黄帝内经 · 佚名 · Chapter 91 of 162

灵枢·经脉

PinyinModern Translation
Size

léi gōng wèn yú huáng dì yuē jìn mài zhī yán fán cì zhī lǐ jīng mài wèi shǐ yíng qí suǒ xíng zhì zhī de tōng jiǎ zì qí dù liàng nèi cì wǔ zàng wài bié liù fǔ yuàn jǐn wén qí dào

雷公问于黄帝曰:《禁脉》之言,凡刺之理,经脉为始,营其所行,制(知的通假字)其度量,内次五脏,外别六腑,愿尽闻其道。

huáng dì yuē rén shǐ shēng xiān chéng jīng jīng chéng ér nǎo suǐ shēng gǔ wèi gàn mài wèi yíng jīn wèi gāng ròu wèi qiáng pí fū jiān ér máo fà zhǎng gǔ rù yú wèi mài dào yǐ tōng xuè qì nǎi xíng

黄帝曰:人始生,先成精,精成而脑髓生,骨为干,脉为营,筋为刚,肉为墙,皮肤坚而毛发长,谷入于胃,脉道以通,血气乃行。

léi gōng yuē yuàn zú wén jīng mài zhī shǐ yě

雷公曰:愿卒闻经脉之始也。

huáng dì yuē jīng mài zhě suǒ yǐ néng jué sǐ shēng chù bǎi bìng diào xū shí bù kě bù tōng

黄帝曰:经脉者,所以能决死生、处百病、调虚实,不可不通。

fèi shǒu tài yīn zhī mài qǐ yú zhōng jiāo xià luò dà cháng hái xún wèi kǒu shàng gé shǔ fèi cóng fèi xì héng chū yè xià xià xún nào nèi xíng shǎo yīn xīn zhǔ zhī qián xià zhǒu zhōng xún bì nèi shàng gǔ xià lián rù cùn kǒu shàng yú xún yú jì chū dà zhǐ zhī duān

肺手太阴之脉,起于中焦,下络大肠,还循胃口,上膈属肺,从肺系横出腋下,下循臑内,行少阴心主之前,下肘中,循臂内上骨下廉,入寸口,上鱼,循鱼际,出大指之端。

qí zhī zhě cóng wàn hòu zhí chū cì zhǐ nèi lián chū qí duān

其支者,从腕后直出次指内廉出其端。

shì dòng zé bìng fèi zhàng mǎn péng zhàng bié běn zuò péng ér chuǎn hāi quē pén zhōng tòng shén zé jiāo liǎng shǒu ér mào cǐ wèi bì jué

是动则病肺胀满,膨胀(别本作膨)而喘咳,缺盆中痛,甚则交两手而瞀,此为臂厥。

shì zhǔ fèi suǒ shēng bìng zhě hāi shàng qì chuǎn kě fán xīn xiōng mǎn nào bì nèi qián lián tòng jué zhǎng zhōng rè

是主肺所生病者,咳,上气,喘,渴,烦心,胸满,臑臂内前廉痛,厥,掌中热。

qì shèng yǒu yú zé jiān bèi tòng fēng hán hàn chū zhòng fēng xiǎo biàn shù ér qiàn

气盛有余,则肩背痛,风寒,汗出中风,小便数而欠;

qì xū zé jiān bèi tòng hán shǎo qì bù zú yǐ xi ruò sè biàn

气虚则肩背痛,寒,少气不足以息,溺色变。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

shèng zhě cùn kǒu dà sān bèi yú rén yíng xū zhě zé cùn kǒu fǎn xiǎo yú rén yíng yě

盛者寸口大三倍于人迎,虚者则寸口反小于人迎也。

dà cháng shǒu yáng míng zhī mài

大肠手阳明之脉,

qǐ yú dà zhǐ cì zhǐ zhī duān

起于大指次指之端,

xún zhǐ shàng lián

循指上廉,

chū hé gǔ liǎng gǔ zhī jiān

出合谷两骨之间,

shàng rù liǎng jīn zhī zhōng

上入两筋之中,

xún bì shàng lián

循臂上廉,

rù zhǒu wài lián

入肘外廉,

shàng nào wài qián lián

上臑外前廉,

shàng jiān

上肩,

chū yú gǔ zhī qián lián

出髃骨之前廉,

shàng chū yú zhù gǔ zhī huì shàng

上出于柱骨之会上,

xià rù quē pén

下入缺盆,

luò fèi

络肺,

xià gé

下膈,

shǔ dà cháng

属大肠。

qí zhī zhě cóng quē pén shàng jǐng guàn jiá rù xià chǐ zhōng hái chū xié kǒu jiāo rén zhōng zuǒ zhī yòu yòu zhī zuǒ shàng xié bí kǒng

其支者,从缺盆上颈,贯颊,入下齿中,还出挟口,交人中,左之右,右之左,上挟鼻孔。

shì dòng zé bìng chǐ tòng jǐng zhǒng

是动则病齿痛,颈肿。

shì zhǔ jīn yè suǒ shēng bìng zhě mù huáng kǒu gàn qiú nǜ hóu bì jiān qián nào tòng dà zhǐ cì zhǐ tòng bù yòng qì yǒu yú zé dāng mài suǒ guò zhě rè zhǒng

是主津液所生病者,目黄,口干,鼽衄,喉痹,肩前臑痛,大指次指痛不用,气有余则当脉所过者热肿;

xū zé hán lì bù fù

虚则寒栗不复。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

shèng zhě rén yíng dà sān bèi yú cùn kǒu xū zhě rén yíng fǎn xiǎo yú cùn kǒu yě

盛者人迎大三倍于寸口,虚者人迎反小于寸口也。

wèi zú yáng míng zhī mài qǐ yú bí zhī jiāo è zhōng páng nà tài yáng zhī mài xià xún bí wài rù shàng chǐ zhōng hái chū xié kǒu huán chún xià jiāo chéng jiāng què xún yí hòu xià lián chū dà yíng xún jiá chē shàng ěr qián guò kè zhǔ rén xún fà jì zhì é lú

