cuī yǎn zì jì guī qīng hé dōng wǔ chéng rén yě
崔琰字季珪，清河东武城人也。
shǎo pǔ nè hǎo jī jiàn shàng wǔ shì
少朴讷，好击剑，尚武事。
nián èr shí sān xiāng yí wèi zhèng shǐ gǎn jī dú lún yǔ hán shī
年二十三，乡移为正，始感激，读论语、韩诗。
zhì nián èr shí jiǔ nǎi jié gōng sūn fāng děng jiù zhèng xuán shòu xué
至年二十九，乃结公孙方等就郑玄受学。
xué wèi qī xú zhōu huáng jīn zéi gōng pò běi hǎi xuán yǔ mén rén dào bù qí shān bì nàn
学未期，徐州黄巾贼攻破北海，玄与门人到不其山避难。
shí gǔ dí xiàn fá xuán bà xiè zhū shēng
那时买进的粮谷十分缺乏，郑玄只好停止授学，辞谢众学生。
yǎn jì shòu qiǎn ér kòu dào chōng chì xī dào bù tōng
琰既受遣，而寇盗充斥，西道不通。
yú shì zhōu xuán qīng xú yǎn yù zhī jiāo dōng xià shòu chūn nán wàng jiāng hú
于是周旋青、徐、兖、豫之郊，东下寿春，南望江、湖。
zì qù jiā sì nián nǎi guī yǐ qín shū zì yú
自去家四年乃归，以琴书自娱。
dà jiàng jūn yuán shào wén ér pì zhī
大将军袁绍闻而辟之。
shí shì zú hèng bào jué fā qiū lǒng yǎn jiàn yuē xī sūn qīng yǒu yán shì bù sù jiào jiá bīng bù lì suī tāng wǔ bù néng yǐ zhàn shèng
时士卒横暴，掘发丘陇，琰谏曰：“昔孙卿有言：‘士不素教，甲兵不利，虽汤武不能以战胜。
jīn dào lù pù gǔ mín wèi jiàn dé yi chì jùn xiàn yǎn gé mái zì shì cǎn dá zhī ài zhuī wén wáng zhī rén
’今道路暴骨，民未见德，宜敕郡县掩骼埋胔，示憯怛之爱，追文王之仁。
shào yǐ wéi qí dū wèi
”绍以为骑都尉。
hòu shào zhì bīng lí yáng cì yú yán jīn yǎn fù jiàn yuē tiān zǐ zài xǔ mín wàng zhù shùn bù rú shǒu jìng shù zhí yǐ níng qū yǔ
后绍治兵黎阳，次于延津，琰复谏曰：“天子在许，民望助顺，不如守境述职，以宁区宇。
shào bù tīng suì bài yú guān dù
”绍不听，遂败于官渡。
jí shào zú èr zi jiāo zhēng zhēng yù de yǎn
及绍卒，二子交争，争欲得琰。
yǎn chēng jí gù cí yóu shì huò zuì yōu yú líng yǔ lài yīn kuí chén lín yíng jiù de miǎn
琰称疾固辞，由是获罪，幽于囹圄，赖阴夔、陈琳营救得免。
tài zǔ pò yuán shì lǐng jì zhōu mù pì yǎn wéi bié jià cóng shì wèi yǎn yuē zuó àn hù jí kě de sān shí wàn zhòng gù wèi dà zhōu yě
太祖破袁氏，领冀州牧，辟琰为别驾从事，谓琰曰：“昨案户籍，可得三十万众，故为大州也。
yǎn duì yuē jīn tiān xià fēn bēng jiǔ zhōu fú liè èr yuán xiōng dì qīn xún gān gē jì fāng zhēng zhù pù gǔ yuán yě
”琰对曰：“今天下分崩，九州幅裂，二袁兄弟亲寻干戈，冀方蒸庶暴骨原野。
wèi wén wáng shī rén shēng xiān lù cún wèn fēng sú jiù qí tú tàn ér xiào jì jiá bīng wéi cǐ wèi xiān sī qǐ bǐ zhōu shì nǚ suǒ wàng wū míng gōng zāi
未闻王师仁声先路，存问风俗，救其涂炭，而校计甲兵，唯此为先，斯岂鄙州士女所望于明公哉！
tài zǔ gǎi róng xiè zhī
”太祖改容谢之。
yú shí bīn kè jiē fú shī sè
于时宾客皆伏失色。
tài zǔ zhēng bīng zhōu liú yǎn fu wén dì wū qiū
太祖征并州，留琰傅文帝于邺。
shì zǐ réng chū tián liè biàn yì fú chéng zhì zài qū zhú
世子仍出田猎，变易服乘，志在驱逐。
yǎn shū jiàn yuē gài wén pán yú yóu tián shū zhī suǒ jiè lǔ yǐn guān yú chūn qiū jī zhī
琰书谏曰：“盖闻盘于游田，书之所戒，鲁隐观鱼，春秋讥之。
cǐ zhōu kǒng zhī gé yán èr jīng zhī míng yì
此周、孔之格言，二经之明义。
yīn jiàn xià hòu shī chēng bù yuǎn
殷鉴夏后，诗称不远；
zǐ mǎo bù lè lǐ yǐ wéi jì cǐ yòu jìn zhě zhī dé shī bù kě bù shēn chá yě
子卯不乐，礼以为忌，此又近者之得失，不可不深察也。
yuán zú fù qiáng gōng zǐ kuān fàng pán yóu zī chǐ yì shēng bù wén zhé rén jūn zǐ é yǒu sè sī zhī zhì xióng pí zhuàng shì duò wū tūn shì zhī yòng
袁族富强，公子宽放，盘游滋侈，义声不闻，哲人君子，俄有色斯之志，熊罴壮士，堕于吞噬之用。
gù suǒ yǐ yōng tú bǎi wàn kuà yǒu hé shuò wú suǒ róng zú yě
固所以拥徒百万，跨有河朔，无所容足也。
jīn bāng guó tiǎn cuì huì kāng wèi qià shì nǚ qǐ zhǒng suǒ sī zhě dé
今邦国殄瘁，惠康未洽，士女企踵，所思者德。
kuàng gōng qīn yù róng mǎ shàng xià láo cǎn shì zǐ yi zūn dà lù shèn yǐ xíng zhèng sī jīng guó zhī gāo lüè nèi jiàn jìn jiè wài yáng yuǎn jié shēn wéi chǔ fù yǐ shēn wéi bǎo
况公亲御戎马，上下劳惨，世子宜遵大路，慎以行正，思经国之高略，内鉴近戒，外扬远节，深惟储副，以身为宝。
ér wěi xí yú lǚ zhī jiàn fú hū chí wù ér líng xiǎn zhì zhì tù zhī xiǎo yú wàng shè jì zhī wéi zhòng sī chéng yǒu shí suǒ yǐ cè xīn yě
而猥袭虞旅之贱服，忽驰骛而陵险，志雉兔之小娱，忘社稷之为重，斯诚有识所以恻心也。
wéi shì zǐ fán yì juān dié yǐ sāi zhòng wàng bù lìng lǎo chén huò zuì wū tiān
唯世子燔翳捐褶，以塞众望，不令老臣获罪于天。
shì zǐ bào yuē zuó fèng jiā mìng huì shì yā shù yù shǐ fán yì juān dié yì yǐ huài yǐ dié yì qù yān
”世子报曰：“昨奉嘉命，惠示雅数，欲使燔翳捐褶，翳已坏矣，褶亦去焉。
hòu yǒu cǐ bǐ méng fù huì zhū
后有此比，蒙复诲诸。
tài zǔ wèi chéng xiàng yǎn fù wèi dōng xī cáo yuàn shǔ zhēng shì
太祖为丞相，琰复为东西曹掾属征事。
chū shòu dōng cáo shí jiào yuē jūn yǒu bó yí zhī fēng shǐ yú zhī zhí tān fū mù míng ér qīng zhuàng shì shàng chēng ér lì sī kě yǐ lǜ shí zhě yǐ
初授东曹时，教曰：“君有伯夷之风，史鱼之直，贪夫慕名而清，壮士尚称而厉，斯可以率时者已。
gù shòu dōng cáo wǎng jiàn jué zhí
故授东曹，往践厥职。
wèi guó chū jiàn bài shàng shū
”魏国初建，拜尚书。
shí wèi lì tài zǐ lín zī hóu zhí yǒu cái ér ài
时未立太子，临菑侯植有才而爱。
tài zǔ hú yí yǐ hán lìng mì fǎng wū wài
太祖狐疑，以函令密访于外。
wéi yǎn lù bǎn dá yuē gài wén chūn qiū zhī yì lì zǐ yǐ zhǎng jiā wǔ guān jiāng rén xiào cōng míng yi chéng zhèng tǒng
唯琰露板答曰：“盖闻春秋之义，立子以长，加五官将仁孝聪明，宜承正统。
yǎn yǐ sǐ shǒu zhī
琰以死守之。
zhí yǎn zhī xiōng nǚ xù yě
”植，琰之兄女婿也。
tài zǔ guì qí gōng liàng kuì rán tàn xī qiān zhōng wèi
太祖贵其公亮，喟然叹息，迁中尉。
