hán jì zì gōng zhì nán yáng dǔ yáng rén yě
韩暨字公至,南阳堵阳人也。
tóng xiàn háo yòu chén mào zèn jì fù xiōng jī zhì dà bì
同县豪右陈茂,谮暨父兄,畿至大辟。
jì yáng bù yǐ wéi yán yōng lìn jī zī yīn jié sǐ shì suì zhuī hū xún qín mào yǐ shǒu jì fù mù yóu shì xiǎn míng
暨阳不以为言,庸赁积资,阴结死士,遂追呼寻禽茂,以首祭父墓,由是显名。
jǔ xiào lián sī kōng pì jiē bù jiù
举孝廉,司空辟,皆不就。
nǎi biàn míng xìng yǐn jū bì luàn lǔ yáng shān zhōng
乃变名姓,隐居避乱鲁阳山中。
shān mín hé dǎng yù xíng kòu lüě
山民合党,欲行寇掠。
jì sàn jiā cái yǐ gōng niú jiǔ qǐng qí qú shuài wèi chén ān wēi
暨散家财以供牛酒,请其渠帅,为陈安危。
shān mín huà zhī zhōng bù wéi hài
山民化之,终不为害。
bì yuán shù mìng zhào xǐ jū shān dōu zhī shān
避袁术命召,徙居山都之山。
jīng zhōu mù liú biǎo lǐ pì suì dùn táo nán jū chán líng jiè suǒ zài jiàn jìng ài ér biǎo shēn hèn zhī
荆州牧刘表礼辟,遂遁逃,南居孱陵界,所在见敬爱,而表深恨之。
jì jù yìng mìng chú yí chéng zhǎng
暨惧,应命,除宜城长。
tài zǔ píng jīng zhōu pì wèi chéng xiàng shì cáo shǔ
太祖平荆州,辟为丞相士曹属。
hòu xuǎn lè líng tài shǒu xǐ jiān yě yè zhě
后选乐陵太守,徙监冶谒者。
jiù shí yě zuò mǎ pái měi yī shú shí yòng mǎ bǎi pǐ
旧时冶作马排,每一熟石用马百匹;
gèng zuò rén pái yòu fèi gōng lì
更作人排,又费功力;
jì nǎi yīn cháng liú wèi shuǐ pái jì qí lì yì sān bèi wū qián
暨乃因长流为水排,计其利益,三倍于前。
zài zhí qī nián qì yòng chōng shí
在职七年,器用充实。
zhì shū bāo tàn jiù jiā sī jīn dū wèi bān yà jiǔ qīng
制书褒叹,就加司金都尉,班亚九卿。
wén dì jiàn zuò fēng yí chéng tíng hòu
文帝践阼,封宜城亭侯。
huáng chū qī nián qiān tài cháng jìn fēng nán xiāng tíng hòu yì èr bǎi hù
黄初七年,迁太常,进封南乡亭侯,邑二百户。
shí xīn dōu luò yáng zhì dù wèi bèi ér zōng miào zhǔ shí jiē zài yè dōu
时新都洛阳,制度未备,而宗庙主祏皆在邺都。
jì zòu qǐng yíng qiū sì miào shén zhǔ jiàn lì luò yáng miào sì shí zhēng cháng qīn fèng zī chéng
暨奏请迎邺四庙神主,建立洛阳庙,四时蒸尝,亲奉粢盛。
chóng míng zhèng lǐ fèi qù yín sì duō suǒ kuāng zhèng
崇明正礼,废去淫祀,多所匡正。
zài guān bā nián yǐ jí xùn wèi
在官八年,以疾逊位。
jǐng chū èr nián chūn zhào yuē tài zhōng dài fū hán jì zǎo shēn yù dé zhì jié gāo jié nián yú bā shí shǒu dào mí gù kě wèi chún dǔ lǎo ér yì shào zhě yě
景初二年春,诏曰:“太中大夫韩暨,澡身浴德,志节高絜,年逾八十,守道弥固,可谓纯笃,老而益劭者也。
qí yǐ jì wèi sī tú
其以暨为司徒。
xià sì yuè hōng yí lìng liǎn yǐ shí fú zàng wèi tǔ cáng
”夏四月薨,遗令敛以时服,葬为土藏。
shì yuē gōng hóu
谥曰恭侯。
zi zhào sì
子肇嗣。
zhào hōng zi bāng sì
肇薨,子邦嗣。
cuī lín zì dé rú qīng hé dōng wǔ chéng rén yě
崔林字德儒,清河东武城人也。
shǎo shí wǎn chéng zōng zú mò zhī wéi cóng xiōng yǎn yì zhī
少时晚成,宗族莫知,惟从兄琰异之。
tài zǔ dìng jì zhōu zhào chú wū zhǎng pín wú chē mǎ dān bù zhī guān
太祖定冀州,召除邬长,贫无车马,单步之官。
tài zǔ zhēng hú guān wèn zhǎng lì dé zhèng zuì zhě bīng zhōu cì shǐ zhāng zhì yǐ lín duì wū shì zhuó wèi jì zhōu zhǔ bù xǐ shǔ bié jià chéng xiàng yuàn shǔ
太祖征壶关,问长吏德政最者,并州刺史张陟以林对,于是擢为冀州主簿,徙署别驾、丞相掾属。
wèi guó jì jiàn shāo qiān yù shǐ zhōng chéng
魏国既建,稍迁御史中丞。
wén dì jiàn zuò bài shàng shū chū wèi yōu zhōu cì shǐ
文帝践阼,拜尚书,出为幽州刺史。
běi zhōng láng jiàng wú zhì tǒng hé běi jūn shì zhuō jùn tài shǒu wáng xióng wèi lín bié jià yuē wú zhōng láng jiàng shàng suǒ qīn zhòng guó zhī guì chén yě
北中郎将吴质统河北军事,涿郡太守王雄谓林别驾曰:“吴中郎将,上所亲重,国之贵臣也。
zhàng jié tǒng shì zhōu jùn mò bù fèng jiān zhì jìng ér cuī shǐ jūn chū bù yǔ xiāng wén
仗节统事,州郡莫不奉笺致敬,而崔使君初不与相闻。
ruò yǐ biān sài bù xiū zhǎn qīng shǐ jūn níng néng hù qīng yá
若以边塞不修斩卿,使君宁能护卿邪?
bié jià jù yǐ bái lín lín yuē cì shǐ shì qù cǐ zhōu rú tuō xǐ níng dāng xiāng lèi yá
”别驾具以白林,林曰:“刺史视去此州如脱屣,宁当相累邪?
cǐ zhōu yǔ hú lǔ jiē yi zhèn zhī yǐ jìng rǎo zhī zé dòng qí nì xīn tè wèi guó jiā shēng běi gù yōu yǐ cǐ wéi jì
此州与胡虏接,宜镇之以静,扰之则动其逆心,特为国家生北顾忧,以此为寄。
zài guān yī qī kòu qiè qǐn xī
”在官一期,寇窃寝息;
yóu yǐ bù shì shàng sī zuǒ qiān hé jiān tài shǒu qīng lùn duō wèi lín yuàn yě
犹以不事上司,左迁河间太守,清论多为林怨也。
qiān dà hóng lú
迁大鸿胪。
qiū cí wáng qiǎn shì zǐ lái cháo cháo tíng jiā qí yuǎn zhì bāo shǎng qí wáng shén hòu
龟兹王遣侍子来朝,朝廷嘉其远至,褒赏其王甚厚。
yú guó gè qiǎn zǐ lái cháo jiàn shǐ lián shǔ lín kǒng suǒ qiǎn huò fēi zhēn de quán qǔ shū shǔ jiǎ hú yīn tōng shǐ mìng lì de yìn shòu ér dào lù hù sòng suǒ sǔn zī duō
馀国各遣子来朝,间使连属,林恐所遣或非真的,权取疏属贾胡,因通使命,利得印绶,而道路护送,所损滋多。
láo suǒ yǎng zhī mín zī wú yì zhī shì wèi yí dí suǒ xiào cǐ nǎng shí zhī suǒ huàn yě
劳所养之民,资无益之事,为夷狄所笑,此曩时之所患也。
nǎi yí shū dūn huáng yù zhǐ bìng lù qián shì dài yù zhū guó fēng yuē gù shì shǐ yǒu héng cháng
乃移书敦煌喻指,并录前世待遇诸国丰约故事,使有恒常。
míng dì jí wèi cì jué guān nèi hóu zhuǎn guāng lù xūn sī lì xiào wèi
明帝即位,赐爵关内侯,转光禄勋、司隶校尉。
shǔ jùn jiē ba fēi fǎ chú guò yuán lì
属郡皆罢非法除过员吏。
lín wéi zhèng tuī chéng jiǎn cún dà tǐ shì yǐ qù hòu měi zhé jiàn sī
林为政推诚,简存大体,是以去后每辄见思。
sàn qí cháng shì liú shào zuò kǎo kè lùn zhì xià bǎi liáo
散骑常侍刘劭作考课论,制下百僚。
lín yì yuē àn zhōu guān kǎo kè qí wén bèi yǐ zì kāng wáng yǐ xià suì yǐ ling chi cǐ jí kǎo kè zhī fǎ cún hū qí rén yě
林议曰:“案周官考课,其文备矣,自康王以下,遂以陵迟,此即考课之法存乎其人也。
jí hàn zhī jì qí shī qǐ zài hu zuǒ lì zhī zhí bù mì zāi
及汉之季,其失岂在乎佐吏之职不密哉?