胃足阳明之脉,起于鼻之交頞中,旁纳太阳之脉,下循鼻外,入上齿中,还出挟口环唇,下交承浆,却循颐后下廉,出大迎,循颊车,上耳前,过客主人,循发际,至额颅。

qí zhī zhě cóng dà yíng qián xià rén yíng xún hóu lóng rù quē pén xià gé shǔ wèi luò pí

其支者,从大迎前下人迎,循喉咙,入缺盆,下膈,属胃,络脾。

qí zhí zhě cóng quē pén xià rǔ nèi lián xià xié qí rù qì jiē zhōng

其直者,从缺盆下乳内廉,下挟脐,入气街中。

qí zhī zhě qǐ yú wèi kǒu xià xún fù lǐ xià zhì qì jiē zhōng ér hé yǐ xià bì guān dǐ fú tù xià xī bìn zhōng xià xún jìng wài lián xià zú fū rù zhōng zhǐ nèi jiān

其支者,起于胃口,下循腹里,下至气街中而合,以下髀关,抵伏兔,下膝膑中,下循胫外廉,下足跗,入中趾内间。

qí zhī zhě xià lián sān cùn ér bié xià rù zhōng zhǐ wài jiān

其支者,下廉三寸而别,下入中趾外间。

qí zhī zhě bié fū shàng rù dà zhǐ jiān chū qí duān

其支者,别跗上,入大趾间,出其端。

shì dòng zé bìng sǎ sǎ zhèn hán shàn shēn shù qiàn yán hēi bìng zhì zé è rén yǔ huǒ wén mù shēng zé tì rán ér jīng xīn yù dòng dú bì hù sāi yǒu ér chù shén zé yù shàng gāo ér gē qì yī ér zǒu bēn xiǎng fù zhàng shì wèi gàn jué

是动则病洒洒振寒,善呻,数欠,颜黑,病至则恶人与火,闻木声则惕然而惊,心欲动,独闭户塞牖而处,甚则欲上高而歌,弃衣而走,贲响腹胀,是为骭厥。

shì zhǔ xuè suǒ shēng bìng zhě

是主血所生病者,

kuáng nüè

狂疟,

wēn yín

温淫,

hàn chū

汗出,

qiú nǜ

鼽衄,

kǒu wāi

口㖞,

chún zhěn

唇胗,

jǐng zhǒng

颈肿,

hóu bì

喉痹,

dà fù shuǐ zhǒng

大腹水肿,

xī bìn zhǒng tòng

膝膑肿痛,

xún yīng rǔ qì jiē gǔ fú tù gàn wài lián zú fū shàng jiē tòng

循膺乳、气街、股、伏兔、骭外廉、足跗上皆痛,

zhōng zhǐ bù yòng

中趾不用,

qì shèng zé shēn yǐ qián jiē rè

气盛则身以前皆热,

qí yǒu yú yú wèi

其有余于胃,

zé xiāo gǔ shàn jī

则消谷善饥,

ruò sè huáng

溺色黄;

qì bù zú zé shēn yǐ qián jiē hán lì wèi zhōng hán zé zhàng mǎn

气不足则身以前皆寒栗,胃中寒则胀满。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

shèng zhě rén yíng dà sān bèi yú cùn kǒu xū zhě rén yíng fǎn xiǎo yú cùn kǒu yě

盛者人迎大三倍于寸口,虚者人迎反小于寸口也。

pí zú tài yīn zhī mài

脾足太阴之脉,

qǐ yú dà zhǐ zhī duān

起于大趾之端,

xún zhǐ nèi cè bái ròu jì

循趾内侧白肉际,

guò hé gǔ hòu

过核骨后,

shàng nèi huái qián lián

上内踝前廉,

shàng shuàn shuàn de tōng jiǎ zì nèi

上踹(腨的通假字)内,

xún jìng gǔ hòu

循胫骨后,

jiāo chū jué yīn zhī qián

交出厥阴之前,

shàng xún xī gǔ nèi qián lián

上(循)膝股内前廉,

rù fù

入腹,

shǔ pí

属脾,

luò wèi

络胃,

shàng gé

上膈,

xié yàn

挟咽,

lián tūn běn

连吞本,

sàn shé xià

散舌下。

qí zhī zhě fù cóng wèi bié shàng gé zhù xīn zhōng

其支者,复从胃,别上膈,注心中。

shì dòng zé bìng shé běn qiáng shí zé ǒu wèi wǎn tòng fù zhàng shàn ǎi de hòu yǔ qì zé kuài rán rú shuāi shēn tǐ jiē zhòng

是动则病舌本强,食则呕,胃脘痛,腹胀,善噫,得后与气则快然如衰,身体皆重。

shì zhǔ pí suǒ shēng bìng zhě shé běn tòng tǐ bù néng dòng yáo shí bù xià fán xīn xīn xià jí tòng táng jiǎ xiè shuǐ bì huáng dǎn bù néng wò qiáng lì gǔ xī nèi zhǒng jué zú dà zhǐ bù yòng