yǎn shēng zī gāo chàng méi mù shū lǎng xū zhǎng sì chǐ shén yǒu wēi zhòng cháo shì zhān wàng ér tài zǔ yì jìng dàn yān
琰声姿高畅，眉目疏朗，须长四尺，甚有威重，朝士瞻望，而太祖亦敬惮焉。
yǎn cháng jiàn jù lù yáng xun suī cái hǎo bù zú ér qīng zhēn shǒu dào tài zǔ jí lǐ pì zhī
琰尝荐钜鹿杨训，虽才好不足，而清贞守道，太祖即礼辟之。
hòu tài zǔ wèi wèi wáng xùn fā biǎo chēng zàn gōng fá bāo shù shèng dé
后太祖为魏王，训发表称赞功伐，襃述盛德。
shí rén huò xiào xun xī shì fú wěi wèi yǎn wèi shī suǒ jǔ
时人或笑训希世浮伪，谓琰为失所举。
yǎn cóng xun qǔ biǎo cǎo shì zhī yǔ xun shū yuē shěng biǎo shì jiā ěr
琰从训取表草视之，与训书曰：“省表，事佳耳！
shí hu shí hu huì dāng yǒu biàn shí
时乎时乎，会当有变时。
yǎn běn yì jī lùn zhě hǎo qiǎn hē ér bù xún qíng lǐ yě
”琰本意讥论者好谴呵而不寻情理也。
yǒu bái yǎn cǐ shū ào shì yuàn bàng zhě tài zǔ nù yuē yàn yán shēng nǚ ěr ěr fēi jiā yǔ
有白琰此书傲世怨谤者，太祖怒曰：“谚言‘生女耳’，‘耳’非佳语。
huì dāng yǒu biàn shí yì zhǐ bù xùn
‘会当有变时’，意指不逊。
wū shì fá yǎn wèi tú lì shǐ rén shì zhī cí sè bù náo
”于是罚琰为徒隶，使人视之，辞色不挠。
tài zǔ lìng yuē yǎn suī jiàn xíng ér tōng bīn kè mén ruò shì rén duì bīn kè qiú xū zhí shì ruò yǒu suǒ chēn
太祖令曰：“琰虽见刑，而通宾客，门若市人，对宾客虬须直视，若有所瞋。
suì cì yǎn sǐ
”遂赐琰死。
shǐ yǎn yǔ sī mǎ lǎng shàn jìn xuān wáng fāng zhuàng yǎn wèi lǎng yuē zi zhī dì cōng zhé míng yǔn gāng duàn yīng zhì dài fēi zǐ zhī suǒ jí yě
始琰与司马朗善，晋宣王方壮，琰谓朗曰：“子之弟，聪哲明允，刚断英跱，殆非子之所及也。
lǎng yǐ wéi bù rán ér yǎn měi bǐng cǐ lùn
”朗以为不然，而琰每秉此论。
yǎn cóng dì lín shǎo wú míng wàng suī yīn zú yóu duō qīng zhī ér yǎn cháng yuē cǐ suǒ wèi dà qì wǎn chéng zhě yě zhōng bì yuǎn zhì
琰从弟林，少无名望，虽姻族犹多轻之，而琰常曰：“此所谓大器晚成者也，终必远至。
zhuō jùn sūn lǐ lú yù shǐ rù jūn fǔ yǎn yòu míng zhī yuē sūn shū liàng kàng liè gāng jiǎn néng duàn lú qīng jǐng míng lǐ bǎi liàn bù xiāo jiē gōng cái yě
”涿郡孙礼、卢毓始入军府，琰又名之曰：“孙疏亮亢烈，刚简能断，卢清警明理，百炼不消，皆公才也。
hòu lín lǐ yù xián zhì dǐng fǔ
”后林、礼、毓咸至鼎辅。
jí yǎn yǒu rén gōng sūn fāng sòng jiē zǎo zú yǎn fǔ qí yí gū ēn ruò jǐ zi
及琰友人公孙方、宋阶早卒，琰抚其遗孤，恩若己子。
qí jiàn shí dǔ yì lèi jiē rú cǐ
其鉴识笃义，类皆如此。
chū tài zǔ xìng jì yǒu suǒ bù kān zhě lǔ guó kǒng róng nán yáng xǔ yōu lóu guī jiē yǐ shì jiù bù qián jiàn zhū
初，太祖性忌，有所不堪者，鲁国孔融、南阳许攸、娄圭，皆以恃旧不虔见诛。
ér yǎn zuì wéi shì suǒ tòng xī zhì jīn yuān zhī
而琰最为世所痛惜，至今冤之。
máo jiè zì xiào xiān chén liú píng qiū rén yě
毛玠字孝先，陈留平丘人也。
shǎo wèi xiàn lì yǐ qīng gōng chēng
少为县吏，以清公称。
jiāng bì luàn jīng zhōu wèi zhì wén liú biǎo zhèng lìng bù míng suì wǎng lǔ yáng
将避乱荆州，未至，闻刘表政令不明，遂往鲁阳。
tài zǔ lín yǎn zhōu pì wèi zhì zhōng cóng shì
太祖临兖州，辟为治中从事。
jiè yǔ tài zǔ yuē jīn tiān xià fēn bēng guó zhǔ qiān yí shēng mín fèi yè jī jǐn liú wáng gōng jiā wú jīng suì zhī chǔ bǎi xìng wú ān gù zhī zhì nán yǐ chí jiǔ
玠语太祖曰：“今天下分崩，国主迁移，生民废业，饥馑流亡，公家无经岁之储，百姓无安固之志，难以持久。
jīn yuán shào liú biǎo suī shì mín zhòng qiáng jiē wú jīng yuǎn zhī lǜ wèi yǒu shù jī jiàn běn zhě yě
今袁绍、刘表，虽士民众强，皆无经远之虑，未有树基建本者也。
fu bīng yì zhě shèng shǒu wèi yǐ cái yi fèng tiān zi yǐ lìng bù chén xiū gēng zhí chù jūn zī rú cǐ zé bà wáng zhī yè kě chéng yě
夫兵义者胜，守位以财，宜奉天子以令不臣，修耕植，畜军资，如此则霸王之业可成也。
tài zǔ jìng nà qí yán zhuǎn mù fǔ gōng cáo
”太祖敬纳其言，转幕府功曹。
tài zǔ wèi sī kōng chéng xiàng jiè cháng wèi dōng cáo yuàn yǔ cuī yǎn bìng diǎn xuǎn jǔ
太祖为司空丞相，玠尝为东曹掾，与崔琰并典选举。
qí suǒ jǔ yòng jiē qīng zhèng zhī shì suī wū shí yǒu shèng míng ér xíng bù yóu běn zhě zhōng mò de jìn
其所举用，皆清正之士，虽于时有盛名而行不由本者，终莫得进。
wu yǐ jiǎn lǜ rén yóu shì tiān xià zhī shì mò bù yǐ lián jié zì lì suī guì chǒng zhī chén yú fú bù gǎn guò dù
务以俭率人，由是天下之士莫不以廉节自励，虽贵宠之臣，舆服不敢过度。
tài zǔ tàn yuē yòng rén rú cǐ shǐ tiān xià rén zì zhì wú fù hé wéi zāi
太祖叹曰：“用人如此，使天下人自治，吾复何为哉！
wén dì wèi wǔ guān jiāng qīn zì yì jiè shǔ suǒ qīn juàn
”文帝为五官将，亲自诣玠，属所亲眷。
jiè dá yuē lǎo chén yǐ néng shǒu zhí xìng de miǎn lì jīn suǒ shuō rén fēi qiān cì shì yǐ bù gǎn fèng mìng
玠答曰：“老臣以能守职，幸得免戾，今所说人非迁次，是以不敢奉命。
dà jūn hái qiū yì suǒ bìng shěng
”大军还邺，议所并省。
jiè qǐng yè bù xíng shí rén dàn zhī xián yù shěng dōng cáo
玠请谒不行，时人惮之，咸欲省东曹。
nǎi gòng bái yuē jiù xī cáo wéi shàng dōng cáo wèi cì yi shěng dōng cáo
乃共白曰：“旧西曹为上，东曹为次，宜省东曹。
tài zǔ zhī qí qíng lìng yuē rì chū wū dōng yuè shèng wū dōng fán rén yán fāng yì fù xiān dōng hé yǐ shěng dōng cáo
”太祖知其情，令曰：“日出于东，月盛于东，凡人言方，亦复先东，何以省东曹？
suì shěng xī cáo
”遂省西曹。
chū tài zǔ píng liǔ chéng bān suǒ huò qì wù tè yǐ sù píng fēng sù féng jǐ cì jiè yuē jūn yǒu gǔ rén zhī fēng gù cì jūn gǔ rén zhī fú
初，太祖平柳城，班所获器物，特以素屏风素冯几赐玠，曰：“君有古人之风，故赐君古人之服。
jiè jū xiǎn wèi cháng bù yī shū shí fǔ yù gū xiōng zi shén dǔ shǎng cì yǐ zhèn shī pín zú jiā wú suǒ yú
”玠居显位，常布衣蔬食，抚育孤兄子甚笃，赏赐以振施贫族，家无所馀。
qiān yòu jūn shī
