chéng yù zì zhòng dé dōng jùn dōng ē rén yě
程昱字仲德，东郡东阿人也。
zhǎng bā chǐ sān cùn měi xū rán
长八尺三寸，美须髯。
huáng jīn qǐ xiàn chéng wáng dù fǎn yìng zhī shāo cāng kù
黄巾起，县丞王度反应之，烧仓库。
xiàn lìng yú chéng zǒu lì mín fù lǎo yòu dōng bēn qú qiū shān
县令逾城走，吏民负老幼东奔渠丘山。
yù shǐ rén zhēn shì dù dù děng de kōng chéng bù néng shǒu chū chéng xi wǔ liù lǐ zhǐ zhūn
昱使人侦视度，度等得空城不能守，出城西五六里止屯。
yù wèi xiàn zhōng dà xìng xuē fáng děng yuē jīn dù děng de chéng guō bù néng jū qí shì kě zhī
昱谓县中大姓薛房等曰：“今度等得城郭不能居，其势可知。
cǐ bù guò yù lǔ lüě cái wù fēi yǒu jiān jiǎ lì bīng gōng shǒu zhī zhì yě
此不过欲虏掠财物，非有坚甲利兵攻守之志也。
jīn hé bù xiāng shuài hái chéng ér shǒu zhī
今何不相率还城而守之？
qiě chéng gāo hòu duō gǔ mǐ jīn ruò hái qiú lìng gòng jiān shǒu dù bì bù néng jiǔ gōng kě pò yě
且城高厚，多谷米，今若还求令，共坚守，度必不能久，攻可破也。
fáng děng yǐ wéi rán
”房等以为然。
lì mín bù kěn cóng yuē zéi zài xi dàn yǒu dōng ěr
吏民不肯从，曰：“贼在西，但有东耳。
yù wèi fáng děng yú mín bù kě jì shì
”昱谓房等：“愚民不可计事。
nǎi mì qiǎn shù qí jǔ fān yú dōng shān shàng lìng fáng děng wàng jiàn dà hū yán zéi yǐ zhì biàn xià shān qù chéng lì mín bēn zǒu suí zhī qiú dé xiàn lìng suì gòng chéng shǒu
”乃密遣数骑举幡于东山上，令房等望见，大呼言“贼已至”，便下山趣城，吏民奔走随之，求得县令，遂共城守。
dù děng lái gōng chéng bù néng xià yù qù
度等来攻城，不能下，欲去。
yù lǜ lì mín kāi chéng mén jí jī zhī dù děng pò zǒu
昱率吏民开城门急击之，度等破走。
dōng ē yóu cǐ de quán
东阿由此得全。
chū píng zhōng yǎn zhōu cì shǐ liú dài pì yù yù bù yīng
初平中，兖州刺史刘岱辟昱，昱不应。
shì shí dài yǔ yuán shào gōng sūn zàn hé qīn shào lìng qī zi jū dài suǒ zàn yì qiǎn cóng shì fàn fāng jiāng qí zhù dài
是时岱与袁绍、公孙瓒和亲，绍令妻子居岱所，瓒亦遣从事范方将骑助岱。
hòu shào yǔ zàn yǒu xì
后绍与瓒有隙。
zàn jī pò shào jūn nǎi qiǎn shǐ yǔ dài lìng qiǎn shào qī zǐ shǐ yǔ shào jué
瓒击破绍军，乃遣使语岱，令遣绍妻子，使与绍绝。
bié chì fàn fāng ruò dài bù qiǎn shào jiā jiāng qí hái
别敕范方：“若岱不遣绍家，将骑还。
wú dìng shào jiāng jiā bīng yú dài
吾定绍，将加兵于岱。
dài yì lián rì bù jué bié jià wáng yù bái dài chéng yù yǒu móu néng duàn dà shì
”岱议连日不决，别驾王彧白岱：“程昱有谋，能断大事。
dài nǎi zhào jiàn yù wèn jì yù yuē ruò qì shào jìn yuán ér qiú zàn yuǎn zhù cǐ jiǎ rén wū yuè yǐ jiù nì zi zhī shuō yě
”岱乃召见昱，问计，昱曰：“若弃绍近援而求瓒远助，此假人于越以救溺子之说也。
fu gōng sūn zàn fēi yuán shào zhī dí yě
夫公孙瓒，非袁绍之敌也。
jīn suī huài shào jūn rán zhōng wèi shào suǒ qín
今虽坏绍军，然终为绍所禽。
fu qù yī zhāo zhī quán ér bù lǜ yuǎn jì jiāng jūn zhōng bài
夫趣一朝之权而不虑远计，将军终败。
dài cóng zhī
”岱从之。
fàn fāng jiāng qí qí guī wèi zhì zàn dà wéi shào suǒ pò
范方将其骑归，未至，瓒大为绍所破。
dài biǎo yù wèi qí dū wèi yù cí yǐ jí
岱表昱为骑都尉，昱辞以疾。
liú dài wèi huáng jīn suǒ shā
刘岱为黄巾所杀。
tài zǔ lín yǎn zhōu pì yù
太祖临兖州，辟昱。
yù jiāng xíng qí xiāng rén wèi yuē hé qián hòu zhī xiāng bèi yě
昱将行，其乡人谓曰：“何前后之相背也！
yù xiào ér bù yīng
”昱笑而不应。
tài zǔ yǔ yǔ shuō zhī yǐ yù shǒu shòu zhāng lìng
太祖与语，说之，以昱守寿张令。
tài zǔ zhēng xú zhōu shǐ yù yǔ xún yù liú shǒu juàn chéng
太祖征徐州，使昱与荀彧留守鄄城。
zhāng miǎo děng pàn yíng lǚ bù jùn xiàn xiǎng yìng wéi juàn chéng fàn dōng ē bù dòng
张邈等叛迎吕布，郡县响应，唯鄄城、范、东阿不动。
bù jūn jiàng zhě yán chén gōng yù zì jiāng bīng qǔ dōng ē yòu shǐ fàn yí qǔ fàn lì mín jiē kǒng
布军降者，言陈宫欲自将兵取东阿，又使泛嶷取范，吏民皆恐。
yù wèi yù yuē jīn yǎn zhōu fǎn wéi yǒu cǐ sān chéng
彧谓昱曰：“今兖州反，唯有此三城。
gōng děng yǐ zhòng bīng lín zhī fēi yǒu yǐ shēn jié qí xīn sān chéng bì dòng
宫等以重兵临之，非有以深结其心，三城必动。
jūn mín zhī wàng yě guī ér shuō zhī dài kě
君，民之望也，归而说之，殆可！
yù nǎi guī guò fàn shuō qí lìng jìn yǔn yuē wén lǚ bù zhí jūn mǔ dì qī zǐ xiào zǐ chéng bù kě wèi xīn
”昱乃归，过范，说其令靳允曰：“闻吕布执君母弟妻子，孝子诚不可为心！
jīn tiān xià dà luàn yīng xióng bìng qǐ bì yǒu mìng shì néng xi tiān xià zhī luàn zhě cǐ zhì zhě suǒ xiáng zé yě
今天下大乱，英雄并起，必有命世，能息天下之乱者，此智者所详择也。
dé zhǔ zhě chāng shī zhǔ zhě wáng
得主者昌，失主者亡。
chén gōng pàn yíng lǚ bù ér bǎi chéng jiē yīng shì néng yǒu wèi rán yǐ jūn guān zhī bù hé rú rén zāi
陈宫叛迎吕布而百城皆应，似能有为，然以君观之，布何如人哉！
fū bù cū zhōng shǎo qīn gāng ér wú lǐ pǐ fū zhī xióng ěr
夫布，粗中少亲，刚而无礼，匹夫之雄耳。
gōng děng yǐ shì jiǎ hé bù néng xiāng jūn yě
宫等以势假合，不能相君也。
bīng suī zhòng zhōng bì wú chéng
兵虽众，终必无成。
cáo shǐ jūn zhì lüè bu shi chū dài tiān suǒ shòu
曹使君智略不世出，殆天所授！
jūn bì gù fàn wǒ shǒu dōng ē zé tián dān zhī gōng kě lì yě
君必固范，我守东阿，则田单之功可立也。
shú yǔ wéi zhōng cóng è ér mǔ zǐ jù wáng hu
孰与违忠从恶而母子俱亡乎？
wéi jūn xiáng lǜ zhī
唯君详虑之！
yǔn liú tì yuē bù gǎn yǒu èr xīn
“允流涕曰：“不敢有二心。
shí fàn yí yǐ zài xiàn yǔn nǎi jiàn yí fú bīng cì shā zhī guī lè bīng shǒu
”时泛嶷已在县，允乃见嶷，伏兵刺杀之，归勒兵守。
yù yòu qiǎn bié qí jué cāng tíng jīn chén gōng zhì bù dé dù
昱又遣别骑绝仓亭津，陈宫至，不得渡。
yù zhì dōng ē dōng ē lìng zǎo zhī yǐ lǜ lì lì mín jù chéng jiān shǒu
昱至东阿，东阿令枣祗已率厉吏民，拒城坚守。
yòu yǎn zhōu cóng shì xuē tì yǔ yù xié móu zú wán sān chéng yǐ dài tài zǔ
又兖州从事薛悌与昱协谋，卒完三城，以待太祖。
tài zǔ hái zhí yù shǒu yuē wēi zǐ zhī lì wú wú suǒ guī yǐ
太祖还，执昱手曰：“微子之力，吾无所归矣。
nǎi biǎo yù wèi dōng píng xiāng zhūn fàn
”乃表昱为东平相，屯范。
tài zǔ yǔ lǚ bù zhàn yú pú yáng shù bù lì
太祖与吕布战于濮阳，数不利。
huáng chóng qǐ nǎi gè yǐn qù
蝗虫起，乃各引去。
wū shì yuán shào shǐ rén shuō tài zǔ lián hé yù shǐ tài zǔ qiān jiā jū qiū
于是袁绍使人说太祖连和，欲使太祖迁家居邺。
tài zǔ xīn shī yǎn zhōu jūn shí jǐn jiāng xǔ zhī
太祖新失兖州，军食尽，将许之。
shí yù shǐ shì hái yǐn jiàn yīn yán yuē qiè wén jiāng jūn yù qiǎn jiā yǔ yuán shào lián hé chéng yǒu zhī hu
时昱使适还，引见，因言曰：“窃闻将军欲遣家，与袁绍连和，诚有之乎？
tài zǔ yuē rán
”太祖曰：“然。
yù yuē yì zhě jiāng jūn dài lín shì ér jù bù rán hé lǜ zhī bù shēn yě
”昱曰：“意者将军殆临事而惧，不然何虑之不深也！
fu yuán shào jù yàn zhào zhī de yǒu bìng tiān xià zhī xīn ér zhì bù néng jì yě
夫袁绍据燕、赵之地，有并天下之心，而智不能济也。
jiāng jūn zì dù néng wéi zhī xià hu
将军自度能为之下乎？
jiāng jūn yǐ lóng hǔ zhī wēi kě wèi hán péng zhī shì yá
将军以龙虎之威，可为韩、彭之事邪？
jīn yǎn zhōu suī cán shàng yǒu sān chéng
今兖州虽残，尚有三城。
néng zhàn zhī shì bù xià wàn rén
能战之士，不下万人。
yǐ jiāng jūn zhī shén wǔ yǔ wén ruò yù děng shōu ér yòng zhī bà wáng zhī yè kě chéng yě
以将军之神武，与文若、昱等，收而用之，霸王之业可成也。
yuàn jiāng jūn gēng lǜ zhī
愿将军更虑之！
tài zǔ nǎi zhǐ
”太祖乃止。
tiān zǐ dōu xǔ yǐ yù wèi shàng shū
天子都许，以昱为尚书。
yǎn zhōu shàng wèi ān jí fù yǐ yù wèi dōng zhōng láng jiàng lǐng jì yīn tài shǒu dū du yǎn zhōu shì
兖州尚未安集，复以昱为东中郎将，领济阴太守，都督兖州事。
liú bèi shī xú zhōu lái guī tài zǔ
刘备失徐州，来归太祖。
yù shuō tài zǔ shā bèi tài zǔ bù tīng
昱说太祖杀备，太祖不听。
yǔ zài wǔ jì
语在武纪。
hòu yòu qiǎn bèi zhì xú zhōu yāo jī yuán shù yù yǔ guō jiā shuō tài zǔ yuē gōng qián rì bù tú bèi yù děng chéng bù jí yě
后又遣备至徐州要击袁术，昱与郭嘉说太祖曰：“公前日不图备，昱等诚不及也。
jīn jiè zhī yǐ bīng bì yǒu yì xīn
今借之以兵，必有异心。
tài zǔ huǐ zhuī zhī bù jí
”太祖悔，追之不及。
huì shù bìng sǐ bèi zhì xú zhōu suì shā chē zhòu jǔ bīng bèi tài zǔ
会术病死，备至徐州，遂杀车胄，举兵背太祖。
qǐng zhī yù qiān zhèn wēi jiāng jūn
顷之，昱迁振威将军。
yuán shào zài lí yáng jiāng nán dù
袁绍在黎阳，将南渡。
shí yù yǒu qī bǎi bīng shǒu juàn chéng tài zǔ wén zhī shǐ rén gào yù yù yì èr qiān bīng
时昱有七百兵守鄄城，太祖闻之，使人告昱，欲益二千兵。
yù bù kěn yuē yuán shào yōng shí wàn zhòng zì yǐ suǒ xiàng wú qián
昱不肯，曰：“袁绍拥十万众，自以所向无前。
jīn jiàn yù bīng shǎo bì qīng yì bù lái gōng
今见昱兵少，必轻易不来攻。
ruò yì yù bīng guò zé bù kě bù gōng gōng zhī bì kè tú liǎng sǔn qí shì
若益昱兵，过则不可不攻，攻之必克，徒两损其势。
yuàn gōng wú yí
愿公无疑！
tài zǔ cóng zhī
”太祖从之。
shào wén yù bīng shǎo guǒ bù wǎng
绍闻昱兵少，果不往。
tài zǔ wèi gǔ xǔ yuē chéng yù zhī dǎn guò yú bēn yù
太祖谓贾诩曰：“程昱之胆，过于贲、育。
yù shōu shān zé wáng mìng de jīng bīng shù qiān rén nǎi yǐn jūn yǔ tài zǔ huì lí yáng tǎo yuán tán yuán shàng
”昱收山泽亡命，得精兵数千人，乃引军与太祖会黎阳，讨袁谭、袁尚。
tán shàng pò zǒu bài yù fèn wǔ jiāng jūn fēng ān guó tíng hòu
谭、尚破走，拜昱奋武将军，封安国亭侯。
tài zǔ zhēng jīng zhōu liú bèi bēn wú
太祖征荆州，刘备奔吴。
lùn zhě yǐ wéi sūn quán bì shā bèi yù liào zhī yuē sūn quán xīn zài wèi wèi wèi hǎi nèi suǒ dàn
论者以为孙权必杀备，昱料之曰：“孙权新在位，未为海内所惮。
cáo gōng wú dí wū tiān xià chū jǔ jīng zhōu wēi zhèn jiāng biǎo quán suī yǒu móu bù néng dú dāng yě
曹公无敌于天下，初举荆州，威震江表，权虽有谋，不能独当也。
liú bèi yǒu yīng míng guān yǔ zhāng fēi jiē wàn rén dí yě quán bì zī zhī yǐ yù wǒ
刘备有英名，关羽、张飞皆万人敌也，权必资之以御我。
nán jiě shì fēn bèi zī yǐ chéng yòu bù kě de ér shā yě
难解势分，备资以成，又不可得而杀也。
quán guǒ duō yǔ bèi bīng yǐ yù tài zǔ