是主脾所生病者,舌本痛,体不能动摇,食不下,烦心,心下急痛,溏,瘕,泄,水闭,黄疸,不能卧,强立,股膝内肿厥,足大趾不用。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

shèng zhě cùn kǒu dà sān bèi yú rén yíng xū zhě cùn kǒu fǎn xiǎo yú rén yíng

盛者寸口大三倍于人迎,虚者寸口反小于人迎。

xīn shǒu shǎo yīn zhī mài qǐ yú xīn zhōng chū zhǔ xīn xì xià gé luò xiǎo cháng

心手少阴之脉,起于心中,出属心系,下膈,络小肠。

qí zhī zhě cóng xīn xì shàng xié yàn xì mù xì

其支者,从心系,上挟咽,系目系。

qí zhí zhě fù cóng xīn xì què shàng fèi xià chū yè xià xià xún nào nèi hòu lián xíng tài yīn xīn zhǔ zhī hòu xià zhǒu nèi xún bì nèi hòu lián zhǐ zhǎng hòu ruì gǔ zhī duān rù zhǎng nèi hòu lián xún xiǎo zhǐ zhī nèi chū qí duān

其直者,复从心系却上肺,下出腋下,下循臑内后廉,行太阴心主之后,下肘内,循臂内后廉,抵掌后锐骨之端,入掌内后廉,循小指之内,出其端。

shì dòng zé bìng yì gàn xīn tòng kě ér yù yǐn shì wèi bì jué

是动则病嗌干,心痛,渴而欲饮,是为臂厥。

shì zhǔ xīn suǒ shēng bìng zhě mù huáng xié tòng nào bì nèi hòu lián tòng jué zhǎng zhōng rè tòng

是主心所生病者,目黄,胁痛,臑臂内后廉痛厥,掌中热痛。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

shèng zhě cùn kǒu dà zài bèi yú rén yíng xū zhě cùn kǒu fǎn xiǎo yú rén yíng yě

盛者寸口大再倍于人迎,虚者寸口反小于人迎也。

xiǎo cháng shǒu tài yáng zhī mài

小肠手太阳之脉,

qǐ yú xiǎo zhǐ zhī duān

起于小指之端,

xún shǒu wài cè shàng wàn

循手外侧上腕,

chū huái zhōng

出踝中,

zhí shàng xún bì gǔ xià lián

直上循臂骨下廉,

chū zhǒu nèi cè liǎng gǔ zhī jiān

出肘内侧两骨之间,

shàng xún nào wài hòu lián

上循臑外后廉,

chū jiān jiě

出肩解,

rào jiān jiǎ

绕肩胛,

jiāo jiān shàng

交肩上,

rù quē pén

入缺盆,

luò xīn

络心,

xún yàn

循咽,

xià gé

下膈,

dǐ wèi

抵胃,

shǔ xiǎo cháng

属小肠。

qí zhī zhě cóng quē pén xún jǐng shàng jiá zhì mù ruì zì què rù ěr zhōng

其支者,从缺盆循颈上颊,至目锐眦,却入耳中。

qí zhī zhě bié jiá shàng zhuō dǐ bí zhì mù nèi zì xié luò yú quán

其支者,别颊,上䪼抵鼻,至目内眦,斜络于颧。

shì dòng zé bìng yì tòng hàn zhǒng bù kě yǐ gù jiān shì bá nào shì zhé

是动则病嗌痛,颔肿,不可以顾,肩似拔,臑似折。

shì zhǔ yè suǒ shēng bìng zhě ěr lóng mù huáng jiá zhǒng jǐng hàn jiān nào zhǒu bì wài hòu lián tòng

是主液所生病者,耳聋、目黄,颊肿,颈、颔、肩、臑、肘、臂外后廉痛。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

shèng zhě rén yíng dà zài bèi yú cùn kǒu xū zhě rén yíng fǎn xiǎo yú cùn kǒu yě

盛者人迎大再倍于寸口,虚者人迎反小于寸口也。

páng guāng zú tài yáng zhī mài qǐ yú mù nèi zì shàng é jiāo diān

膀胱足太阳之脉,起于目内眦,上额,交巅。

qí zhī zhě cóng diān zhì ěr shàng jiǎo

其支者,从巅至耳上角。

qí zhí zhě cóng diān rù luò nǎo hái chū bié xià xiàng xún jiān bó nèi xié jí dǐ yāo zhōng rù xún lǚ luò shèn shǔ páng guāng

其直者,从巅入络脑,还出别下项,循肩髆内,挟脊,抵腰中,入循膂,络肾,属膀胱。

qí zhī zhě cóng yāo zhōng xià xié jí guàn tún rù guó zhōng

其支者,从腰中下挟脊,贯臀,入腘中。

qí zhī zhě cóng bó nèi zuǒ yòu bié xià guàn jiǎ xié jí nèi guò bì shū xún bì wài cóng hòu lián xià hé guó zhōng yǐ xià guàn shuàn shuàn de tōng jiǎ zì nèi chū wài huái zhī hòu xún jīng gǔ zhì xiǎo zhǐ zhī duān wài cè

其支者,从髆内左右,别下,贯胛,挟脊内,过髀枢,循髀外,从后廉,下合腘中,以下贯踹(腨的通假字)内,出外踝之后,循京骨,至小趾(之端)外侧。

shì dòng zé bìng chōng tóu tòng mù shì tuō xiàng rú bá jí tòng yāo shì zhé bì bù kě yǐ qū guó rú jié shuàn shuàn de tōng jiǎ zì rú liè shì wèi huái jué

是动则病冲头痛,目似脱,项如拔,脊痛,腰似折,髀不可以曲,腘如结,踹(腨的通假字)如裂,是为踝厥。

shì zhǔ jīn suǒ shēng bìng zhě zhì nüè kuáng diān jí tóu xìn xiàng tòng mù huáng lèi chū qiú nǜ xiàng bèi yāo kāo guó shuàn shuàn de tōng jiǎ zì jiǎo jiē tòng xiǎo zhǐ bù yòng

