huáng dì wèn yú qí bó yuē jīng mài shí èr zhě wài hé yú shí èr jīng shuǐ ér nèi shǔ yú wǔ zàng liù fǔ
黄帝问于岐伯曰：经脉十二者，外合于十二经水，而内属于五脏六腑。
fu shí èr jīng shuǐ zhě qí yǒu dà xiǎo shēn qiǎn guǎng xiá yuǎn jìn gè bù tóng
夫十二经水者，其有大小、深浅、广狭、远近各不同；
wǔ zàng liù fǔ zhī gāo xià dà xiǎo shòu gǔ zhī duō shǎo yì bù děng xiāng yìng nài hé
五脏六腑之高下、大小、受谷之多少亦不等，相应奈何？
fu jīng shuǐ zhě shòu shuǐ ér xíng zhī
夫经水者，受水而行之；
wǔ zàng zhě hé shén qì hún pò ér cáng zhī
五脏者，合神气魂魄而藏之；
liù fǔ zhě shòu gǔ ér xíng zhī shòu qì ér yáng zhī
六腑者，受谷而行之，受气而扬之；
jīng mài zhě shòu xuè ér yíng zhī
经脉者，受血而营之。
hé ér yǐ zhì nài hé
合而以治，奈何？
cì zhī shēn qiǎn jiǔ zhī zhuàng shù kě de wén hu
刺之深浅，灸之壮数，可得闻乎？
qí bó dá yuē shàn zāi wèn yě
岐伯答曰：善哉问也！
tiān zhì gāo bù kě dù de zhì guǎng bù kě liàng cǐ zhī wèi yě
天至高不可度，地至广不可量，此之谓也。
qiě fú rén shēng yú tiān dì zhī jiān liù hé zhī nèi cǐ tiān zhī gāo de zhī guǎng yě fēi rén lì zhī suǒ néng dù liàng ér zhì yě
且夫人生于天地之间，六合之内，此天之高，地之广也，非人力之所能度量而至也。
ruò fú bā chǐ zhī shì pí ròu zài cǐ wài kě dù liàng qiē xún ér de zhī qí sǐ kě jiě pōu ér shì zhī
若夫八尺之士，皮肉在此，外可度量切循而得之，其死可解剖而视之。
qí zàng zhī jiān cuì fǔ zhī dà xiǎo gǔ zhī duō shǎo mài zhī cháng duǎn xuè zhī qīng zhuó qì zhī duō shǎo shí èr jīng zhī duō xuè shǎo qì yǔ qí shǎo xuè duō qì yǔ qí jiē duō xuè qì yǔ qí jiē shǎo xuè qì jiē yǒu dà shù
其脏之坚脆，腑之大小，谷之多少，脉之长短，血之清浊，气之多少，十二经之多血少气，与其少血多气，与其皆多血气，与其皆少血气，皆有大数。
qí zhì yǐ zhēn ài gè diào qí jīng qì gù qí cháng yǒu hé hū
其治以针艾，各调其经气，固其常有合乎。
huáng dì yuē yú wén zhī kuài yú ěr bù jiě yú xīn yuàn zú wén zhī
黄帝曰：余闻之，快于耳不解于心，愿卒闻之。
qí bó dá yuē cǐ rén zhī suǒ yǐ cān tiān de ér yīng yīn yáng yě bù kě bù chá
岐伯答曰：此人之所以参天地而应阴阳也，不可不察。
zú tài yáng wài hé yú qīng shuǐ nèi shǔ yú páng guāng ér tōng shuǐ dào yān
足太阳外合于清水，内属于膀胱，而通水道焉。
zú shǎo yáng wài hé yú wèi shuǐ nèi shǔ yú dǎn
足少阳外合于渭水，内属于胆。
zú yáng míng wài hé yú hǎi shuǐ nèi shǔ yú wèi
足阳明外合于海水，内属于胃。
zú tài yīn wài hé yú hú shuǐ nèi shǔ yú pí
足太阴外合于湖水，内属于脾。
zú shǎo yīn wài hé yú rǔ shuǐ nèi shǔ yú shèn
足少阴外合于汝水，内属于肾。
zú jué yīn wài hé yú miǎn shuǐ nèi shǔ yú gān
足厥阴外合于渑水，内属于肝。
shǒu tài yáng wài hé yú huái shuǐ nèi shǔ yú xiǎo cháng ér shuǐ dào chū yān
手太阳外合于淮水，内属于小肠，而水道出焉。
shǒu shǎo yáng wài hé yú tà shuǐ nèi shǔ yú sān jiāo
手少阳外合于漯水，内属于三焦。
shǒu yáng míng wài hé yú jiāng shuǐ nèi shǔ yú dà cháng
手阳明外合于江水，内属于大肠。
