léi gōng qǐng wèn qì zhī duō shǎo hé zhě wèi nì hé zhě wéi cóng
雷公请问:气之多少,何者为逆,何者为从。
huáng dì dá yuē yáng cóng zuǒ yīn cóng yòu lǎo cóng shàng shǎo cóng xià
黄帝答曰:阳从左,阴从右,老从上,少从下。
shì yǐ chūn xià guī yáng wéi shēng guī qiū dōng wèi sǐ fǎn zhī zé guī qiū dōng wéi shēng shì yǐ qì duō shǎo nì jiē wèi jué
是以春夏归阳为生,归秋冬为死,反之则归秋冬为生,是以气多少,逆皆为厥。
wèn yuē yǒu yú zhě jué yé
问曰:有余者厥耶?
dá yuē yī shàng bù xià hán jué dào xī shǎo zhě qiū dōng sǐ lǎo zhě qiū dōng shēng
答曰:一上不下,寒厥到膝,少者秋冬死,老者秋冬生。
qì shàng bù xià tóu tòng diān jí qiú yáng bù dé qiú yīn bù shěn wǔ bù gé wú zhēng ruò jū kuàng yě ruò fú kōng shì mián mián hu shǔ bù mǎn rì
气上不下,头痛巅疾,求阳不得,求阴不审,五部隔无征,若居旷野,若伏空室,绵绵乎属不满日。
shì yǐ shǎo qì zhī jué lìng rén wàng mèng qí jí zhì mí
是以少气之厥,令人妄梦,其极至迷。
sān yáng jué sān yīn wēi shì wèi shǎo qì
三阳绝,三阴微,是为少气。
shì yǐ fèi qì xū zé shǐ rén mèng jiàn bái wù jiàn rén zhǎn xuè jiè jiè de qí shí zé mèng jiàn bīng zhàn
是以肺气虚,则使人梦见白物,见人斩血藉藉,得其时,则梦见兵战。
shèn qì xū zé shǐ rén mèng jiàn zhōu chuán ruò rén de qí shí zé mèng fú shuǐ zhōng ruò yǒu wèi kǒng
肾气虚,则使人梦见舟舩溺人,得其时,则梦伏水中,若有畏恐。
gān qì xū zé mèng jiàn jūn xiāng shēng cǎo de qí shí zé mèng fú shù xià bù gǎn qǐ
肝气虚,则梦见菌香生草,得其时,则梦伏树下不敢起。
xīn qì xū zé mèng jiù huǒ yáng wù de qí shí zé mèng fán zhuó
心气虚,则梦救火阳物,得其时,则梦燔灼。
pí qì xū zé mèng yǐn shí bù zú de qí shí zé mèng zhù yuán gài wū
脾气虚,则梦饮食不足,得其时,则梦筑垣盖屋。
cǐ jiē wǔ zàng qì xū yáng qì yǒu yú yīn qì bù zú
此皆五藏气虚,阳气有余,阴气不足。
hé zhī wǔ zhěn diào zhī yīn yáng yǐ zài jīng mài
合之五诊,调之阴阳,以在经脉。
zhěn yǒu shí dù dù rén mài dù cáng dù ròu dù jīn dù shù dù
诊有十度度人:脉度,藏度,肉度,筋度,俞度。
yīn yáng qì jìn rén bìng zì jù
阴阳气尽,人病自具。
mài dòng wú cháng sàn yīn pō yáng mài tuō bù jù zhěn wú cháng xíng zhěn bì shàng xià dù mín jūn qīng
脉动无常,散阴颇阳,脉脱不具,诊无常行,诊必上下,度民君卿。
shòu shī bù zú shǐ shù bù míng bù chá nì cóng shì wèi wàng xíng chí cí shī xióng qì yīn fù yáng bù zhī bìng hé zhěn gù bù míng chuán zhī hòu shì fǎn lùn zì zhāng
受师不卒,使术不明,不察逆从,是为妄行,持雌失雄,弃阴附阳,不知并合,诊故不明,传之后世,反论自章。
zhì yīn xū tiān qì jué
至阴虚,天气绝;
zhì yáng shèng dì qì bù zú
至阳盛,地气不足。
yīn yáng bìng jiāo zhì rén zhī suǒ xíng
阴阳并交,至人之所行。
yīn yáng jiāo bìng zhě yáng qì xiān zhì yīn qì hòu zhì
阴阳交并者,阳气先至,阴气后至。
shì yǐ shèng rén chí zhěn zhī dào xiān hòu yīn yáng ér chí zhī qí héng zhī shì nǎi liù shí shǒu zhěn hé wēi zhī shì zhuī yīn yáng zhī biàn zhāng wǔ zhōng zhī qíng qí zhōng zhī lùn qǔ xū shí zhī yào dìng wǔ dù zhī shì zhī cǐ nǎi zú yǐ zhěn
是以圣人持诊之道,先后阴阳而持之,《奇恒之势》乃六十首,诊合微之事,追阴阳之变,章五中之情,其中之论,取虚实之要,定五度之事,知此乃足以诊。
shì yǐ qiè yīn bù dé yáng zhěn xiāo wáng de yáng bù dé yīn shǒu xué bù chén zhī zuǒ bù zhī yòu zhī yòu bù zhī zuǒ zhī shàng bù zhī xià zhī xiān bù zhī hòu gù zhì bù jiǔ
是以切阴不得阳,诊消亡,得阳不得阴,守学不湛,知左不知右,知右不知左,知上不知下,知先不知后,故治不久。
zhī chǒu zhī shàn zhī bìng zhī bù bìng zhī gāo zhì xià zhī zuò zhī qǐ zhī xíng zhī zhǐ yòng zhī yǒu jì zhěn dào nǎi jù wàn shì bù dài
知丑知善,知病知不病,知高知下,知坐知起,知行知止,用之有纪,诊道乃具,万世不殆。
qǐ suǒ yǒu yú zhī suǒ bù zú
起所有余,知所不足。
dù shì shàng xià mài shì yīn gé
度事上下,脉事因格。
shì yǐ xíng ruò qì xū sǐ
是以形弱气虚,死;
xíng qì yǒu yú mài qì bù zú sǐ
形气有余,脉气不足,死。
mài qì yǒu yú xíng qì bù zú shēng
脉气有余,形气不足,生。
shì yǐ zhěn yǒu dà fāng
是以诊有大方,
zuò qǐ yǒu cháng
坐起有常,
chū rù yǒu xíng
出入有行,
yǐ zhuǎn shén míng
以转神明,
bì qīng bì jìng
必清必净,
shàng guān xià guān
上观下观,
sī bā zhèng yá
司八正邪,
bié wǔ zhōng bù
别五中部,
àn mài dòng jìng
按脉动静,
xún chǐ huá sè
循尺滑濇,
hán wēn zhī yì
寒温之意,
shì qí dà xiǎo
视其大小,
hé zhī bìng néng
合之病能,
nì cóng yǐ de
逆从以得,
fù zhī bìng míng
复知病名,
zhěn kě shí quán
诊可十全,
bù shī rén qíng
不失人情。
gù zhěn zhī huò shì xī shì yì gù bù shī tiáo lǐ dào shén míng chá gù néng cháng jiǔ
故诊之,或视息视意,故不失条理,道甚明察,故能长久。
bù zhī cǐ dào shī jīng jué lǐ wáng yán wàng qī cǐ wèi shī dào
不知此道,失经绝理,亡言妄期,此谓失道。