是主筋所生病者,痔,疟,狂,癫疾,头、囟、项痛,目黄,泪出,鼽衄,项、背、腰、尻、腘、踹(腨的通假字)、脚皆痛,小趾不用。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

shèng zhě rén yíng dà zài bèi yú cùn kǒu xū zhě rén yíng fǎn xiǎo yú cùn kǒu yě

盛者人迎大再倍于寸口,虚者人迎反小于寸口也。

shèn zú shǎo yīn zhī mài qǐ yú xiǎo zhǐ zhī xià yá zǒu zú xīn chū yú rán gǔ zhī xià xún nèi huái zhī hòu bié rù gēn zhōng yǐ shàng shuàn shuàn de tōng jiǎ zì nèi chū guó nèi lián shàng gǔ nèi hòu lián guàn jí shǔ shèn luò páng guāng

肾足少阴之脉,起于小趾之下,邪走足心,出于然谷之下,循内踝之后,别入跟中,以上踹(腨的通假字)内,出腘内廉,上股内后廉,贯脊,属肾,络膀胱。

qí zhí zhě cóng shèn shàng guàn gān gé rù fèi zhōng xún hóu lóng xié shé běn

其直者,从肾上贯肝膈,入肺中,循喉咙,挟舌本。

qí zhī zhě cóng fèi chū luò xīn zhù xiōng zhōng

其支者,从肺出络心,注胸中。

shì dòng zé bìng jī bù yù shí miàn rú qī chái ké tuò zé yǒu xuè hē hē ér chuǎn zuò ér yù qǐ mù huāng huāng rú wú suǒ jiàn xīn rú xuán ruò jī zhuàng

是动则病饥不欲食,面如漆柴,咳唾则有血,喝喝而喘,坐而欲起,目䀮䀮如无所见,心如悬若饥状。

qì bù zú zé shàn kǒng xīn tì tì rú rén jiāng bǔ zhī shì wèi gǔ jué

气不足则善恐,心惕惕如人将捕之,是为骨厥。

shì zhǔ shèn suǒ shēng bìng zhě kǒu rè shé gàn yàn zhǒng shàng qì yì gàn jí tòng fán xīn xīn tòng huáng dǎn cháng pì jí gǔ nèi hòu lián tòng wěi jué shì wò zú xià rè ér tòng

是主肾所生病者,口热,舌干,咽肿,上气,嗌干及痛,烦心,心痛,黄疸,肠澼,脊股内后廉痛,痿厥,嗜卧,足下热而痛。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

jiǔ zé qiáng shí shēng ròu huǎn dài pī fà dà zhàng zhòng lǚ ér bù

灸则强食生肉,缓带披发,大杖重履而步。

shèng zhě cùn kǒu dà zài bèi yú rén yíng xū zhě cùn kǒu fǎn xiǎo yú rén yíng yě

盛者寸口大再倍于人迎,虚者寸口反小于人迎也。

xīn zhǔ shǒu jué yīn xīn bāo luò zhī mài qǐ yú xiōng zhōng chū zhǔ xīn bāo luò xià gé lì luò sān jiāo

心主手厥阴心包络之脉,起于胸中,出属心包络,下膈,历络三焦。

qí zhī zhě xún xiōng chū xié xià yè sān cùn shàng dǐ yè xià xún nào nèi xíng tài yīn shǎo yīn zhī jiān rù zhǒu zhōng xià bì xíng liǎng jīn zhī jiān rù zhǎng zhōng xún zhōng zhǐ chū qí duān

其支者,循胸出胁,下腋三寸,上抵腋下,循臑内,行太阴、少阴之间,入肘中,下臂,行两筋之间,入掌中,循中指,出其端。

qí zhī zhě bié zhǎng zhōng xún xiǎo zhǐ cì zhǐ chū qí duān

其支者,别掌中,循小指次指,出其端。

shì dòng zé bìng shǒu xīn rè bì zhǒu luán jí yè zhǒng shén zé xiōng xié zhī mǎn xīn zhōng dàn dàn dà dòng miàn chì mù huáng xǐ xiào bù xiū

是动则病手心热,臂肘挛急,腋肿,甚则胸胁支满,心中憺憺大动,面赤,目黄,喜笑不休。

shì zhǔ mài suǒ shēng bìng zhě fán xīn xīn tòng zhǎng zhōng rè

是主脉所生病者,烦心,心痛,掌中热。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

shèng zhě cùn kǒu dà yī bèi yú rén yíng xū zhě cùn kǒu fǎn xiǎo yú rén yíng yě

盛者寸口大一倍于人迎,虚者寸口反小于人迎也。

sān jiāo shǒu shǎo yáng zhī mài

三焦手少阳之脉,

qǐ yú xiǎo zhǐ cì zhǐ zhī duān

起于小指次指之端,

shàng chū liǎng zhǐ zhī jiān

上出两指之间,

xún shǒu biǎo wàn

循手表腕,

chū bì wài liǎng gǔ zhī jiān

出臂外两骨之间,

shàng guàn zhǒu

上贯肘,

xún nào wài

循臑外,

shàng jiān

上肩,

ér jiāo chū zú shǎo yáng zhī hòu

而交出足少阳之后,

rù quē pén

入缺盆,

bù dàn zhōng

布膻中,

sàn luò luò de tōng jiǎ zì xīn bāo

散落(络的通假字)心包,

xià gé

下膈,

xún shǔ sān jiāo

循属三焦。

zhī zhě cóng dàn zhōng shàng chū quē pén shàng xiàng xì bié běn zuò xiá ěr hòu zhí shàng chū ěr shàng jiǎo yǐ qū xià jiá zhì zhuō

支者,从膻中上出缺盆,上项,系(别本作侠)耳后直上,出耳上角,以屈下颊至䪼。

qí zhī zhě cóng ěr hòu rù ěr zhōng chū zǒu ěr qián guò kè zhǔ rén qián jiāo jiá zhì mù ruì zì