迁右军师。
wèi guó chū jiàn wèi shàng shū pú yè fù diǎn xuǎn jǔ
魏国初建，为尚书仆射，复典选举。
shí tài zǐ wèi dìng ér lín zī hóu zhí yǒu chǒng jiè mì jiàn yuē jìn zhě yuán shào yǐ dí shù bù fēn fù zōng miè guó
时太子未定，而临菑侯植有宠，玠密谏曰：“近者袁绍以嫡庶不分，复宗灭国。
fèi lì dà shì fēi suǒ yi wén
废立大事，非所宜闻。
hòu qún liáo huì jiè qǐ gēng yī tài zǔ mù zhǐ yuē cǐ gǔ suǒ wèi guó zhī sī zhí wǒ zhī zhōu chāng yě
”后群僚会，玠起更衣，太祖目指曰：“此古所谓国之司直，我之周昌也。
cuī yǎn jì sǐ jiè nèi bú yuè
崔琰既死，玠内不悦。
hòu yǒu bái jiè zhě chū jiàn qíng miàn fǎn zhě qí qī zǐ méi wèi guān nú bì jiè yán yuē shǐ tiān bù yǔ zhě gài cǐ yě
后有白玠者：“出见黥面反者，其妻子没为官奴婢，玠言曰‘使天不雨者盖此也’。
tài zǔ dà nù shōu jiè fù yù
“太祖大怒，收玠付狱。
dà lǐ zhōng yáo jí jiè yuē zì gǔ shèng dì míng wáng zuì jí qī zǐ
大理锺繇诘玠曰：“自古圣帝明王，罪及妻子。
shū yún zuǒ bù gòng zuǒ yòu bù gòng yòu yǔ zé nú lù nǚ
书云：‘左不共左，右不共右，予则孥戮女。
sī kòu zhī zhí nán zǐ rù yú zuì lì nǚ zǐ rù yú chōng gǎo
’司寇之职，男子入于罪隶，女子入于舂槁。
hàn lǜ zuì rén qī zǐ méi wèi nú bì qíng miàn
汉律，罪人妻子没为奴婢，黥面。
hàn fǎ suǒ xíng qíng mò zhī xíng cún wū gǔ diǎn
汉法所行黥墨之刑，存于古典。
jīn zhēn nú bì zǔ xiān yǒu zuì suī lì bǎi shì yóu yǒu qíng miàn gōng guān yī yǐ kuān liáng mín zhī mìng èr yǐ yòu bìng zuì zhī gū
今真奴婢祖先有罪，虽历百世，犹有黥面供官，一以宽良民之命，二以宥并罪之辜。
cǐ hé yǐ fù wū shén míng zhī yì ér dāng zhì hàn
此何以负于神明之意，而当致旱？
àn diǎn móu jí héng hán ruò shū héng yù ruò kuān zé kàng yáng suǒ yǐ wèi hàn
案典谋，急恒寒若，舒恒燠若，宽则亢阳，所以为旱。
jiè zhī tǔ yán yǐ wéi kuān yá yǐ wéi jí yě
玠之吐言，以为宽邪，以为急也？
jí dāng yīn lín hé yǐ fǎn hàn
急当阴霖，何以反旱？
chéng tāng shèng shì yě wú shēng cǎo zhōu xuān lìng zhǔ hàn bá wèi nüè
成汤圣世，野无生草，周宣令主，旱魃为虐。
kàng hàn yǐ lái jī sān shí nián guī jiù qíng miàn wèi xiāng zhí bù
亢旱以来，积三十年，归咎黥面，为相值不？
wèi rén fá xíng shī xìng ér yǔ zuì è wú zhēng hé yǐ yìng tiān
卫人伐邢，师兴而雨，罪恶无征，何以应天？
jiè jī bàng zhī yán liú wū xià mín bú yuè zhī shēng shàng wén shèng tīng
玠讥谤之言，流于下民，不悦之声，上闻圣听。
jiè zhī tǔ yán shì bù dú yǔ shí jiàn qíng miàn fán wèi jǐ rén
玠之吐言，势不独语，时见黥面，凡为几人？
qíng miàn nú bì suǒ shí zhī yá
黥面奴婢，所识知邪？
hé yuán de jiàn duì zhī tàn yán
何缘得见，对之叹言？
shí yǐ yǔ shuí
时以语谁？
jiàn dá yún hé
见答云何？
yǐ hé rì yuè
以何日月？
wū hé chǔ suǒ
于何处所？
shì yǐ fā lù bù dé yǐn qī jù yǐ zhuàng duì
事已发露，不得隐欺，具以状对。
jiè yuē chén wén xiāo shēng yì sǐ kùn wū shí xiǎn
”玠曰：“臣闻萧生缢死，困于石显；
jiǎ zǐ fàng wài chán zài jiàng guàn
贾子放外，谗在绛、灌；
bái qǐ cì jiàn wū dù yóu
白起赐剑于杜邮；
zhāo cuò zhì zhū wū dōng shì
晁错致诛于东市；
wu yuán jué mìng wū wú dōu
伍员绝命于吴都。
sī shù zi zhě huò dù qí qián huò hài qí hòu
斯数子者，或妒其前，或害其后。
chén chuí tiáo zhí jiǎn lèi qín qǔ guān zhí zài jī jìn rén shì suǒ cuàn
臣垂龆执简，累勤取官，职在机近，人事所窜。
shǔ chén yǐ sī wú shì bù jué yǔ chén yǐ yuān wú xì bù lǐ
属臣以私，无势不绝，语臣以冤，无细不理。
rén qíng yín lì wéi fǎ suǒ jìn fǎ jìn yú lì shì néng hài zhī
人情淫利，为法所禁，法禁于利，势能害之。
qīng yíng héng shēng wéi chén zuò bàng bàng chén zhī rén shì bù zài tā
青蝇横生，为臣作谤，谤臣之人，势不在他。
xī wáng shū chén shēng zhēng zhèng wáng tíng xuān zǐ píng lǐ
昔王叔、陈生争正王廷，宣子平理。
mìng jǔ qí qì shì fēi yǒu yi qū zhí yǒu suǒ chūn qiū jiā yān shì yǐ shū zhī
命举其契，是非有宜，曲直有所，春秋嘉焉，是以书之。
chén bù yán cǐ wú yǒu shí rén
臣不言此，无有时、人。
shuō chén cǐ yán bì yǒu zhēng yào
说臣此言，必有征要。
qǐ méng xuān zi zhī biàn ér qiú wáng shū zhī duì
乞蒙宣子之辨，而求王叔之对。
ruò chén yǐ qū wén jí xíng zhī rì fāng zhī ān sì zhī zèng
若臣以曲闻，即刑之日，方之安驷之赠；
cì jiàn zhī lái bǐ zhī zhòng shǎng zhī huì
赐剑之来，比之重赏之惠。
jǐn yǐ zhuàng duì
谨以状对。
shí huán jiē hé qià jìn yán jiù jiè
”时桓阶、和洽进言救玠。
jiè suì miǎn chù zú yú jiā
玠遂免黜，卒于家。
tài zǔ cì guān qì qián bó bài zi jī láng zhōng
太祖赐棺器钱帛，拜子机郎中。
xú yì zì jì cái dōng guǎn rén yě
徐奕字季才，东莞人也。
bì nàn jiāng dōng sūn cè lǐ mìng zhī
避难江东，孙策礼命之。
yì gǎi xìng míng wēi fú huán běn jùn
奕改姓名，微服还本郡。
tài zǔ wèi sī kōng pì wèi yuàn shǔ cóng xī zhēng mǎ chāo
太祖为司空，辟为掾属，从西征马超。
chāo pò jūn hái
超破，军还。
shí guān zhōng xīn fú wèi shén ān liú yì wèi chéng xiàng zhǎng shǐ zhèn fǔ xī jīng xī jīng chēng qí wēi xìn
时关中新服，未甚安，留奕为丞相长史，镇抚西京，西京称其威信。
zhuǎn wéi yōng zhōu cì shǐ fù huán wèi dōng cáo shǔ
转为雍州刺史，复还为东曹属。
dīng yí děng jiàn chǒng wū shí bìng hài zhī ér yì zhōng bù wéi dòng
丁仪等见宠于时，并害之，而奕终不为动。
chū wèi wèi jùn tài shǒu
出为魏郡太守。
tài zǔ zhēng sūn quán xǐ wèi liú fǔ zhǎng shǐ wèi yì yuē jūn zhī zhōng liàng gǔ rén bù guò yě rán wēi tài yán
太祖征孙权，徙为留府长史，谓奕曰：“君之忠亮，古人不过也，然微太严。
xī xī mén bào pèi wéi yǐ zì huǎn fu néng yǐ róu ruò zhì gāng qiáng zhě wàng zhī wū jūn yě
昔西门豹佩韦以自缓，夫能以柔弱制刚强者，望之于君也。
jīn shǐ jūn tǒng liú shì gū wú fù huán gù zhī yōu yě
今使君统留事，孤无复还顾之忧也。
wèi guó jì jiàn wèi shàng shū fù diǎn xuǎn jǔ qiān shàng shū lìng