”权果多与备兵，以御太祖。
shì hòu zhōng xià jiàn píng tài zǔ fǔ yù bèi yuē yǎn zhōu zhī bài bù yòng jūn yán wú hé yǐ zhì cǐ
是后中夏渐平，太祖拊昱背曰：“兖州之败，不用君言，吾何以至此？
zōng rén fèng niú jiǔ dà huì yù yuē zhī zú bù rǔ wú kě yǐ tuì yǐ
”宗人奉牛酒大会，昱曰：“知足不辱，吾可以退矣。
nǎi zì biǎo guī bīng hé mén bù chū
”乃自表归兵，阖门不出。
yù xìng gāng lì yú rén duō wǔ
昱性刚戾，与人多迕。
rén yǒu gào yù móu fǎn tài zǔ cì dài yì hòu
人有告昱谋反，太祖赐待益厚。
wèi guó jì jiàn wèi wèi wèi yǔ zhōng wèi xíng zhēn zhēng wēi yí miǎn
魏国既建，为卫尉，与中尉邢贞争威仪，免。
wén dì jiàn zuò fù wèi wèi wèi jìn fēng ān xiāng hóu zēng yì sān bǎi hù bìng qián bā bǎi hù
文帝践阼，复为卫尉，进封安乡侯，增邑三百户，并前八百户。
fēn fēng shǎo zǐ yán jí sūn xiǎo liè hóu
分封少子延及孙晓列侯。
fāng yù yǐ wèi gōng huì hōng dì wèi liú tì zhuī zèng chē qí jiāng jūn shì yuē sù hóu
方欲以为公，会薨，帝为流涕，追赠车骑将军，谥曰肃侯。
zi wǔ sì
子武嗣。
wǔ hōng zi kè sì
武薨，子克嗣。
kè hōng zi liáng sì
克薨，子良嗣。
xiǎo jiā píng zhōng wèi huáng mén shì láng
晓，嘉平中为黄门侍郎。
shí xiào shì fàng héng xiǎo shàng shū yuē zhōu lǐ yún shè guān fēn zhí yǐ wéi mín jí
时校事放横，晓上疏曰：“周礼云：‘设官分职，以为民极。
chūn qiū chuán yuē tiān yǒu shí rì rén yǒu shí děng
’春秋传曰：‘天有十日，人有十等。
yú bù dé lín xián jiàn bù dé lín guì
’愚不得临贤，贱不得临贵。
wū shì bìng jiàn shèng zhé shù zhī fēng shēng
于是并建圣哲，树之风声。
míng shì yǐ gōng jiǔ zài kǎo jì
明试以功，九载考绩。
gè xiū jué yè sī bù chū wèi
各修厥业，思不出位。
gù luán shū yù zhěng jìn hóu qí zi bù tīng
故栾书欲拯晋侯，其子不听；
sǐ rén héng wū jiē lù bǐng jí bù wèn
死人横于街路，邴吉不问。
shàng bù zé fēi zhí zhī gōng xià bù wu fèn wài zhī shǎng lì wú jiān tǒng zhī shì mín wú èr shì zhī yì sī chéng wèi guó yào dào zhì luàn suǒ yóu yě
上不责非职之功，下不务分外之赏，吏无兼统之势，民无二事之役，斯诚为国要道，治乱所由也。
yuǎn lǎn diǎn zhì jìn guān qín hàn suī guān míng gǎi yì zhí sī bù tóng zhì yú chóng shàng yì xià xiǎn fēn míng lì qí zhì yī yě
远览典志，近观秦汉，虽官名改易，职司不同，至于崇上抑下，显分明例，其致一也。
chū wú xiào shì zhī guān gàn yǔ shù zhèng zhě yě
初无校事之官干与庶政者也。
xī wǔ huáng dì dà yè cǎo chuàng zhòng guān wèi bèi ér jūn lǚ qín kǔ mín xīn bù ān nǎi yǒu xiǎo zuì bù kě bù chá gù zhì xiào shì qǔ qí yī qiè ěr rán jiǎn yù yǒu fāng bù zhì zòng zì yě
昔武皇帝大业草创，众官未备，而军旅勤苦，民心不安，乃有小罪，不可不察，故置校事，取其一切耳，然检御有方，不至纵恣也。
cǐ bà shì zhī quán yí fēi dì wáng zhī zhèng diǎn
此霸世之权宜，非帝王之正典。
qí hòu jiàn méng jiàn rèn fù wèi jí bìng zhuǎn xiāng yīn réng mò zhèng qí běn
其后渐蒙见任，复为疾病，转相因仍，莫正其本。
suì lìng shàng chá gōng miào xià shè zhòng sī guān wú jú yè zhí wú fēn xiàn suí yì rèn qíng wéi xīn suǒ shì
遂令上察宫庙，下摄众司，官无局业，职无分限，随意任情，唯心所适。
fǎ zào wū bǐ duān bù yī kē zhào
法造于笔端，不依科诏；
yù chéng wū mén xià bù gù fù xùn
狱成于门下，不顾覆讯。
qí xuǎn guān shǔ yǐ jǐn shèn wèi cū shū yǐ còng tóng wèi xián néng
其选官属，以谨慎为粗疏，以謥𫍣为贤能。
qí zhì shì yǐ kè bào wèi gōng yán yǐ xún lǐ wèi qiè ruò
其治事，以刻暴为公严，以循理为怯弱。
wài zé tuō tiān wēi yǐ wéi shēng shì nèi zé jù qún jiān yǐ wéi fù xīn
外则讬天威以为声势，内则聚群奸以为腹心。
dà chén chǐ yǔ fēn shì hán rěn ér bù yán xiǎo rén wèi qí fēng máng yù jié ér wú gào
大臣耻与分势，含忍而不言，小人畏其锋芒，郁结而无告。
zhì shǐ yǐn mó gōng yú mù xià sì qí jiān tè
至使尹模公于目下肆其奸慝；
zuì è zhī zhe xíng lù jiē zhī xiān è zhī guò jī nián bù wén
罪恶之著，行路皆知，纤恶之过，积年不闻。
jì fēi zhōu lǐ shè guān zhī yì yòu fēi chūn qiū shí děng zhī yì yě
既非周礼设官之意，又非春秋十等之义也。
jīn wài yǒu gōng qīng jiàng xiào zǒng tǒng zhū shǔ nèi yǒu shì zhōng shàng shū zōng lǐ wàn jī sī lì xiào wèi dū chá jīng niǎn yù shǐ zhōng chéng dǒng shè gōng diàn jiē gāo xuǎn xián cái yǐ chōng qí zhí shēn míng kē zhào yǐ dū qí wéi
今外有公卿将校总统诸署，内有侍中尚书综理万机，司隶校尉督察京辇，御史中丞董摄宫殿，皆高选贤才以充其职，申明科诏以督其违。
ruò cǐ zhū xián yóu bù zú rèn xiào shì xiǎo lì yì bù kě xìn
若此诸贤犹不足任，校事小吏，益不可信。
ruò cǐ zhū xián gè sī jìn zhōng xiào shì qū qū yì fù wú yì
若此诸贤各思尽忠，校事区区，亦复无益。
ruò gèng gāo xuǎn guó shì yǐ wéi xiào shì zé shì zhōng chéng sī lì zhòng zēng yī guān ěr
若更高选国士以为校事，则是中丞司隶重增一官耳。
ruò rú jiù xuǎn yǐn mó zhī jiān jīn fù fā yǐ
若如旧选，尹模之奸今复发矣。
jìn tuì tuī suàn wú suǒ yòng zhī
进退推算，无所用之。
xī sāng hóng yáng wèi hàn qiú lì bo shì yǐ wéi dú pēng hóng yáng tiān nǎi kě yǔ
昔桑弘羊为汉求利，卜式以为独烹弘羊，天乃可雨。
ruò shǐ zhèng zhì dé shī bì gǎn tiān dì chén kǒng shuǐ hàn zhī zāi wèi bì fēi xiào shì zhī yóu yě
若使政治得失必感天地，臣恐水旱之灾，未必非校事之由也。
cáo gōng gōng yuǎn jūn zǐ jìn xiǎo rén guó fēng tuō yǐ wéi cì
曹恭公远君子，近小人，国风讬以为刺。
wèi xiàn gōng shè dà chén yǔ xiǎo chén móu dìng jiāng wèi zhī yǒu zuì
卫献公舍大臣，与小臣谋，定姜谓之有罪。
zòng lìng xiào shì yǒu yì wū guó yǐ lǐ yì yán zhī shàng shāng dà chén zhī xīn kuàng jiān huí bào lù ér fù bù ba shì gǔn quē bù bǔ mí ér bù fǎn yě
纵令校事有益于国，以礼义言之，尚伤大臣之心，况奸回暴露，而复不罢，是衮阙不补，迷而不返也。
wū shì suì ba xiào shì guān
“于是遂罢校事官。
xiǎo qiān rǔ nán tài shǒu nián sì shí yú hōng
晓迁汝南太守，年四十馀薨。
guō jiā zì fèng xiào yǐng chuān yáng dí rén yě
郭嘉字奉孝，颍川阳翟人也。
chū běi jiàn yuán shào wèi shào móu chén xīn píng guō tú yuē fu zhì zhě shěn yú liàng zhǔ gù bǎi jǔ bǎi quán ér gōng míng kě lì yě
初，北见袁绍，谓绍谋臣辛评、郭图曰：“夫智者审于量主，故百举百全而功名可立也。
yuán gōng tú yù xiào zhōu gōng zhī xià shì ér wèi zhī yòng rén zhī jī
袁公徒欲效周公之下士，而未知用人之机。
duō duān guǎi yào hǎo móu wú jué yù yǔ gòng jì tiān xià dà nàn dìng bà wáng zhī yè nán yǐ
多端寡要，好谋无决，欲与共济天下大难，定霸王之业，难矣！
wū shì suì qù zhī
”于是遂去之。
xiān shì shí yǐng chuān xì zhì cái chóu huà shì yě tài zǔ shén qì zhī
先是时，颍川戏志才，筹画士也，太祖甚器之。
zǎo zú
早卒。
tài zǔ yǔ xún yù shū yuē zì zhì cái wáng hòu mò kě yǔ jì shì zhě
太祖与荀彧书曰：“自志才亡后，莫可与计事者。
rǔ yǐng gù duō qí shì shuí kě yǐ jì zhī
汝、颍固多奇士，谁可以继之？
yù jiàn jiā
”彧荐嘉。
zhào jiàn lùn tiān xià shì
召见，论天下事。
tài zǔ yuē shǐ gū chéng dà yè zhě bì cǐ rén yě
太祖曰：“使孤成大业者，必此人也。
jiā chū yì xǐ yuē zhēn wú zhǔ yě
”嘉出，亦喜曰：“真吾主也。
biǎo wèi sī kōng jūn jì jiǔ
”表为司空军祭酒。
zhēng lǚ bù sān zhàn pò zhī bù tuì gù shǒu
征吕布，三战破之，布退固守。
shí shì zú pí juàn tài zǔ yù yǐn jūn hái jiā shuō tài zǔ jí gōng zhī suì qín bù
时士卒疲倦，太祖欲引军还，嘉说太祖急攻之，遂禽布。
yǔ zài xún yōu chuán
语在荀攸传。
sūn cè zhuǎn dòu qiān lǐ jǐn yǒu jiāng dōng wén tài zǔ yǔ yuán shào xiāng chí wū guān dù jiāng dù jiāng běi xí xǔ
孙策转斗千里，尽有江东，闻太祖与袁绍相持于官渡，将渡江北袭许。
zhòng wén jiē jù jiā liào zhī yuē cè xīn bìng jiāng dōng suǒ zhū jiē yīng háo xióng jié néng dé rén sǐ lì zhě yě
众闻皆惧，嘉料之曰：“策新并江东，所诛皆英豪雄杰，能得人死力者也。
rán cè qīng ér wú bèi suī yǒu bǎi wàn zhī zhòng wú yì wū dú xíng zhōng yuán yě
然策轻而无备，虽有百万之众，无异于独行中原也。
ruò cì kè fú qǐ yī rén zhī dí ěr
若刺客伏起，一人之敌耳。
yǐ wú guān zhī bì sǐ wū pǐ fū zhī shǒu
以吾观之，必死于匹夫之手。
cè lín jiāng wèi jì guǒ wéi xǔ gòng kè suǒ shā
”策临江未济，果为许贡客所杀。
cóng pò yuán shào shào sǐ yòu cóng tǎo tán shàng yú lí yáng lián zhàn shù kè
从破袁绍，绍死，又从讨谭、尚于黎阳，连战数克。
zhū jiāng yù chéng shèng suì gōng zhī jiā yuē yuán shào ài cǐ èr zi mò shì lì yě
诸将欲乘胜遂攻之，嘉曰：“袁绍爱此二子，莫适立也。
yǒu guō tú féng jì wèi zhī móu chén bì jiāo dòu qí jiān hái xiāng lí yě
有郭图、逢纪为之谋臣，必交斗其间，还相离也。
jí zhī zé xiāng chí huǎn zhī ér hòu zhēng xīn shēng
急之则相持，缓之而后争心生。
bù rú nán xiàng jīng zhōu ruò zhēng liú biǎo zhě yǐ dài qí biàn
不如南向荆州若征刘表者，以待其变；
biàn chéng ér hòu jī zhī kě yī jǔ dìng yě
变成而后击之，可一举定也。
tài zǔ yuē shàn
”太祖曰：“善。
nǎi nán zhēng
”乃南征。
jūn zhì xī píng tán shàng guǒ zhēng jì zhōu
军至西平，谭、尚果争冀州。
tán wèi shàng jūn suǒ bài zǒu bǎo píng yuán qiǎn xīn pí qǐ xiáng
谭为尚军所败，走保平原，遣辛毗乞降。
tài zǔ hái jiù zhī suì cóng dìng qiū
太祖还救之，遂从定邺。
yòu cóng gōng tán wū nán pí jì zhōu píng
又从攻谭于南皮，冀州平。
fēng jiā wěi yáng tíng hòu
封嘉洧阳亭侯。
tài zǔ jiāng zhēng yuán shàng jí sān jùn wū wán zhū xià duō jù liú biǎo shǐ liú bèi xí xǔ yǐ tǎo tài zǔ jiā yuē gōng suī wēi zhèn tiān xià hú shì qí yuǎn bì bù shè bèi
太祖将征袁尚及三郡乌丸，诸下多惧刘表使刘备袭许以讨太祖，嘉曰：“公虽威震天下，胡恃其远，必不设备。
yīn qí wú bèi cu ran jī zhī kě pò miè yě
因其无备，卒然击之，可破灭也。
qiě yuán shào yǒu ēn yú mín yí ér shàng xiōng dì shēng cún
且袁绍有恩于民夷，而尚兄弟生存。
jīn sì zhōu zhī mín tú yǐ wēi fù dé shī wèi jiā shě ér nán zhēng shàng yīn wū wán zhī zī zhāo qí sǐ zhǔ zhī chén hú rén yī dòng mín yí jù yīng yǐ shēng tà dùn zhī xīn chéng jì yú zhī jì kǒng qīng jì fēi jǐ zhī yǒu yě
今四州之民，徒以威附，德施未加，舍而南征，尚因乌丸之资，招其死主之臣，胡人一动，民夷俱应，以生蹋顿之心，成觊觎之计，恐青、冀非己之有也。