其支者,从耳后入耳中,出走耳前,过客主人前,交颊,至目锐眦。

shì dòng zé bìng ěr lóng hún hún tūn tūn yì zhǒng hóu bì

是动则病耳聋,浑浑焞焞,嗌肿,喉痹。

shì zhǔ qì suǒ shēng bìng zhě hàn chū mù ruì zì tòng jiá tòng ěr hòu jiān nào zhǒu bì wài jiē tòng xiǎo zhǐ cì zhǐ bù yòng

是主气所生病者,汗出,目锐眦痛,颊痛,耳后、肩、臑、肘、臂外皆痛,小指次指不用。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

shèng zhě rén yíng dà yī bèi yú cùn kǒu xū zhě rén yíng fǎn xiǎo yú cùn kǒu yě

盛者人迎大一倍于寸口,虚者人迎反小于寸口也。

dǎn zú shǎo yáng zhī mài qǐ yú mù ruì zì shàng dǐ tóu jiǎo xià ěr hòu xún jǐng xíng shǒu shǎo yáng zhī qián zhì jiān shàng què jiāo chū shǒu shǎo yáng zhī hòu rù quē pén

胆足少阳之脉,起于目锐眦,上抵头角,下耳后,循颈行手少阳之前,至肩上,却交出手少阳之后,入缺盆。

qí zhī zhě cóng ěr hòu rù ěr zhōng chū zǒu ěr qián zhì mù ruì zì hòu

其支者,从耳后入耳中,出走耳前,至目锐眦后。

qí zhī zhě bié ruì zì xià dà yíng hé yú shǒu shǎo yáng dǐ yú zhuō xià jiā jiá chē xià jǐng hé quē pén yǐ xià xiōng zhōng guàn gé luò gān shǔ dǎn xún xié lǐ chū qì jiē rào máo jì héng rù bì yàn zhōng

其支者,别锐眦,下大迎,合于手少阳,抵于䪼,下加颊车,下颈,合缺盆,以下胸中,贯膈,络肝,属胆,循胁里,出气街,绕毛际,横入髀厌中。

qí zhí zhě cóng quē pén xià yè xún xiōng guò jì xié xià hé bì yàn zhōng yǐ xià xún bì yáng chū xī wài lián xià wài fǔ gǔ zhī qián zhí xià dǐ jué gǔ zhī duān xià chū wài huái zhī qián xún zú fū shàng rù xiǎo zhǐ cì zhǐ zhī jiān bié běn zuò duān

其直者,从缺盆下腋,循胸,过季胁,下合髀厌中,以下循髀阳,出膝外廉,下外辅骨之前,直下抵绝骨之端,下出外踝之前,循足跗上,入小趾次趾之间(别本作端)。

qí zhī zhě bié fū shàng rù dà zhǐ zhī jiān xún dà zhǐ qí gǔ nèi chū qí duān hái guàn zhǎo jiǎ chū sān máo

其支者,别跗上,入大趾之间,循大趾歧骨内,出其端,还贯爪甲,出三毛。

shì dòng zé bìng kǒu kǔ shàn tài xī xīn xié tòng bù néng zhuǎn cè shén zé miàn wēi yǒu chén tǐ wú gào zé zú wài fǎn rè shì wèi yáng jué

是动则病口苦,善太息,心胁痛,不能转侧,甚则面微有尘,体无膏泽,足外反热,是为阳厥。

shì zhǔ gǔ suǒ shēng bìng zhě tóu tòng hàn tòng mù ruì zì tòng quē pén zhōng zhǒng tòng yè xià zhǒng mǎ dāo xiá yǐng hàn chū zhèn hán nüè xiōng xié lèi bì xī wài zhì jìng jué gǔ wài huái qián jí zhū jié jiē tòng xiǎo zhǐ cì zhǐ bù yòng

是主骨所生病者,头痛,颔痛,目锐眦痛,缺盆中肿痛,腋下肿,马刀侠瘿,汗出振寒,疟,胸、胁、肋、髀、膝外至胫、绝骨、外踝前及诸节皆痛,小趾次趾不用。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

shèng zhě rén yíng dà yī bèi yú cùn kǒu xū zhě rén yíng fǎn xiǎo yú cùn kǒu yě

盛者人迎大一倍于寸口,虚者人迎反小于寸口也。

gān zú jué yīn zhī mài

肝足厥阴之脉,

qǐ yú dà zhǐ cóng máo zhī jì

起于大趾丛毛之际,

shàng xún zú fū shàng lián

上循足跗上廉,

qù nèi huái yī cùn

去内踝一寸,

shàng huái bā cùn

上踝八寸,

jiāo chū tài yīn zhī hòu

交出太阴之后,

shàng guó nèi lián

上腘内廉,

xún gǔ yīn

循股阴,

rù máo zhōng

入毛中,

guò yīn qì

过阴器,

dǐ xiǎo fù

抵小腹,

xié wèi

挟胃,

shǔ gān

属肝,

luò dǎn

络胆,

shàng guàn gé

上贯膈,

bù xié lèi

布胁肋,

xún hóu lóng zhī hòu

循喉咙之后,

shàng rù háng sǎng

上入颃颡,

lián mù xì

连目系,

shàng chū é

上出额,

yǔ dū mài huì yú diān

与督脉会于巅。

qí zhī zhě cóng mù xì xià jiá lǐ huán chún nèi

其支者,从目系下颊里,环唇内。

qí zhī zhě fù cóng gān bié guàn gé shàng zhù fèi

其支者,复从肝,别贯膈,上注肺。

shì dòng zé bìng yāo tòng bù kě yǐ fǔ yǎng zhàng fū tuǐ shàn fù rén shǎo fù zhǒng shén zé yì gàn miàn chén tuō sè