”魏国既建，为尚书，复典选举，迁尚书令。
tài zǔ zhēng hàn zhōng wèi fěng děng móu fǎn zhōng wèi yáng jùn zuǒ qiān
太祖征汉中，魏讽等谋反，中尉杨俊左迁。
tài zǔ tàn yuē fěng suǒ yǐ gǎn shēng luàn xīn yǐ wú zhǎo yá zhī chén wú è jiān fáng móu zhě gù yě
太祖叹曰：“讽所以敢生乱心，以吾爪牙之臣无遏奸防谋者故也。
ān dé rú zhū gě fēng zhě shǐ dài jùn hu
安得如诸葛丰者，使代俊乎！
huán jiē yuē xú yì qí rén yě
”桓阶曰：“徐奕其人也。
tài zǔ nǎi yǐ yì wèi zhōng wèi shǒu lìng yuē xī chu yǒu zi yù wén gōng wèi zhī cè xí ér zuò
”太祖乃以奕为中尉，手令曰：“昔楚有子玉，文公为之侧席而坐；
jí àn zài cháo huái nán wèi zhī shé móu
汲黯在朝，淮南为之折谋。
shī chēng bāng zhī sī zhí jūn zhī wèi yǔ
诗称'邦之司直'，君之谓与！
zài zhí shù yuè jí dǔ qǐ tuì bài jiàn yì dài fū zú
”在职数月，疾笃乞退，拜谏议大夫，卒。
hé kuí zì shū lóng chén jùn yáng jiǎ rén yě
何夔字叔龙，陈郡阳夏人也。
zēng zǔ fù xī hàn ān dì shí guān zhì chē qí jiāng jūn
曾祖父熙，汉安帝时官至车骑将军。
kuí yòu sàng fù yǔ mǔ xiōng jū yǐ xiào yǒu chēng
夔幼丧父，与母兄居，以孝友称。
zhǎng bā chǐ sān cùn róng mào qín yán
长八尺三寸，容貌矜严。
bì luàn huái nán
避乱淮南。
hòu yuán shù zhì shòu chūn pì zhī kuí bù yīng rán suì wèi shù suǒ liú
后袁术至寿春，辟之，夔不应，然遂为术所留。
jiǔ zhī shù yǔ qiáo ruí jù gōng wéi qí yáng qí yáng wèi tài zǔ gù shǒu
久之，术与桥蕤俱攻围蕲阳，蕲阳为太祖固守。
shù yǐ kuí bǐ jùn rén yù xié lìng shuō qí yáng
术以夔彼郡人，欲胁令说蕲阳。
kuí wèi shù móu chén li yè yuē xī liǔ xià huì wén fá guó zhī móu ér yǒu yōu sè yuē wú wén fá guó bù wèn rén rén sī yán hé wéi zhì yú wǒ zāi
夔谓术谋臣李业曰：“昔柳下惠闻伐国之谋而有忧色，曰‘吾闻伐国不问仁人，斯言何为至于我哉’！
suì dùn nì qián shān
”遂遁匿灊山。
shù zhī kuí zhōng bù wéi jǐ yòng nǎi zhǐ
术知夔终不为己用，乃止。
shù cóng xiōng shān yáng tài shǒu yí mǔ kuí cóng gū yě shì yǐ suī hèn kuí ér bù jiā hài
术从兄山阳太守遗母，夔从姑也，是以虽恨夔而不加害。
jiàn ān èr nián kuí jiāng huán xiāng lǐ dù shù bì jí zhuī nǎi jiān xíng de miǎn míng nián dào běn jùn
建安二年，夔将还乡里，度术必急追，乃间行得免，明年到本郡。
qǐng zhī tài zǔ pì wèi sī kōng yuàn shǔ
顷之，太祖辟为司空掾属。
shí yǒu chuán yuán shù jūn luàn zhě tài zǔ wèn kuí yuē
时有传袁术军乱者，太祖问夔曰；
jūn yǐ wéi xìn bù
“君以为信不？
kuí duì yuē tiān zhī suǒ zhù zhě shùn rén zhī suǒ zhù zhě xìn
”夔对曰：“天之所助者顺，人之所助者信。
shù wú xìn shùn zhī shí ér wàng tiān rén zhī zhù cǐ bù kě yǐ dé zhì wū tiān xià
术无信顺之实，而望天人之助，此不可以得志于天下。
fu shī dào zhī zhǔ qīn qī pàn zhī ér kuàng wū zuǒ yòu hu
夫失道之主，亲戚叛之，而况于左右乎！
yǐ kuí guān zhī qí luàn bì yǐ
以夔观之，其乱必矣。
tài zǔ yuē
”太祖曰；
wèi guó shī xián zé wáng
“为国失贤则亡。
jūn bù wéi shù suǒ yòng
君不为术所用；
luàn bù yì yi hu
乱，不亦宜乎！
tài zǔ xìng yán yuàn shǔ gōng shì wǎng wǎng jiā zhàng
”太祖性严，掾属公事，往往加杖；
kuí cháng chù dú yào shì sǐ wú rǔ shì yǐ zhōng bú jiàn jí
夔常畜毒药，誓死无辱，是以终不见及。
chū wèi chéng fù lìng
出为城父令。
qiān zhǎng guǎng tài shǒu
又升任长广太守。
jùn bīn shān hǎi huáng jīn wèi píng háo jié duō bèi pàn yuán tán jiù jiā yǐ guān wèi
郡滨山海，黄巾未平，豪杰多背叛，袁谭就加以官位。
zhǎng guǎng xiàn rén guǎn chéng tú zhòng sān qiān yú jiā wèi kòu hài
长广县人管承，徒众三千馀家，为寇害。
yì zhě yù jǔ bīng gōng zhī
议者欲举兵攻之。
kuí yuē chéng děng fēi shēng ér lè luàn yě xí wū luàn bù néng zì hái wèi bèi dé jiào gù bù zhī fǎn shàn
夔曰：“承等非生而乐乱也，习于乱，不能自还，未被德教，故不知反善。
jīn bīng pò zhī jí bǐ kǒng yí miè bì bìng lì zhàn
今兵迫之急，彼恐夷灭，必并力战。
gōng zhī jì wèi yì bá suī shèng bì shāng lì mín bù rú xú yù yǐ ēn dé shǐ róng zì huǐ kě bù fán bīng ér dìng
攻之既未易拔，虽胜，必伤吏民，不如徐喻以恩德，使容自悔，可不烦兵而定。
nǎi qiǎn jùn chéng huáng zhēn zài wèi chén chéng bài chéng děng jiē qǐng fú
”乃遣郡丞黄珍在，为陈成败，承等皆请服。
kuí qiǎn lì chéng hóng lǐng xiào wèi zhǎng guǎng xiàn chéng děng jiāo yíng fèng niú jiǔ yì jùn
夔遣吏成弘领校尉，长广县丞等郊迎奉牛酒，诣郡。
yǐ píng zéi cóng qián zhòng yì shù qiān kuí lǜ jùn bīng yǔ zhāng liáo gòng tǎo dìng zhī
矣平贼从钱，众亦数千，夔率郡兵与张辽共讨定之。
dōng móu rén wáng yíng zhòng sān qiān yú jiā xié chāng yáng xiàn wéi luàn
东牟人王营，众三千馀家，胁昌阳县为乱。
kuí qiǎn lì wáng qīn děng shòu yǐ jì lüè shǐ lí sàn zhī
夔遣吏王钦等，授以计略，使离散之。
xún yuè jiē píng dìng
旬月皆平定。
shì shí tài zǔ shǐ zhì xīn kē xià zhōu jùn yòu shōu zū shuì mián juàn
是时太祖始制新科下州郡，又收租税绵绢。
kuí yǐ jùn chū lì jìn yǐ shī lǚ zhī hòu bù kě zú shéng yǐ fǎ nǎi shàng yán yuē zì sāng luàn yǐ lái mín rén shī suǒ jīn suī xiǎo ān rán fú jiào rì qiǎn
夔以郡初立，近以师旅之后，不可卒绳以法，乃上言曰：“自丧乱已来，民人失所，今虽小安，然服教日浅。
suǒ xià xīn kē jiē yǐ míng fá chì fǎ qí yī dà huà yě
所下新科，皆以明罚敕法，齐一大化也。
suǒ lǐng liù xiàn jiāng yù chū dìng jiā yǐ jī jǐn ruò yī qiè qí yǐ kē jìn kǒng huò yǒu bù cóng jiào zhě
所领六县，疆域初定，加以饥馑，若一切齐以科禁，恐或有不从教者。
yǒu bù cóng jiào zhě bù dé bù zhū zé fēi guān mín shè jiào suí shí zhī yì yě
有不从教者不得不诛，则非观民设教随时之意也。
xiān wáng biàn jiǔ fù zhī fù yǐ shū yuǎn jìn zhì sān diǎn zhī xíng yǐ píng zhì luàn yú yǐ wéi cǐ jùn yi yī yuǎn yù xīn bāng zhī diǎn qí mín jiān xiǎo shì shǐ cháng lì lín shí suí yí shàng bù bèi zhèng fǎ xià yǐ shùn bǎi xìng zhī xīn