fāng jīn jūn lǚ huò wěi huò zú bèi zhī yǐ kē tiáo shēn zhī yǐ nèi wài zēng jiǎn wú cháng gù nán yī yǐ
方今军旅,或猥或卒,备之以科条,申之以内外,增减无常,固难一矣。
qiě wàn mù bù zhāng jǔ qí gāng zhòng máo bù zhěng zhèn qí lǐng
且万目不张举其纲,众毛不整振其领。
gāo yáo shì yú yī yǐn chén yīn bù rén zhě yuǎn
皋陶仕虞,伊尹臣殷,不仁者远。
wǔ dì sān wáng wèi bì rú yī ér gè yǐ zhì luàn
五帝三王未必如一,而各以治乱。
yì yuē yì jiǎn ér tiān xià zhī lǐ de yǐ
易曰:'易简,而天下之理得矣。
tài zǔ suí yí shè pì yǐ yí lái jīn bù huàn bù fǎ gǔ yě
'太祖随宜设辟,以遗来今,不患不法古也。
yǐ wéi jīn zhī zhì dù bù wéi shū kuò wéi zài shǒu yī wù shī ér yǐ
以为今之制度,不为疏阔,惟在守一勿失而已。
ruò cháo chén néng rèn zhòng shān fu zhī zhòng shì shì bǎi bì zé shú gǎn bù sù
若朝臣能任仲山甫之重,式是百辟,则孰敢不肃?
jǐng chū yuán nián sī tú sī kōng bìng quē sàn qí shì láng mèng kāng jiàn lín yuē fu zǎi xiàng zhě tiān xià zhī suǒ zhān xiào chéng yi de bǐng zhōng lǚ zhèng běn dé zhàng yì zhī shì zú wèi hǎi nèi suǒ shī biǎo zhě
景初元年,司徒、司空并缺,散骑侍郎孟康荐林曰:“夫宰相者,天下之所瞻效,诚宜得秉忠履正本德仗义之士,足为海内所师表者。
qiè jiàn sī lì xiào wèi cuī lín bǐng zì rán zhī zhèng xìng tǐ gāo yǎ zhī hóng liàng
窃见司隶校尉崔林,禀自然之正性,体高雅之弘量。
lùn qí suǒ zhǎng yǐ bǐ gǔ rén zhōng zhí bù huí zé shǐ yú zhī chóu qīng jiǎn shǒu yuē zé jì wén zhī pǐ yě
论其所长以比古人,忠直不回则史鱼之俦,清俭守约则季文之匹也。
mù shǒu zhōu jùn suǒ zài ér zhì jí wèi wài sī wàn lǐ sù qí chéng tái fǔ zhī miào qì gǔn zhí zhī liáng cái yě
牧守州郡,所在而治,及为外司,万里肃齐,诚台辅之妙器,衮职之良才也。
hòu nián suì wèi sī kōng fēng ān yáng tíng hòu yì liù bǎi hù
”后年遂为司空,封安阳亭侯,邑六百户。
sān gōng fēng liè hóu zì lín shǐ yě
三公封列侯,自林始也。
qǐng zhī yòu jìn fēng ān yáng xiāng hòu
顷之,又进封安阳乡侯。
lǔ xiāng shàng yán hàn jiù lì kǒng zǐ miào bāo chéng hóu suì shí fèng cí pì yōng xíng lǐ bì jì xiān shī wáng jiā chū gǔ chūn qiū jì sì
鲁相上言:“汉旧立孔子庙,褒成侯岁时奉祠,辟雍行礼,必祭先师,王家出谷,春秋祭祀。
jīn zōng shèng hòu fèng sì wèi yǒu mìng jì zhī lǐ yi gěi shēng láo zhǎng lì fèng sì zūn wèi guì shén
今宗圣侯奉嗣,未有命祭之礼,宜给牲牢,长吏奉祀,尊为贵神。
zhì sān fǔ yì bó shì fu zhī yǐ chūn qiū chuán yán lì zài sì diǎn zé kǒng zǐ shì yě
“制三府议,博士傅祗以春秋传言立在祀典,则孔子是也。
zōng shèng shì zú jì jué shì zhāng shèng dé ěr
宗圣适足继绝世,章盛德耳。
zhì wū xiǎn lì yán chóng míng dé zé yi rú lǔ xiāng suǒ shàng
至于显立言,崇明德,则宜如鲁相所上。
lín yì yǐ wéi zōng shèng hòu yì yǐ wáng mìng sì bù wéi wèi yǒu mìng yě
林议以为“宗圣侯亦以王命祀,不为未有命也。
zhōu wǔ wáng fēng huáng dì yáo shùn zhī hòu jí lì sān kè yǔ tāng zhī shì bù liè yú shí fù tè mìng tā guān jì yě
周武王封黄帝、尧、舜之后,及立三恪,禹、汤之世,不列于时,复特命他官祭也。
jīn zhōu gōng yǐ shàng dá wū sān huáng hū yān bù sì ér qí lǐ jīng yì cún qí yán
今周公已上,达于三皇,忽焉不祀,而其礼经亦存其言。
jīn dú sì kǒng zi zhě yǐ shì jìn gù yě
今独祀孔子者,以世近故也。
yǐ dài fū zhī hòu tè shòu wú jiāng zhī sì lǐ guò gǔ dì yì yú tāng wǔ kě wèi chóng míng bào dé yǐ wú fù zhòng sì wū fēi zú yě
以大夫之后,特受无疆之祀,礼过古帝,义逾汤、武,可谓崇明报德矣,无复重祀于非族也。
míng dì yòu fēn lín yì fēng yī zi liè hóu
明帝又分林邑,封一子列侯。
zhèng shǐ wǔ nián hōng shì yuē xiào hóu
正始五年薨,谥曰孝侯。
zi shù sì
子述嗣。
gāo róu zì wén huì chén liú yǔ rén yě
高柔字文惠,陈留圉人也。
fù jìng wèi shǔ jùn dū wèi
父靖,为蜀郡都尉。
róu liú xiāng lǐ wèi yì zhōng yuē jīn zhě yīng xióng bìng qǐ chén liú sì zhàn zhī dì yě
柔留乡里,谓邑中曰:“今者英雄并起,陈留四战之地也。
cáo jiāng jūn suī jù yǎn zhōu běn yǒu sì fāng zhī tú wèi de ān zuò shǒu yě
曹将军虽据兖州,本有四方之图,未得安坐守也。
ér zhāng fǔ jūn xiān dé zhì wū chén liú wú kǒng biàn chéng jiàn zuò yě yù yǔ zhū jūn bì zhī
而张府君先得志于陈留,吾恐变乘间作也,欲与诸君避之。
zhòng rén jiē yǐ zhāng miǎo yǔ tài zǔ shàn róu yòu nián shào bù rán qí yán
”众人皆以张邈与太祖善,柔又年少,不然其言。
róu cóng xiōng gàn yuán shào shēng yě zài hé běi hū róu róu jǔ zōng cóng zhī
柔从兄干,袁绍甥也,在河北呼柔,柔举宗从之。
huì jìng zú wū xī zhōu shí dào lù jiān sè bīng kòu zòng héng ér róu mào jiān xiǎn yì shǔ yíng sàng xīn kǔ tú dú wú suǒ bù cháng sān nián nǎi hái
会靖卒于西州,时道路艰涩,兵寇纵横,而柔冒艰险诣蜀迎丧,辛苦荼毒,无所不尝,三年乃还。
tài zǔ píng yuán shì yǐ róu wèi xiàn zhǎng
太祖平袁氏,以柔为县长。
xiàn zhōng sù wén qí míng jiān lì shù rén jiē zì yǐn qù
县中素闻其名,奸吏数人,皆自引去。
róu jiào yuē xī bǐng jí lín zhèng lì cháng yǒu fēi yóu shàng róng zhī
柔教曰:“昔邴吉临政,吏尝有非,犹尚容之。
kuàng cǐ zhū lì wū wú wèi yǒu shī hu
况此诸吏,于吾未有失乎!