是动则病腰痛不可以俛仰,丈夫㿉疝,妇人少腹肿,甚则嗌干,面尘,脱色。

shì zhǔ gān suǒ shēng bìng zhě xiōng mǎn ǒu nì sūn xiè hú shàn yí nì bì lóng

是主肝所生病者,胸满,呕,逆,飧泄,狐疝,遗溺,闭癃。

wèi cǐ zhū bìng shèng zé xiè zhī xū zé bǔ zhī rè zé jí zhī hán zé liú zhī xiàn xià zé jiǔ zhī bù shèng bù xū yǐ jīng qǔ zhī

为此诸病,盛则泻之,虚则补之,热则疾之,寒则留之,陷下则灸之,不盛不虚,以经取之。

shèng zhě cùn kǒu dà yī bèi yú rén yíng xū zhě cùn kǒu fǎn xiǎo yú rén yíng yě

盛者寸口大一倍于人迎,虚者寸口反小于人迎也。

shǒu tài yīn qì jué zé pí máo jiāo

手太阴气绝,则皮毛焦。

tài yīn zhě xíng qì wēn yú pí máo zhě yě

太阴者,行气温于皮毛者也。

gù qì bù róng zé pí máo jiāo

故气不荣,则皮毛焦;

pí máo jiāo zé jīn yè qù pí jié

皮毛焦,则津液去皮节;

jīn yè qù pí jié zhě zé zhǎo kū máo zhé

津液去皮节者,则爪枯毛折;

máo zhé zhě zé máo xiān sǐ

毛折者,则毛先死。

bǐng dǔ dīng sǐ huǒ shèng jīn yě

丙笃丁死,火胜金也。

shǒu shǎo yīn qì jué zé mài bù tōng mài bù tōng zé xuè bù liú xuè bù liú zé fā sè bù zé gù qí miàn hēi rú qī chái zhě xuè xiān sǐ

手少阴气绝则脉不通,脉不通则血不流,血不流则发色不泽,故其面黑如漆柴者,血先死。

rén dǔ guǐ sǐ shuǐ shèng huǒ yě

壬笃癸死,水胜火也。

zú tài yīn qì jué zhě zé mài bù róng qí kǒu chún kǒu chún zhě jī ròu zhī běn yě

足太阴气绝者则脉不荣其口唇,口唇者肌肉之本也。

mài bù róng zé jī ròu ruǎn jī ròu ruǎn zé shé wèi rén zhōng mǎn rén zhōng mǎn zé chún fǎn chún fǎn zhě ròu xiān sǐ

脉不荣则肌肉软,肌肉软则舌萎人中满,人中满则唇反,唇反者肉先死。

jiǎ dǔ yǐ sǐ mù shèng tǔ yě

甲笃乙死,木胜土也。

zú shǎo yīn qì jué zé gǔ kū

足少阴气绝则骨枯。

shǎo yīn zhě dōng mài yě fú xíng ér rú gǔ suǐ zhě yě gù gǔ bù rú zé ròu bù néng zhe gǔ yě gǔ ròu bù xiāng qīn zé ròu ruǎn què ròu ruǎn què gù chǐ cháng ér gòu fā wú zé fā wú zé zhě gǔ xiān sǐ

少阴者,冬脉也,伏行而濡骨髓者也,故骨不濡则肉不能着(骨)也,骨肉不相亲则肉软却,肉软却故齿长而垢,发无泽,发无泽者骨先死。

wù dǔ jǐ sǐ tǔ shèng shuǐ yě

戊笃己死,土胜水也。

zú jué yīn qì jué zé jīn jué

足厥阴气绝则筋绝。

jué yīn zhě gān mài yě gān zhě jīn zhī hé yě jīn zhě jù yú yīn qì yī bù quán lù dàng zuò qì ér mài luò yú shé běn yě

厥阴者,肝脉也,肝者筋之合也,筋者聚于阴气(《医部全录》当作器),而脉络于舌本也。

gù mài fú róng zé jīn jí jīn jí zé yǐn shé yǔ luǎn gù chún qīng shé juǎn luǎn suō zé jīn xiān sǐ

故脉弗荣则筋急,筋急则引舌与卵,故唇青舌卷卵缩则筋先死。

gēng dǔ xīn sǐ jīn shèng mù yě

庚笃辛死,金胜木也。

wǔ yīn qì jù jué zé mù xì zhuǎn zhuǎn zé mù yùn mù yùn zhě wèi zhì xiān sǐ zhì xiān sǐ zé yuǎn yī rì bàn sǐ yǐ

五阴气俱绝,则目系转,转则目运,目运者为志先死,志先死则远一日半死矣。

liù yáng qì jué zé yīn yǔ yáng xiāng lí lí zé còu lǐ fā xiè jué hàn nǎi chū dà rú guàn zhū zhuǎn chū bù liú jí qì xiān sǐ gù dàn zhàn xī sǐ xī zhàn dàn sǐ

六阳气绝,则阴与阳相离,离则腠理发泄,绝汗乃出,大如贯珠,转出不流,即气先死,故旦占夕死,夕占旦死。

cǐ shí èr jīng zhī bài yě

此十二经之败也。

jīng mài shí èr zhě fú xíng fēn ròu zhī jiān shēn ér bù jiàn

经脉十二者,伏行分肉之间,深而不见;

qí cháng jiàn zhě zú tài yīn guò yú wài huái zhī shàng wú suǒ yǐn gù yě

其常见者,足太阴过于外踝之上,无所隐故也。

zhū mài zhī fú ér cháng jiàn zhě jiē luò mài yě

诸脉之浮而常见者,皆络脉也。

liù jīng luò shǒu yáng míng shǎo yáng zhī dà luò qǐ yú wǔ zhǐ jiān shàng hé zhǒu zhōng

六经络手阳明少阳之大络,起于五指间,上合肘中。

yǐn jiǔ zhě wèi qì xiān xíng pí fū xiān chōng luò mài luò mài xiān shèng gù wèi qì yǐ píng yíng qì nǎi mǎn ér jīng mài dà shèng

