suǒ wèi yì chén zhě yì yán yě
所谓易陈者,易言也。
nán rù zhě nán zhe yú rén yě
难入者,难着于人也。
cū shǒu xíng zhě shǒu cì fǎ yě
粗守形者,守刺法也。
shàng shǒu shén zhě shǒu rén zhī xuè qì yǒu yú bù zú kě bǔ xiè yě
上守神者,守人之血气有余不足,可补泻也。
shén kè zhě zhèng xié gòng huì yě
神客者,正邪共会也。
shén zhě zhèng qì yě
神者,正气也;
kè zhě xié qì yě
客者,邪气也。
zài mén zhě yá xún zhèng qì zhī suǒ chū rù yě
在门者,邪循正气之所出入也。
wèi dǔ qí jí zhě xiān zhī xié zhèng hé jīng zhī jí yě
未睹其疾者,先知邪正何经之疾也。
è zhī qí yuán zhě xiān zhī hé jīng zhī bìng suǒ qǔ zhī chù yě
恶知其原者,先知何经之病,所取之处也。
cì zhī wēi zài shù chí zhě xú jí zhī yì yě
刺之微在数迟者,徐疾之意也。
cū shǒu guān zhě shǒu sì zhī zhī ér bù zhī xuè qì zhèng xié zhī wǎng lái yě
粗守关者,守四支肢而不知血气正邪之往来也。
shàng shǒu jī zhě zhī shǒu qì yě
上守机者,知守气也。
jī zhī dòng bù lí qí kōng zhōng zhě zhī qì zhī xū shí yòng zhēn zhī xú jí yě
机之动不离其空中者,知气之虚实,用针之徐疾也。
kōng zhōng zhī jī qīng jìng yǐ wēi zhě zhēn yǐ de qì mì yì shǒu qì wù shī yě
空中之机,清静以微者,针以得气,密意守气勿失也。
qí lái bù kě féng zhě qì shèng bù kě bǔ yě
其来不可逢者,气盛不可补也。
qí wǎng bù kě zhuī zhě qì xū bù kě xiè yě
其往不可追者,气虚不可泻也。
bù kě guà yǐ fā zhě yán qì yì shī yě
不可挂以发者,言气易失也。
kòu zhī bù fā zhě yán bù zhī bǔ xiè zhī yì yě xuè qì yǐ jǐn ér qì bù xià yě
扣之不发者,言不知补泻之意也,血气已尽而气不下也。
zhī qí wǎng lái zhě zhī qì zhī nì shùn shèng xū yě
知其往来者,知气之逆顺盛虚也。
yào yǔ zhī qī zhě zhī qì zhī kě qǔ zhī shí yě
要与之期者,知气之可取之时也。
cū zhī àn zhě míng míng bù zhī qì zhī wēi mì yě
粗之暗者,冥冥不知气之微密也。
miào zāi
妙哉!
gōng dú yǒu zhī zhě jǐn zhī zhēn yì yě
工独有之者,尽知针意也。
wǎng zhě wèi nì zhě yán qì zhī xū ér xiǎo xiǎo zhě nì yě
往者为逆者,言气之虚而小,小者逆也。
lái zhě wèi shùn zhě yán xíng qì zhī píng píng zhě shùn yě
来者为顺者,言形气之平,平者顺也。
míng zhī nì shùn zhèng xíng wú jiàn bié běn zuò wèn zhě yán zhī suǒ qǔ zhī chù yě
明知逆顺,正行无间(别本作问)者,言知所取之处也。
yíng ér duó zhī zhě xiè yě
迎而夺之者,泻也;
zhuī ér jì zhī zhě bǔ yě
追而济之者,补也。
suǒ wèi xū zé shí zhī zhě qì kǒu xū ér dāng bǔ zhī yě
所谓虚则实之者,气口虚而当补之也。
mǎn zé xiè zhī zhě qì kǒu shèng ér dāng xiè zhī yě
满则泄之者,气口盛而当泻之也。
wǎn chén zé chú zhī zhě qù xuè mài yě
宛陈则除之者,去血脉也。
yá shèng zé xū zhī zhě yán zhū jīng yǒu shèng zhě jiē xiè qí yá yě
邪胜则虚之者,言诸经有盛者,皆泻其邪也。
xú ér jí zé shí zhě yán xú nèi ér jí chū yě
徐而疾则实者,言徐内而疾出也。
jí ér xú zé xū zhě yán jí nèi ér xú chū yě
疾而徐则虚者,言疾内而徐出也。
yán shí yǔ xū ruò yǒu ruò wú zhě yán shí zhě yǒu qì xū zhě wú qì yě
言实与虚若有若无者,言实者有气,虚者无气也。
chá hòu yǔ xiān ruò wáng ruò cún zhě yán qì zhī xū shí bǔ xiè zhī xiān hòu yě chá qí qì zhī yǐ xià yǔ cháng bié běn zuò shàng cún yě
察后与先若亡若存者,言气之虚实,补泻之先后也,察其气之已下与常(别本作尚)存也。
wèi xū yǔ shí ruò de ruò shī zhě yán bǔ zhě bì rán ruò yǒu de yě xiè zé huǎng rán ruò yǒu shī yě
为虚与实,若得若失者,言补者佖然若有得也,泻则恍然若有失也。