qí zhào fù zhī
其召复之。
xián hái jiē zì lì xián wèi jiā lì
”咸还,皆自励,咸为佳吏。
gāo gàn jì jiàng qǐng zhī yǐ bīng zhōu pàn
高干既降,顷之以并州叛。
róu zì guī tài zǔ tài zǔ yù yīn shì zhū zhī yǐ wéi cì jiān lìng shǐ
柔自归太祖,太祖欲因事诛之,以为刺奸令史。
chǔ fǎ yǔn dàng yù wú liú zhì pì wèi chéng xiàng cāng cáo shǔ
处法允当,狱无留滞,辟为丞相仓曹属。
tài zǔ yù qiǎn zhōng yáo děng tǎo zhāng lǔ róu jiàn yǐ wéi jīn wěi qiǎn dà bīng xi yǒu hán suì mǎ chāo wèi wéi jǐ jǔ jiàng xiàng shān dòng zuò nì yi xiān zhāo jí sān fǔ sān fǔ gǒu píng hàn zhōng kě chuán xí ér dìng yě
太祖欲遣锺繇等讨张鲁,柔谏,以为今猥遣大兵,西有韩遂、马超,谓为己举,将相扇动作逆,宜先招集三辅,三辅苟平,汉中可传檄而定也。
yáo rù guān suì chāo děng guǒ fǎn
繇入关,遂、超等果反。
wèi guó chū jiàn wèi shàng shū láng
魏国初建,为尚书郎。
zhuǎn bài chéng xiàng lǐ cáo yuàn lìng yuē fu zhì dìng zhī huà yǐ lǐ wéi shǒu
转拜丞相理曹掾,令曰:“夫治定之化,以礼为首。
bō luàn zhī zhèng yǐ xíng wèi xiān
拨乱之政,以刑为先。
shì yǐ shùn liú sì xiōng zú gāo yáo zuò shì
是以舜流四凶族,皋陶作士。
hàn zǔ chú qín kē fǎ xiāo hé dìng lǜ
汉祖除秦苛法,萧何定律。
yuàn qīng shí píng dāng míng yú xiàn diǎn miǎn xù zhī zāi
掾清识平当,明于宪典,勉恤之哉!
gǔ chuī sòng jīn děng zài hé féi wáng táo
”鼓吹宋金等在合肥亡逃。
jiù fǎ jūn zhēng shì wáng kǎo jìng qí qī zǐ
旧法,军征士亡,考竟其妻子。
tài zǔ huàn yóu bù xī gèng zhòng qí xíng
太祖患犹不息,更重其刑。
jīn yǒu mǔ qī jí èr dì jiē gěi guān zhǔ zhě zòu jǐn shā zhī
金有母妻及二弟皆给官,主者奏尽杀之。
róu qǐ yuē shì zú wáng jūn chéng zài kě jí rán qiè wén qí zhōng shí yǒu huǐ zhě
柔启曰:“士卒亡军,诚在可疾,然窃闻其中时有悔者。
yú wèi nǎi yi dài qí qī zǐ yī kě shǐ zéi zhōng bù xìn èr kě shǐ yòu qí hái xīn
愚谓乃宜贷其妻子,一可使贼中不信,二可使诱其还心。
zhèng rú qián kē gù yǐ jué qí yì wàng ér wěi fù zhòng zhī róu kǒng zì jīn zài jūn zhī shì jiàn yī rén wáng táo zhū jiāng jí jǐ yì qiě xiāng suí ér zǒu bù kě fù de shā yě
正如前科,固已绝其意望,而猥复重之,柔恐自今在军之士,见一人亡逃,诛将及己,亦且相随而走,不可复得杀也。
cǐ zhòng xíng fēi suǒ yǐ zhǐ wáng nǎi suǒ yǐ yì zǒu ěr
此重刑非所以止亡,乃所以益走耳。
tài zǔ yuē shàn
”太祖曰:“善。
jí zhǐ bù shā jīn mǔ dì méng huó zhě shén zhòng
”即止不杀金母、弟,蒙活者甚众。
qiān wèi yǐng chuān tài shǒu fù huán wéi fǎ cáo yuàn
迁为颍川太守,复还为法曹掾。
shí zhì xiào shì lú hóng zhào dá děng shǐ chá qún xià róu jiàn yuē shè guān fēn zhí gè yǒu suǒ sī
时置校事卢洪、赵达等,使察群下,柔谏曰:“设官分职,各有所司。
jīn zhì xiào shì jì fēi jū shàng xìn xià zhī zhǐ
今置校事,既非居上信下之旨。
yòu dá děng shù yǐ zēng ài shàn zuò wēi fú yi jiǎn zhì zhī
又达等数以憎爱擅作威福,宜检治之。
tài zǔ yuē qīng zhī dá děng kǒng bù rú wú yě
”太祖曰:“卿知达等,恐不如吾也。
yào néng cì jǔ ér biàn zhòng shì shǐ xián rén jūn zǐ wèi zhī zé bù néng yě
要能刺举而辨众事,使贤人君子为之,则不能也。
xī shū sūn tōng yòng qún dào liáng yǒu yǐ yě
昔叔孙通用群盗,良有以也。
dá děng hòu jiān lì fā tài zǔ shā zhī yǐ xiè wū róu
”达等后奸利发,太祖杀之以谢于柔。
wén dì jiàn zuò yǐ róu wèi zhì shū shì yù shǐ cì jué guān nèi hóu zhuǎn jiā zhì shū zhí fǎ
文帝践阼,以柔为治书侍御史,赐爵关内侯,转加治书执法。
mín jiān shù yǒu fěi bàng yāo yán dì jí zhī yǒu yāo yán zhé shā ér shǎng gào zhě
民间数有诽谤妖言,帝疾之,有妖言辄杀,而赏告者。
róu shàng shū yuē jīn yāo yán zhě bì lù gào zhī zhě zhé shǎng
柔上疏曰:“今妖言者必戮,告之者辄赏。
jì shǐ guò wù wú fǎn shàn zhī lù yòu jiāng kāi xiōng jiǎo zhī qún xiāng wū wǎng zhī jiàn chéng fēi suǒ yǐ xi jiān shěng sòng jī xī zhì dào yě
既使过误无反善之路,又将开凶狡之群相诬罔之渐,诚非所以息奸省讼,缉熙治道也。
xī zhōu gōng zuò gào chēng yīn zhī zǔ zōng xián bù gù xiǎo rén zhī yuàn
昔周公作诰,称殷之祖宗,咸不顾小人之怨。
zài hàn tài zōng yì chú yāo yán fěi bàng zhī lìng
在汉太宗,亦除妖言诽谤之令。
chén yú yǐ wéi yi chú yāo bàng shǎng gào zhī fǎ yǐ lóng tiān fù yǎng wù zhī rén
臣愚以为宜除妖谤赏告之法,以隆天父养物之仁。
dì bù jí cóng ér xiāng wū gào zhě zī shén
”帝不即从,而相诬告者滋甚。
dì nǎi xià zhào gǎn yǐ fěi bàng xiāng gào zhě yǐ suǒ gào zhě zuì zuì zhī
帝乃下诏:“敢以诽谤相告者,以所告者罪罪之。
wū shì suì jué
”于是遂绝。
xiào shì liú cí děng zì huáng chū chū shù nián zhī jiān jǔ lì mín jiān zuì yǐ wàn shù róu jiē qǐng chéng xū shí