shǒu tài yīn wài hé yú hé shuǐ nèi shǔ yú fèi
手太阴外合于河水，内属于肺。
shǒu shǎo yīn wài hé yú jǐ shuǐ nèi shǔ yú xīn
手少阴外合于济水，内属于心。
shǒu xīn zhǔ wài hé yú zhāng shuǐ nèi shǔ yú xīn bāo
手心主外合于漳水，内属于心包。
fán cǐ wǔ zàng liù fǔ shí èr jīng shuǐ zhě wài yǒu yuán quán ér nèi yǒu suǒ bǐng cǐ jiē nèi wài xiāng guàn rú huán wú duān rén jīng yì rán
凡此五脏六腑十二经水者，外有源泉，而内有所禀，此皆内外相贯，如环无端，人经亦然。
gù tiān wèi yáng de wèi yīn yāo yǐ shàng wèi tiān yāo yǐ xià wéi dì
故天为阳，地为阴，腰以上为天，腰以下为地。
gù hǎi yǐ běi zhě wèi yīn hú yǐ běi zhě wèi yīn zhōng zhī yīn
故海以北者为阴，湖以北者为阴中之阴；
zhāng yǐ nán zhě wèi yáng hé yǐ běi zhì zhāng zhě wèi yáng zhōng zhī yīn
漳以南者为阳，河以北至漳者为阳中之阴；
tà yǐ nán zhì jiāng zhě wèi yáng zhōng zhī tài yáng cǐ yī yú zhī yīn yáng yě suǒ yǐ rén yǔ tiān de xiāng cān yě
漯以南至江者，为阳中之太阳，此一隅之阴阳也，所以人与天地相参也。
huáng dì yuē fu jīng shuǐ zhī yīng jīng mài yě qí yuǎn jìn qiǎn shēn shuǐ xuè zhī duō shǎo gè bù tóng hé ér yǐ cì zhī nài hé
黄帝曰：夫经水之应经脉也，其远近浅深，水血之多少，各不同，合而以刺之奈何？
qí bó dá yuē zú yáng míng wǔ zàng liù fǔ zhī hǎi yě qí mài dà xuè duō qì shèng rè zhuàng cì cǐ zhě bù shēn wù sàn bù liú bù xiè yě
岐伯答曰：足阳明，五脏六腑之海也，其脉大血多，气盛热壮，刺此者不深勿散，不留不泻也。
zú yáng míng cì shēn liù fēn liú shí hū
足阳明刺深六分，留十呼。
zú tài yáng shēn wǔ fēn liú qī hū
足太阳深五分，留七呼。
zú shǎo yáng shēn sì fēn liú wǔ hū
足少阳深四分，留五呼。
zú tài yīn shēn sān fēn liú sì hū
足太阴深三分，留四呼。
zú shǎo yīn shēn èr fēn liú sān hū
足少阴深二分，留三呼。
zú jué yīn shēn yī fēn liú èr hū
足厥阴深一分，留二呼。
shǒu zhī yīn yáng qí shòu qì zhī dào jìn qí qì zhī lái jí qí cì shēn zhě jiē wú guò èr fēn qí liú jiē wú guò yī hū
手之阴阳，其受气之道近，其气之来疾，其刺深者皆无过二分，其留皆无过一呼。
qí shào zhǎng dà xiǎo féi shòu yǐ xīn liāo zhī mìng yuē fǎ tiān zhī cháng
其少长、大小、肥瘦，以心撩之，命曰法天之常。
jiǔ zhī yì rán
灸之亦然。
jiǔ ér guò cǐ zhě de è huǒ zé gǔ kū mài sè cì ér guò cǐ zhě zé tuō qì
灸而过此者，得恶火则骨枯脉涩，刺而过此者，则脱气。
huáng dì yuē fu jīng mài zhī dà xiǎo xuè zhī duō shǎo fū zhī hòu bó ròu zhī jiān cuì jí guó zhī dà xiǎo kě wèi liáng dù hu
黄帝曰：夫经脉之大小，血之多少，肤之厚薄，肉之坚脆，及腘之大小，可为量度乎？
qí bó dá yuē qí kě wèi dù liàng zhě qǔ qí zhōng dù yě
岐伯答曰：其可为度量者，取其中度也。
bù shèn tuō ròu ér xuè qì bù shuāi yě
不甚脱肉，而血气不衰也。
ruò fú dù zhī rén xiāo shòu ér xíng ròu tuō zhě è kě yǐ dù liàng cì hu
若夫度之人，消瘦而形肉脱者，恶可以度量刺乎？
shěn qiè xún mén àn shì qí hán wēn shèng shuāi ér diào zhī shì wèi yīn shì ér wèi zhī zhēn yě
审、切、循、扪、按，视其寒温盛衰而调之，是谓因适而为之真也。