biǎo zuò tán kè ěr zì zhī cái bù zú yǐ yù bèi zhòng rèn zhī zé kǒng bù néng zhì qīng rèn zhī zé bèi bù wéi yòng suī xū guó yuǎn zhēng gōng wú yōu yǐ
表，坐谈客耳，自知才不足以御备，重任之则恐不能制，轻任之则备不为用，虽虚国远征，公无忧矣。
tài zǔ suì xíng
”太祖遂行。
zhì yì jiā yán yuē bīng guì shén sù
至易，嘉言曰：“兵贵神速。
jīn qiān lǐ xí rén zī zhòng duō nán yǐ qù lì qiě bǐ wén zhī bì wèi bèi
今千里袭人，辎重多，难以趣利，且彼闻之，必为备；
bù rú liú zī zhòng qīng bīng jiān dào yǐ chū yǎn qí bù yì
不如留辎重，轻兵兼道以出，掩其不意。
tài zǔ nǎi mì chū lú lóng sāi zhí zhǐ chán yú tíng
”太祖乃密出卢龙塞，直指单于庭。
lǔ zú wén tài zǔ zhì huáng bù hé zhàn
虏卒闻太祖至，惶怖合战。
dà pò zhī zhǎn tà dùn jí míng wáng yǐ xià
大破之，斩蹋顿及名王已下。
shàng jí xiōng xī zǒu liáo dōng
尚及兄熙走辽东。
jiā shēn tōng yǒu suàn lüè dá wū shì qíng
嘉深通有算略，达于事情。
tài zǔ yuē wéi fèng xiào wèi néng zhī gū yì
太祖曰：“唯奉孝为能知孤意。
nián sān shí bā zì liǔ chéng hái jí dǔ tài zǔ wèn jí zhě jiāo cuò
”年三十八，自柳城还，疾笃，太祖问疾者交错。
jí hōng lín qí sàng āi shén wèi xún yōu děng yuē zhū jūn nián jiē gū bèi yě wéi fèng xiào zuì shǎo
及薨，临其丧，哀甚，谓荀攸等曰：“诸君年皆孤辈也，唯奉孝最少。
tiān xià shì jìng yù yǐ hòu shì shǔ zhī ér zhōng nián yāo zhé mìng yě fū
天下事竟，欲以后事属之，而中年夭折，命也夫！
nǎi biǎo yuē jūn jì jiǔ guō jiā zì cóng zhēng fá shí yǒu yī nián
”乃表曰：“军祭酒郭嘉，自从征伐，十有一年。
měi yǒu dà yì lín dí zhì biàn
每有大议，临敌制变。
chén cè wèi jué jiā zhé chéng zhī
臣策未决，嘉辄成之。
píng dìng tiān xià móu gōng wèi gāo
平定天下，谋功为高。
bù xìng duǎn mìng shì yè wèi zhōng
不幸短命，事业未终。
zhuī sī jiā xūn shí bù kě wàng
追思嘉勋，实不可忘。
kě zēng yì bā bǎi hù bìng qián qiān hù
可增邑八百户，并前千户。
shì yuē zhēn hóu
”谥曰贞侯。
zi yì sì
子奕嗣。
hòu tài zǔ zhēng jīng zhōu hái wū ba qiū yù jí yì shāo chuán tàn yuē guō fèng xiào zài bù shǐ gū zhì cǐ
后太祖征荆州还，于巴丘遇疾疫，烧船，叹曰：“郭奉孝在，不使孤至此。
chū chén qún fēi jiā bù zhì xíng jiǎn shù tíng su jiā jiā yì zì ruò
”初，陈群非嘉不治行检，数廷诉嘉，嘉意自若。
tài zǔ yù yì zhòng zhī rán yǐ qún néng chí zhèng yì yuè yān
太祖愈益重之，然以群能持正，亦悦焉。
yì wèi tài zǐ wén xué zǎo hōng
奕为太子文学，早薨。
zi shēn sì
子深嗣。
shēn hōng zi liè sì
深薨，子猎嗣。
dǒng zhāo zì gōng rén jì yīn dìng táo rén yě
董昭字公仁，济阴定陶人也。
jǔ xiào lián chú yǐng táo cháng bǎi rén lìng yuán shào yǐ wéi cān jūn shì
举孝廉，除瘿陶长、柏人令，袁绍以为参军事。
shào nì gōng sūn zàn yú jiè qiáo jù lù tài shǒu li shào jí jùn guān gài yǐ zàn bīng qiáng jiē yù shǔ zàn
绍逆公孙瓒于界桥，钜鹿太守李邵及郡冠盖，以瓒兵强，皆欲属瓒。
shào wén zhī shǐ zhāo lǐng jù lù
绍闻之，使昭领钜鹿。
wèn yù yǐ hé shù
问：“御以何术？
duì yuē yī rén zhī wēi bù néng xiāo zhòng móu yù yòu zhì qí xīn chàng yǔ tóng yì jí de qí qíng nǎi dāng quán yǐ zhì zhī ěr
”对曰：“一人之微，不能消众谋，欲诱致其心，唱与同议，及得其情，乃当权以制之耳。
jì zài lín shí wèi kě de yán
计在临时，未可得言。
shí jùn yòu xìng sūn kàng děng shù shí rén zhuān wèi móu zhǔ jīng dòng lì mín
”时郡右姓孙伉等数十人专为谋主，惊动吏民。
zhāo zhì jùn wěi zuò shào xí gào jùn yún de zéi luō hou ān píng zhāng jí cí dāng gōng jù lù zéi gù xiào lián sūn kàng děng wéi yīng xí dào shōu xíng jūn fǎ è zhǐ qí shēn qī zǐ wù zuò
昭至郡，伪作绍檄告郡云：“得贼罗候安平张吉辞，当攻钜鹿，贼故孝廉孙伉等为应，檄到收行军法，恶止其身，妻子勿坐。
zhāo àn xí gào lìng jiē jí zhǎn zhī
”昭案檄告令，皆即斩之。
yī jùn huáng kǒng nǎi yǐ cì ān wèi suì jiē píng jí
一郡惶恐，乃以次安慰，遂皆平集。
shì qì bái shào shào chēng shàn
事讫白绍，绍称善。
huì wèi jùn tài shǒu lì pān wèi bīng suǒ hài shào yǐ zhāo lǐng wèi jùn tài shǒu
会魏郡太守栗攀为兵所害，绍以昭领魏郡太守。
shí jùn jiè dà luàn zéi yǐ wàn shù qiǎn shǐ wǎng lái jiāo yì shì mǎi
时郡界大乱，贼以万数，遣使往来，交易市买。
zhāo hòu dài zhī yīn yòng wéi jiān chéng xū yǎn tǎo zhé dà kè pò
昭厚待之，因用为间，乘虚掩讨，辄大克破。
èr rì zhī zhōng yǔ xí sān zhì
二日之中，羽檄三至。
zhāo dì fǎng zài zhāng miǎo jūn zhōng
昭弟访，在张邈军中。
miǎo yǔ shào yǒu xì shào shòu chán jiāng zhì zuì wū zhāo
邈与绍有隙，绍受谗将致罪于昭。
zhāo yù yì hàn xiàn dì zhì hé nèi wèi zhāng yáng suǒ liú
昭欲诣汉献帝，至河内，为张杨所留。
yīn yáng shàng hái yìn shòu bài qí dū wèi
因杨上还印绶，拜骑都尉。
shí tài zǔ lǐng yǎn zhōu qiǎn shǐ yì yáng yù lìng jiǎ tú xi zhì cháng ān yáng bù tīng
时太祖领兖州，遣使诣杨，欲令假涂西至长安，杨不听。
zhāo shuō yáng yuē yuán cáo suī wèi yī jiā shì bù jiǔ qún
昭说杨曰：“袁、曹虽为一家，势不久群。
cáo jīn suī ruò rán shí tiān xià zhī yīng xióng yě dāng gù jié zhī
曹今虽弱，然实天下之英雄也，当故结之。
kuàng jīn yǒu yuán yi tōng qí shàng shì bìng biǎo jiàn zhī
况今有缘，宜通其上事，并表荐之；
ruò shì yǒu chéng yǒng wèi shēn fēn
若事有成，永为深分。
yáng wū shì tōng tài zǔ shàng shì biǎo jiàn tài zǔ
”杨于是通太祖上事，表荐太祖。
zhāo wèi tài zǔ zuò shū yǔ cháng ān zhū jiāng li què guō sì děng gè suí qīng zhòng zhì yīn qín
昭为太祖作书与长安诸将李傕、郭汜等，各随轻重致殷勤。
yáng yì qiǎn shǐ yì tài zǔ
杨亦遣使诣太祖。
tài zǔ yí yáng quǎn mǎ jīn bó suì yǔ xī fāng wǎng lái
太祖遗杨犬马金帛，遂与西方往来。
tiān zǐ zài ān yì zhāo cóng hé nèi wǎng zhào bài yì láng
天子在安邑，昭从河内往，诏拜议郎。
jiàn ān yuán nián tài zǔ dìng huáng jīn yú xǔ qiǎn shǐ yì hé dōng
建安元年，太祖定黄巾于许，遣使诣河东。
huì tiān zǐ hái luò yáng hán xiān yáng fèng dǒng chéng jí yáng gè wéi lì bù hé
会天子还洛阳，韩暹、杨奉、董承及杨各违戾不和。
zhāo yǐ fèng bīng mǎ zuì qiáng ér shǎo dǎng yuán zuò tài zǔ shū yǔ fèng yuē wú yǔ jiāng jūn wén míng mù yì biàn tuī chì xīn
昭以奉兵马最强而少党援，作太祖书与奉曰：“吾与将军闻名慕义，便推赤心。
jīn jiāng jūn bá wàn shèng zhī jiān nán fǎn zhī jiù dū yì zuǒ zhī gōng chāo shì wú chóu hé qí xiū zāi
今将军拔万乘之艰难，反之旧都，翼佐之功，超世无畴，何其休哉！
fāng jīn qún xiōng huá xià sì hǎi wèi níng shén qì zhì zhòng shì zài wéi fǔ
方今群凶猾夏，四海未宁，神器至重，事在维辅；
bì xū zhòng xián yǐ qīng wáng guǐ chéng fēi yī rén suǒ néng dú jiàn
必须众贤以清王轨，诚非一人所能独建。
xīn fù sì zhī shí xiàng shì lài yī wù bù bèi zé yǒu quē yān
心腹四支，实相恃赖，一物不备，则有阙焉。
jiāng jūn dāng wèi nèi zhǔ wú wèi wài yuán
将军当为内主，吾为外援。
jīn wú yǒu liáng jiāng jūn yǒu bīng yǒu wú xiāng tōng zú yǐ xiāng jì sǐ shēng qì kuò xiāng yǔ gòng zhī
今吾有粮，将军有兵，有无相通，足以相济，死生契阔，相与共之。
fèng de shū xǐ yuè yǔ zhū jiāng jūn yuē yǎn zhōu zhū jūn jìn zài xǔ ěr yǒu bīng yǒu liáng guó jiā suǒ dāng yī yǎng yě
”奉得书喜悦，语诸将军曰：“兖州诸军近在许耳，有兵有粮，国家所当依仰也。
suì gòng biǎo tài zǔ wèi zhèn dōng jiāng jūn xí fù jué fèi tíng hòu
”遂共表太祖为镇东将军，袭父爵费亭侯；
zhāo qiān fú jié lìng
昭迁符节令。
tài zǔ cháo tiān zi wū luò yáng yǐn zhāo bìng zuò wèn yuē jīn gū lái cǐ dāng shī hé jì
太祖朝天子于洛阳，引昭并坐，问曰：“今孤来此，当施何计？
zhāo yuē jiāng jūn xīng yì bīng yǐ zhū bào luàn rù cháo tiān zǐ fǔ yì wáng shì cǐ wǔ bó zhī gōng yě
”昭曰：“将军兴义兵以诛暴乱，入朝天子，辅翼王室，此五伯之功也。
cǐ xià zhū jiāng rén shū yì yì wèi bì fú cóng jīn liú kuāng bì shì shì bù biàn wéi yǒu yí jià xìng xǔ ěr
此下诸将，人殊意异，未必服从，今留匡弼，事势不便，惟有移驾幸许耳。
rán cháo tíng bō yuè xīn hái jiù jīng yuǎn jìn qí wàng jì yī zhāo huò ān
然朝廷播越，新还旧京，远近跂望，冀一朝获安。
jīn fù xǐ jià bù yàn zhòng xīn
今复徙驾，不厌众心。
fu xíng fēi cháng zhī shì nǎi yǒu fēi cháng zhī gōng yuàn jiāng jūn suàn qí duō zhě
夫行非常之事，乃有非常之功，愿将军算其多者。
tài zǔ yuē cǐ gū běn zhì yě
”太祖曰：“此孤本志也。
yáng fèng jìn zài liáng ěr wén qí bīng jīng dé wú wèi gū lèi hu
杨奉近在梁耳，闻其兵精，得无为孤累乎？
zhāo yuē fèng shǎo dǎng yuán jiāng dú wěi zhì
”昭曰：“奉少党援，将独委质。
zhèn dōng fèi tíng zhī shì jiē fèng suǒ dìng yòu wén shū mìng shēn shù zú yǐ jiàn xìn
镇东、费亭之事，皆奉所定，又闻书命申束，足以见信。
yí shí qiǎn shǐ hòu yí dá xiè yǐ ān qí yì
宜时遣使厚遗答谢，以安其意。
shuō jīng dū wú liáng yù chē jià zàn xìng lǔ yáng lǔ yáng jìn xǔ zhuǎn yùn shāo yì kě wú xiàn fá zhī yōu
说'京都无粮，欲车驾暂幸鲁阳，鲁阳近许，转运稍易，可无县乏之忧'。
fèng wéi rén yǒng ér guǎ lǜ bì bú jiàn yí bǐ shǐ wǎng lái zú yǐ dìng jì
奉为人勇而寡虑，必不见疑，比使往来，足以定计。
fèng hé néng wéi lèi
奉何能为累！
tài zǔ yuē shàn
”太祖曰：“善。
jí qiǎn shǐ yì fèng
”即遣使诣奉。
xǐ dà jià zhì xǔ
徙大驾至许。
fèng yóu shì shī wàng yǔ hán xiān děng dào dìng líng chāo bào
奉由是失望，与韩暹等到定陵钞暴。
tài zǔ bù yīng mì wǎng gōng qí liáng yíng jiàng zhū jí dìng
太祖不应，密往攻其梁营，降诛即定。
fèng xiān shī zhòng dōng jiàng yuán shù
奉、暹失众，东降袁术。
sān nián zhāo qiān hé nán yǐn
三年，昭迁河南尹。
shí zhāng yáng wèi qí jiāng yáng chǒu suǒ shā yáng zhǎng shǐ xuē hóng hé nèi tài shǒu miào shàng chéng shǒu dài shào jiù
时张杨为其将杨丑所杀，杨长史薛洪、河内太守缪尚城守待绍救。
tài zǔ lìng zhāo dān shēn rù chéng gào yù hóng shàng děng jí rì jǔ zhòng jiàng
太祖令昭单身入城，告喻洪、尚等，即日举众降。
yǐ zhāo wèi jì zhōu mù
以昭为冀州牧。
tài zǔ lìng liú bèi jù yuán shù zhāo yuē bèi yǒng ér zhì dà guān yǔ zhāng fēi wèi zhī yǔ yì kǒng bèi zhī xīn wèi kě de lùn yě
太祖令刘备拒袁术，昭曰：“备勇而志大，关羽、张飞为之羽翼，恐备之心未可得论也！
tài zǔ yuē wú yǐ xǔ zhī yǐ
”太祖曰：“吾已许之矣。
bèi dào xià pī shā xú zhōu cì shǐ chē zhòu fǎn
”备到下邳，杀徐州刺史车胄，反。
