huáng dì yuē wū hū yuǎn zāi
黄帝曰:呜呼远哉!
mǐn mǐn hu ruò shì shēn yuān ruò yíng fú yún shì shēn yuān shàng kě cè yíng fú yún mò zhī qí jì
闵闵乎若视深渊,若迎浮云,视深渊尚可测,迎浮云莫知其际。
shèng rén zhī shù wèi wàn mín shì lùn cái zhì yì bì yǒu fǎ zé xún jīng shǒu shù jiē xún yī shì wèi wàn mín fù gù shì yǒu wǔ guò sì dé rǔ zhī zhī hu
圣人之术,为万民式,论裁志意,必有法则,循经守数,接循医事,为万民副,故事有五过四德,汝知之乎?
léi gōng bì xí zài bài yuē chén nián yòu xiǎo méng yú yǐ huò bù wén wǔ guò yǔ sì dé bǐ lèi xíng míng xū yǐn qí jīng xīn wú suǒ duì
雷公避席再拜曰:臣年幼小,蒙愚以惑,不闻五过与四德,比类形名,虚引其经,心无所对。
dì yuē fán wèi zhěn bìng zhě bì wèn cháng guì hòu jiàn suī bù zhōng yá bìng cóng nèi shēng míng yuē tuō yíng
帝曰:凡未诊病者,必问尝贵后贱,虽不中邪,病从内生,名曰脱营。
cháng fù hòu pín míng yuē shī jīng wǔ qì liú lián bìng yǒu suǒ bìng
尝富后贫,名曰失精,五气留连,病有所并。
yī gōng zhěn zhī bù zài zàng fǔ bù biàn qū xíng zhěn zhī ér yí bù zhī bìng míng
医工诊之,不在藏府,不变躯形,诊之而疑,不知病名。
shēn tǐ rì jiǎn qì xū wú jīng bìng shēn wú qì sǎ sǎ rán shí jīng bìng shēn zhě yǐ qí wài hào yú wèi nèi duó yú róng
身体日减,气虚无精,病深无气,洒洒然时惊,病深者,以其外耗于卫,内夺于荣。
liáng gōng suǒ shī bù zhī bìng qíng cǐ yì zhì zhī yī guò yě
良工所失,不知病情,此亦治之一过也。
fán yù zhěn bìng zhě bì wèn yǐn shí jū chǔ bào lè bào kǔ shǐ lè hòu kǔ jiē shāng jīng qì jīng qì jié jué xíng tǐ huǐ jǔ
凡欲诊病者,必问饮食居处,暴乐暴苦,始乐后苦,皆伤精气,精气竭绝,形体毁沮。
bào nù shāng yīn bào xǐ shāng yáng jué qì shàng xíng mǎn mài qù xíng
暴怒伤阴,暴喜伤阳,厥气上行,满脉去形。
yú yī zhì zhī bù zhī bǔ xiè bù zhī bìng qíng jīng huá rì tuō xié qì nǎi bìng cǐ zhì zhī èr guò yě
愚医治之,不知补泻,不知病情,精华日脱,邪气乃并,此治之二过也。
shàn wèi mài zhě bì yǐ bǐ lèi qí héng cóng róng zhī zhī wèi gōng ér bù zhī dào cǐ zhěn zhī bù zú guì cǐ zhì zhī sān guò yě
善为脉者,必以比类奇恒,从容知之,为工而不知道,此诊之不足贵,此治之三过也。
zhěn yǒu sān cháng bì wèn guì jiàn fēng jūn bài shāng jí yù hòu wáng
诊有三常,必问贵贱,封君败伤,及欲侯王。
gù guì tuō shì suī bù zhōng yá jīng shén nèi shāng shēn bì bài wáng
故贵脱势,虽不中邪,精神内伤,身必败亡。
shǐ fù hòu pín suī bù shāng yá pí jiāo jīn qū wěi bì wèi luán
始富后贫,虽不伤邪,皮焦筋屈,痿躄为挛。
yī bù néng yán bù néng dòng shén wài wèi róu ruò luàn zhì shī cháng bìng bù néng yí zé yī shì bù xíng cǐ zhì zhī sì guò yě
医不能严,不能动神,外为柔弱,乱至失常,病不能移,则医事不行,此治之四过也。
fán zhěn zhě bì zhī zhōng shǐ yǒu zhī yú xù qiè mài wèn míng dāng hé nán nǚ
凡诊者必知终始,有知余绪,切脉问名,当合男女。
lí jué yù jié yōu kǒng xǐ nù wǔ zàng kōng xū xuè qì lí shǒu gōng bù néng zhī hé shù zhī yǔ
离绝菀结,忧恐喜怒,五藏空虚,血气离守,工不能知,何术之语。
cháng fù dà shāng zhǎn jīn jué mài shēn tǐ fù xíng lìng zé bù xī
尝富大伤,斩筋绝脉,身体复行,令泽不息。
gù shāng bài jié jī liú báo guī yáng nóng jī hán jiǒng
故伤败结积,留薄归阳,脓积寒炅。
cū gōng zhì zhī jí cì yīn yáng shēn tǐ jiě sàn sì zhī zhuàn jīn sǐ rì yǒu qī yī bù néng míng bù wèn suǒ fā wéi yán sǐ rì yì wèi cū gōng cǐ zhì zhī wǔ guò yě
粗工治之,亟刺阴阳,身体解散,四支转筋,死日有期,医不能明,不问所发,唯言死日,亦为粗工,此治之五过也。
fán cǐ wǔ zhě jiē shòu shù bù tōng rén shì bù míng yě
凡此五者,皆受术不通,人事不明也。
gù yuē shèng rén zhī zhì bìng yě
故曰:圣人之治病也,
bì zhī tiān dì yīn yáng
必知天地阴阳,
sì shí jīng jì
四时经纪,
wǔ cáng liù fǔ
五藏六府,
cí xióng biǎo lǐ
雌雄表里,
cì jiǔ biān shí
刺灸砭石,
dú yào suǒ zhǔ
毒药所主,
cóng róng rén shì
从容人事,
yǐ míng jīng dào
以明经道,
guì jiàn pín fù
贵贱贫富,
gè yì pǐn lǐ
各异品理,
wèn nián shào zhǎng
问年少长,
yǒng qiè zhī lǐ
勇怯之理,
shěn yú fēn bù
审于分部,
zhī bìng běn shǐ
知病本始,
bā zhèng jiǔ hou
八正九候,
zhěn bì fù yǐ
诊必副矣。
zhì bìng zhī dào qì nèi wèi bǎo xún qiú qí lǐ qiú zhī bù dé guò zài biǎo lǐ
治病之道,气内为宝,循求其理,求之不得,过在表里。
shǒu shù jù zhì wú shī shù lǐ néng xíng cǐ shù zhōng shēn bù dài
守数据治,无失俞理,能行此术,终身不殆。
bù zhī shù lǐ wǔ zàng wǎn shú yōng fā liù fǔ zhěn bìng bù shěn shì wèi shī cháng
不知俞理,五藏菀熟,痈发六府,诊病不审,是谓失常。
jǐn shǒu cǐ zhì yǔ jīng xiāng míng shàng jīng xià jīng kuí duó yīn yáng qí héng wǔ zhōng jué yǐ míng táng shěn yú zhōng shǐ kě yǐ héng xíng
谨守此治,与经相明,《上经》《下经》,揆度阴阳,奇恒五中,决以明堂,审于终始,可以横行。