xú miǎo zì jǐng shān yān guó jì rén yě
徐邈字景山,燕国蓟人也。
tài zǔ píng hé shuò zhào wèi chéng xiàng jūn móu yuàn shì shǒu fèng gāo lìng rù wèi dōng cáo yì lìng shǐ
太祖平河朔,召为丞相军谋掾,试守奉高令,入为东曹议令史。
wèi guó chū jiàn wèi shàng shū láng
魏国初建,为尚书郎。
shí kē jìn jiǔ ér miǎo sī yǐn zhì wū shěn zuì
时科禁酒,而邈私饮至于沈醉。
xiào shì zhào dá wèn yǐ cáo shì miǎo yuē zhōng shèng rén
校事赵达问以曹事,邈曰:“中圣人。
dá bái zhī tài zǔ tài zǔ shén nù
”达白之太祖,太祖甚怒。
dù liáo jiāng jūn xiān yú fǔ jìn yuē píng rì zuì kè wèi jiǔ qīng zhě wèi shèng rén zhuó zhě wèi xián rén miǎo xìng xiū shèn ǒu zuì yán ěr
度辽将军鲜于辅进曰:“平日醉客谓酒清者为圣人,浊者为贤人,邈性修慎,偶醉言耳。
jìng zuò de miǎn xíng
”竟坐得免刑。
hòu lǐng lǒng xī tài shǒu zhuǎn wéi nán ān
后领陇西太守,转为南安。
wén dì jiàn zuò lì qiáo xiāng píng yáng ān píng tài shǒu yǐng chuān diǎn nóng zhōng láng jiàng suǒ zài zhù chēng cì jué guān nèi hóu
文帝践阼,历谯相,平阳、安平太守,颍川典农中郎将,所在著称,赐爵关内侯。
chē jià xìng xǔ chāng wèn miǎo yuē pō fù zhōng shèng rén bù
车驾幸许昌,问邈曰:“颇复中圣人不?
miǎo duì yuē xī zi fǎn bì wū gǔ yáng yù shū fá wū yǐn jiǔ chén shì tóng èr zi bù néng zì chéng shí fù zhōng zhī
”邈对曰:“昔子反毙于谷阳,御叔罚于饮酒,臣嗜同二子,不能自惩,时复中之。
rán sù liú yǐ chǒu jiàn chuán ér chén yǐ zuì jiàn shí
然宿瘤以丑见传,而臣以醉见识。
dì dà xiào gù zuǒ yòu yuē míng bù xū lì
”帝大笑,顾左右曰:“名不虚立。
qiān fǔ jūn dà jiàng jūn jūn shī
”迁抚军大将军军师。
míng dì yǐ liáng zhōu jué yuǎn nán jiē shǔ kòu yǐ miǎo wèi liáng zhōu cì shǐ shǐ chí jié lǐng hù qiāng xiào wèi
明帝以凉州绝远,南接蜀寇,以邈为凉州刺史,使持节领护羌校尉。
zhì zhí zhū gě liàng chū qí shān lǒng yòu sān jùn fǎn miǎo zhé qiǎn cān jūn jí jīn chéng tài shǒu děng jī nán ān zéi pò zhī
至,值诸葛亮出祁山,陇右三郡反,邈辄遣参军及金城太守等击南安贼,破之。
hé yòu shǎo yǔ cháng kǔ fá gǔ miǎo shàng xiū wǔ wēi jiǔ quán yán chí yǐ shōu lǔ gǔ yòu guǎng kāi shuǐ tián mù pín mín diàn zhī jiā jiā fēng zú cāng kù yíng yì
河右少雨,常苦乏谷,邈上修武威、酒泉盐池以收虏谷,又广开水田,募贫民佃之,家家丰足,仓库盈溢。
nǎi zhī dù zhōu jiè jūn yòng zhī yú yǐ shì jīn bó quǎn mǎ tōng gōng zhōng guó zhī fèi
乃支度州界军用之馀,以市金帛犬马,通供中国之费。
yǐ jiàn shōu liǎn mín jiān sī zhàng cáng zhī fǔ kù
以渐收敛民间私仗,藏之府库。
rán hòu lǜ yǐ rén yì lì xué míng xùn jìn hòu zàng duàn yín sì jìn shàn chù è fēng huà dà xíng bǎi xìng guī xīn yān
然后率以仁义,立学明训,禁厚葬,断淫祀,进善黜恶,风化大行,百姓归心焉。
xī yù liú tōng huāng róng rù gòng jiē miǎo xūn yě
西域流通,荒戎入贡,皆邈勋也。
tǎo pàn qiāng kē wú yǒu gōng fēng dū tíng hóu yì sān bǎi hù jiā jiàn wēi jiāng chē
讨叛羌柯吾有功,封都亭侯,邑三百户,加建威将车。
miǎo yǔ qiāng hú cóng shì bù wèn xiǎo guò
邈与羌、胡从事,不问小过;
ruò fàn dà zuì xiān gào bù shuài shǐ zhī yīng sǐ zhě nǎi zhǎn yǐ xùn shì yǐ xìn fú wèi wēi
若犯大罪,先告部帅,使知,应死者乃斩以徇,是以信服畏威。
shǎng cì jiē sàn yǔ jiàng shì wú rù jiā zhě qī zǐ yī shí bù chōng
赏赐皆散与将士,无入家者,妻子衣食不充;
tiān zǐ wén ér jiā zhī suí shí gōng jǐ qí jiā
天子闻而嘉之,随时供给其家。
dàn yá shéng wǎng zhōu jiè sù qīng
弹邪绳枉,州界肃清。
zhèng shǐ yuán nián hái wèi dà sī nóng
正始元年,还为大司农。
qiān wèi sī lì xiào wèi bǎi liáo jìng dàn zhī
迁为司隶校尉,百寮敬惮之。
gōng shì qù guān
公事去官。
hòu wèi guāng lù dài fu shù suì jí bài sī kōng miǎo tàn yuē sān gōng lùn dào zhī guān wú qí rén zé quē qǐ kě yǐ lǎo bìng tiǎn zhī zāi
后为光禄大夫,数岁即拜司空,邈叹曰:“三公论道之官,无其人则缺,岂可以老病忝之哉?