tài zǔ zì zhēng bèi xǐ zhāo wèi xú zhōu mù
太祖自征备，徙昭为徐州牧。
yuán shào qiǎn jiàng yán liáng gōng dōng jùn yòu xǐ zhāo wèi wèi jùn tài shǒu cóng tǎo liáng
袁绍遣将颜良攻东郡，又徙昭为魏郡太守，从讨良。
liáng sǐ hòu jìn wéi qiū chéng
良死后，进围邺城。
yuán shào tóng zú chūn qīng wèi wèi jùn tài shǒu zài chéng zhōng qí fù yuán cháng zài yáng zhōu tài zǔ qiǎn rén yíng zhī
袁绍同族春卿为魏郡太守，在城中，其父元长在扬州，太祖遣人迎之。
zhāo shū yǔ chūn qīng yuē gài wén xiào zhě bù bèi qīn yǐ yào lì rén zhě bù wàng jūn yǐ xùn sī zhì shì bù tàn luàn yǐ jiǎo xìng zhì zhě bù guǐ dào yǐ zì wēi
昭书与春卿曰：“盖闻孝者不背亲以要利，仁者不忘君以徇私，志士不探乱以徼幸，智者不诡道以自危。
zú xià dà jūn xī bì nèi nán nán yóu bǎi yuè fēi shū gǔ ròu lè bǐ wú huì zhì zhě shēn shí dú huò yí rán
足下大君，昔避内难，南游百越，非疏骨肉，乐彼吴会，智者深识，独或宜然。
cáo gōng mǐn qí shǒu zhì qīng kè lí qún guǎ chóu gù tè qiǎn shǐ jiāng dōng huò yíng huò sòng jīn jiāng zhì yǐ
曹公愍其守志清恪，离群寡俦，故特遣使江东，或迎或送，今将至矣。
jiù lìng zú xià chù piān píng zhī de yī dé yì zhī zhǔ jū yǒu tài shān zhī gù shēn wéi qiáo sōng zhī ǒu yǐ yì yán zhī yóu yi bèi bǐ xiàng cǐ shě mín qù fù yě
就令足下处偏平之地，依德义之主，居有泰山之固，身为乔松之偶，以义言之，犹宜背彼向此，舍民趣父也。
qiě zhū yí fù shǐ yǔ yǐn gōng méng lǔ rén jiā zhī ér bù shū jué rán zé wáng suǒ wèi mìng jué zūn bù chéng chūn qiū zhī yì yě
且邾仪父始与隐公盟，鲁人嘉之，而不书爵，然则王所未命，爵尊不成，春秋之义也。
kuàng zú xià jīn rì zhī suǒ tuō zhě nǎi wēi luàn zhī guó suǒ shòu zhě nǎi jiǎo wū zhī mìng hu
况足下今日之所讬者乃危乱之国，所受者乃矫诬之命乎？
gǒu bù chěng zhī yǔ qún ér jué fù zhī bù xù bù kě yǐ yán xiào
苟不逞之与群，而厥父之不恤，不可以言孝。
wàng zǔ zōng suǒ jū zhī běn cháo ān fēi zhèng zhī jiān zhí nán kě yǐ yán zhōng
忘祖宗所居之本朝，安非正之奸职，难可以言忠。
zhōng xiào bìng tì nán yǐ yán zhì
忠孝并替，难以言智。
yòu zú xià xī rì wèi cáo gōng suǒ lǐ pì fu qī zú rén ér shū suǒ shēng nèi suǒ yù ér wài wáng shì huái xié lù ér pàn zhī jǐ yuǎn fú zuò ér jìn wēi wáng qì míng yì ér shōu dà chǐ bù yì kě xī yá
又足下昔日为曹公所礼辟，夫戚族人而疏所生，内所寓而外王室，怀邪禄而叛知己，远福祚而近危亡，弃明义而收大耻，不亦可惜邪！
ruò néng fān rán yì jié fèng dì yǎng fù wěi shēn cáo gōng zhōng xiào bù zhuì róng míng zhāng yǐ
若能翻然易节，奉帝养父，委身曹公，忠孝不坠，荣名彰矣。
yi shēn liú jì zǎo jué liáng tú
宜深留计，早决良图。
qiū jì dìng yǐ zhāo wèi jiàn yì dài fū
“邺既定，以昭为谏议大夫。
hòu yuán shàng yī wū wán tà dùn tài zǔ jiāng zhēng zhī
后袁尚依乌丸蹋顿，太祖将征之。
huàn jūn liáng nán zhì záo píng lǔ quán zhōu èr qú rù hǎi tōng yùn zhāo suǒ jiàn yě
患军粮难致，凿平虏、泉州二渠入海通运，昭所建也。
tài zǔ biǎo fēng qiān qiū tíng hóu zhuǎn bài sī kōng jūn jì jiǔ
太祖表封千秋亭侯，转拜司空军祭酒。
hòu zhāo jiàn yì yi xiū gǔ jiàn fēng wǔ děng
后昭建议：“宜修古建封五等。
tài zǔ yuē jiàn shè wǔ děng zhě shèng rén yě yòu fēi rén chén suǒ zhì wú hé yǐ kān zhī
”太祖曰：“建设五等者，圣人也，又非人臣所制，吾何以堪之？
zhāo yuē zì gǔ yǐ lái rén chén kuāng shì wèi yǒu jīn rì zhī gōng
”昭曰：“自古以来，人臣匡世，未有今日之功。
yǒu jīn rì zhī gōng wèi yǒu jiǔ chǔ rén chén zhī shì zhě yě
有今日之功，未有久处人臣之势者也。
jīn míng gōng chǐ yǒu cán dé ér wèi jìn shàn lè bǎo míng jié ér wú dà zé dé měi guò wū yī zhōu cǐ zhì dé zhī suǒ jí yě
今明公耻有惭德而未尽善，乐保名节而无大责，德美过于伊、周，此至德之所极也。
rán tài jiǎ chéng wáng wèi bì kě zāo jīn mín nán huà shén wū yīn zhōu chù dà chén zhī shì shǐ rén yǐ dà shì yí jǐ chéng bù kě bù zhòng lǜ yě
然太甲、成王未必可遭，今民难化，甚于殷、周，处大臣之势，使人以大事疑己，诚不可不重虑也。
míng gōng suī mài wēi dé míng fǎ shù ér bù dìng qí jī wèi wàn shì jì yóu wèi zhì yě
明公虽迈威德，明法术，而不定其基，为万世计，犹未至也。
dìng jī zhī běn zài dì yú rén yi shāo jiàn lì yǐ zì fān wèi
定基之本，在地与人，宜稍建立，以自藩卫。
míng gōng zhōng jié yǐng lù tiān wēi zài yán gěng yǎn chuáng xià zhī yán zhū yīng wú wàng zhī lùn bù dé guò ěr
明公忠节颖露，天威在颜，耿弇床下之言，朱英无妄之论，不得过耳。
zhāo shòu ēn fēi fán bù gǎn bù chén
昭受恩非凡，不敢不陈。
hòu tài zǔ suì shòu wèi gōng wèi wáng zhī hào jiē zhāo suǒ chuàng
”后太祖遂受魏公、魏王之号，皆昭所创。
jí guān yǔ wéi cáo rén wū fán sūn quán qiǎn shǐ cí yǐ qiǎn bīng xī shàng yù yǎn qǔ yǔ
及关羽围曹仁于樊，孙权遣使辞以“遣兵西上，欲掩取羽。
jiāng líng gōng ān lèi zhòng yǔ shī èr chéng bì zì bēn zǒu fán jūn zhī wéi bù jiù zì jiě
江陵、公安累重，羽失二城，必自奔走，樊军之围，不救自解。
qǐ mì bù lòu lìng yǔ yǒu bèi
乞密不漏，令羽有备。
tài zǔ jí qún chén qún chén xián yán yí dāng mì zhī
”太祖诘群臣，群臣咸言宜当密之。
zhāo yuē jūn shì shàng quán qī wū hé yí
昭曰：“军事尚权，期于合宜。
yi yīng quán yǐ mì ér nèi lù zhī
宜应权以密，而内露之。
yǔ wén quán shàng ruò hái zì hù wéi zé sù jiě biàn huò qí lì
羽闻权上，若还自护，围则速解，便获其利。
kě shǐ liǎng zéi xiāng duì xián chí zuò dài qí bì
可使两贼相对衔持，坐待其弊。
mì ér bù lù shǐ quán dé zhì fēi jì zhī shàng
秘而不露，使权得志，非计之上。
yòu wéi zhōng jiàng lì bù zhī yǒu jiù jì liáng bù jù tǎng yǒu tā yì wéi nán bù xiǎo
又，围中将吏不知有救，计粮怖惧，傥有他意，为难不小。
lù zhī wèi biàn
露之为便。
qiě yǔ wéi rén qiáng liáng zì shì èr chéng shǒu gù bì bù sù tuì
且羽为人强梁，自恃二城守固，必不速退。
tài zǔ yuē shàn
”太祖曰：“善。
jí chì jiù jiāng xú huang yǐ quán shū shè zhe wéi lǐ jí yǔ zhūn zhōng wéi lǐ wén zhī zhì qì bǎi bèi
”即敕救将徐晃以权书射著围里及羽屯中，围里闻之，志气百倍。
yǔ guǒ yóu yù
羽果犹豫。
quán jūn zhì de qí èr chéng yǔ nǎi pò bài
权军至，得其二城，羽乃破败。
wén dì jí wáng wèi bài zhāo jiāng zuò dà jiàng
文帝即王位，拜昭将作大匠。
jí jiàn zuò qiān dà hóng lú jìn fēng yòu xiāng hòu
及践阼，迁大鸿胪，进封右乡侯。
èr nián fēn yì bǎi hù cì zhāo dì fǎng jué guān nèi hóu xǐ zhāo wèi shì zhōng
二年，分邑百户，赐昭弟访爵关内侯，徙昭为侍中。
sān nián zhēng dōng dà jiàng jūn cáo xiū lín jiāng zài dòng pǔ kǒu zì biǎo yuàn jiāng ruì zú hǔ bù jiāng nán yīn dí qǔ zī shì bì kè jié
三年，征东大将军曹休临江在洞浦口，自表：“愿将锐卒虎步江南，因敌取资，事必克捷；
ruò qí wú chén bù xū wèi niàn
若其无臣，不须为念。
dì kǒng xiū biàn dù jiāng yì mǎ zhào zhǐ
”帝恐休便渡江，驿马诏止。
shí zhāo shì cè yīn yuē qiè jiàn bì xià yǒu yōu sè dú yǐ xiū jì jiāng gù hu
时昭侍侧，因曰：“窃见陛下有忧色，独以休济江故乎？
jīn zhě dù jiāng rén qíng suǒ nán jiù xiū yǒu cǐ zhì shì bù dú xíng dāng xū zhū jiāng
今者渡江，人情所难，就休有此志，势不独行，当须诸将。
zāng bà děng jì fù qiě guì wú fù tā wàng dàn yù zhōng qí tiān nián bǎo shǒu lù zuò ér yǐ hé kěn chéng wēi zì tóu sǐ dì yǐ qiú jiǎo xìng
臧霸等既富且贵，无复他望，但欲终其天年，保守禄祚而已，何肯乘危自投死地，以求徼幸？
gǒu bà děng bù jìn xiū yì zì jǔ
苟霸等不进，休意自沮。
chén kǒng bì xià suī yǒu chì dù zhī zhào yóu bì chén yín wèi biàn cóng mìng yě
臣恐陛下虽有敕渡之诏，犹必沉吟，未便从命也。
shì hòu wú jǐ bào fēng chuī zéi chuán xī yì xiū děng yíng xià zhǎn shǒu huò shēng zéi suì bèng sàn
”是后无几，暴风吹贼船，悉诣休等营下，斩首获生，贼遂迸散。
zhào chì zhū jūn cù dù
诏敕诸军促渡。
jūn wèi shí jìn zéi jiù chuán suì zhì
军未时进，贼救船遂至。
dà jià xìng wǎn zhēng nán dà jiàng jūn xià hóu shàng děng gōng jiāng líng wèi bá
大驾幸宛，征南大将军夏侯尚等攻江陵，未拔。
shí jiāng shuǐ qiǎn xiá shàng yù chéng chuán jiāng bù qí rù zhǔ zhōng ān zhūn zuò fú qiáo nán běi wǎng lái yì zhě duō yǐ wéi chéng bì kě bá
时江水浅狭，尚欲乘船将步骑入渚中安屯，作浮桥，南北往来，议者多以为城必可拔。
zhāo shàng shū yuē wǔ huáng dì zhì yǒng guò rén ér yòng bīng wèi dí bù gǎn qīng zhī ruò cǐ yě
昭上疏曰：“武皇帝智勇过人，而用兵畏敌，不敢轻之若此也。
fu bīng hǎo jìn è tuì cháng rán zhī shù
夫兵好进恶退，常然之数。
píng dì wú xiǎn yóu shàng jiān nán jiù dāng shēn rù hái dào yi lì bīng yǒu jìn tuì bù kě rú yì
平地无险，犹尚艰难，就当深入，还道宜利，兵有进退，不可如意。
jīn zhūn zhǔ zhōng zhì shēn yě
今屯渚中，至深也；
fú qiáo ér jì zhì wēi yě
浮桥而济，至危也；
yī dào ér xíng zhì xiá yě sān zhě bīng jiā suǒ jì ér jīn xíng zhī
一道而行，至狭也：三者兵家所忌，而今行之。
zéi pín gōng qiáo wù yǒu lòu shī zhǔ zhōng jīng ruì fēi wèi zhī yǒu jiāng zhuǎn huà wèi wú yǐ
贼频攻桥，误有漏失，渚中精锐，非魏之有，将转化为吴矣。
chén sī qī zhī wàng qǐn yǔ shí ér yì zhě yí rán bù yǐ wèi yōu qǐ bù huò zāi
臣私戚之，忘寝与食，而议者怡然不以为忧，岂不惑哉！
jiā jiāng shuǐ xiàng zhǎng yī dàn bào zēng hé yǐ fáng yù
加江水向长，一旦暴增，何以防御？
jiù bù pò zéi shàng dāng zì wán
就不破贼，尚当自完。
nài hé chéng wēi bù yǐ wèi jù
奈何乘危，不以为惧？
shì jiāng wēi yǐ wéi bì xià chá zhī
事将危矣，惟陛下察之！
dì wù zhāo yán jí zhào shàng děng cù chū
”帝悟昭言，即诏尚等促出。
zéi liǎng tóu bìng qián guān bīng yī dào yǐn qù bù shí de xiè jiāng jūn shí jiàn gāo qiān jǐn de zì miǎn
贼两头并前，官兵一道引去，不时得泄，将军石建、高迁仅得自免。
jūn chū xún rì jiāng shuǐ bào cháng
军出旬日，江水暴长。
dì yuē jūn lùn cǐ shì hé qí shěn yě
帝曰：“君论此事，何其审也！
zhèng shǐ zhāng chén dāng zhī hé yǐ fù jiā
正使张、陈当之，何以复加。
wǔ nián xǐ fēng chéng dū xiāng hòu bài tài cháng
”五年，徙封成都乡侯，拜太常。
qí nián xǐ guāng lù dài fu jǐ shì zhōng
其年，徙光禄大夫、给事中。
cóng dà jià dōng zhēng qī nián hái bài tài pú
从大驾东征，七年还，拜太仆。
míng dì jí wèi jìn jué lè píng hóu yì qiān hù zhuǎn wèi wèi