先王辨九服之赋以殊远近，制三典之刑以平治乱，愚以为此郡宜依远域新邦之典，其民间小事，使长吏临时随宜，上不背正法，下以顺百姓之心。
bǐ jí sān nián mín ān qí yè rán hòu qí zhī yǐ fǎ zé wú suǒ bù zhì yǐ
比及三年，民安其业，然后齐之以法，则无所不至矣。
tài zǔ cóng qí yán
”太祖从其言。
zhēng hái cān chéng xiàng jūn shì
征还，参丞相军事。
hǎi zéi guō zǔ kòu bào lè ān jǐ nán jiè zhōu jùn kǔ zhī
海贼郭祖寇暴乐安、济南界，州郡苦之。
tài zǔ yǐ kuí qián zài zhǎng guǎng yǒu wēi xìn bài lè ān tài shǒu
太祖以夔前在长广有威信，拜乐安太守。
dào guān shù yuè zhū chéng xī píng
到官数月，诸城悉平。
rù wèi chéng xiàng dōng cáo yuàn
入为丞相东曹掾。
kuí yán wū tài zǔ yuē zì jūn xīng yǐ lái zhì dù cǎo chuàng yòng rén wèi xiáng qí běn shì yǐ gè yǐn qí lèi shí wàng dào dé
夔言于太祖曰：“自军兴以来，制度草创，用人未详其本，是以各引其类，时忘道德。
kuí wén yǐ xián zhì jué zé mín shèn dé
夔闻以贤制爵，则民慎德；
yǐ yōng zhì lù zé mín xīng gōng
以庸制禄，则民兴功。
yǐ wéi zì jīn suǒ yòng bì xiān hé zhī xiāng lǘ shǐ zhǎng yòu shùn xù wú xiāng yú yuè
以为自今所用，必先核之乡闾，使长幼顺叙，无相逾越。
xiǎn zhōng zhí zhī shǎng míng gōng shí zhī bào zé xián bù xiào zhī fēn jū rán bié yǐ
显忠直之赏，明公实之报，则贤不肖之分，居然别矣。
yòu kě xiū bǎo jǔ gù bù yǐ shí zhī lìng shǐ yǒu sī bié shòu qí fù
又可修保举故不以实之令，使有司别受其负。
zài cháo zhī chén shí shòu jiào yǔ cáo bìng xuǎn zhě gè rèn qí zé
在朝之臣，时受教与曹并选者，各任其责。
shàng yǐ guān cháo chén zhī jié xià yǐ sāi zhēng jìng zhī yuán yǐ dū qún xià yǐ lǜ wàn mín rú shì zé tiān xià xìng shèn
上以观朝臣之节，下以塞争竞之源，以督群下，以率万民，如是则天下幸甚。
tài zǔ chēng shàn
”太祖称善。
wèi guó jì jiàn bài shàng shū pú yè
魏国既建，拜尚书仆射。
wén dì wèi tài zǐ yǐ liáng mào wèi tài fù kuí wèi shǎo fù
文帝为太子，以凉茂为太傅，夔为少傅；
tè mìng èr fù yǔ shàng shū dōng cáo bìng xuǎn tài zǐ zhū hóu guān shǔ
特命二傅与尚书东曹并选太子诸侯官属。
mào zú yǐ kuí dài mào
茂卒，以夔代茂。
měi yuè shuò tài fù rù jiàn tài zǐ tài zǐ zhèng fǎ fú ér lǐ yān
每月朔，太傅入见太子，太子正法服而礼焉；
tā rì wú huì yí
他日无会仪。
kuí qiān tài pú tài zǐ yù yǔ cí sù jiè gōng kuí wú wǎng yì
夔迁太仆，太子欲与辞，宿戒供，夔无往意；
nǎi yǔ shū qǐng zhī kuí yǐ guó yǒu cháng zhì suì bù wǎng
乃与书请之，夔以国有常制，遂不往。
qí lǚ zhèng rú cǐ
其履正如此。
rán wū jié jiǎn zhī shì zuì wéi háo tài
然于节俭之世，最为豪汰。
wén dì jiàn zuò fēng chéng yáng tíng hòu yì sān bǎi hù
文帝践阼，封成阳亭侯，邑三百户。
jí bìng lǚ qǐ xùn wèi
疾病，屡乞逊位。
zhào bào yuē gài lǐ xián qīn jiù dì wáng zhī cháng wù yě
诏报曰：“盖礼贤亲旧，帝王之常务也。
yǐ qīn zé jūn yǒu fǔ bì zhī xūn yān yǐ xián zé jūn yǒu chún gù zhī mào yān
以亲则君有辅弼之勋焉，以贤则君有醇固之茂焉。
fu yǒu yīn dé zhě bì yǒu yáng bào jīn jūn jí suī wèi chōu shén míng tīng zhī yǐ
夫有阴德者必有阳报，今君疾虽未瘳，神明听之矣。
jūn qí jí ān yǐ shùn zhèn yì
君其即安，以顺朕意。
hōng shì yuē jìng hóu
”薨，谥曰靖侯。
zi céng sì xián xī zhōng wèi sī tú
子曾嗣，咸熙中为司徒。
xíng yóng zì zi áng hé jiān mào rén yě
邢颙，字子昂，河间鄚人也。
jǔ xiào lián sī tú pì jiē bù jiù
举孝廉，司徒辟，皆不就。
yì xìng zì shì yòu běi píng cóng tián chóu yóu
易姓字，适右北平，从田畴游。
jī wǔ nián ér tài zǔ dìng jì zhōu
积五年，而太祖定冀州。
yóng wèi chóu yuē huáng jīn qǐ lái èr shí yú nián hǎi nèi dǐng fèi bǎi xìng liú lí
颙谓畴曰：“黄巾起来二十馀年，海内鼎沸，百姓流离。
jīn wén cáo gōng fǎ lìng yán
今闻曹公法令严。
mín yàn luàn yǐ luàn jí zé píng
民厌乱矣，乱极则平。
qǐng yǐ shēn xiān
请以身先。
suì zhuāng huán xiāng lǐ
”遂装还乡里。
tián chóu yuē xíng yóng mín zhī xiān jué yě
田畴曰：“邢颙，民之先觉也。
nǎi jiàn tài zǔ qiú wèi xiāng dǎo yǐ kè liǔ chéng
”乃见太祖，求为乡导以克柳城。
tài zǔ pì yóng wèi jì zhōu cóng shì shí rén chēng zhī yuē dé xíng táng táng xíng zi áng
太祖辟颙为冀州从事，时人称之曰：“德行堂堂邢子昂。
chú guǎng zōng zhǎng yǐ gù jiāng sàng qì guān
”除广宗长，以故将丧弃官。
yǒu sī jǔ zhèng tài zǔ yuē yóng dǔ wū jiù jūn yǒu yī zhì zhī jié
有司举正，太祖曰：“颙笃于旧君，有一致之节。
wù wèn yě
”勿问也。
gèng pì sī kōng yuàn chú xíng táng lìng quàn mín nóng sāng fēng huà dà xíng
更辟司空掾，除行唐令，劝民农桑，风化大行。
rù wèi chéng xiàng mén xià dū qiān zuǒ féng yì bìng qù guān
入为丞相门下督，迁左冯翊，病，去官。
shì shí tài zǔ zhū zǐ gāo xuǎn guān shǔ lìng yuē hòu jiā lì yi de yuān shēn fǎ dù rú xíng yóng bèi
是时，太祖诸子高选官属，令曰：“侯家吏，宜得渊深法度如邢颙辈。
suì yǐ wéi píng yuán hóu zhí jiā chéng
”遂以为平原侯植家丞。
yóng fáng xián yǐ lǐ wú suǒ qū náo yóu shì bù hé
颙防闲以礼，无所屈挠，由是不合。
shù zǐ liú zhēn shū jiàn zhí yuē jiā chéng xíng yóng běi tǔ zhī yàn shǎo bǐng gāo jié xuán jìng dàn bó yán shǎo lǐ duō zhēn yǎ shì yě
庶子刘桢书谏植曰：“家丞邢颙，北土之彦，少秉高节，玄静澹泊，言少理多，真雅士也。
zhēn chéng bù zú tóng guàn sī rén bìng liè zuǒ yòu
桢诚不足同贯斯人，并列左右。
ér zhēn lǐ yù shū tè yóng fǎn shū jiǎn sī jù guān zhě jiāng wèi jūn hòu xí jìn bù xiào lǐ xián bù zú cǎi shù zǐ zhī chūn huā wàng jiā chéng zhī qiū shí
而桢礼遇殊特，颙反疏简，私惧观者将谓君侯习近不肖，礼贤不足，采庶子之春华，忘家丞之秋实。
wéi shàng zhāo bàng qí zuì bù xiǎo yǐ cǐ fǎn cè
为上招谤，其罪不小，以此反侧。
hòu cān chéng xiàng jūn shì zhuǎn dōng cáo yuàn
”后参丞相军事，转东曹掾。
chū tài zǐ wèi dìng ér lín zī hóu zhí yǒu chǒng dīng yí děng bìng zàn yì qí měi