校事刘慈等,自黄初初数年之间,举吏民奸罪以万数,柔皆请惩虚实;
qí yú xiǎo xiǎo guà fǎ zhě bù guò fá jīn
其馀小小挂法者,不过罚金。
sì nián qiān wèi tíng wèi
四年,迁为廷尉。
wèi chū sān gōng wú shì yòu xī yǔ cháo zhèng
魏初,三公无事,又希与朝政。
róu shàng shū yuē tiān dì yǐ sì shí chéng gōng yuán shǒu yǐ fǔ bì xìng zhì
柔上疏曰:“天地以四时成功,元首以辅弼兴治;
chéng tāng zhàng ā héng zhī zuǒ wén wǔ píng dàn wàng zhī lì dǎi zhì hàn chū xiāo cáo zhī chóu bìng yǐ yuán xūn dài zuò xīn lǚ cǐ jiē míng wáng shèng zhǔ rèn chén wū shàng xián xiàng liáng fǔ gǔ gōng wū xià yě
成汤仗阿衡之佐,文、武凭旦、望之力,逮至汉初,萧、曹之俦并以元勋代作心膂,此皆明王圣主任臣于上,贤相良辅股肱于下也。
jīn gōng fǔ zhī chén jiē guó zhī dòng liáng mín suǒ jù zhān ér zhì zhī sān shì bù shǐ zhī zhèng suì gè yǎn xī yǎng gāo xiǎn yǒu jìn nà chéng fēi cháo tíng chóng yòng dà chén zhī yì dà chén xiàn kě tì fǒu zhī wèi yě
今公辅之臣,皆国之栋梁,民所具瞻,而置之三事,不使知政,遂各偃息养高,鲜有进纳,诚非朝廷崇用大臣之义,大臣献可替否之谓也。
gǔ zhě xíng zhèng yǒu yí zhé yì wū huái jí zhī xià
古者刑政有疑,辄议于槐棘之下。
zì jīn zhī hòu cháo yǒu yí yì jí xíng yù dà shì yi shù yǐ zī fǎng sān gōng
自今之后,朝有疑议及刑狱大事,宜数以咨访三公。
sān gōng cháo shuò wàng zhī rì yòu kě tè yán rù jiǎng lùn dé shī bó jǐn shì qíng shù yǒu bì qǐ tiān tīng hóng yì dà huà
三公朝朔望之日,又可特延入,讲论得失,博尽事情,庶有裨起天听,弘益大化。
dì jiā nà yān
”帝嘉纳焉。
dì yǐ sù xián yù wǎng fǎ zhū zhì shū zhí fǎ bào xūn ér róu gù zhí bù cóng zhào mìng
帝以宿嫌,欲枉法诛治书执法鲍勋,而柔固执不从诏命。
dì nù shén suì zhào róu yì tái
帝怒甚,遂召柔诣台;
qiǎn shǐ zhě chéng zhǐ zhì tíng wèi kǎo jìng xūn xūn sǐ nǎi qiǎn róu hái sì
遣使者承指至廷尉考竟勋,勋死乃遣柔还寺。
míng dì jí wèi fēng róu yán shòu tíng hòu
明帝即位,封柔延寿亭侯。
shí bó shì zhí jīng róu shàng shū yuē chén wén zūn dào zhòng xué shèng rén hóng xun
时博士执经,柔上疏曰:“臣闻遵道重学,圣人洪训;
bāo wén chóng rú dì zhě míng yì
褒文崇儒,帝者明义。
xī hàn mò ling chi lǐ yuè bēng huài xióng zhàn hǔ zhēng yǐ zhàn chén wèi wu suì shǐ rú lín zhī qún yōu yǐn ér bù xiǎn
昔汉末陵迟,礼乐崩坏,雄战虎争,以战陈为务,遂使儒林之群,幽隐而不显。
tài zǔ chū xìng mǐn qí rú cǐ zài wū bō luàn zhī jì bìng shǐ jùn xiàn lì jiào xué zhī guān
太祖初兴,愍其如此,在于拨乱之际,并使郡县立教学之官。
gāo zǔ jí wèi suì chǎn qí yè xīng fù pì yōng zhōu lì kè shì wū shì tiān xià zhī shì fù wén xiáng xù zhī jiào qīn zǔ dòu zhī lǐ yān
高祖即位,遂阐其业,兴复辟雍,州立课试,于是天下之士,复闻庠序之教,亲俎豆之礼焉。
bì xià lín zhèng yǔn dí ruì zhé fū hóng dà yóu guāng jì xiān guǐ suī xià qǐ zhī chéng jī zhōu chéng zhī jì yè chéng wú yǐ jiā yě
陛下临政,允迪叡哲,敷弘大猷,光济先轨,虽夏启之承基,周成之继业,诚无以加也。
rán jīn bó shì jiē jīng míng xíng xiū yī guó qīng xuǎn ér shǐ qiān chú xiàn bù guò zhǎng jù fēi suǒ yǐ chóng xiǎn rú shù shuài lì dài duò yě
然今博士皆经明行修,一国清选,而使迁除限不过长,惧非所以崇显儒术,帅励怠惰也。
kǒng zǐ chēng jǔ shàn ér jiào bù néng zé quàn gù chu lǐ shēn gōng xué shì ruì jīng hàn lóng zhuō mào jìn shēn jìng mù
孔子称'举善而教不能则劝',故楚礼申公,学士锐精,汉隆卓茂,搢绅竞慕。
chén yǐ wéi bó shì zhě dào zhī yuān sǒu liù yì suǒ zōng yi suí xué xíng yōu liè dài yǐ bù cì zhī wèi
臣以为博士者,道之渊薮,六艺所宗,宜随学行优劣,待以不次之位。
dūn chóng dào jiào yǐ quàn xué zhě wū huà wèi hóng
敦崇道教,以劝学者,于化为弘。
dì nà zhī
”帝纳之。
hòu dà xīng diàn shè bǎi xìng láo yì
后大兴殿舍,百姓劳役;
guǎng cǎi zhòng nǚ chōng yíng hòu gōng
广采众女,充盈后宫;
hòu gōng huáng zǐ lián yāo jì sì wèi yù
后宫皇子连夭,继嗣未育。
róu shàng shū yuē èr lǔ jiǎo huá qián zì jiǎng yì móu dòng gān gē wèi tú shù shǒu
柔上疏曰:“二虏狡猾,潜自讲肄,谋动干戈,未图束手;
yi xù yǎng jiàng shì shàn zhì jiá bīng yǐ yì dài zhī
宜畜养将士,缮治甲兵,以逸待之。
ér qǐng xīng zào diàn shè shàng xià láo rǎo
而顷兴造殿舍,上下劳扰;
ruò shǐ wú shǔ zhī rén xū shí tōng móu bìng shì fù jù sòng sǐ shén bù yì yě
若使吴、蜀知人虚实,通谋并势,复俱送死,甚不易也。
xī hàn wén xī shí jiā zhī zī bù yíng xiǎo tái zhī yú
昔汉文惜十家之资,不营小台之娱;
qù bìng lǜ xiōng nú zhī hài bù huáng zhì dì zhī shì
去病虑匈奴之害,不遑治第之事。
kuàng jīn suǒ sǔn zhě fēi wéi bǎi jīn zhī fèi suǒ yōu zhě fēi tú běi dí zhī huàn hu
况今所损者非惟百金之费,所忧者非徒北狄之患乎?