明帝即位，进爵乐平侯，邑千户，转卫尉。
fēn yì bǎi hù cì yī zǐ jué guān nèi hóu
分邑百户，赐一子爵关内侯。
tài hé sì nián xíng sī tú shì liù nián bài zhēn
太和四年，行司徒事，六年，拜真。
zhāo shàng shū chén mò liú zhī bì yuē fán yǒu tiān xià zhě mò bù guì shàng dūn piáo zhōng xìn zhī shì shēn jí xū wěi bù zhēn zhī rén zhě yǐ qí huǐ jiào luàn zhì bài sú shāng huà yě
昭上疏陈末流之弊曰：“凡有天下者，莫不贵尚敦朴忠信之士，深疾虚伪不真之人者，以其毁教乱治，败俗伤化也。
jìn wèi fěng zé fú zhū jiàn ān zhī mò cáo wěi zé zhǎn lù huáng chū zhī shǐ
近魏讽则伏诛建安之末，曹伟则斩戮黄初之始。
fú wéi qián hòu shèng zhào shēn jí fú wěi yù yǐ pò sàn xié dǎng cháng yòng qiè chǐ
伏惟前后圣诏，深疾浮伪，欲以破散邪党，常用切齿；
ér zhí fǎ zhī lì jiē wèi qí quán shì mò néng jiū tī huǐ huài fēng sú qīn yù zī shén
而执法之吏皆畏其权势，莫能纠擿，毁坏风俗，侵欲滋甚。
qiè jiàn dāng jīn nián shào bù fù yǐ xué wèn wèi běn zhuān gèng yǐ jiāo yóu wèi yè
窃见当今年少，不复以学问为本，专更以交游为业；
guó shì bù yǐ xiào tì qīng xiū wéi shǒu nǎi yǐ qū shì yóu lì wèi xiān
国士不以孝悌清修为首，乃以趋势游利为先。
hé dǎng lián qún hù xiāng bāo tàn yǐ huǐ zī wèi fá lù yòng dǎng yù wèi jué shǎng fù jǐ zhě zé tàn zhī yíng yán bù fù zhě zé wéi zuò xiá xìn
合党连群，互相褒叹，以毁訾为罚戮，用党誉为爵赏，附己者则叹之盈言，不附者则为作瑕衅。
zhì nǎi xiāng wèi jīn shì hé yōu bù dù yá dàn qiú rén dào bù qín luō zhī bù bó ěr
至乃相谓'今世何忧不度邪，但求人道不勤，罗之不博耳；
yòu hé huàn qí bù zhī jǐ yǐ dàn dāng tūn zhī yǐ yào ér róu diào ěr
又何患其不知己矣，但当吞之以药而柔调耳。
yòu wén huò yǒu shǐ nú kè míng zuò zài zhí jiā rén mào zhī chū rù wǎng lái jìn ào jiāo tōng shū shū yǒu suǒ tàn wèn
'又闻或有使奴客名作在职家人，冒之出入，往来禁奥，交通书疏，有所探问。
fán cǐ zhū shì jiē fǎ zhī suǒ bù qǔ xíng zhī suǒ bù shè suī fěng wěi zhī zuì wú yǐ jiā yě
凡此诸事，皆法之所不取，刑之所不赦，虽讽、伟之罪，无以加也。
dì wū shì fā qiè zhào chì miǎn zhū gě dàn shān yáng děng
”帝于是发切诏，斥免诸葛诞、邓飏等。
zhāo nián bā shí yī hōng shì yuē dìng hóu
昭年八十一薨，谥曰定侯。
zi zhòu sì
子胄嗣。
zhòu lì wèi jùn shǒu jiǔ qīng
胄历位郡守、九卿。
liú yè zì zi yáng huái nán chéng dé rén hàn guāng wǔ zi fù líng wáng yán hòu yě
刘晔字子扬，淮南成德人，汉光武子阜陵王延后也。
fù pǔ mǔ xiū chǎn huàn jí yè
父普，母修，产涣及晔。
huàn jiǔ suì yè qī suì ér mǔ bìng kùn
涣九岁，晔七岁，而母病困。
lín zhōng jiè huàn yè yǐ pǔ zhī shì rén yǒu chǎn hài zhī xìng
临终，戒涣、晔以“普之侍人，有谄害之性。
shēn sǐ zhī hòu jù bì luàn jiā
身死之后，惧必乱家。
rǔ zhǎng dà néng chú zhī zé wú wú hèn yǐ
汝长大能除之，则吾无恨矣。
yè nián shí sān wèi xiōng huàn yuē wáng mǔ zhī yán kě yǐ xíng yǐ
”晔年十三，谓兄涣曰：“亡母之言，可以行矣。
huàn yuē nà kě ěr
”涣曰：“那可尔！
yè jí rù shì shā shì zhě jìng chū bài mù
”晔即入室杀侍者，径出拜墓。
shě nèi dà jīng bái pǔ
舍内大惊，白普。
pǔ nù qiǎn rén zhuī yè
普怒，遣人追晔。
yè hái bài xiè yuē wáng mǔ gù mìng zhī yán gǎn shòu bù qǐng shàn xíng zhī fá
晔还拜谢曰：“亡母顾命之言，敢受不请擅行之罚。
pǔ xīn yì zhī suì bù zé yě
”普心异之，遂不责也。
rǔ nán xǔ shào míng zhī rén bì dì yáng zhōu chēng yè yǒu zuǒ shì zhī cái
汝南许劭名知人，避地扬州，称晔有佐世之才。
yáng shì duō qīng xiá jiǎo jié yǒu zhèng bǎo zhāng duō xǔ qián zhī shǔ gè yōng bù qǔ
扬士多轻侠狡桀，有郑宝、张多、许干之属，各拥部曲。
bǎo zuì xiāo guǒ cái lì guò rén yī fāng suǒ dàn
宝最骁果，才力过人，一方所惮。
yù qū lüè bǎi xìng yuè fù jiāng biǎo yǐ yè gāo zú míng rén yù qiǎng bī yè shǐ chàng dǎo cǐ móu
欲驱略百姓越赴江表，以晔高族名人，欲强逼晔使唱导此谋。
yè shí nián èr shí yú xīn nèi yōu zhī ér wèi yǒu yuán
晔时年二十馀，心内忧之，而未有缘。
huì tài zǔ qiǎn shǐ yì zhōu yǒu suǒ àn wèn
会太祖遣使诣州，有所案问。
yè wǎng jiàn wèi lùn shì shì yào jiāng yǔ guī zhù zhǐ shù rì
晔往见，为论事势，要将与归，驻止数日。
bǎo guǒ cóng shù bǎi rén jī niú jiǔ lái hou shǐ yè lìng jiā tóng jiāng qí zhòng zuò zhōng mén wài wèi shè jiǔ fàn
宝果从数百人赍牛酒来候使，晔令家僮将其众坐中门外，为设酒饭；
yǔ bǎo wū nèi yàn yǐn
与宝于内宴饮。
mì lēi jiàn ér lìng yīn xíng shāng ér zhuó bǎo
密勒健儿，令因行觞而斫宝。
bǎo xìng bù gān jiǔ shì hòu shén míng shāng zhě bù gǎn fā
宝性不甘酒，视候甚明，觞者不敢发。
yè yīn zì yǐn qǔ pèi dāo zhuó shā bǎo zhǎn qí shǒu yǐ lìng qí jūn yún cáo gōng yǒu lìng gǎn yǒu dòng zhě yǔ bǎo tóng zuì
晔因自引取佩刀斫杀宝，斩其首以令其军，云：“曹公有令，敢有动者，与宝同罪。
zhòng jiē jīng bù zǒu hái yíng
”众皆惊怖，走还营。
yíng yǒu dū jiāng jīng bīng shù qiān jù qí wéi luàn yè jí chéng bǎo mǎ jiāng jiā tóng shù rén yì bǎo yíng mén hū qí qú shuài yù yǐ huò fú jiē kòu tóu kāi mén nèi yè
营有督将精兵数千，惧其为乱，晔即乘宝马，将家僮数人，诣宝营门，呼其渠帅，喻以祸福，皆叩头开门内晔。
yè fǔ wèi ān huái xián xī yuè fú tuī yè wéi zhǔ
晔抚慰安怀，咸悉悦服，推晔为主。
yè dǔ hàn shì jiàn wēi jǐ wèi zhī shǔ bù yù yōng bīng suì wěi qí bù qǔ yǔ lú jiāng tài shǒu liú xūn
晔睹汉室渐微，己为支属，不欲拥兵，遂委其部曲与庐江太守刘勋。
xūn guài qí gù yè yuē bǎo wú fǎ zhì qí zhòng sù yǐ chāo lüè wèi lì pū sù wú zī ér zhěng qí zhī bì huái yuàn nán jiǔ gù xiāng yǔ ěr
勋怪其故，晔曰：“宝无法制，其众素以钞略为利，仆宿无资，而整齐之，必怀怨难久，故相与耳。
shí xūn bīng qiáng yú jiāng huái zhī jiān
”时勋兵强于江、淮之间。
sūn cè è zhī qiǎn shǐ bēi cí hòu bì yǐ shū shuō xūn yuē shàng liáo zōng mín shù qī xià guó fèn zhī yǒu nián yǐ
孙策恶之，遣使卑辞厚币，以书说勋曰：“上缭宗民，数欺下国，忿之有年矣。
jī zhī lù bù biàn yuàn yīn dà guó fá zhī
击之，路不便，愿因大国伐之。
shàng liáo shèn shí de zhī kě yǐ fù guó qǐng chū bīng wèi wài yuán
上缭甚实，得之可以富国，请出兵为外援。
xūn xìn zhī yòu de cè zhū bǎo gě yuè xǐ yuè
”勋信之，又得策珠宝、葛越，喜悦。
wài nèi jǐn hè ér yè dú fǒu
外内尽贺，而晔独否。
xūn wèn qí gù duì yuē shàng liáo suī xiǎo chéng jiān chí shēn gōng nàn shǒu yì bù kě xún rì ér jǔ zé bīng pí wū wài ér guó nèi xū
勋问其故，对曰：“上缭虽小，城坚池深，攻难守易，不可旬日而举，则兵疲于外，而国内虚。
cè chéng xū ér xí wǒ zé hòu bù néng dú shǒu
策乘虚而袭我，则后不能独守。
shì jiāng jūn jìn qū wū dí tuì wú suǒ guī
是将军进屈于敌，退无所归。
ruò jūn bì chū huò jīn zhì yǐ
若军必出，祸今至矣。
xūn bù cóng
”勋不从。
xīng bīng fá shàng liáo cè guǒ xí qí hòu
兴兵伐上缭，策果袭其后。
xūn qióng dí suì bēn tài zǔ
勋穷踧，遂奔太祖。
tài zǔ zhì shòu chūn shí lú jiāng jiè yǒu shān zéi chén cè zhòng shù wàn rén lín xiǎn ér shǒu
太祖至寿春，时庐江界有山贼陈策，众数万人，临险而守。
xiān shí qiǎn piān jiàng zhì zhū mò néng qín kè
先时遣偏将致诛，莫能禽克。
tài zǔ wèn qún xià kě fá yǔ bù
太祖问群下，可伐与不？
xián yún shān jùn gāo ér xī gǔ shēn ài shǒu yì gōng nàn
咸云：“山峻高而谿谷深隘，守易攻难；
yòu wú zhī bù zú wèi sǔn de zhī bù zú wèi yì
又无之不足为损，得之不足为益。
yè yuē cè děng xiǎo shù yīn luàn fù xiǎn suì xiāng yī wèi qiáng ěr fēi yǒu jué mìng wēi xìn xiāng fú yě
”晔曰：“策等小竖，因乱赴险，遂相依为强耳，非有爵命威信相伏也。
wǎng zhě piān jiàng zī qīng ér zhōng guó wèi yí gù cè gǎn jù xiǎn yǐ shǒu
往者偏将资轻，而中国未夷，故策敢据险以守。
jīn tiān xià lüè dìng hòu fú xiān zhū
今天下略定，后伏先诛。
fu wèi sǐ qū shǎng yú zhī suǒ tóng gù guǎng wǔ jūn wèi hán xìn huà cè wèi qí wēi míng zú yǐ xiān shēng hòu shí ér fú lín guó yě
夫畏死趋赏，愚知所同，故广武君为韩信画策，谓其威名足以先声后实而服邻国也。
qǐ kuàng míng gōng zhī dé dōng zhēng xī yuàn xiān kāi shǎng mù dà bīng lín zhī lìng xuān zhī rì jūn mén qǐ ér lǔ zì kuì yǐ
岂况明公之德，东征西怨，先开赏募，大兵临之，令宣之日，军门启而虏自溃矣。
tài zǔ xiào yuē qīng yán jìn zhī
”太祖笑曰：“卿言近之！
suì qiǎn měng jiàng zài qián dà jūn zài hòu zhì zé kè cè rú yè suǒ dù
”遂遣猛将在前，大军在后，至则克策，如晔所度。
tài zǔ hái pì yè wèi sī kōng cāng cáo yuàn
太祖还，辟晔为司空仓曹掾。
tài zǔ zhēng zhāng lǔ zhuǎn yè wéi zhǔ bù
太祖征张鲁，转晔为主簿。
jì zhì hàn zhōng shān jùn nán dēng jūn shí pō fá
既至汉中，山峻难登，军食颇乏。
tài zǔ yuē cǐ yāo wàng zhī guó ěr hé néng wéi yǒu wú
太祖曰：“此妖妄之国耳，何能为有无？
wú jūn shǎo shí bù rú sù hái
吾军少食，不如速还。
biàn zì yǐn guī lìng yè dū hòu zhū jūn shǐ yǐ cì chū
”便自引归，令晔督后诸军，使以次出。
yè cè lǔ kě kè jiā liáng dào bù jì suī chū jūn yóu bù néng jiē quán chí bái tài zǔ bù rú zhì gōng
晔策鲁可克，加粮道不继，虽出，军犹不能皆全，驰白太祖：“不如致攻。
suì jìn bīng duō chū nǔ yǐ shè qí yíng
“遂进兵，多出弩以射其营。
lǔ bēn zǒu hàn zhōng suì píng
鲁奔走，汉中遂平。
yè jìn yuē míng gōng yǐ bù zú wǔ qiān jiāng zhū dǒng zhuó běi pò yuán shào nán zhēng liú biǎo jiǔ zhōu bǎi jùn shí bìng qí bā wēi zhèn tiān xià shì shè hǎi wài
晔进曰：“明公以步卒五千，将诛董卓，北破袁绍，南征刘表，九州百郡，十并其八，威震天下，势慑海外。
jīn jǔ hàn zhōng shǔ rén wàng fēng pò dǎn shī shǒu tuī cǐ ér qián shǔ kě chuán xí ér dìng
今举汉中，蜀人望风，破胆失守，推此而前，蜀可传檄而定。
liú bèi rén jié yě yǒu dù ér chí de shǔ rì qiǎn shǔ rén wèi shì yě
刘备，人杰也，有度而迟，得蜀日浅，蜀人未恃也。
jīn pò hàn zhōng shǔ rén zhèn kǒng qí shì zì qīng
今破汉中，蜀人震恐，其势自倾。
yǐ gōng zhī shén míng yīn qí qīng ér yā zhī wú bù kè yě
以公之神明，因其倾而压之，无不克也。
ruò xiǎo huǎn zhī zhū gě liàng míng wū zhì ér wèi xiāng guān yǔ zhāng fēi yǒng guàn sān jūn ér wèi jiāng shǔ mín jì dìng jù xiǎn shǒu yào zé bù kě fàn yǐ
若小缓之，诸葛亮明于治而为相，关羽、张飞勇冠三军而为将，蜀民既定，据险守要，则不可犯矣。
jīn bù qǔ bì wèi hòu yōu
今不取，必为后忧。