初，太子未定，而临菑侯植有宠，丁仪等并赞翼其美。
tài zǔ wèn yóng yóng duì yuē yǐ zhù dài zōng xiān shì zhī jiè yě
太祖问颙，颙对曰：“以庶代宗，先世之戒也。
yuàn diàn xià shēn zhòng chá zhī
愿殿下深重察之！
tài zǔ shi qí yì hòu suì yǐ wéi tài zǐ shǎo fù qiān tài fù
”太祖识其意，后遂以为太子少傅，迁太傅。
wén dì jiàn zuò wèi shì zhōng shàng shū pú yè cì jué guān nèi hóu chū wèi sī lì xiào wèi xǐ tài cháng
文帝践阼，为侍中尚书仆射，赐爵关内侯，出为司隶校尉，徙太常。
huáng chū sì nián hōng
黄初四年薨。
zi you sì
子友嗣。
bào xūn zì shū yè tài shān píng yáng rén yě hàn sī lì xiào wèi bào xuān jiǔ shì sūn
鲍勋字叔业，泰山平阳人也，汉司隶校尉鲍宣九世孙。
xuān hòu sì yǒu cóng shàng dǎng xǐ tài shān zhě suì jiā yān
宣后嗣有从上党徙泰山者，遂家焉。
xūn fù xìn líng dì shí wéi qí dū wèi dà jiàng jūn hé jìn qiǎn dōng mù bīng
勋父信，灵帝时为骑都尉，大将军何进遣东募兵。
hòu wèi jì běi xiāng xié guī tài zǔ shēn yǐ yù hài
后为济北相，协规太祖，身以遇害。
yǔ zài dǒng zhuó chuán wǔ dì jì
语在董卓传、武帝纪。
jiàn ān shí qī nián tài zǔ zhuī lù xìn gōng biǎo fēng xūn xiōng shào xīn dū tíng hòu
建安十七年，太祖追录信功，表封勋兄邵新都亭侯。
pì xūn chéng xiàng yuàn
辟勋丞相掾。
èr shí èr nián lì tài zǐ yǐ xūn wèi zhōng shù zǐ
二十二年，立太子，以勋为中庶子。
xǐ huáng mén shì láng chū wèi wèi jùn xī bù dū wèi
徙黄门侍郎，出为魏郡西部都尉。
tài zǐ guō fū rén dì wèi qǔ zhōu xiàn lì duàn dào guān bù fǎ yīng qì shì
太子郭夫人弟为曲周县吏，断盗官布，法应弃市。
tài zǔ shí zài qiáo tài zǐ liú qiū shù shǒu shū wèi zhī qǐng zuì
太祖时在谯，太子留邺，数手书为之请罪。
xūn bù gǎn shàn zòng jù liè shàng
勋不敢擅纵，具列上。
xūn qián zài dōng gōng shǒu zhèng bù náo tài zǐ gù bù néng yuè jí zhòng cǐ shì huì wàng zī shén
勋前在东宫，守正不挠，太子固不能悦，及重此事，恚望滋甚。
huì jùn jiè xiū bīng yǒu shī qī zhě mì chì zhōng wèi zòu miǎn xūn guān
会郡界休兵有失期者，密敕中尉奏免勋官。
jiǔ zhī bài shì yù shǐ
久之，拜侍御史。
yán kāng yuán nián tài zǔ bēng tài zǐ jí wáng wèi xūn yǐ fù mǎ dū wèi jiān shì zhōng
延康元年，太祖崩，太子即王位，勋以驸马都尉兼侍中。
wén dì shòu shàn xūn měi chén jīn zhī suǒ jí wéi zài jūn nóng kuān huì bǎi xìng
文帝受禅，勋每陈“今之所急，唯在军农，宽惠百姓。
tái xiè yuàn yòu yi yǐ wéi hòu
台榭苑囿，宜以为后。
wén dì jiāng chū yóu liè xūn tíng chē shàng shū yuē chén wén wǔ dì sān wáng mǐ bù míng běn lì jiào yǐ xiào zhì tiān xià
”文帝将出游猎，勋停车上疏曰：“臣闻五帝三王，靡不明本立教，以孝治天下。
bì xià rén shèng cè yǐn yǒu tóng gǔ liè
陛下仁圣恻隐，有同古烈。
chén jì dāng jì zōng qián dài lìng wàn shì kě zé yě
臣冀当继踪前代，令万世可则也。
rú hé zài liàng ān zhī zhōng xiū chí chěng zhī shì hu
如何在谅暗之中，修驰骋之事乎！
chén mào sǐ yǐ wén wéi bì xià chá yān
臣冒死以闻，唯陛下察焉。
dì shǒu huǐ qí biǎo ér jìng xíng liè zhōng dào dùn xī wèn shì chén yuē liè zhī wéi lè hé rú bā yīn yě
”帝手毁其表而竞行猎，中道顿息，问侍臣曰：“猎之为乐，何如八音也？
shì zhōng liú yè duì yuē liè shèng wū lè
”侍中刘晔对曰：“猎胜于乐。
xūn kàng cí yuē fu lè shàng tōng shén míng xià hé rén lǐ lóng zhì zhì huà wàn bāng xián yì
”勋抗辞曰：“夫乐，上通神明，下和人理，隆治致化，万邦咸乂。
yí fēng yì sú mò shàn wū lè
移风易俗，莫善于乐。
kuàng liè bào huá gài wū yuán yě shāng shēng yù zhī zhì lǐ zhì fēng mù yǔ bù yǐ shí xì zāi
况猎，暴华盖于原野，伤生育之至理，栉风沐雨，不以时隙哉？
xī lǔ yǐn guān yú wū táng chūn qiū jī zhī
昔鲁隐观渔于棠，春秋讥之。
suī bì xià yǐ wéi wu yú chén suǒ bù yuàn yě
虽陛下以为务，愚臣所不愿也。
yīn zòu liú yè nìng yú bù zhōng ē shùn bì xià guò xì zhī yán
”因奏：“刘晔佞谀不忠，阿顺陛下过戏之言。
xī liáng qiū jù qǔ mèi wū chuán tái yè zhī wèi yě
昔梁丘据取媚于遄台，晔之谓也。
qǐng yǒu sī yì zuì yǐ qīng huáng miào
请有司议罪以清皇庙。
dì nù zuò sè ba hái jí chū xūn wèi yòu zhōng láng jiàng
”帝怒作色，罢还，即出勋为右中郎将。
huáng chū sì nián shàng shū lìng chén qún pú yè sī mǎ xuān wáng bìng jǔ xūn wèi gōng zhèng gōng zhèng jí yù shǐ zhōng chéng yě
黄初四年，尚书令陈群、仆射司马宣王并举勋为宫正，宫正即御史中丞也。
dì bù dé yǐ ér yòng zhī bǎi liáo yán dàn wǎng bù sù rán
帝不得已而用之，百寮严惮，罔不肃然。
liù nián qiū dì yù zhēng wú qún chén dà yì xūn miàn jiàn yuē wáng shī lǚ zhēng ér wèi yǒu suǒ kè zhě gài yǐ wú shǔ chún chǐ xiāng yī píng zǔ shān shuǐ yǒu nán bá zhī shì gù yě
六年秋，帝欲征吴，群臣大议，勋面谏曰：“王师屡征而未有所克者，盖以吴、蜀唇齿相依，凭阻山水，有难拔之势故也。
wǎng nián lóng zhōu piāo dàng gé zài nán àn shèng gōng dǎo wēi chén xià pò dǎn
往年龙舟飘荡，隔在南岸，圣躬蹈危，臣下破胆。
cǐ shí zōng miào jī zhì qīng fù wèi bǎi shì zhī jiè
此时宗庙几至倾覆，为百世之戒。
jīn yòu láo bīng xí yuǎn rì fèi qiān jīn zhōng guó xū hào lìng xiá lǔ wán wēi chén qiè yǐ wéi bù kě
今又劳兵袭远，日费千金，中国虚耗，令黠虏玩威，臣窃以为不可。
dì yì fèn zhī zuǒ qiān xūn wèi zhì shū zhí fǎ
”帝益忿之，左迁勋为治书执法。
dì cóng shòu chūn hái zhūn chén liú jùn jiè
帝从寿春还，屯陈留郡界。
tài shǒu sūn yōng jiàn chū guò xūn
太守孙邕见，出过勋。
shí yíng lěi wèi chéng dàn lì biāo liè yōng xié xíng bù cóng zhèng dào jūn yíng lìng shǐ liú yào yù tuī zhī xūn yǐ qiàn lěi wèi chéng jiě zhǐ bù jǔ
时营垒未成，但立标埒，邕邪行不从正道，军营令史刘曜欲推之，勋以堑垒未成，解止不举。
dà jūn hái luò yáng yào yǒu zuì xūn zòu chù qiǎn ér yào mì biǎo xūn sī jiě yōng shì
大军还洛阳，曜有罪，勋奏绌遣，而曜密表勋私解邕事。