fu qì zhī zài mài yě xié qì zài shàng zhě yán xié qì zhī zhōng rén yě gāo gù xié qì zài shàng yě
夫气之在脉也,邪气在上者,言邪气之中人也高,故邪气在上也。
zhuó qì zài zhōng zhě yán shuǐ gǔ jiē rù yú wèi qí jīng qì shàng zhù yú fèi zhuó liū yú cháng wèi yán hán wēn bù shì yǐn shí bù jié ér bìng shēng yú cháng wèi gù mìng yuē zhuó qì zài zhōng yě
浊气在中者,言水谷皆入于胃,其精气上注于肺,浊溜于肠胃,言寒温不适,饮食不节,而病生于肠胃,故命曰浊气在中也。
qīng qì zài xià zhě yán qīng shī dì qì zhī zhōng rén yě bì cóng zú shǐ gù yuē qīng qì zài xià yě
清气在下者,言清湿地气之中人也,必从足始,故曰清气在下也。
zhēn xiàn mài zé xié qì chū zhě qǔ zhī shàng
针陷脉,则邪气出者,取之上。
zhēn zhōng mài zé zhuó qì chū zhě qǔ zhī yáng míng hé yě
针中脉,则浊气出者,取之阳明合也。
zhēn tài shēn zé xié qì fǎn chén zhě yán qiǎn fú zhī bìng bù yù shēn cì yě shēn zé xié qì cóng zhī rù gù yuē fǎn chén yě
针太深,则邪气反沉者,言浅浮之病,不欲深刺也,深则邪气从之入,故曰反沉也。
pí ròu jīn mài gè yǒu suǒ chù zhě yán jīng luò gè yǒu suǒ zhǔ yě
皮肉筋脉各有所处者,言经络各有所主也。
qǔ wǔ mài zhě sǐ yán bìng zài zhōng qì bù zú dàn yòng zhēn jǐn dà xiè qí zhū yīn zhī mài yě
取五脉者死,言病在中,气不足,但用针尽大泻其诸阴之脉也。
qǔ sān yáng zhī mài zhě wéi yán jǐn xiè sān yáng zhī qì lìng bìng rén kuāng rán bù fù yě
取三阳之脉者,唯言尽泻三阳之气,令病人恇然不复也。
duó yīn zhě sǐ yán qǔ chǐ zhī wǔ lǐ wǔ wǎng zhě yě
夺阴者死,言取尺之五里五往者也。
duó yáng zhě kuáng zhèng yán yě
夺阳者狂,是说泻夺了三阳的正气,会使病人精神变化而成狂症。
dǔ qí sè chá qí mù zhī qí sàn fù yī qí xíng tīng qí dòng jìng zhě yán shàng gōng zhī xiāng wǔ sè yú mù
睹其色,察其目,知其散复,一其形,听其动静者,言上工知相五色于目。
yǒu zhī diào chǐ cùn xiǎo dà huǎn jí huá sè yǐ yán suǒ bìng yě
有知调尺寸、小大、缓急、滑涩,以言所病也。
zhī qí xié zhèng zhě zhī lùn xū xié yǔ zhèng xié zhī fēng yě
知其邪正者,知论虚邪与正邪之风也。
yòu zhǔ tuī zhī zuǒ chí ér yù zhī zhě yán chí zhēn ér chū rù yě
右主推之,左持而御之者,言持针而出入也。
qì zhì ér qù zhī zhě yán bǔ xiè qì diào ér qù zhī yě
气至而去之者,言补泻气调而去之也。
tiáo qì zài yú zhōng shǐ yī zhě chí xīn yě
调气在于终始一者,持心也。
jié zhī jiāo sān bǎi liù shí wǔ huì zhě luò mài zhī shèn guàn zhū jié zhě yě
节之交三百六十五会者,络脉之渗灌诸节者也。
suǒ wèi wǔ zàng zhī qì yǐ jué yú nèi zhě mài kǒu qì nèi jué bù zhì fǎn qǔ qí wài zhī bìng chù yǔ yáng jīng zhī hé yǒu liú zhēn yǐ zhì yáng qì yáng qì zhì zé nèi zhòng jié zhòng jié zé sǐ yǐ
所谓五脏之气已绝于内者,脉口气内绝不至,反取其外之病处与阳经之合,有留针以致阳气,阳气至则内重竭,重竭则死矣。
qí sǐ yě wú qì yǐ dòng gù jìng
其死也,无气以动,故静。
suǒ wèi wǔ zàng zhī qì yǐ jué yú wài zhě mài kǒu qì wài jué bù zhì fǎn qǔ qí sì mò zhī shū yǒu liú zhēn yǐ zhì qí yīn qì yīn qì zhì zé yáng qì fǎn rù rù zé nì nì zé sǐ yǐ
所谓五脏之气,已绝于外者,脉口气外绝不至,反取其四末之输,有留针以致其阴气,阴气至则阳气反入,入则逆,逆则死矣。
qí sǐ yě yīn qì yǒu yú gù zào
其死也,阴气有余,故躁。
suǒ yǐ chá qí mù zhě wǔ zàng shǐ wǔ sè xún míng xún míng zé shēng zhāng
所以察其目者,五脏使五色循明,循明则声章。
shēng zhāng zhě zé yán shēng yǔ píng shēng yì yě
声章者,则言声与平生异也。