kě cū chéng jiàn suǒ yíng lì yǐ chōng cháo yàn zhī yí
可粗成见所营立,以充朝宴之仪。
qǐ ba zuò zhě shǐ de jiù nóng
乞罢作者,使得就农。
èr fāng píng dìng fù kě xú xìng
二方平定,复可徐兴。
xī xuān yuán yǐ èr shí wǔ zǐ chuán zuò mí yuǎn
昔轩辕以二十五子,传祚弥远;
zhōu shì yǐ jī guó sì shí lì nián zī duō
周室以姬国四十,历年滋多。
bì xià cōng dá qióng lǐ jìn xìng ér qǐng huáng zǐ lián duō yāo shì xióng pí zhī xiáng yòu wèi gǎn yìng
陛下聪达,穷理尽性,而顷皇子连多夭逝,熊罴之祥又未感应。
qún xià zhī xīn mò bù yì qī
群下之心,莫不悒戚。
zhōu lǐ tiān zǐ hòu fēi yǐ xià bǎi èr shí rén pín qiáng zhī yí jì yǐ shèng yǐ
周礼,天子后妃以下百二十人,嫔嫱之仪,既以盛矣。
qiè wén hòu tíng zhī shù huò fù guò zhī shèng sì bù chāng dài néng yóu cǐ
窃闻后庭之数,或复过之,圣嗣不昌,殆能由此。
chén yú yǐ wéi kě miào jiǎn shū yuàn yǐ bèi nèi guān zhī shù qí yú jǐn qiǎn hái jiā
臣愚以为可妙简淑媛,以备内官之数,其馀尽遣还家。
qiě yǐ yù jīng yǎng shén zhuān jìng wèi bǎo
且以育精养神,专静为宝。
rú cǐ zé zhōng sī zhī zhēng kě zhù ér zhì yǐ
如此,则螽斯之征,可庶而致矣。
dì bào yuē zhī qīng zhōng yǔn nǎi xīn wáng shì zhé kè chāng yán
”帝报曰:“知卿忠允,乃心王室,辄克昌言;
tā fù yǐ wén
他复以闻。
shí liè fǎ shén jùn
时猎法甚峻。
yí yáng diǎn nóng liú guī qiè wū jìn nèi shè tù qí gōng cáo zhāng jīng yì xiào shì yán zhī
宜阳典农刘龟窃于禁内射兔,其功曹张京诣校事言之。
dì nì jīng míng shōu guī fù yù
帝匿京名,收龟付狱。
róu biǎo qǐng gào zhě míng dì dà nù yuē liú guī dāng sǐ nǎi gǎn liè wú jìn dì
柔表请告者名,帝大怒曰:“刘龟当死,乃敢猎吾禁地。
sòng guī tíng wèi tíng wèi biàn dāng kǎo lüě hé fù qǐng gào zhě zhǔ míng wú qǐ wàng shōu guī yá
送龟廷尉,廷尉便当考掠,何复请告者主名,吾岂妄收龟邪?
róu yuē tíng wèi tiān xià zhī píng yě ān dé yǐ zhì zūn xǐ nù ér huǐ fǎ hu
”柔曰:“廷尉,天下之平也,安得以至尊喜怒而毁法乎?
chóng fù wèi zòu cí zhǐ shēn qiè
”重复为奏,辞指深切。
dì yì wù nǎi xià jīng míng
帝意寤,乃下京名。
jí hái xùn gè dāng qí zuì
即还讯,各当其罪。
shí zhì lì zāo dà sàng zhě bǎi rì hòu jiē gěi yì
时制,吏遭大丧者,百日后皆给役。
yǒu sī tú lì jiě hóng zāo fù sāng hòu yǒu jūn shì shòu chì dāng háng yǐ jí bìng wèi cí
有司徒吏解弘遭父丧,后有军事,受敕当行,以疾病为辞。
zhào nù yuē rǔ fēi céng mǐn hé yán huǐ yá
诏怒曰:“汝非曾、闵,何言毁邪?
cù shōu kǎo jìng
”促收考竟。
róu jiàn hóng xìn shén léi liè zòu chén qí shì yi jiā kuān dài
柔见弘信甚羸劣,奏陈其事,宜加宽贷。
dì nǎi zhào yuē xiào zāi hóng yě
帝乃诏曰:“孝哉弘也!
qí yuán zhī
其原之。
chū gōng sūn yuān xiōng huang wèi shū fù gōng rèn nèi shì xiān yuān wèi fǎn shù chén qí biàn
初,公孙渊兄晃,为叔父恭任内侍,先渊未反,数陈其变。
jí yuān móu nì dì bù rěn fú zhǎn yù jiù yù shā zhī
及渊谋逆,帝不忍巿斩,欲就狱杀之。
róu shàng shū yuē shū chēng yòng zuì fá jué sǐ yòng dé zhāng jué shàn cǐ wáng zhì zhī míng diǎn yě
柔上疏曰:“书称'用罪伐厥死,用德彰厥善',此王制之明典也。
huang jí qī zǐ pàn nì zhī lèi chéng yīng xiāo xiàn wù shǐ yí yù
晃及妻子,叛逆之类,诚应枭县,勿使遗育。
ér chén qiè wén huang xiān shù zì guī chén yuān huò méng suī wèi xiōng zú yuán xīn kě shù
而臣窃闻晃先数自归,陈渊祸萌,虽为凶族,原心可恕。
fu zhòng ní liàng sī mǎ niú zhī yōu qí xī míng shū xiàng zhī guò zài xī zhī měi yì yě
夫仲尼亮司马牛之忧,祁奚明叔向之过,在昔之美义也。
chén yǐ wéi huang xìn yǒu yán yi dài qí sǐ
臣以为晃信有言,宜贷其死;
gǒu zì wú yán biàn dāng fú zhǎn
苟自无言,便当巿斩。
jīn jìn bù shè qí mìng tuì bù zhāng qí zuì bì zhe líng yǔ shǐ zì yǐn fēn sì fāng guān guó huò yí cǐ jǔ yě
今进不赦其命,退不彰其罪,闭著囹圄,使自引分,四方观国,或疑此举也。
dì bù tīng jìng qiǎn shǐ jī jīn xiè yǐn huang jí qí qī zǐ cì yǐ guān yī bìn liǎn wū zhái
”帝不听,竟遣使赍金屑饮晃及其妻子,赐以棺、衣,殡敛于宅
shì shí shā jìn dì lù zhě shēn sǐ cái chǎn méi guān yǒu néng jué gào zhě hòu jiā shǎng cì
是时,杀禁地鹿者身死,财产没官,有能觉告者厚加赏赐。
róu shàng shū yuē shèng wáng zhī yù shì mò bù yǐ guǎng nóng wèi wu jiǎn yòng wèi zī
柔上疏曰:“圣王之御世,莫不以广农为务,俭用为资。
fu nóng guǎng zé gǔ jī yòng jiǎn zé cái chù chù cái jī gǔ ér yǒu yōu huàn zhī yú zhě wèi zhī yǒu yě
夫农广则谷积,用俭则财畜,畜财积谷而有忧患之虞者,未之有也。
gǔ zhě yī fū bù gēng huò wèi zhī jī
古者,一夫不耕,或为之饥;
yī fù bù zhī huò wèi zhī hán
一妇不织,或为之寒。
zhōng jiān yǐ lái bǎi xìng gōng jǐ zhòng yì qīn tián zhě jì jiǎn jiā qǐng fù yǒu liè jìn qún lù fàn bào cán shí shēng miáo chǔ chù wéi hài suǒ shāng bù zī
中间已来,百姓供给众役,亲田者既减,加顷复有猎禁,群鹿犯暴,残食生苗,处处为害,所伤不赀。
mín suī zhàng fáng lì bù néng yù
民虽障防,力不能御。
zhì rú xíng yáng zuǒ yòu zhōu shù bǎi lǐ suì lüè bù shōu yuán yuán zhī mìng shí kě jīn shāng
至如荥阳左右,周数百里,岁略不收,元元之命,实可矜伤。
fāng jīn tiān xià shēng cái zhě shén shǎo ér mí lù zhī sǔn zhě shén duō
方今天下生财者甚少,而麋鹿之损者甚多。
zú yǒu bīng róng zhī yì xiōng nián zhī zāi jiāng wú yǐ dài zhī
卒有兵戎之役,凶年之灾,将无以待之。
wéi bì xià lǎn xiān shèng zhī suǒ niàn mǐn jià sè zhī jiān nán kuān fàng mín jiān shǐ de bǔ lù suì chú qí jìn zé zhòng shù jiǔ jì mò bù yuè yù yǐ
惟陛下览先圣之所念,愍稼穑之艰难,宽放民间,使得捕鹿,遂除其禁,则众庶久济,莫不悦豫矣。
qǐng zhī hù jūn yíng shì dòu lǐ jìn chū bù hái
顷之,护军营士窦礼近出不还。
yíng yǐ wéi wáng biǎo yán zhú bǔ méi qí qī yíng jí nán nǚ wèi guān nú bì
营以为亡,表言逐捕,没其妻盈及男女为官奴婢。
yíng lián zhì zhōu fǔ chēng yuān zì sòng mò yǒu shěng zhě
盈连至州府,称冤自讼,莫有省者。
nǎi cí yì tíng wèi
乃辞诣廷尉。
róu wèn yuē rǔ hé yǐ zhī fū bù wáng
柔问曰:“汝何以知夫不亡?