zhào yuē xūn zhǐ lù zuò mǎ shōu fù tíng wèi
诏曰：“勋指鹿作马，收付廷尉。
tíng wèi fǎ yì zhèng xíng wǔ suì
”廷尉法议：“正刑五岁。
sān guān bó yī lǜ fá jīn èr jīn
”三官駮：“依律罚金二斤。
dì dà nù yuē xūn wú huó fēn ér rǔ děng gǎn zòng zhī
”帝大怒曰：“勋无活分，而汝等敢纵之！
shōu sān guān yǐ xià fù cì jiān dāng lìng shí shǔ tóng xué
收三官已下付刺奸，当令十鼠同穴。
tài wèi zhōng yáo sī tú huá xīn zhèn jūn dà jiàng jūn chén qún shì zhōng xīn pí shàng shū wèi zhēn shǒu tíng wèi gāo róu děng bìng biǎo xūn fù xìn yǒu gōng wū tài zǔ qiú qǐng xūn zuì
”太尉锺繇、司徒华歆、镇军大将军陈群、侍中辛毗、尚书卫臻、守廷尉高柔等并表”勋父信有功于太祖“，求请勋罪。
dì bù xǔ suì zhū xūn
帝不许，遂诛勋。
xūn nèi háng jì xiū lián ér néng shī sǐ zhī rì jiā wú yú cái
勋内行既修，廉而能施，死之日，家无馀财。
hòu èr xún wén dì yì bēng mò bù wèi xūn tàn hèn
后二旬，文帝亦崩，莫不为勋叹恨。
sī mǎ zhī zì zi huá hé nèi wēn rén yě
司马芝字子华，河内温人也。
shǎo wéi shū shēng bì luàn jīng zhōu wū lǔ yáng shān yù zéi tóng háng zhě jiē qì lǎo ruò zǒu zhī dú zuò shǒu lǎo mǔ
少为书生，避乱荆州，于鲁阳山遇贼，同行者皆弃老弱走，芝独坐守老母。
zéi zhì yǐ rèn lín zhī zhī kòu tóu yuē mǔ lǎo wéi zài zhū jūn
贼至，以刃临芝，芝叩头曰：“母老，唯在诸君！
zéi yuē cǐ xiào zǐ yě shā zhī bú yì
”贼曰：“此孝子也，杀之不义。
suì de miǎn hài yǐ lù chē tuī zài mǔ
”遂得免害，以鹿车推载母。
jū nán fāng shí yú nián gōng gēng shǒu jié
居南方十馀年，躬耕守节。
tài zǔ píng jīng zhōu yǐ zhī wèi jiān zhǎng
太祖平荆州，以芝为菅长。
shí tiān xià cǎo chuàng duō bù fèng fǎ
时天下草创，多不奉法。
jùn zhǔ bù liú jié jiù zú háo xiá bīn kè qiān yú jiā chū wèi dào zéi rù luàn lì zhì
郡主簿刘节，旧族豪侠，宾客千馀家，出为盗贼，入乱吏治。
qǐng zhī zhī chà jié kè wáng tóng děng wèi bīng yuàn shǐ jù bái jié jiā qián hòu wèi cháng gěi yáo ruò zhì shí cáng nì bì wèi liú fù
顷之，芝差节客王同等为兵，掾史据白：“节家前后未尝给繇，若至时藏匿，必为留负。
zhī bù tīng yǔ jié shū yuē jūn wèi dà zōng jiā gǔ gōng jùn ér bīn kè měi bù yǔ yì jì zhòng shù yuàn wàng huò liú shēng shàng wén
”芝不听，与节书曰：“君为大宗，加股肱郡，而宾客每不与役，既众庶怨望，或流声上闻。
jīn diào tóng děng wèi bīng xìng shí fā qiǎn
今调同等为兵，幸时发遣。
bīng yǐ jí jùn ér jié cáng tóng děng yīn lìng dū yóu yǐ jūn xìng guǐ zé xiàn xiàn yuàn shǐ qióng kùn qǐ dài tóng háng
”兵已集郡，而节藏同等，因令督邮以军兴诡责县，县掾史穷困，乞代同行。
zhī nǎi chí xí jǐ nán jù chén jié zuì
芝乃驰檄济南，具陈节罪。
tài shǒu hǎo guāng sù jìng xìn zhī jí yǐ jié dài tóng háng qīng zhōu hào zhī yǐ jùn zhǔ bù wèi bīng
太守郝光素敬信芝，即以节代同行，青州号芝“以郡主簿为兵”。
qiān guǎng píng lìng
迁广平令。
zhēng lǔ jiāng jūn liú xūn guì chǒng jiāo háo yòu zhī gù jùn jiāng bīn kè zǐ dì zài jiè shù fàn fǎ
征虏将军刘勋，贵宠骄豪，又芝故郡将，宾客子弟在界数犯法。
xūn yǔ zhī shū bù zhe xìng míng ér duō suǒ shǔ tuō zhī bù bào qí shū yī jiē rú fǎ
勋与芝书，不著姓名，而多所属讬，芝不报其书，一皆如法。
hòu xūn yǐ bù guǐ zhū jiāo guān zhě jiē huò zuì ér zhī yǐ jiàn chēng
后勋以不轨诛，交关者皆获罪，而芝以见称。
qiān dà lǐ zhèng
迁大理正。
yǒu dào guān liàn zhì dōu cè shàng zhě lì yí nǚ gōng shōu yǐ fù yù
有盗官练置都厕上者，吏疑女工，收以付狱。
zhī yuē fu xíng zuì zhī shī shī zài kē bào
芝曰：“夫刑罪之失，失在苛暴。
jīn zāng wù xiān de ér hòu xùn qí cí ruò bù shèng lüè huò zhì wū fú
今赃物先得而后讯其辞，若不胜掠，或至诬服。
wū fú zhī qíng bù kě yǐ shé yù
诬服之情，不可以折狱。
qiě jiǎn ér yì cóng dà rén zhī huà yě
且简而易从，大人之化也。
bù shī yǒu zuì yōng shì zhī zhì ěr
不失有罪，庸世之治耳。
jīn yòu suǒ yí yǐ lóng yì cóng zhī yì bù yì kě hu
今宥所疑，以隆易从之义，不亦可乎！
tài zǔ cóng qí yì
”太祖从其议。
lì gān líng pèi yáng píng tài shǒu suǒ zài yǒu jī
历甘陵、沛、阳平太守，所在有绩。
huáng chū zhōng rù wèi hé nán yǐn yì qiáng fú ruò sī qǐng bù xíng
黄初中，入为河南尹，抑强扶弱，私请不行。
huì nèi guān yù yǐ shì tuō zhī bù gǎn fā yán yīn zhī qī bó fù dǒng zhāo
会内官欲以事讬芝，不敢发言，因芝妻伯父董昭。
zhāo yóu dàn zhī bù wéi tōng
昭犹惮芝，不为通。
zhī wèi jiào yǔ qún xià yuē gài jūn néng shè jiào bù néng shǐ lì bì bù fàn yě
芝为教与群下曰：“盖君能设教，不能使吏必不犯也。
lì néng fàn jiào ér bù néng shǐ jūn bì bù wén yě
吏能犯教，而不能使君必不闻也。
fu shè jiào ér fàn jūn zhī liè yě
夫设教而犯，君之劣也；
fàn jiào ér wén lì zhī huò yě
犯教而闻，吏之祸也。
jūn liè wū shàng lì huò wū xià cǐ zhèng shì suǒ yǐ bù lǐ yě
君劣于上，吏祸于下，此政事所以不理也。
kě bù gè miǎn zhī zāi
可不各勉之哉！
wū shì xià lì mò bù zì lì
”于是下吏莫不自励。
mén xià xún háng cháng yí mén gàn dào zān gàn cí bù fú cáo zhí wèi yù
门下循行尝疑门干盗簪，干辞不符，曹执为狱。
zhī jiào yuē fán wù yǒu xiāng shì ér nán fēn zhě zì fēi lí lóu xiān néng bù huò
芝教曰：“凡物有相似而难分者，自非离娄，鲜能不惑。
jiù qí shí rán xún háng hé rěn zhòng xī yī zān qīng shāng tóng lèi hu
就其实然，循行何忍重惜一簪，轻伤同类乎！
qí qǐn wù wèn
其寝勿问。
míng dì jí wèi cì jué guān nèi hóu
明帝即位，赐爵关内侯。
qǐng zhī tè jìn cáo hóng rǔ mǔ dāng yǔ lín fén gōng zhǔ shì zhě gòng shì wú jiàn shén xì yù
顷之，特进曹洪乳母当，与临汾公主侍者共事无涧神系狱。
biàn tài hòu qiǎn huáng mén yì fǔ chuán lìng zhī bù tōng zhé chì luò yáng yù kǎo jìng ér shàng shū yuē zhū yīng sǐ zuì zhě jiē dāng xiān biǎo xū bào
卞太后遣黄门诣府传令，芝不通，辄敕洛阳狱考竟，而上疏曰：“诸应死罪者，皆当先表须报。