饮酒者,卫气先行皮肤,先充络脉,络脉先盛,故卫气已平,营气乃满,而经脉大盛。

mài zhī cu ran dòng zhě jiē xié qì jū zhī liú yú běn mò bù dòng zé rè bù jiān zé xiàn qiě kōng

脉之卒然动者,皆邪气居之,留于本末,不动则热,不坚则陷且空。

bù yǔ zhòng tóng shì yǐ zhī qí hé mài zhī dòng yě

不与众同,是以知其何脉之动也。

léi gōng yuē hé yǐ zhī jīng mài zhī yǔ luò mài yì yě

雷公曰:何以知经脉之与络脉异也?

huáng dì yuē jīng mài zhě cháng bù kě jiàn yě qí xū shí yě yǐ qì kǒu zhī zhī

黄帝曰:经脉者,常不可见也,其虚实也,以气口知之。

mài zhī jiàn zhě jiē luò mài yě

脉之见者,皆络脉也。

léi gōng yuē xì zǐ wú yǐ míng qí rán yě

雷公曰:细子无以明其然也。

huáng dì yuē zhū luò mài jiē bù néng jīng dà jié zhī jiān bì xíng jué dào ér chū rù fù hé yú pí zhōng qí huì jiē jiàn yú wài

黄帝曰:诸络脉皆不能经大节之间,必行绝道而出入,复合于皮中,其会皆见于外。

gù zhū cì luò mài zhě bì cì qí jié shàng shén xuè zhě suī wú jié jí qǔ zhī yǐ xiè qí yá ér chū qí xuè

故诸刺络脉者必刺其结上,甚血者虽无结,急取之以泻其邪而出其血。

liú zhī fā wèi bì yě

留之发为痹也。

fán zhěn luò mài mài sè qīng zé hán qiě tòng chì zé yǒu rè

凡诊络脉,脉色青则寒且痛,赤则有热。

wèi zhōng hán shǒu yú zhī luò duō qīng yǐ

胃中寒,手鱼之络多青矣。

wèi zhōng yǒu rè yú jì luò chì

胃中有热,鱼际络赤。

qí bào bié běn zuò yú hēi zhě liú jiǔ bì yě

其暴(别本作鱼)黑者,留久痹也。

qí yǒu chì yǒu hēi yǒu qīng zhě hán rè qì yě

其有赤、有黑、有青者,寒热气也。

qí qīng duǎn zhě shǎo qì yě

其青短者,少气也。

fán cì hán rè zhě jiē duō xuè luò bì jiàn rì ér yī qǔ zhī xuè jǐn ér zhǐ nǎi diào qí xū shí

凡刺寒热者,皆多血络,必间日而一取之,血尽而止,乃调其虚实。

qí xiǎo ér duǎn zhě shǎo qì shèn zhě xiè zhī zé mèn mèn shén zé pū bù dé yán

其小而短者少气,甚者泻之则闷,闷甚则仆,不得言。

mèn zé jí zuò zhī yě

闷则急坐之也。

shǒu tài yīn zhī bié míng yuē liè quē

手太阴之别,名曰列缺。

qǐ yú wàn shàng fèn jiān bìng tài yīn zhī jīng zhí rù zhǎng zhōng sàn rù yú yú jì

起于腕上分间,并太阴之经直入掌中,散入于鱼际。

qí bìng shí zé shǒu ruì zhǎng rè

其病实则手锐掌热;

xū zé qiàn qù xiǎo biàn yí shù

虚则欠㰦,小便遗数。

qǔ zhī qù wàn bàn cùn yī bù quán lù dàng zuò cùn bàn

取之去腕半寸(《医部全录》当作寸半)。

bié zǒu yáng míng yě

别走阳明也。

shǒu shǎo yīn zhī bié míng yuē tōng lǐ

手少阴之别,名曰通里。

qù wàn yī cùn bàn míng mǎ shí yuē bàn wèi yǎn wén bié ér shàng xíng xún jīng rù yú xīn zhōng xì shé běn zhǔ mù xì

去腕一寸半(明•马莳曰:半为衍文),别而上行,循经入于心中,系舌本,属目系。

qí shí zé zhī gé xū zé bù néng yán

其实则支膈,虚则不能言。

qǔ zhī zhǎng hòu yī cùn

取之掌后一寸。

bié zǒu tài yáng yě

别走太阳也。

shǒu xīn zhǔ zhī bié míng yuē nèi guān

手心主之别,名曰内关。

qù wàn èr cùn chū yú liǎng jīn zhī jiān bié zǒu shǎo yáng qīng zhāng zhì cōng rèn wéi cǐ jù wèi yuán wén tuō jiǎn xún jīng yǐ shàng xì yú xīn bāo luò xīn xì

去腕二寸,出于两筋之间,别走少阳(清•张志聪认为此句为原文脱简),循经以上系于心包,络心系。

shí zé xīn tòng xū zé wéi tóu qiáng

实则心痛,虚则为头强。

qǔ zhī liǎng jīn jiān yě

取之两筋间也。

shǒu tài yáng zhī bié míng yuē zhī zhèng

手太阳之别,名曰支正。

shàng wàn wǔ cùn nèi zhù shǎo yīn

上腕五寸,内注少阴。

qí bié zhě shàng zǒu zhǒu luò jiān yú

其别者,上走肘,络肩髃。

shí zé jié chí zhǒu fèi

实则节弛肘废;