yíng chuí qì duì yuē fu shǎo dān tè yǎng yī lǎo yù wèi mǔ shì shén gōng jǐn yòu āi ér nǚ fǔ shì bù lí fēi shì qīng jiǎo bù gù shì jiā zhě yě
”盈垂泣对曰:“夫少单特,养一老妪为母,事甚恭谨,又哀儿女,抚视不离,非是轻狡不顾室家者也。
róu zhòng wèn yuē rǔ fū bù yú rén yǒu yuàn chóu hu
”柔重问曰:“汝夫不与人有怨雠乎?
duì yuē fu liáng shàn yú rén wú chóu
”对曰:“夫良善,与人无雠。
yòu yuē rǔ fū bù yú rén jiāo qián cái hu
”又曰:“汝夫不与人交钱财乎?
duì yuē cháng chū qián yǔ tóng yíng shì jiāo zǐ wén qiú bù dé
“对曰:“尝出钱与同营士焦子文,求不得。
shí zǐ wén shì zuò xiǎo shì xì yù róu nǎi jiàn zi wén wèn suǒ zuò
”时子文适坐小事系狱,柔乃见子文,问所坐。
yán cì yuē rǔ pō céng jǔ rén qián bù
言次,曰:“汝颇曾举人钱不?
zi wén yuē zì yǐ dān pín chū bù gǎn jǔ rén qián wù yě
“子文曰:“自以单贫,初不敢举人钱物也。
róu chá zǐ wén sè dòng suì yuē rǔ xī jǔ dòu lǐ qián hé yán bù yá
”柔察子文色动,遂曰:“汝昔举窦礼钱,何言不邪?
zi wén guài zhī shì lù yìng duì bù cì
”子文怪知事露,应对不次。
róu yuē rǔ yǐ shā lǐ pián yí zǎo fú
柔曰:“汝已杀礼,便宜早服。
zi wén wū shì kòu tóu jù shǒu shā lǐ běn mò mái cáng chù suǒ
”子文于是叩头,具首杀礼本末,埋藏处所。
róu biàn qiǎn lì zú chéng zi wén cí wǎng jué lǐ jí de qí shī
柔便遣吏卒,承子文辞往掘礼,即得其尸。
zhào shū fù yíng mǔ zǐ wèi píng mín
诏书复盈母子为平民。
bān xià tiān xià yǐ lǐ wèi jiè
班下天下,以礼为戒。
zài guān èr shí sān nián zhuǎn wéi tài cháng xún rì qiān sī kōng hòu xǐ sī tú
在官二十三年,转为太常,旬日迁司空,后徙司徒。
tài fù sī mǎ xuān wáng zòu miǎn cáo shuǎng huáng tài hòu zhào zhào róu jiǎ jié xíng dà jiàng jūn shì jù shuǎng yíng
太傅司马宣王奏免曹爽,皇太后诏召柔假节行大将军事,据爽营。
tài fù wèi róu yuē jūn wèi zhōu bó yǐ
太傅谓柔曰:“君为周勃矣。
shuǎng zhū jìn fēng wàn suì xiāng hòu
”爽诛,进封万岁乡侯。
gāo guì xiāng gōng jí wèi jìn fēng ān guó hóu zhuǎn wéi tài wèi
高贵乡公即位,进封安国侯,转为太尉。
cháng dào xiāng gōng jí wèi zēng yì bìng qián sì qiān qián hòu fēng èr zǐ tíng hóu
常道乡公即位,增邑并前四千,前后封二子亭侯。
jǐng yuán sì nián nián jiǔ shí hōng shì yuē yuán hòu
景元四年,年九十薨,谥曰元侯。
sūn hún sì
孙浑嗣。
xián xī zhōng kāi jiàn wǔ děng yǐ róu děng zhe xūn qián cháo gǎi fēng hún chāng lù zi
咸熙中,开建五等,以柔等著勋前朝,改封浑昌陆子。
sūn lǐ zì dé dá zhuō jùn róng chéng rén yě
孙礼字德达,涿郡容城人也。
tài zǔ píng yōu zhōu zhào wèi sī kōng jūn móu yuàn
太祖平幽州,召为司空军谋掾。
chū sāng luàn shí lǐ yǔ mǔ xiāng shī tóng jùn mǎ tái qiú dé lǐ mǔ lǐ tuī jiā cái jǐn yǐ yǔ tái
初丧乱时,礼与母相失,同郡马台求得礼母,礼推家财尽以与台。
tái hòu zuò fǎ dāng sǐ lǐ sī dǎo lìng yú yù zì shǒu jì ér yuē chén wú táo wáng zhī yì
台后坐法当死,礼私导令逾狱自首,既而曰:“臣无逃亡之义。
jìng yì cì jiān zhǔ bù wēn huī
”径诣刺奸主簿温恢。
huī jiā zhī jù bái tài zǔ gè jiǎn sǐ yī děng
恢嘉之,具白太祖,各减死一等。
hòu chú hé jiān jùn chéng shāo qiān xíng yáng dū wèi
后除河间郡丞,稍迁荥阳都尉。
lǔ shān zhōng zéi shù bǎi rén bǎo gù xiǎn zǔ wèi mín zuò hài
鲁山中贼数百人,保固险阻,为民作害;
nǎi xǐ lǐ wèi lǔ xiāng
乃徙礼为鲁相。
lǐ zhì guān chū fèng gǔ fā lì mín mù shǒu jí zhāo nà jiàng fù shǐ hái wéi jiān yìng shí píng tài
礼至官,出俸谷,发吏民,募首级,招纳降附,使还为间,应时平泰。
lì shān yáng píng yuán píng chāng láng yá tài shǒu
历山阳、平原、平昌、琅邪太守。
cóng dà sī mǎ cáo xiū zhēng wú wū jiā shí lǐ jiàn yǐ wéi bù kě shēn rù bù cóng ér bài
从大司马曹休征吴于夹石,礼谏以为不可深入,不从而败。
qiān yáng píng tài shǒu rù wèi shàng shū
迁阳平太守,入为尚书。
míng dì fāng xiū gōng shì ér jié qì bù hé tiān xià shǎo gǔ
明帝方修宫室,而节气不和,天下少谷。
lǐ gù zhēng ba yì zhào yuē jìng nà dǎng yán cù qiǎn mín zuò
礼固争,罢役,诏曰:“敬纳谠言,促遣民作。
shí li huì jiān zuò fù zòu liú yī yuè yǒu suǒ chéng qì
”时李惠监作,复奏留一月,有所成讫。
lǐ jìng zhì zuò suǒ bù fù chóng zòu chēng zhào ba mín dì qí qí yì ér bù zé yě
礼径至作所,不复重奏,称诏罢民,帝奇其意而不责也。
dì liè wū dà shí shān hǔ qū shèng yú lǐ biàn tóu biān xià mǎ yù fèn jiàn zhuó hǔ zhào lìng lǐ shàng mǎ
帝猎于大石山,虎趋乘舆,礼便投鞭下马,欲奋剑斫虎,诏令礼上马。
míng dì lín bēng zhī shí yǐ cáo shuǎng wèi dà jiàng jūn yi de liáng zuǒ wū chuáng xià shòu yí zhào bài lǐ dà jiàng jūn zhǎng shǐ jiā sàn qí cháng shì