qián zhì shū jìn jué yín sì yǐ zhèng fēng sú jīn dāng děng suǒ fàn yāo xíng cí yǔ shǐ dìng huáng mén wú dá yì chén chuán tài huáng tài hòu lìng
前制书禁绝淫祀以正风俗，今当等所犯妖刑，辞语始定，黄门吴达诣臣，传太皇太后令。
chén bù gǎn tōng jù yǒu jiù hù sù wén shèng tīng ruò bù de yǐ yǐ chuí sù liú
臣不敢通，惧有救护，速闻圣听，若不得已，以垂宿留。
yóu shì bù zǎo jìng shì chén zhī zuì shì yǐ mào fàn cháng kē zhé chì xiàn kǎo jìng shàn xíng xíng lù fú xū zhū fá
由事不早竟，是臣之罪，是以冒犯常科，辄敕县考竟，擅行刑戮，伏须诛罚。
dì shǒu bào yuē shěng biǎo míng qīng zhì xīn yù fèng zhào shū yǐ quán xíng shì shì yě
”帝手报曰：“省表，明卿至心，欲奉诏书，以权行事，是也。
cǐ nǎi qīng fèng zhào zhī yì hé xiè zhī yǒu
此乃卿奉诏之意，何谢之有？
hòu huáng mén fù wǎng shèn wù tōng yě
后黄门复往，慎勿通也。
zhī jū guān shí yī nián shù yì kē tiáo suǒ bù biàn zhě
”芝居官十一年，数议科条所不便者。
qí zài gōng qīng jiān zhí dào ér xíng
其在公卿间，直道而行。
huì zhū wáng lái cháo yǔ jīng dū rén jiāo tōng zuò miǎn
会诸王来朝，与京都人交通，坐免。
hòu wèi dà sī nóng
后为大司农。
xiān shì zhū diǎn nóng gè bù lì mín mò zuò zhì shēng yǐ yào lì rù
先是诸典农各部吏民，末作治生，以要利入。
zhī zòu yuē wáng zhě zhī zhì chóng běn yì mò wù nóng zhòng gǔ
芝奏曰：“王者之治，崇本抑末，务农重谷。
wáng zhì wú sān nián zhī chǔ guó fēi qí guó yě
王制：‘无三年之储，国非其国也。
guǎn zǐ qū yán yǐ jī gǔ wèi jí
’管子区言以积谷为急。
fāng jīn èr lǔ wèi miè shī lǚ bù xī guó jiā zhī yào wéi zài gǔ bó
方今二虏未灭，师旅不息，国家之要，惟在谷帛。
wǔ huáng dì tè kāi tún tián zhī guān zhuān yǐ nóng sāng wèi yè
武皇帝特开屯田之官，专以农桑为业。
jiàn ān zhōng tiān xià cāng lǐn chōng shí bǎi xìng yīn zú
建安中，天下仓廪充实，百姓殷足。
zì huáng chū yǐ lái tīng zhū diǎn nóng zhì shēng gè wèi bù xià zhī jì chéng fēi guó jiā dà tǐ suǒ yí yě
自黄初以来，听诸典农治生，各为部下之计，诚非国家大体所宜也。
fu wáng zhě yǐ hǎi nèi wèi jiā gù chuán yuē bǎi xìng bù zú jūn shuí yǔ zú
夫王者以海内为家，故传曰：‘百姓不足，君谁与足！
fù zú zhī tián zài wū bù shī tiān shí ér jǐn dì lì
'富足之田，在于不失天时而尽地力。
jīn shāng lǚ suǒ qiú suī yǒu jiā bèi zhī xiǎn lì rán wū yī tǒng zhī jì yǐ yǒu bù zī zhī sǔn bù rú kěn tián yì yī mǔ zhī shōu yě
今商旅所求，虽有加倍之显利，然于一统之计，已有不赀之损，不如垦田益一亩之收也。
fu nóng mín zhī shì tián zì zhēng yuè gēng zhòng yún chú tiāo sāng gēng zhǒng mài huò yì zhù chǎng shí yuè nǎi bì
夫农民之事田，自正月耕种，耘锄条桑，耕种麦，获刈筑场，十月乃毕。
zhì lǐn xì qiáo yùn shū zū fù chú dào lǐ liáng jìn tú shì wū yǐ shì zhōng suì wú rì bù wéi nóng shì yě
治廪系桥，运输租赋，除道理梁，墐涂室屋，以是终岁，无日不为农事也。
jīn zhū diǎn nóng gè yán liú zhě wéi xíng zhě zōng tián jì kè qí lì shì bù dé bù ěr
今诸典农，各言'留者为行者宗田计，课其力，势不得不尔。
bù yǒu suǒ fèi zé dāng sù yǒu yú lì
不有所废，则当素有馀力。
chén yú yǐ wéi bù yí fù yǐ shāng shì zá luàn zhuān yǐ nóng sāng wèi wu wū guó jì wèi biàn
’臣愚以为不宜复以商事杂乱，专以农桑为务，于国计为便。
míng dì cóng zhī
“明帝从之。
měi shàng guān yǒu suǒ zhào wèn cháng xiān jiàn yuàn shǐ wèi duàn qí yì gù jiào qí suǒ yǐ dá sāi zhī zhuàng jiē rú suǒ dù
每上官有所召问，常先见掾史，为断其意故，教其所以答塞之状，皆如所度。
zhī xìng liàng zhí bù jīn lián yú
芝性亮直，不矜廉隅。
yǔ bīn kè tán lùn yǒu bù kě yì biàn miàn zhé qí duǎn tuì wú yì yán
与宾客谈论，有不可意，便面折其短，退无异言。
zú wū guān jiā wú yú cái zì wèi qì jīn wèi hé nán yǐn zhě mò jí zhī
卒于官，家无馀财，自魏迄今为河南尹者莫及芝。
zhī wáng zi qí sì cóng hé nán chéng zhuǎn tíng wèi zhèng qiān chén liú xiāng
芝亡，子岐嗣，从河南丞转廷尉正，迁陈留相。
liáng jùn yǒu xì qiú duō suǒ lián jí shù suì bù jué
梁郡有系囚，多所连及，数岁不决。
zhào shū xǐ yù yú qí shǔ xiàn xiàn qǐng yù zhì láo jù
诏书徙狱于岐属县，县请豫治牢具。
qí yuē jīn qiú yǒu shù shí jì qiǎo zhà nán fú qiě yǐ juàn chu dú qí qíng yì jiàn
岐曰：“今囚有数十，既巧诈难符，且已倦楚毒，其情易见。
qǐ dāng fù jiǔ chù líng yǔ yá
岂当复久处囹圄邪！
jí qiú shì jí zhī jiē mò gǎn nì zhà yī zhāo jué jìng suì chāo wèi tíng wèi
”及囚室，诘之，皆莫敢匿诈，一朝决竟，遂超为廷尉。
shì shí dà jiàng jūn shuǎng zhuān quán shàng shū hé yàn shān yáng děng wéi zhī fǔ yì
是时大将军爽专权，尚书何晏、邓飏等为之辅翼。
nán yáng guī tài cháng yǐ yán wǔ zhǐ kǎo xì tíng wèi
南阳圭泰尝以言迕指，考系廷尉。
yáng xùn yù jiāng zhì tài zhòng xíng
飏讯狱，将致泰重刑。
qí shù yáng yuē fu shū jī dà chén wáng shì zhī zuǒ jì bù néng fǔ huà chéng dé qí měi gǔ rén ér nǎi sì qí sī fèn wang lùn wú gū
岐数飏曰：“夫枢机大臣，王室之佐，既不能辅化成德，齐美古人，而乃肆其私忿，枉论无辜。
shǐ bǎi xìng wēi xīn fēi cǐ yān zài
使百姓危心，非此焉在？
yáng wū shì cán nù ér tuì
”飏于是惭怒而退。
qí zhōng kǒng jiǔ huò zuì yǐ jí qù guān
岐终恐久获罪，以疾去官。
jū jiā wèi qī ér zú nián sān shí wǔ
居家未期而卒，年三十五。
zi zhào sì
子肇嗣。
píng yuē xú yì hé kuí xíng yóng guì shàng jùn lì wèi shì míng rén
评曰：徐奕、何夔、邢颙贵尚峻厉，为世名人。
máo jiè qīng gōng sù lǚ sī mǎ zhī zhōng liàng bù qīng shù hū bù tǔ gāng rú róu
毛玠清公素履，司马芝忠亮不倾，庶乎不吐刚茹柔。
cuī yǎn gāo gé zuì yōu bào xūn bǐng zhèng wú kuī ér jiē bù miǎn qí shēn xī zāi
崔琰高格最优，鲍勋秉正无亏，而皆不免其身，惜哉！
dà yá guì jì míng qiě zhé yú shū shàng zhí ér néng wēn zì fēi jiān cái chóu kè bèi zhū
大雅贵“既明且哲”，虞书尚“直而能温”，自非兼才，畴克备诸！