tài zǔ bù cóng dà jūn suì hái
”太祖不从，大军遂还。
yè zì hàn zhōng hái wéi xíng jūn zhǎng shǐ jiān lǐng jūn
晔自汉中还，为行军长史，兼领军。
yán kāng yuán nián shǔ jiāng mèng dá lǜ zhòng jiàng
延康元年，蜀将孟达率众降。
dá yǒu róng zhǐ cái guān wén dì shén qì ài zhī shǐ dá wèi xīn chéng tài shǒu jiā sàn qí cháng shì
达有容止才观，文帝甚器爱之，使达为新城太守，加散骑常侍。
yè yǐ wéi dá yǒu gǒu de zhī xīn ér shì cái hǎo shù bì bù néng gǎn ēn huái yì
晔以为“达有苟得之心，而恃才好术，必不能感恩怀义。
xīn chéng yǔ wú shǔ jiē lián ruò yǒu biàn tài wèi guó shēng huàn
新城与吴、蜀接连，若有变态，为国生患。
wén dì jìng bù yì hòu dá zhōng yú pàn bài
”文帝竟不易，后达终于叛败。
huáng chū yuán nián yǐ yè wèi shì zhōng cì jué guān nèi hóu
黄初元年，以晔为侍中，赐爵关内侯。
zhào wèn qún chén lìng liào liú bèi dāng wèi guān yǔ chū bào wú bù
诏问群臣令料刘备当为关羽出报吴不。
zhòng yì xián yún shǔ xiǎo guó ěr míng jiàng wéi yǔ
众议咸云：“蜀，小国耳，名将唯羽。
yǔ sǐ jūn pò guó nèi yōu jù wú yuán fù chū
羽死军破，国内忧惧，无缘复出。
yè dú yuē shǔ suī xiá ruò ér bèi zhī móu yù yǐ wēi wǔ zì qiáng shì bì yòng zhòng yǐ shì qí yǒu yú
”晔独曰：“蜀虽狭弱，而备之谋欲以威武自强，势必用众以示其有馀。
qiě guān yǔ yǔ bèi yì wèi jūn chén ēn yóu fù zi
且关羽与备，义为君臣，恩犹父子；
yǔ sǐ bù néng wèi xìng jūn bào dí wū zhōng shǐ zhī fēn bù zú
羽死不能为兴军报敌，于终始之分不足。
hòu bèi guǒ chū bīng jī wú
”后备果出兵击吴。
wú xī guó yīng zhī ér qiǎn shǐ chēng fān
吴悉国应之，而遣使称藩。
cháo chén jiē hè dú yè yuē wú jué zài jiāng hàn zhī biǎo wú nèi chén zhī xīn jiǔ yǐ
朝臣皆贺，独晔曰：“吴绝在江、汉之表，无内臣之心久矣。
bì xià suī qí dé yǒu yú rán chǒu lǔ zhī xìng wèi yǒu suǒ gǎn
陛下虽齐德有虞，然丑虏之性，未有所感。
yīn nán qiú chén bì nán xìn yě
因难求臣，必难信也。
bǐ bì wài pò nèi kùn rán hòu fā cǐ shǐ ěr kě yīn qí qióng xí ér qǔ zhī
彼必外迫内困，然后发此使耳，可因其穷，袭而取之。
fu yī rì zòng dí shù shì zhī huàn bù kě bù chá yě
夫一日纵敌，数世之患，不可不察也。
bèi jūn bài tuì wú lǐ jìng zhuǎn fèi dì yù xìng zhòng fá zhī yè yǐ wéi bǐ xīn dé zhì shàng xià qí xīn ér zǔ dài jiāng hú bì nán cāng cù
”备军败退，吴礼敬转废，帝欲兴众伐之，晔以为“彼新得志，上下齐心，而阻带江湖，必难仓卒。
dì bù tīng
”帝不听。
wǔ nián xìng guǎng líng sì kǒu mìng jīng yáng zhōu zhū jūn bìng jìn
五年，幸广陵泗口，命荆、扬州诸军并进。
huì qún chén wèn quán dāng zì lái bù
会群臣，问：“权当自来不？
xián yuē bì xià qīn zhēng quán kǒng bù bì jǔ guó ér yīng
”咸曰：“陛下亲征，权恐怖，必举国而应。
yòu bù gǎn yǐ dà zhòng wěi zhī chén xià bì zì jiāng ér lái
又不敢以大众委之臣下，必自将而来。
yè yuē bǐ wèi bì xià yù yǐ wàn shèng zhī zhòng qiān jǐ ér chāo yuè jiāng hú zhě zài wū bié jiāng bì lè bīng dài shì wèi yǒu jìn tuì yě
”晔曰：“彼谓陛下欲以万乘之重牵己，而超越江湖者在于别将，必勒兵待事，未有进退也。
dà jià tíng zhù jī rì quán guǒ bù zhì dì nǎi xuán shī
”大驾停住积日，权果不至，帝乃旋师。
yún qīng cè zhī shì yě
云：“卿策之是也。
dāng niàn wèi wú miè èr zéi bù kě dàn zhī qí qíng ér yǐ
当念为吾灭二贼，不可但知其情而已。
míng dì jí wèi jìn jué dōng tíng hòu yì sān bǎi hù
明帝即位，进爵东亭侯，邑三百户。
zhào yuē zūn yán zǔ kǎo suǒ yǐ chóng xiào biǎo xíng yě
诏曰：“尊严祖考，所以崇孝表行也；
zhuī běn jìng shǐ suǒ yǐ dǔ jiào liú huà yě
追本敬始，所以笃教流化也。
shì yǐ chéng tāng wén wǔ shí zào shāng zhōu shī shū zhī yì zhuī zūn jì qì gē sòng yǒu sōng jiāng yuán zhī shì míng shèng dé zhī yuán liú shòu mìng suǒ yóu xìng yě
是以成汤、文、武，实造商、周，诗、书之义，追尊稷、契，歌颂有娀、姜嫄之事，明盛德之源流，受命所由兴也。
zì wǒ wèi shì zhī chéng tiān xù jì fā jì wū gāo huáng tài huáng dì ér gōng lóng yú wǔ huáng wén huáng dì
自我魏室之承天序，既发迹于高皇、太皇帝，而功隆于武皇、文皇帝。
zhì yú gāo huáng zhī fù chǔ shì jūn qián xiū dé ràng xíng dòng shén míng sī nǎi qián kūn suǒ fú xiǎng guāng líng suǒ cóng lái yě
至于高皇之父处士君，潜修德让，行动神明，斯乃乾坤所福飨，光灵所从来也。
ér jīng shén yōu yuǎn hào chēng wǎng jì fēi suǒ wèi chóng xiào zhòng běn yě
而精神幽远，号称罔记，非所谓崇孝重本也。
qí lìng gōng qīng yǐ xià huì yì hào shì
其令公卿已下，会议号谥。
yè yì yuē shèng dì xiào sūn zhī yù bāo chóng xiān zǔ chéng wú liàng yǐ
”晔议曰：“圣帝孝孙之欲褒崇先祖，诚无量已。
rán qīn shū zhī shù yuǎn jìn zhī jiàng gài yǒu lǐ jì suǒ yǐ gē duàn sī qíng kè chéng gōng fǎ wèi wàn shì shì yě
然亲疏之数，远近之降，盖有礼纪，所以割断私情，克成公法，为万世式也。
zhōu wáng suǒ yǐ shàng zǔ hòu jì zhě yǐ qí zuǒ táng yǒu gōng míng zài sì diǎn gù yě
周王所以上祖后稷者，以其佐唐有功，名在祀典故也。
zhì wū hàn shì zhī chū zhuī shì zhī yì bù guò qí fù
至于汉氏之初，追谥之义，不过其父。
shàng bǐ zhōu shì zé dà wèi fā jì zì gāo huáng shǐ
上比周室，则大魏发迹自高皇始；
xià lùn hàn shì zé zhuī shì zhī lǐ bù jí qí zǔ
下论汉氏，则追谥之礼不及其祖。
cǐ chéng wǎng dài zhī chéng fǎ dāng jīn zhī míng yì yě
此诚往代之成法，当今之明义也。
bì xià xiào sī zhōng fā chéng wú yǐ yǐ rán jūn jǔ bì shū suǒ yǐ shèn wū lǐ zhì yě
陛下孝思中发，诚无已已，然君举必书，所以慎于礼制也。
yǐ wéi zhuī zūn zhī yì yi qí gāo huáng ér yǐ
以为追尊之义，宜齐高皇而已。
shàng shū wèi zhēn yǔ yè yì tóng shì suì shī xíng
”尚书卫臻与晔议同，事遂施行。
liáo dōng tài shǒu gōng sūn yuān duó shū fù wèi shàn zì lì qiǎn shǐ biǎo zhuàng
辽东太守公孙渊夺叔父位，擅自立，遣使表状。
yè yǐ wéi gōng sūn shì hàn shí suǒ yòng suì shì guān xiāng chéng shuǐ zé yóu hǎi lù zé zǔ shān gù hú yí jué yuǎn nán zhì ér shì quán rì jiǔ
晔以为公孙氏汉时所用，遂世官相承，水则由海，陆则阻山，故胡夷绝远难制，而世权日久。
jīn ruò bù zhū hòu bì shēng huàn
今若不诛，后必生患。
ruò huái èr zǔ bīng rán hòu zhì zhū wū shì wéi nán
若怀贰阻兵，然后致诛，于事为难。
bù rú yīn qí xīn lì yǒu dǎng yǒu chóu xiān qí bù yì yǐ bīng lín zhī kāi shè shǎng mù kě bù láo shī ér dìng yě
不如因其新立，有党有仇，先其不意，以兵临之，开设赏募，可不劳师而定也。
hòu yuān jìng fǎn
后渊竟反。
yè zài cháo lüè bù jiāo jiē shí rén
晔在朝，略不交接时人。
huò wèn qí gù yè dá yuē wèi shì jí zuò shàng xīn zhì zhě zhī mìng sú huò wèi xián
或问其故，晔答曰：“魏室即阼尚新，智者知命，俗或未咸。
pū zài hàn wèi zhī yè wū wèi bèi fù xīn guǎ ǒu shǎo tú wū yi wèi shī yě
仆在汉为支叶，于魏备腹心，寡偶少徒，于宜未失也。
tài hé liù nián yǐ jí bài tài zhōng dài fū
”太和六年，以疾拜太中大夫。
yǒu jiàn wèi dà hóng lú zài wèi èr nián xùn wèi fù wèi tài zhōng dài fū hōng
有间，为大鸿胪，在位二年逊位，复为太中大夫，薨。
shì yuē jǐng hóu
谥曰景侯。
zi yǔ sì
子宇嗣。
shǎo zǐ táo yì gāo cái ér báo xíng guān zhì píng yuán tài shǒu
少子陶，亦高才而薄行，官至平原太守。
jiǎng jì zì zi tōng chǔ guó píng ā rén yě
蒋济字子通，楚国平阿人也。
shì jùn jì lì zhōu bié jià
仕郡计吏、州别驾。
jiàn ān shí sān nián sūn quán lǜ zhòng wéi hé féi
建安十三年，孙权率众围合肥。
shí dà jūn zhēng jīng zhōu yù jí yì wéi qiǎn jiàng jūn zhāng xǐ dān jiāng qiān jì guò lǐng rǔ nán bīng yǐ jiě wéi pō fù jí yì
时大军征荆州，遇疾疫，唯遣将军张喜单将千骑，过领汝南兵以解围，颇复疾疫。
jì nǎi mì bái cì shǐ wěi de xǐ shū yún bù qí sì wàn yǐ dào yú lóu qiǎn zhǔ bù yíng xǐ
济乃密白刺史伪得喜书，云步骑四万已到雩娄，遣主簿迎喜。
sān bù shǐ jī shū yǔ chéng zhōng shǒu jiāng yī bù de rù chéng èr bù wèi zéi suǒ de
三部使赍书语城中守将，一部得入城，二部为贼所得。
quán xìn zhī jù shāo wéi zǒu chéng yòng de quán
权信之，遽烧围走，城用得全。
míng nián shǐ wū qiáo tài zǔ wèn jì yuē xī gū yǔ yuán běn chū duì guān dù xǐ yàn bái mǎ mín mín bù dé zǒu zéi yì bù gǎn chāo
明年使于谯，太祖问济曰：“昔孤与袁本初对官渡，徙燕、白马民，民不得走，贼亦不敢钞。
jīn yù xǐ huái nán mín hé rú
今欲徙淮南民，何如？
jì duì yuē shì shí bīng ruò zéi qiáng bù xǐ bì shī zhī
”济对曰：“是时兵弱贼强，不徙必失之。
zì pò yuán shào běi bá liǔ chéng nán xiàng jiāng hàn jīng zhōu jiāo bì wēi zhèn tiān xià mín wú tā zhì
自破袁绍，北拔柳城，南向江、汉，荆州交臂，威震天下，民无他志。
rán bǎi xìng huái tǔ shí bù lè xǐ jù bì bù ān
然百姓怀土，实不乐徙，惧必不安。
tài zǔ bù cóng ér jiāng huái jiān shí yú wàn zhòng jiē jīng zǒu wú
”太祖不从，而江、淮间十馀万众，皆惊走吴。
hòu jì shǐ yì qiū tài zǔ yíng jiàn dà xiào yuē běn dàn yù shǐ bì zéi nǎi gèng qū jǐn zhī
后济使诣邺，太祖迎见大笑曰：“本但欲使避贼，乃更驱尽之。
bài jì dān yáng tài shǒu
”拜济丹阳太守。
dà jūn nán zhēng hái yǐ wēn huī wèi yáng zhōu cì shǐ jì wéi bié jià
大军南征还，以温恢为扬州刺史，济为别驾。
lìng yuē jì zǐ wéi chén wú yi yǒu jūn
令曰：“季子为臣，吴宜有君。
jīn jūn hái zhōu wú wú yōu yǐ
今君还州，吾无忧矣。
mín yǒu wū gào jì wèi móu pàn zhǔ lǜ zhě tài zǔ wén zhī zhǐ qián lìng yǔ zuǒ jiāng jūn yú jìn pèi xiāng fēng rén děng yuē jiǎng jǐ níng yǒu cǐ shì
”民有诬告济为谋叛主率者，太祖闻之，指前令与左将军于禁、沛相封仁等曰：“蒋济宁有此事！
yǒu cǐ shì wú wèi bù zhī rén yě
有此事，吾为不知人也。
cǐ bì yú mín lè luàn wàng yǐn zhī ěr
此必愚民乐乱，妄引之耳。
cù lǐ chū zhī
”促理出之。
pì wèi chéng xiàng zhǔ bù xī cáo shǔ
辟为丞相主簿西曹属。
lìng yuē shùn jǔ gāo yáo bù rén zhě yuǎn
令曰：“舜举皋陶，不仁者远；
zāng pǐ dé zhōng wàng yú xián shǔ yǐ
臧否得中，望于贤属矣。
guān yǔ wéi fán xiāng yáng
”关羽围樊、襄阳。
tài zǔ yǐ hàn dì zài xǔ jìn zéi yù xǐ dōu
太祖以汉帝在许，近贼，欲徙都。
sī mǎ xuān wáng jí jì shuō tài zǔ yuē yú jìn děng wéi shuǐ suǒ méi fēi zhàn gōng zhī shī wū guó jiā dà jì wèi zú yǒu sǔn
司马宣王及济说太祖曰：“于禁等为水所没，非战攻之失，于国家大计未足有损。
liú bèi sūn quán wài qīn nèi shū guān yǔ dé zhì quán bì bù yuàn yě
刘备、孙权，外亲内疏，关羽得志，权必不愿也。
