜有怒，有忧有丧，有泽有燥，此象之常也，必谨察之。
dì yuē liù zhě gāo xià yì hu
帝曰：六者高下异乎？
qí bó yuē xiàng jiàn gāo xià qí yīng yī yě gù rén yì yīng zhī
岐伯曰：象见高下，其应一也，故人亦应之。
dì yuē shàn
帝曰：善。
qí dé huà zhèng lìng zhī dòng jìng sǔn yì jiē hé rú
其德化政令之动静损益，皆何如？
qí bó yuē fu dé huà zhèng lìng zāi biàn bù néng xiāng jiā yě
岐伯曰：夫德、化、政、令、灾、变，不能相加也；
shèng fù shèng shuāi bù néng xiāng duō yě
胜复盛衰，不能相多也；
wǎng lái xiǎo dà bù néng xiāng guò yě
往来小大，不能相过也；
yòng zhī shēng jiàng bù néng xiāng wú yě
用之升降，不能相无也；
gè cóng qí dòng ér fù zhī ěr
各从其动而复之耳。
dì yuē qí bìng shēng hé rú
帝曰：其病生何如？
qí bó yuē dé huà zhě qì zhī xiáng zhèng lìng zhě qì zhī zhāng biàn yì zhě fù zhī jì zāi shěng zhě shāng zhī shǐ qì xiāng shèng zhě hé bù xiāng shèng zhě bìng zhòng gǎn yú yá zé shèn yě
岐伯曰：德化者气之祥，政令者气之章，变易者复之纪，灾眚者伤之始，气相胜者和，不相胜者病，重感于邪则甚也。
dì yuē shàn
帝曰：善。
suǒ wèi jīng guāng zhī lùn dà shèng zhī yè xuān míng dà dào tōng yú wú qióng jiū yú wú jí yě
所谓精光之论，大圣之业，宣明大道，通于无穷，究于无极也。
yú wén zhī shàn yán tiān zhě bì yìng yú rén
余闻之：“善言天者，必应于人；
shàn yán gǔ zhě bì yàn yú jīn
善言古者，必验于今；
shàn yán qì zhě bì zhāng yú wù
善言气者，必彰于物；
shàn yán yīng zhě tóng tiān de zhī huà
善言应者，同天地之化；
shàn yán huà yán biàn zhě tōng shén míng zhī lǐ
善言化言变者，通神明之理。
fēi fū zi shú néng yán zhì dào yú
”非夫子孰能言至道欤！
nǎi zé liáng zhào ér cáng zhī líng shì měi dàn dú zhī mìng yuē qì jiāo biàn fēi zhāi jiè bù gǎn fā shèn chuán yě
乃择良兆而藏之灵室，每旦读之，命曰：《气交变》，非斋戒不敢发，慎传也。