huáng dì zài míng táng léi gōng qǐng yuē chén shòu yè chuán zhī xíng jiào yǐ jīng lùn cóng róng xíng fǎ yīn yáng cì jiǔ tāng yào suǒ zī xíng zhì yǒu xián bù xiào wèi bì néng shí quán
黄帝在明堂,雷公请曰:臣授业,传之行教以经论,从容形法,阴阳刺灸,汤药所滋,行治有贤不肖,未必能十全。
ruò xiān yán bēi āi xǐ nù zào shī hán shǔ yīn yáng fù nǚ qǐng wèn qí suǒ yǐ rán zhě bēi jiàn fù guì rén zhī xíng tǐ suǒ cóng qún xià tōng shǐ lín shì yǐ shì dào shù jǐn wén mìng yǐ
若先言悲哀喜怒,燥湿寒暑,阴阳妇女,请问其所以然者,卑贱富贵,人之形体,所从群下,通使临事以适道术,谨闻命矣。
qǐng wèn yǒu chán yú pú lòu zhī wèn bù zài jīng zhě yù wén qí zhuàng
请问有毚愚仆漏之问,不在经者,欲闻其状。
dì yuē dà yǐ
帝曰:大矣。
gōng qǐng wèn kū qì ér lèi bù chū zhě ruò chū ér shǎo tì qí gù hé yě
公请问:哭泣而泪不出者,若出而少涕,其故何也?
dì yuē zài jīng yǒu yě
帝曰:在经有也。
fù wèn bù zhī shuǐ suǒ cóng shēng tì suǒ chū yě
复问:不知水所从生,涕所出也。
dì yuē ruò wèn cǐ zhě wú yì yú zhì yě gōng zhī suǒ zhī dào zhī suǒ shēng yě
帝曰:若问此者,无益于治也,工之所知,道之所生也。
fu xīn zhě wǔ zàng zhī zhuān jīng yě mù zhě qí qiào yě huá sè zhě qí róng yě shì yǐ rén yǒu dé yě zé qì hé yú mù yǒu wáng yōu zhī yú sè
夫心者,五藏之专精也,目者,其窍也,华色者,其荣也,是以人有德也,则气和于目,有亡,忧知于色。
shì yǐ bēi āi zé qì xià qì xià shuǐ suǒ yóu shēng
是以悲哀则泣下,泣下水所由生。
shuǐ zōng zhě jī shuǐ yě jī shuǐ zhě zhì yīn yě zhì yīn zhě shèn zhī jīng yě
水宗者,积水也,积水者,至阴也,至阴者,肾之精也。
zōng jīng zhī shuǐ suǒ yǐ bù chū zhě shì jīng chí zhī yě
宗精之水所以不出者,是精持之也。
fǔ zhě guǒ zhī gù shuǐ bù xíng yě
辅者裹之,故水不行也。
fu shuǐ zhī jīng wèi zhì huǒ zhī jīng wèi shén shuǐ huǒ xiāng gǎn shén zhì jù bēi shì yǐ mù zhī shuǐ shēng yě
夫水之精为志,火之精为神,水火相感,神志俱悲,是以目之水生也。
gù yàn yán yuē xīn bēi míng yuē zhì bēi zhì yǔ xīn jīng gòng còu yú mù yě
故谚言曰:心悲名曰志悲,志与心精共凑于目也。
shì yǐ jù bēi zé shén qì chuán yú xīn jīng shàng bù chuán yú zhì ér zhì dú bēi gù qì chū yě
是以俱悲则神气传于心,精上不传于志,而志独悲,故泣出也。
qì tì zhě nǎo yě nǎo zhě yīn yě suǐ zhě gǔ zhī chōng yě gù nǎo shèn wèi tì
泣涕者,脑也,脑者,阴也,髓者,骨之充也,故脑渗为涕。
zhì zhě gǔ zhī zhǔ yě shì yǐ shuǐ liú ér tì cóng zhī zhě qí xíng lèi yě
志者骨之主也,是以水流而涕从之者,其行类也。
fu tì zhī yǔ qì zhě pì rú rén zhī xiōng dì jí zé jù sǐ shēng zé jù shēng qí zhì yǐ shén bēi shì yǐ tì qì jù chū ér héng xíng yě
夫涕之与泣者,譬如人之兄弟,急则俱死,生则俱生,其志以神悲,是以涕泣俱出而横行也。
fū rén tì qì jù chū ér xiāng cóng zhě suǒ shǔ zhī lèi yě
夫人涕泣俱出而相从者,所属之类也。
léi gōng yuē dà yǐ
雷公曰:大矣。
qǐng wèn rén kū qì ér lèi bù chū zhě ruò chū ér shǎo tì bù cóng zhī hé yě
请问人哭泣而泪不出者,若出而少,涕不从之何也?
dì yuē fu qì bù chū zhě kū bù bēi yě
帝曰:夫泣不出者,哭不悲也。
bù qì zhě shén bù cí yě
不泣者,神不慈也。
shén bù cí zé zhì bù bēi yīn yáng xiāng chí qì ān néng dú lái
神不慈则志不悲,阴阳相持,泣安能独来。
fu zhì bēi zhě wǎn wǎn zé chōng yīn chōng yīn zé zhì qù mù zhì qù zé shén bù shǒu jīng jīng shén qù mù tì qì chū yě
夫志悲者惋,惋则冲阴,冲阴则志去目,志去则神不守精,精神去目,涕泣出也。
qiě zi dú bù sòng bù niàn fu jīng yán hu jué zé mù wú suǒ jiàn
且子独不诵不念夫经言乎,厥则目无所见。
fū rén jué zé yáng qì bìng yú shàng yīn qì bìng yú xià
夫人厥则阳气并于上,阴气并于下。
yáng bìng yú shàng zé huǒ dú guāng yě
阳并于上,则火独光也;
yīn bìng yú xià zé zú hán zú hán zé zhàng yě
阴并于下则足寒,足寒则胀也。
fu yī shuǐ bù shèng wǔ huǒ gù mù máng
夫一水不胜五火,故目盲。
shì yǐ chōng fēng qì xià ér bù zhǐ
是以冲风,泣下而不止。
fu fēng zhī zhōng mù yě yáng qì nèi shǒu yú jīng shì huǒ qì fán mù gù jiàn fēng zé qì xià yě
夫风之中目也,阳气内守于精,是火气燔目,故见风则泣下也。
yǒu yǐ bǐ zhī fu huǒ jí fēng shēng nǎi néng yǔ cǐ zhī lèi yě
有以比之,夫火疾风生乃能雨,此之类也。