kě qiǎn rén quàn niè qí hòu xǔ gē jiāng nán yǐ fēng quán zé fán wéi zì jiě
可遣人劝蹑其后，许割江南以封权，则樊围自解。
tài zǔ rú qí yán
”太祖如其言。
quán wén zhī jí yǐn bīng xi xí gōng ān jiāng líng
权闻之，即引兵西袭公安、江陵。
yǔ suì jiàn qín
羽遂见禽。
wén dì jí wáng wèi zhuǎn wéi xiàng guó zhǎng shǐ
文帝即王位，转为相国长史。
jí jiàn zuò chū wèi dōng zhōng láng jiàng
及践阼，出为东中郎将。
jì qǐng liú zhào yuē gāo zǔ gē yuē ān dé měng shì shǒu sì fāng
济请留，诏曰：“高祖歌曰‘安得猛士守四方’！
tiān xià wèi níng yào xū liáng chén yǐ zhèn biān jìng
天下未宁，要须良臣以镇边境。
rú qí wú shì nǎi hái míng yù wèi wèi hòu yě
如其无事，乃还鸣玉，未为后也。
jì shàng wàn jī lùn dì shàn zhī
”济上万机论，帝善之。
rù wèi sàn qí cháng shì
入为散骑常侍。
shí yǒu zhào zhào zhēng nán jiāng jūn xià hóu shàng yuē qīng fù xīn zhòng jiāng tè dāng rèn shǐ
时有诏，诏征南将军夏侯尚曰：“卿腹心重将，特当任使。
ēn shī zú sǐ huì ài kě huái
恩施足死，惠爱可怀。
zuò wēi zuò fú shā rén huó rén
作威作福，杀人活人。
shàng yǐ shì jì
”尚以示济。
jì jì zhì dì wèn yuē
济既至，帝问曰；
qīng suǒ wén jiàn tiān xià fēng jiào hé rú
“卿所闻见天下风教何如？
jì duì yuē wèi yǒu tā shàn dàn jiàn wáng guó zhī yǔ ěr
“济对曰：“未有他善，但见亡国之语耳。
dì fèn rán zuò sè ér wèn qí gù jì jù yǐ dá yīn yuē fu zuò wēi zuò fú shū zhī míng jiè
”帝忿然作色而问其故，济具以答，因曰：“夫‘作威作福’，书之明诫。
tiān zǐ wú xì yán gǔ rén suǒ shèn
‘天子无戏言’，古人所慎。
wéi bì xià chá zhī
惟陛下察之！
wū shì dì yì jiě qiǎn zhuī qǔ qián zhào
”于是帝意解，遣追取前诏。
huáng chū sān nián yǔ dà sī mǎ cáo rén zhēng wú jì bié xí xiàn xī
黄初三年，与大司马曹仁征吴，济别袭羡谿。
rén yù gōng rú xū zhōu zhōng jì yuē zéi jù xi àn liè chuán shàng liú ér bīng rù zhōu zhōng shì wèi zì nèi dì yù wēi wáng zhī dào yě
仁欲攻濡须洲中，济曰：“贼据西岸，列船上流，而兵入洲中，是为自内地狱，危亡之道也。
rén bù cóng guǒ bài
”仁不从，果败。
rén hōng fù yǐ jì wèi dōng zhōng láng jiàng dài lǐng qí bīng
仁薨，复以济为东中郎将，代领其兵。
zhào yuē qīng jiān zī wén wǔ zhì jié kāng kǎi cháng yǒu chāo yuè jiāng hú tūn wú huì zhī zhì gù fù shòu jiāng lǜ zhī rèn
诏曰：“卿兼资文武，志节慷慨，常有超越江湖吞吴会之志，故复授将率之任。
qǐng zhī zhēng wèi shàng shū
”顷之，征为尚书。
chē jià xìng guǎng líng jì biǎo shuǐ dào nán tōng yòu shàng sān zhōu lùn yǐ fěng dì
车驾幸广陵，济表水道难通，又上三州论以讽帝。
dì bù cóng wū shì zhàn chuán shù qiān jiē zhì bù dé xíng
帝不从，于是战船数千皆滞不得行。
yì zhě yù jiù liú bīng tún tián jì yǐ wéi dōng jìn hú běi lín huái ruò shuǐ shèng shí zéi yì wèi kòu bù kě ān zhūn
议者欲就留兵屯田，济以为东近湖，北临淮，若水盛时，贼易为寇，不可安屯。
dì cóng zhī chē jià jí fā
帝从之，车驾即发。
hái dào jīng hú shuǐ shāo jǐn jǐn liú chuán fù jì
还到精湖，水稍尽，尽留船付济。
chuán běn lì shì shù bǎi lǐ zhōng jì gèng záo de zuò sì wǔ dào cù chuán lìng jù
船本历适数百里中，济更凿地作四五道，蹴船令聚；
yù zuò tǔ tún è duàn hú shuǐ jiē yǐn hòu chuán yī shí kāi è rù huái zhōng
豫作土豚遏断湖水，皆引后船，一时开遏入淮中。
dì hái luò yáng wèi jì yuē shì bù kě bù xiǎo
帝还洛阳，谓济曰：“事不可不晓。
wú qián jué wèi fēn bàn shāo chuán yú shān yáng chí zhōng qīng wū hòu zhì zhī lüè yǔ wú jù zhì qiáo
吾前决谓分半烧船于山阳池中，卿于后致之，略与吾俱至谯。
yòu měi de suǒ chén shí rù wú yì
又每得所陈，实入吾意。
zì jīn tǎo zéi jì huà shàn sī lùn zhī
自今讨贼计画，善思论之。
míng dì jí wèi cì jué guān nèi hóu
明帝即位，赐爵关内侯。
dà sī mǎ cáo xiū shuài jūn xiàng huàn jì biǎo yǐ wéi shēn rù lǔ de yǔ quán jīng bīng duì ér zhū rán děng zài shàng liú chéng xiū hòu chén wèi jiàn qí lì yě
大司马曹休帅军向皖，济表以为“深入虏地，与权精兵对，而朱然等在上流，乘休后，臣未见其利也。
jūn zhì huàn wú chū bīng ān lù jì yòu shàng shū yuē jīn zéi shì xíng wū xi bì yù bìng bīng tú dōng yi jí zhào zhū jūn wǎng jiù zhī
”军至皖，吴出兵安陆，济又上疏曰：“今贼示形于西，必欲并兵图东，宜急诏诸军往救之。
huì xiū jūn yǐ bài jǐn qì qì zhàng zī zhòng tuì huán
”会休军已败，尽弃器仗辎重退还。
wú yù sāi jiā shí yù jiù bīng zhì shì yǐ guān jūn dé bù méi
吴欲塞夹石，遇救兵至，是以官军得不没。
qiān wèi zhōng hù jūn
迁为中护军。
shí zhōng shū jiān lìng hào wèi zhuān rèn jì shàng shū yuē dà chén tài zhòng zhě guó wēi zuǒ yòu tài qīn zhě shēn bì gǔ zhī zhì jiè yě
时中书监、令号为专任，济上疏曰：“大臣太重者国危，左右太亲者身蔽，古之至戒也。
wǎng zhě dà chén bǐng shì wài nèi shān dòng
往者大臣秉事，外内扇动。
bì xià zhuó rán zì lǎn wàn jī mò bù zhī sù
陛下卓然自览万机，莫不祗肃。
fu dà chén fēi bù zhōng yě rán wēi quán zài xià zé zhòng xīn màn shàng shì zhī cháng yě
夫大臣非不忠也，然威权在下，则众心慢上，势之常也。
bì xià jì yǐ chá zhī wū dà chén yuàn wú wàng wū zuǒ yòu
陛下既已察之于大臣，愿无忘于左右。
zuǒ yòu zhōng zhèng yuǎn lǜ wèi bì xián wū dà chén zhì wū biàn pì qǔ hé huò néng gōng zhī
左右忠正远虑，未必贤于大臣，至于便辟取合，或能工之。
jīn wài suǒ yán zhé yún zhōng shū suī shǐ gōng shèn bù gǎn wài jiāo dàn yǒu cǐ míng yóu huò shì sú
今外所言，辄云中书，虽使恭慎不敢外交，但有此名，犹惑世俗。
kuàng shí wò shì yào rì zài mù qián tǎng yīn pí juàn zhī jiān yǒu suǒ gē zhì zhòng chén jiàn qí néng tuī yí wū shì jí yì yīn shí ér xiàng zhī
况实握事要，日在目前，傥因疲倦之间有所割制，众臣见其能推移于事，即亦因时而向之。
yī yǒu cǐ duān yīn dāng nèi shè zì wán yǐ cǐ zhòng yǔ sī zhāo suǒ jiāo wèi zhī nèi yuán
一有此端，因当内设自完，以此众语，私招所交，为之内援。
ruò cǐ zāng pǐ huǐ yù bì yǒu suǒ xìng gōng fù shǎng fá bì yǒu suǒ yì
若此，臧否毁誉，必有所兴，功负赏罚，必有所易；
zhí dào ér shàng zhě huò yōng qǔ fù zuǒ yòu zhě fǎn dá
直道而上者或壅，曲附左右者反达。
yīn wēi ér rù yuán xíng ér chū yì suǒ xiá xìn bù fù cāi jué
因微而入，缘形而出，意所狎信，不复猜觉。
cǐ yi shèng zhì suǒ dāng zǎo wén wài yǐ jīng yì zé xíng jì zì xiàn
此宜圣智所当早闻，外以经意，则形际自见。
huò kǒng cháo chén wèi yán bù hé ér shòu zuǒ yòu zhī yuàn mò shì yǐ wén
或恐朝臣畏言不合而受左右之怨，莫适以闻。
chén qiè liàng bì xià qián shén mò sī gōng tīng bìng guān ruò shì yǒu wèi jǐn wū lǐ ér wù yǒu wèi zhōu wū yòng jiāng gǎi qǔ yì diào yuǎn yǔ huáng táng jiǎo gōng jìn zhāo wǔ wén zhī jī qǐ jìn xí ér yǐ zāi
臣窃亮陛下潜神默思，公听并观，若事有未尽于理而物有未周于用，将改曲易调，远与黄、唐角功，近昭武、文之迹，岂近习而已哉！
rán rén jūn yóu bù kě xī tiān xià shì yǐ shì jǐ míng dāng yǒu suǒ fù
然人君犹不可悉天下事以适己明，当有所付。
sān guān rèn yī chén fēi zhōu gōng dàn zhī zhōng yòu fēi guǎn yí wú zhī gōng zé yǒu nòng jī bài guān zhī bì
三官任一臣，非周公旦之忠，又非管夷吾之公，则有弄机败官之弊。
dāng jīn zhù shí zhī shì suī shǎo zhì yú xíng chēng yī zhōu zhì xiào yī guān zhōng xìn jié mìng gè fèng qí zhí kě bìng qū cè bù shǐ shèng míng zhī cháo yǒu zhuān lì zhī míng yě
当今柱石之士虽少，至于行称一州，智效一官，忠信竭命，各奉其职，可并驱策，不使圣明之朝有专吏之名也。
zhào yuē fu gǔ gěng zhī chén rén zhǔ zhī suǒ zhàng yě
”诏曰：“夫骨鲠之臣，人主之所仗也。
jì cái jiān wén wǔ fú qín jìn jié měi jūn guó dà shì zhé yǒu zòu yì zhōng chéng fèn fā wú shén zhuàng zhī
济才兼文武，服勤尽节，每军国大事，辄有奏议，忠诚奋发，吾甚壮之。
jiù qiān wèi hù jūn jiāng jūn jiā sàn qí cháng shì
”就迁为护军将军，加散骑常侍
jǐng chū zhōng wài qín zhēng yì nèi wù gōng shì yuàn kuàng zhě duō ér nián gǔ jī jiǎn
景初中，外勤征役，内务宫室，怨旷者多，而年谷饥俭。
jì shàng shū yuē bì xià fāng dāng huī chóng qián xù guāng jì yí yè chéng wèi de gāo zhěn ér zhì yě
济上疏曰：“陛下方当恢崇前绪，光济遗业，诚未得高枕而治也。
jīn suī yǒu shí èr zhōu zhì yú mín shù bù guò hàn shí yī dà jùn
今虽有十二州，至于民数，不过汉时一大郡。
èr zéi wèi zhū sù bīng biān chuí qiě gēng qiě zhàn yuàn kuàng jī nián
二贼未诛，宿兵边陲，且耕且战，怨旷积年。
zōng miào gōng shì bǎi shì cǎo chuàng nóng sāng zhě shǎo yī shí zhě duō jīn qí suǒ jí wéi dāng xī hào bǎi xìng bù zhì shén bì
宗庙宫室，百事草创，农桑者少，衣食者多，今其所急，唯当息耗百姓，不至甚弊。
bì guì zhī mín tǎng yǒu shuǐ hàn bǎi wàn zhī zhòng bù wéi guó yòng
弊攰之民，傥有水旱，百万之众，不为国用。
fán shǐ mín bì xū nóng xì bù duó qí shí
凡使民必须农隙，不夺其时。
fu yù dà xīng gōng zhī jūn xiān liào qí mín lì ér yù xiū zhī
夫欲大兴功之君，先料其民力而燠休之。
jù jiàn yǎng tāi yǐ dài yòng zhāo wáng xù bìng yǐ xuě chóu gù néng yǐ ruò yàn fú qiáng qí léi yuè miè jìn wú
句践养胎以待用，昭王恤病以雪仇，故能以弱燕服强齐，羸越灭劲吴。
jīn èr dí bù gōng bù miè bù shì jí qīn dāng shēn bù chú bǎi shì zhī zé yě
今二敌不攻不灭，不事即侵，当身不除，百世之责也。
yǐ bì xià shèng míng shén wǔ zhī lüè shě qí huǎn zhě zhuān xīn tǎo zéi chén yǐ wéi wú nán yǐ
以陛下圣明神武之略，舍其缓者，专心讨贼，臣以为无难矣。
yòu huān yú zhī dān hài yú jīng shuǎng
又欢娱之耽，害于精爽；
shén tài yòng zé jié xíng tài láo zé bì
神太用则竭，形太劳则弊。
yuàn dà jiǎn xián miào zú yǐ chōng bǎi sī nán zhě
愿大简贤妙，足以充'百斯男'者。
qí rǒng sǎn wèi chǐ qiě xī fēn chū wu zài qīng jìng zhào yuē wēi hù jūn wú fú wén sī yán yě
其冗散未齿，且悉分出，务在清静”诏曰：“微护军，吾弗闻斯言也。
qí wáng jí wèi xǐ wèi lǐng jūn jiāng jūn jìn jué chāng líng tíng hòu qiān tài wèi
齐王即位，徙为领军将军，进爵昌陵亭侯，迁太尉。
chū shì zhōng gāo táng lóng lùn jiāo sì shì yǐ wèi wèi shùn hòu tuī shùn pèi tiān
初，侍中高堂隆论郊祀事，以魏为舜后，推舜配天。
jì yǐ wéi shùn běn xìng guī qí miáo yuē tián fēi cáo zhī xiān zhù wén yǐ zhuī jié lóng
济以为舜本姓妫，其苗曰田，非曹之先，著文以追诘隆。