xū zé shēng yóu xiǎo zhě rú zhǐ jiā jiè

虚则生肬,小者如指痂疥。

qǔ zhī suǒ bié yě

取之所别也。

shǒu yáng míng zhī bié míng yuē piān lì

手阳明之别,名曰偏历。

qù wàn sān cùn bié rù tài yīn

去腕三寸,别入太阴。

qí bié zhě shàng xún bì chéng jiān yú shàng qū jiá shāng chǐ

其别者,上循臂,乘肩髃,上曲颊伤齿。

qí bié zhě rù ěr hé yú zōng mài

其别者,入耳,合于宗脉。

shí zé qǔ lóng xū zé chǐ hán bì gé

实则龋聋,虚则齿寒痹隔。

qǔ zhī suǒ bié yě

取之所别也。

shǒu shǎo yáng zhī bié míng yuē wài guān

手少阳之别,名曰外关。

qù wàn èr cùn wài rào bì zhù xiōng zhōng hé xīn zhǔ

去腕二寸,外绕臂,注胸中,合心主。

bìng shí zé zhǒu luán xū zé bù shōu

病实则肘挛,虚则不收。

qǔ zhī suǒ bié yě

取之所别也。

zú tài yáng zhī bié míng yuē fēi yáng

足太阳之别,名曰飞扬。

qù huái qī cùn bié zǒu shǎo yīn

去踝七寸,别走少阴。

shí zé qiú zhì tóu bèi tòng

实则鼽窒,头背痛;

xū zé qiú nǜ

虚则鼽衄。

qǔ zhī suǒ bié yě

取之所别也。

zú shǎo yáng zhī bié míng yuē guāng míng

足少阳之别,名曰光明。

qù huái wǔ cùn bié zǒu jué yīn bìng jīng xià luò zú fū

去踝五寸,别走厥阴,(并经)下络足跗。

shí zé jué xū zé wěi bì zuò bù néng qǐ

实则厥,虚则痿躄,坐不能起。

qǔ zhī suǒ bié yě

取之所别也。

zú yáng míng zhī bié míng yuē fēng lóng

足阳明之别,名曰丰隆。

qù huái bā cùn bié zǒu tài yīn

去踝八寸,别走太阴。

qí bié zhě xún jìng gǔ wài lián shàng luò tóu xiàng hé zhū jīng zhī qì xià luò hóu yì

其别者,循胫骨外廉,上络头项,合诸经之气,下络喉嗌。

qí bìng qì nì zé hóu bì zú yīn

其病气逆则喉痹卒瘖。

shí zé kuáng diān xū zé zú bù shōu jìng kū

实则狂巅,虚则足不收,胫枯。

qǔ zhī suǒ bié yě

取之所别也。

zú tài yīn zhī bié míng yuē gōng sūn

足太阴之别,名曰公孙。

qù běn jié zhī hòu yī cùn bié zǒu yáng míng

去本节之后一寸,别走阳明。

qí bié zhě rù luò cháng wèi

其别者,入络肠胃。

jué qì shàng nì zé huò luàn shí zé cháng zhōng qiē tòng xū zé gǔ zhàng

厥气上逆则霍乱,实则肠中切痛,虚则鼓胀。

qǔ zhī suǒ bié yě

取之所别也。

zú shǎo yīn zhī bié míng yuē dà zhōng

足少阴之别,名曰大钟。

dāng huái hòu rào gēn bié zǒu tài yáng

当踝后绕跟,别走太阳。

qí bié zhě bìng jīng shàng zǒu yú xīn bāo xià wài guàn yāo jí

其别者,并经上走于心包,下外贯腰脊。

qí bìng qì nì zé fán mèn shí zé bì lóng xū zé yāo tòng

其病气逆则烦闷,实则闭癃,虚则腰痛。

qǔ zhī suǒ bié zhě yě

取之所别者也。

zú jué yīn zhī bié míng yuē lǐ gōu

足厥阴之别,名曰蠡沟。

qù nèi huái wǔ cùn bié zǒu shǎo yáng

去内踝五寸,别走少阳。

qí bié zhě jīng jìng shàng yì jié yú jīng

其别者,经胫上睪,结于茎。

qí bìng qì nì zé yì zhǒng zú shàn

其病气逆则睪肿卒疝。

shí zé tǐng zhǎng xū zé bào yǎng

实则挺长,虚则暴痒。

qǔ zhī suǒ bié yě

取之所别也。

rèn mài zhī bié míng yuē wěi yì

任脉之别,名曰尾翳。

xià jiū wěi sàn yú fù

下鸠尾,散于腹。

shí zé fù pí tòng xū zé yǎng sāo

实则腹皮痛,虚则痒搔。

qǔ zhī suǒ bié yě

取之所别也。

dū mài zhī bié míng yuē zhǎng qiáng

督脉之别,名曰长强。

xié lǚ shàng xiàng sàn tóu shàng xià dāng jiān jiǎ zuǒ yòu bié zǒu tài yáng rù guàn lǚ

挟膂上项,散头上,下当肩胛左右,别走太阳,入贯膂。

shí zé jí qiáng xū zé tóu zhòng gāo yáo zhī xié jí zhī yǒu guò zhě

实则脊强,虚则头重,高摇之,挟脊之有过者。

qǔ zhī suǒ bié yě

取之所别也。

pí zhī dà luò míng yuē dà bāo

脾之大络,名曰大包。

chū yuān yè xià sān cùn bù xiōng xié

出渊腋下三寸,布胸胁。

shí zé shēn jǐn tòng xū zé bǎi jié jìn jiē zòng

实则身尽痛,虚则百节尽皆纵。

cǐ mài ruò luó luò zhī xuè zhě jiē qǔ zhī pí zhī dà luò mài yě

此脉若罗络之血者,皆取之脾之大络脉也。

fán cǐ shí wǔ luò zhě shí zé bì jiàn xū zé bì xià

凡此十五络者,实则必见,虚则必下。

shì zhī bù jiàn qiú zhī shàng xià

视之不见,求之上下。

rén jīng bù tóng luò mài yì suǒ bié yě

人经不同,络脉异所别也。

✦ You read 灵枢·经脉

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.