明帝临崩之时,以曹爽为大将军,宜得良佐,于床下受遗诏,拜礼大将军长史,加散骑常侍。
lǐ liàng zhí bù náo shuǎng fú biàn yě yǐ wéi yáng zhōu cì shǐ jiā fú bō jiāng jūn cì jué guān nèi hóu
礼亮直不挠,爽弗便也,以为扬州刺史,加伏波将军,赐爵关内侯。
wú dà jiàng quán cóng shuài shù wàn zhòng lái qīn kòu shí zhōu bīng xiū shǐ zài zhě wú jǐ
吴大将全琮帅数万众来侵寇,时州兵休使,在者无几。
lǐ gōng lēi wèi bīng yù zhī zhàn wū què pí zì dàn jí mù jiàng shì sǐ shāng guò bàn
礼躬勒卫兵御之,战于芍陂,自旦及暮,将士死伤过半。
lǐ fàn dǎo bái rèn mǎ bèi shù chuàng shǒu bǐng bāo gǔ fèn bù gù shēn zéi zhòng nǎi tuì
礼犯蹈白刃,马被数创,手秉枹鼓,奋不顾身,贼众乃退。
zhào shū wèi láo cì juàn qī bǎi pǐ
诏书慰劳,赐绢七百匹。
lǐ wèi sǐ shì zhě shè sì kū lín āi háo fā xīn jiē yǐ juàn fù wáng zhě jiā wú yǐ rù shēn
礼为死事者设祀哭临,哀号发心,皆以绢付亡者家,无以入身。
zhēng bài shào fǔ chū wèi jīng zhōu cì shǐ qiān jì zhōu mù
征拜少府,出为荆州刺史,迁冀州牧。
tài fù sī mǎ xuān wáng wèi lǐ yuē jīn qīng hé píng yuán zhēng jiè bā nián gèng èr cì shǐ mǐ néng jué zhī
太傅司马宣王谓礼曰:“今清河、平原争界八年,更二刺史,靡能决之;
yú ruì dài wén wáng ér le yi shàn lìng fēn míng
虞、芮待文王而了,宜善令分明。
lǐ yuē sòng zhě jù xū mù wèi yàn tīng zhě yǐ xiān lǎo wèi zhèng ér lǎo zhě bù kě jiā yǐ jiǎ chu yòu xū mù huò qiān jiù gāo chǎng huò xǐ bì chóu chóu
”礼曰:“讼者据墟墓为验,听者以先老为正,而老者不可加以榎楚,又墟墓或迁就高敞,或徙避仇雠。
rú jīn suǒ wén suī gāo yáo yóu jiāng wéi nán
如今所闻,虽皋陶犹将为难。
ruò yù shǐ bì yě wú sòng dāng yǐ liè zǔ chū fēng píng yuán shí tú jué zhī
若欲使必也无讼,当以烈祖初封平原时图决之。
hé bì tuī gǔ wèn gù yǐ yì cí sòng
何必推古问故,以益辞讼?
xī chéng wáng yǐ tóng yè xì shū yú zhōu gōng biàn yǐ fēng zhī
昔成王以桐叶戏叔虞,周公便以封之。
jīn tú cáng zài tiān fǔ biàn kě wū zuò shàng duàn yě qǐ dài dào zhōu hu
今图藏在天府,便可于坐上断也,岂待到州乎?
xuān wáng yuē shì yě
”宣王曰:“是也。
dāng bié xià tú
当别下图。
lǐ dào àn tú yi shǔ píng yuán
“礼到,案图宜属平原。
ér cáo shuǎng xìn qīng hé yán xià shū yún tú bù kě yòng dāng cān yì tóng
而曹爽信清河言,下书云:“图不可用,当参异同。
lǐ shàng shū yuē guǎn zhòng bà zhě zhī zuǒ qí qì yòu xiǎo yóu néng duó bó shì pián yì shǐ mò chǐ wú yuàn yán
”礼上疏曰:“管仲霸者之佐,其器又小,犹能夺伯氏骈邑,使没齿无怨言。
chén shòu mù bó zhī rèn fèng shèng cháo míng tú yàn de zhe zhī jiè jiè shí yǐ wáng wēng hé wéi xiàn
臣受牧伯之任,奉圣朝明图,验地著之界,界实以王翁河为限;
ér shū yǐ mǎ dān hou wèi yàn zhà yǐ míng dú hé wèi jiè
而鄃以马丹候为验,诈以鸣犊河为界。
jiǎ xū sòng sù yí wù tái gé
假虚讼诉,疑误台阁。
qiè wén zhòng kǒu shuò jīn fú shí shěn mù sān rén chéng fú hǔ cí mǔ tóu qí zhù
窃闻众口铄金,浮石沈木,三人成巿虎,慈母投其杼。
jīn èr jùn zhēng jiè bā nián yī zhāo jué zhī zhě yuán yǒu jiě shū tú huà kě de xún àn zhì xiào yě
今二郡争界八年,一朝决之者,缘有解书图画,可得寻案擿校也。
píng yuán zài liǎng hé xiàng dōng shàng qí jiān yǒu jué dī jué dī zài gāo táng xī nán suǒ zhēng dì zài gāo táng xī běi xiāng qù èr shí yú lǐ kě wèi cháng tàn xi liú tì zhě yě
平原在两河,向东上,其间有爵堤,爵堤在高唐西南,所争地在高唐西北,相去二十馀里,可谓长叹息流涕者也。
àn jiě yǔ tú zòu ér shū bù shòu zhào cǐ chén ruǎn ruò bù shèng qí rèn chén yì hé yán shī lù sù cān
案解与图奏而鄃不受诏,此臣软弱不胜其任,臣亦何颜尸禄素餐。
zhé shù dài zhe lǚ jià chē dài fàng
”辄束带著履,驾车待放。
shuǎng jiàn lǐ zòu dà nù
爽见礼奏,大怒。
hé lǐ yuàn wàng jié xíng wǔ suì
劾礼怨望,结刑五岁。
zài jiā jī nián zhòng rén duō yǐ wéi yán chú chéng mén xiào wèi
在家期年,众人多以为言,除城门校尉。
shí xiōng nú wáng liú jìng bù zhòng qiáng shèng ér xiān bēi shù kòu biān nǎi yǐ lǐ wèi bīng zhōu cì shǐ jiā zhèn wǔ jiāng jūn shǐ chí jié hù xiōng nú zhōng láng jiàng
时匈奴王刘靖部众强盛,而鲜卑数寇边,乃以礼为并州刺史,加振武将军,使持节,护匈奴中郎将。
wǎng jiàn tài fù sī mǎ xuān wáng yǒu fèn sè ér wú yán
往见太傅司马宣王,有忿色而无言。
xuān wáng yuē qīng de bīng zhōu shǎo yá
宣王曰:“卿得并州,少邪?
huì lǐ fēn jiè shī fēn hu
恚理分界失分乎?
jīn dāng yuǎn bié hé bù huan yě
今当远别,何不欢也!
lǐ yuē hé míng gōng yán zhī guāi xì yě
”礼曰:“何明公言之乖细也!
lǐ suī bù dé qǐ yǐ guān wèi wǎng shì wéi yì yá
礼虽不德,岂以官位往事为意邪?