shì shí cáo shuǎng zhuān zhèng dīng mì shān yáng děng qīng gǎi fǎ dù
是时，曹爽专政，丁谧、邓飏等轻改法度。
huì yǒu rì shí biàn zhào qún chén wèn qí dé shī jì shàng shū yuē xī dà shùn zuǒ zhì jiè zài bǐ zhōu
会有日蚀变，诏群臣问其得失，济上疏曰：“昔大舜佐治，戒在比周；
zhōu gōng fǔ zhèng shèn yú qí péng
周公辅政，慎于其朋；
qí hóu wèn zāi yàn yīng duì yǐ bù huì
齐侯问灾，晏婴对以布惠；
lǔ jūn wèn yì zāng sūn dá yǐ huǎn yì
鲁君问异，臧孙答以缓役。
yìng tiān sāi biàn nǎi shí rén shì
应天塞变，乃实人事。
jīn èr zéi wèi miè jiàng shì bào lù yǐ shù shí nián nán nǚ yuàn kuàng bǎi xìng pín kǔ
今二贼未灭，将士暴露已数十年，男女怨旷，百姓贫苦。
fu wèi guó fǎ dù wéi mìng shì dà cái nǎi néng zhāng qí gāng wéi yǐ chuí yú hòu qǐ zhōng xià zhī lì suǒ yí gǎi yì zāi
夫为国法度，惟命世大才，乃能张其纲维以垂于后，岂中下之吏所宜改易哉？
zhōng wú yì yú zhì shì zú shāng mín wàng yi shǐ wén wǔ zhī chén gè shǒu qí zhí lǜ yǐ qīng píng zé hé qì xiáng ruì kě gǎn ér zhì yě
终无益于治，适足伤民，望宜使文武之臣各守其职，率以清平，则和气祥瑞可感而致也。
yǐ suí tài fù sī mǎ xuān wáng zhūn luò shuǐ fú qiáo zhū cáo shuǎng děng jìn fēng dōu xiāng hòu yì qī bǎi hù
”以随太傅司马宣王屯洛水浮桥，诛曹爽等，进封都乡侯，邑七百户。
jì shàng shū yuē chén tiǎn chǒng shàng sī ér shuǎng gǎn bāo cáng huò xīn cǐ chén zhī wú rèn yě
济上疏曰：“臣忝宠上司，而爽敢苞藏祸心，此臣之无任也。
tài fù fèn dú duàn zhī cè bì xià míng qí zhōng jié zuì rén fú zhū shè jì zhī fú yě
太傅奋独断之策，陛下明其忠节，罪人伏诛，社稷之福也。
fu fēng chǒng qìng shǎng bì jiā yǒu gōng
夫封宠庆赏，必加有功。
jīn lùn móu zé chén bù xiān zhī yǔ zhàn zé fēi chén suǒ lǜ ér shàng shī qí zhì xià shòu qí bì
今论谋则臣不先知，语战则非臣所率，而上失其制，下受其弊。
chén bèi zǎi sī mín suǒ jù zhān chéng kǒng mào shǎng zhī jiàn zì cǐ ér xìng tuī ràng zhī fēng yóu cǐ ér fèi
臣备宰司，民所具瞻，诚恐冒赏之渐自此而兴，推让之风由此而废。
gù cí bù xǔ
”固辞，不许。
zi xiù sì
子秀嗣。
xiù hōng zi kǎi sì
秀薨，子凯嗣。
xián xī zhōng kāi jiàn wǔ děng yǐ jì zhe xūn qián cháo gǎi fēng kǎi wéi xià cài zi
咸熙中，开建五等，以济著勋前朝，改封凯为下蔡子。
liú fàng zì zi qì zhuō jùn rén hàn guǎng yáng shùn wáng zǐ xī xiāng hóu hóng hòu yě
刘放字子弃，涿郡人，汉广阳顺王子西乡侯宏后也。
lì jùn gāng jì jǔ xiào lián
历郡纲纪，举孝廉。
zāo shì dà luàn shí yú yáng wáng sōng jù qí tǔ fàng wǎng yī zhī
遭世大乱，时渔阳王松据其土，放往依之。
tài zǔ kè jì zhōu fàng shuō sōng yuē wǎng zhě dǒng zhuó zuò nì yīng xióng bìng qǐ zǔ bīng shàn mìng rén zì fēng zhí wéi cáo gōng néng bá zhěng wēi luàn yì dài tiān zǐ fèng cí fá zuì suǒ xiàng bì kè
太祖克冀州，放说松曰：“往者董卓作逆，英雄并起，阻兵擅命，人自封殖，惟曹公能拔拯危乱，翼戴天子，奉辞伐罪，所向必克。
yǐ èr yuán zhī qiáng shǒu zé huái nán bīng xiāo zhàn zé guān dù dà bài
以二袁之强，守则淮南冰消，战则官渡大败；
chéng shèng xí juǎn jiāng qīng hé shuò wēi xíng jì hé dà shì yǐ jiàn
乘胜席卷，将清河朔，威刑既合，大势以见。
sù zhì zhě jiàn fú hòu fú zhě xiān wáng cǐ nǎi bù sì zhōng rì chí wù zhī shí yě
速至者渐福，后服者先亡，此乃不俟终日驰骛之时也。
xī qíng bù qì nán miàn zhī zūn zhàng jiàn guī hàn chéng shi fèi xīng zhī lǐ shěn qù jiù zhī fēn yě
昔黥布弃南面之尊，仗剑归汉，诚识废兴之理，审去就之分也。
jiāng jūn yi tóu shēn wěi mìng hòu zì jié nà
将军宜投身委命，厚自结纳。
sōng rán zhī
”松然之。
huì tài zǔ tǎo yuán tán wū nán pí yǐ shū zhāo sōng sōng jǔ yōng nú quán zhōu ān cì yǐ fù zhī
会太祖讨袁谭于南皮，以书招松，松举雍奴、泉州、安次以附之。
fàng wèi sōng dá tài zǔ shū qí wén shén lì
放为松答太祖书，其文甚丽。
tài zǔ jì shàn zhī yòu wén qí shuō yóu shì suì pì fàng
太祖既善之，又闻其说，由是遂辟放。
jiàn ān shí nián yǔ sōng jù zhì
建安十年，与松俱至。
tài zǔ dà yuè wèi fàng yuē xī bān biāo yī dòu róng ér yǒu hé xī zhī gōng jīn yī hé xiāng sì yě
太祖大悦，谓放曰：“昔班彪依窦融而有河西之功，今一何相似也！
nǎi yǐ fàng cān sī kōng jūn shì lì zhǔ bù jì shì chū wèi hé yáng duì yǔ zàn lìng
”乃以放参司空军事，历主簿记室，出为郃阳、祋祤、赞令。
wèi guó jì jiàn yǔ tài yuán sūn zī jù wèi mì shū láng
魏国既建，与太原孙资俱为秘书郎。
xiān shì zī yì lì xiàn lìng cān chéng xiàng jūn shì
先是，资亦历县令，参丞相军事。
wén dì jí wèi fàng zī zhuǎn wéi zuǒ yòu chéng
文帝即位，放、资转为左右丞。
shù yuè fàng xǐ wèi lìng
数月，放徙为令。
huáng chū chū gǎi mì shū wèi zhōng shū yǐ fàng wèi jiān zī wèi lìng gè jiā jǐ shì zhōng
黄初初，改秘书为中书，以放为监，资为令，各加给事中；
fàng cì jué guān nèi hóu zī wèi guān zhōng hóu suì zhǎng jī mì
放赐爵关内侯，资为关中侯，遂掌机密。
sān nián fàng jìn jué wèi shòu tíng hòu zī guān nèi hóu
三年，放进爵魏寿亭侯，资关内侯。
míng dì jí wèi yóu jiàn chǒng rèn tóng jiā sàn qí cháng shì
明帝即位，尤见宠任，同加散骑常侍；
jìn fàng jué xī xiāng hóu zī lè yáng tíng hòu
进放爵西乡侯，资乐阳亭侯。
tài hé mò wú qiǎn jiàng zhōu hè fú hǎi yì liáo dōng zhāo yòu gōng sūn yuān
太和末，吴遣将周贺浮海诣辽东，招诱公孙渊。
dì yù yāo tǎo zhī cháo yì duō yǐ wéi bù kě
帝欲邀讨之，朝议多以为不可。
wéi zī jué xíng cè guǒ dà pò zhī jìn jué zuǒ xiāng hòu
惟资决行策，果大破之，进爵左乡侯。
fàng shàn wéi shū xí sān zǔ zhào mìng yǒu suǒ zhāo yù duō fàng suǒ wéi
放善为书檄，三祖诏命有所招喻，多放所为。
qīng lóng chū sūn quán yǔ zhū gě liàng lián hé yù jù chū wèi kòu
青龙初，孙权与诸葛亮连和，欲俱出为寇。
biān hòu de quán shū fàng nǎi gǎi yì qí cí wǎng wǎng huàn qí běn wén ér fù hé zhī yǔ zhēng dōng jiāng jūn mǎn chǒng ruò yù guī huà fēng yǐ shì liàng
边候得权书，放乃改易其辞，往往换其本文而傅合之，与征东将军满宠，若欲归化，封以示亮。
liàng téng yǔ wú dà jiàng bù zhì děng zhì děng yǐ jiàn quán
亮腾与吴大将步骘等，骘等以见权。
quán jù liàng zì yí shēn zì jiě shuō
权惧亮自疑，深自解说。
shì suì jù jiā shì zhōng guāng lù dài fu
是岁，俱加侍中、光禄大夫。
jǐng chū èr nián liáo dōng píng dìng yǐ cān móu zhī gōng gè jìn jué fēng běn xiàn fàng fāng chéng hóu zī zhōng dōu hóu
景初二年，辽东平定，以参谋之功，各进爵，封本县，放方城侯，资中都侯。
qí nián dì qǐn jí yù yǐ yàn wáng yǔ wèi dà jiàng jūn jí lǐng jūn jiāng jūn xià hóu xiàn wǔ wèi jiāng jūn cáo shuǎng tún qí xiào wèi cáo zhào xiāo qí jiāng jūn qín lǎng gòng fǔ zhèng
其年，帝寝疾，欲以燕王宇为大将军，及领军将军夏侯献、武卫将军曹爽、屯骑校尉曹肇、骁骑将军秦朗共辅政。
yǔ xìng gōng liáng chén chéng gù cí
宇性恭良，陈诚固辞。
dì yǐn jiàn fàng zī rù wò nèi wèn yuē yàn wáng zhèng ěr wèi
帝引见放、资，入卧内，问曰：“燕王正尔为？
fàng zī duì yuē yàn wáng shí zì zhī bù kān dà rèn gù ěr
”放、资对曰：“燕王实自知不堪大任故耳。
dì yuē cáo shuǎng kě dài yǔ bù
”帝曰：“曹爽可代宇不？
fàng zī yīn zàn chéng zhī
“放、资因赞成之。
yòu shēn chén yi sù zhào tài wèi sī mǎ xuān wáng yǐ gāng wéi huáng shì
又深陈宜速召太尉司马宣王，以纲维皇室。
dì nà qí yán jí yǐ huáng zhǐ shòu fàng zuò zhào
帝纳其言，即以黄纸授放作诏。
fàng zī jì chū dì yì fù biàn zhào zhǐ xuān wáng wù shǐ lái
放、资既出，帝意复变，诏止宣王勿使来。
xún gèng jiàn fàng zī yuē wǒ zì zhào tài wèi ér cáo zhào děng fǎn shǐ wú zhǐ zhī jǐ bài wú shì
寻更见放、资曰：“我自召太尉，而曹肇等反使吾止之，几败吾事！
mìng gèng wéi zhào dì dú zhào shuǎng yǔ fàng zī jù shòu zhào mìng suì miǎn yǔ xiàn zhào lǎng guān
”命更为诏，帝独召爽与放、资俱受诏命，遂免宇、献、肇、朗官。
tài wèi yì zhì dēng chuáng shòu zhào rán hòu dì bēng
太尉亦至，登床受诏，然后帝崩。
qí wáng jí wèi yǐ fàng zī jué dìng dà móu zēng yì sān bǎi fàng bìng qián qiān yī bǎi zī qiān hù
齐王即位，以放、资决定大谋，增邑三百，放并前千一百，资千户；
fēng ài zǐ yī rén tíng hòu cì zǐ qí dū wèi yú zi jiē láng zhōng
封爱子一人亭侯，次子骑都尉，馀子皆郎中。
zhèng shǐ yuán nián gèng jiā fàng zuǒ guāng lù dài fu zī yòu guāng lù dài fu jīn yìn zǐ shòu yí tóng sān sī
正始元年，更加放左光禄大夫，资右光禄大夫，金印紫绶，仪同三司。
liù nián fàng zhuǎn piào qí zī wèi jiāng jūn lǐng jiān lìng rú gù
六年，放转骠骑，资卫将军，领监、令如故。
qī nián fù fēng zǐ yī rén tíng hòu gè nián lǎo xùn wèi yǐ liè hóu cháo shuò wàng wèi tè jìn
七年，复封子一人亭侯，各年老逊位，以列侯朝朔望，位特进。
cáo shuǎng zhū hòu fù yǐ zī wèi shì zhōng lǐng zhōng shū lìng
曹爽诛后，复以资为侍中，领中书令。
jiā píng èr nián fàng hōng shì yuē jìng hóu
嘉平二年，放薨，谥曰敬侯。
zi zhèng sì
子正嗣。
zī fù xùn wèi guī dì jiù bài piào qí jiāng jūn zhuǎn shì zhōng tè jìn rú gù
资复逊位归第，就拜骠骑将军，转侍中，特进如故。
sān nián hōng shì yuē zhēn hóu
三年薨，谥曰贞侯。
zi hóng sì
子宏嗣。
fàng cái jì yōu zī ér zì xiū bù rú yě
放才计优资，而自修不如也。
fàng zī jì shàn chéng shùn zhǔ shàng yòu wèi cháng xiǎn yán dé shī yì xīn pí ér zhù wáng sī yǐ shì huò jī wū shì
放、资既善承顺主上，又未尝显言得失，抑辛毗而助王思，以是获讥于世。
rán shí yīn qún chén jiàn zhèng fú zàn qí yì bìng shí mì chén sǔn yì bù zhuān dǎo yú yán yún
然时因群臣谏诤，扶赞其义，并时密陈损益，不专导谀言云。
jí xián xī zhōng kāi jiàn wǔ děng yǐ fàng zī zhe xūn qián cháo gǎi fēng zhèng fāng chéng zi hóng lí shí zi
及咸熙中，开建五等，以放、资著勋前朝，改封正方城子，宏离石子。
píng yuē chéng yù guō jiā dǒng zhāo liú yè jiǎng jì cái cè móu lüè shì zhī qí shì suī qīng zhì dé yè shū wū xún yōu ér chóu huà suǒ liào shì qí lún yě
评曰：程昱、郭嘉、董昭、刘晔、蒋济才策谋略，世之奇士，虽清治德业，殊于荀攸，而筹画所料，是其伦也。
liú fàng wén hàn sūn zī qín shèn bìng guǎn hóu shé quán wén dāng shí yǎ liàng fēi tǐ shì gù jī yú zhī shēng měi guò qí shí yǐ
刘放文翰，孙资勤慎，并管喉舌，权闻当时，雅亮非体，是故讥谀之声，每过其实矣。