běn wèi míng gōng qí zōng yī lǚ kuāng fǔ wèi shì shàng bào míng dì zhī tuō xià jiàn wàn shì zhī xūn
本谓明公齐踪伊、吕,匡辅魏室,上报明帝之讬,下建万世之勋。
jīn shè jì jiāng wēi tiān xià xiōng xiōng cǐ lǐ zhī suǒ yǐ bú yuè yě
今社稷将危,天下凶凶,此礼之所以不悦也。
yīn tì qì héng liú
“因涕泣横流。
xuān wáng yuē qiě zhǐ rěn bù kě rěn
宣王曰:“且止,忍不可忍。
shuǎng zhū hòu rù wèi sī lì xiào wèi fán lín qī jùn wǔ zhōu jiē yǒu wēi xìn
”爽诛后,入为司隶校尉,凡临七郡五州,皆有威信。
qiān sī kōng fēng dà lì tíng hòu yì yī bǎi hù
迁司空,封大利亭侯,邑一百户。
lǐ yǔ lú yù tóng jùn shí bèi ér qíng hǎo bù mù
礼与卢毓同郡时辈,而情好不睦。
wéi rén suī hù yǒu cháng duǎn rán míng wèi lüè qí yún
为人虽互有长短,然名位略齐云。
jiā píng èr nián hōng shì yuē jǐng hóu
嘉平二年薨,谥曰景侯。
sūn yuán sì
孙元嗣。
wáng guān zì wěi tái dōng jùn lǐn qiū rén yě
王观字伟台,东郡廪丘人也。
shǎo gū pín lì zhì tài zǔ zhào wèi chéng xiàng wén xué yuàn chū wèi gāo táng yáng quán cuó rèn lìng suǒ zài chēng zhì
少孤贫励志,太祖召为丞相文学掾,出为高唐、阳泉、酂、任令,所在称治。
wén dì jiàn zuò rù wèi shàng shū láng tíng wèi jiān chū wèi nán yáng zhuō jùn tài shǒu
文帝践阼,入为尚书郎、廷尉监,出为南阳、涿郡太守。
zhuō běi jiē xiān bēi shù yǒu kòu dào guān lìng biān mín shí jiā yǐ shàng tún jū zhù jīng hou
涿北接鲜卑,数有寇盗,观令边民十家已上,屯居,筑京候。
shí huò yǒu bù yuàn zhě guān nǎi jiǎ qiǎn cháo lì shǐ guī zhù zǐ dì bù yǔ qī huì dàn chì shì qì gè hái
时或有不愿者,观乃假遣朝吏,使归助子弟,不与期会,但敕事讫各还。
wū shì lì mín xiāng shuài bù dū zì quàn xún rì zhī zhōng yī shí jù chéng
于是吏民相率不督自劝,旬日之中,一时俱成。
shǒu yù yǒu bèi kòu chāo yǐ xi
守御有备,寇钞以息。
míng dì jí wèi xià zhào shū shǐ jùn xiàn tiáo wèi jù zhōng píng zhě
明帝即位,下诏书使郡县条为剧、中、平者。
zhǔ zhě yù yán jùn wèi zhōng píng guān jiào yuē cǐ jùn bīn jìn wài lǔ shù yǒu kòu hài yún hé bù wéi jù yá
主者欲言郡为中平,观教曰:“此郡滨近外虏,数有寇害,云何不为剧邪?
zhǔ zhě yuē ruò jùn wèi wài jù kǒng wū míng fǔ yǒu rèn zǐ
”主者曰:“若郡为外剧,恐于明府有任子。
guān yuē fū jūn zhě suǒ yǐ wèi mín yě
”观曰:“夫君者,所以为民也。
jīn jùn zài wài jù zé wū yì tiáo dāng yǒu jiàng chà
今郡在外剧,则于役条当有降差。
qǐ kě wèi tài shǒu zhī sī ér fù yī jùn zhī mín hu
岂可为太守之私而负一郡之民乎?
suì yán wèi wài jù jùn hòu sòng rèn zǐ yì qiū
”遂言为外剧郡,后送任子诣邺。
shí guān dàn yǒu yī zi ér yòu yòu ruò
时观但有一子而又幼弱。
qí gōng xīn rú cǐ
其公心如此。
guān zhì shēn qīng sù shuài xià yǐ jiǎn liáo shǔ chéng fēng mò bù zì lì
观治身清素,帅下以俭,僚属承风,莫不自励。
míng dì xìng xǔ chāng zhào guān wèi zhì shū shì yù shǐ diǎn xíng tái yù
明帝幸许昌,召观为治书侍御史,典行台狱。
shí duō yǒu cāng cù xǐ nù ér guān bù ē yì shùn zhǐ
时多有仓卒喜怒,而观不阿意顺指。
tài wèi sī mǎ xuān wáng qǐng guān wéi cóng shì zhōng láng qiān wèi shàng shū chū wèi hé nán yǐn xǐ shào fǔ
太尉司马宣王请观为从事中郎,迁为尚书,出为河南尹,徙少府。
dà jiàng jūn cáo shuǎng shǐ cái guān zhāng dá zhuó jiā wū cái jí zhū sī yòng zhī wù guān wén zhī jiē lù duó yǐ méi guān
大将军曹爽使材官张达斫家屋材,及诸私用之物,观闻知,皆录夺以没官。
shào fǔ tǒng sān shàng fāng yù fǔ nèi cáng wán nòng zhī bǎo shuǎng děng shē fàng duō yǒu gàn qiú dàn guān shǒu fǎ nǎi xǐ wèi tài pú
少府统三尚方御府内藏玩弄之宝,爽等奢放,多有干求,惮观守法,乃徙为太仆。
sī mǎ xuān wáng zhū shuǎng shǐ guān xíng zhōng lǐng jūn jù shuǎng dì xī yíng cì jué guān nèi hóu fù wèi shàng shū jiā fù mǎ dū wèi
司马宣王诛爽,使观行中领军,据爽弟羲营,赐爵关内侯,复为尚书,加驸马都尉。
gāo guì xiāng gōng jí wèi fēng zhōng xiāng tíng hòu
高贵乡公即位,封中乡亭侯。
qǐng zhī jiā guāng lù dài fu zhuǎn wéi yòu pú yè
顷之,加光禄大夫,转为右仆射。
cháng dào xiāng gōng jí wèi jìn fēng yáng xiāng hòu zēng yì qiān hù bìng qián èr qiān wǔ bǎi hù
常道乡公即位,进封阳乡侯,增邑千户,并前二千五百户。
qiān sī kōng gù cí bù xǔ qiǎn shǐ jí dì bài shòu
迁司空,固辞,不许,遣使即第拜授。
jiù guān shù rì shàng sòng yìn shòu zhé zì yú guī lǐ shě
就官数日,上送印绶,辄自舆归里舍。
hōng yú jiā yí lìng cáng zú róng guān bù shè míng qì bù fēng bù shù
薨于家,遗令藏足容棺,不设明器,不封不树。
shì yuē sù hóu
谥曰肃侯。
zi kuī sì
子悝嗣。
xián xī zhōng kāi jiàn wǔ děng yǐ guān zhe xūn qián cháo gǎi fēng kuī jiāo dōng zi
咸熙中,开建五等,以观著勋前朝,改封悝胶东子。
píng yuē hán jì chǔ yǐ jìng jū xíng huà chū yǐ rèn zhí liú chēng
评曰:韩暨处以静居行化,出以任职流称;
cuī lín jiǎn piáo zhī néng
崔林简朴知能;
gāo róu míng wū fǎ lǐ
高柔明于法理;
sūn lǐ gāng duàn gāng lì
孙礼刚断伉厉;
wáng guān qīng jìn zhēn bái xián kè zhì gōng fǔ
王观清劲贞白:咸克致公辅。
jí jì nián guò bā shí qǐ jiā jiù liè
及暨年过八十,起家就列;
róu bǎo guān èr shí nián yuán lǎo zhōng wèi bǐ zhī xú miǎo cháng lín wū cí wèi jiù yǐ
柔保官二十年,元老终位:比之徐邈、常林,于兹为疚矣。