suì gù cí bù shòu
”遂固辞不受。
jiā píng yuán nián nián qī shí bā yǐ dài fū hōng yú jiā yòng gōng lǐ zàng shì yuē mù hóu
嘉平元年,年七十八,以大夫薨于家,用公礼葬,谥曰穆侯。
zi wǔ sì
子武嗣。
liù nián cháo tíng zhuī sī qīng jié zhī shì zhào yuē fu xiǎn xián biǎo dé shèng wáng suǒ zhòng
六年,朝廷追思清节之士,诏曰:“夫显贤表德,圣王所重;
jǔ shàn ér jiào zhòng ní suǒ měi
举善而教,仲尼所美。
gù sī kōng xú miǎo zhēng dōng jiāng jūn hú zhì wèi wèi tián yù jiē fú zhí qián cháo lì shì sì shì chū tǒng róng mǎ rù zàn shù zhèng zhōng qīng zài gōng yōu guó wàng sī bù yíng chǎn yè shēn méi zhī hòu jiā wú yú cái zhèn shén jiā zhī
故司空徐邈、征东将军胡质、卫尉田豫皆服职前朝,历事四世,出统戎马,入赞庶政,忠清在公,忧国忘私,不营产业,身没之后,家无馀财,朕甚嘉之。
qí cì miǎo děng jiā gǔ èr qiān hú qián sān shí wàn bù gào tiān xià
其赐邈等家谷二千斛,钱三十万,布告天下。
miǎo tóng jùn hán guān màn yóu yǒu jiàn shí qì gàn yǔ miǎo qí míng ér zài sūn lǐ lú yù xiān wèi yù zhōu cì shǐ shén yǒu zhì gōng zú guān
”邈同郡韩观曼游,有鉴识器干,与邈齐名,而在孙礼、卢毓先,为豫州刺史,甚有治功,卒官。
lú qīn zhù shū chēng miǎo yuē xú gōng zhì gāo xíng jié cái bó qì měng
卢钦著书,称邈曰:“徐公志高行絜,才博气猛。
qí shī zhī yě gāo ér bù juàn jié ér bù jiè bó ér shǒu yuē měng ér néng kuān
其施之也,高而不狷,絜而不介,博而守约,猛而能宽。
shèng rén yǐ qīng wéi nán ér xú gōng zhī suǒ yì yě
圣人以清为难,而徐公之所易也。
huò wèn qīn xú gōng dāng wǔ dì zhī shí rén yǐ wéi tōng zì zài liáng zhōu jí hái jīng shī rén yǐ wéi jiè hé yě
“或问钦:“徐公当武帝之时,人以为通,自在凉州及还京师,人以为介,何也?
qīn dá yuē
”钦答曰;
wǎng zhě máo xiào xiān cuī jì guī děng yòng shì guì qīng sù zhī shì yú shí jiē biàn yì chē fú yǐ qiú míng gāo ér xú gōng bù gǎi qí cháng gù rén yǐ wéi tōng
”往者毛孝先、崔季珪等用事,贵清素之士,于时皆变易车服以求名高,而徐公不改其常,故人以为通。
bǐ lái tiān xià shē mí zhuǎn xiāng fǎng xiào ér xú gōng yǎ shàng zì ruò bù yǔ sú tóng gù qián rì zhī tōng nǎi jīn rì zhī jiè yě
比来天下奢靡,转相仿效,而徐公雅尚自若,不与俗同,故前日之通,乃今日之介也。
shì shì rén zhī wú cháng ér xú gōng zhī yǒu cháng yě
是世人之无常,而徐公之有常也。
hú zhì zì wén dé chǔ guó shòu chūn rén yě
胡质字文德,楚国寿春人也。
shǎo yǔ jiǎng jì zhū jī jù zhī míng wū jiāng huái jiān shì zhōu jùn
少与蒋济、朱绩俱知名于江、淮间,仕州郡。
jiǎng jì wéi bié jià shǐ jiàn tài zǔ
蒋济为别驾,使见太祖。
tài zǔ wèn yuē hú tōng dá zhǎng zhě yě níng yǒu zǐ sūn bù
太祖问曰:“胡通达,长者也,宁有子孙不?
jì yuē yǒu zǐ yuē zhì guī mó dà lüè bù jí wū fù zhì wū jīng liáng zōng shì guò zhī
”济曰:“有子曰质,规模大略不及于父,至于精良综事过之。
tài zǔ jí zhào zhì wèi dùn qiū lìng
”太祖即召质为顿丘令。
xiàn mín guō zhèng tōng wū cóng mèi shā qí fu chéng tā jùn lì féng liàng xì yù wèi zhèng
县民郭政通于从妹,杀其夫程他,郡吏冯谅系狱为证。
zhèng yǔ mèi jiē nài lüè yǐn dǐ liàng bù shèng tòng zì wū dāng fǎn qí zuì
政与妹皆耐掠隐抵,谅不胜痛,自诬,当反其罪。
zhì zhì guān chá qí qíng sè gèng xiáng qí shì jiǎn yàn jù fú
质至官,察其情色,更详其事,检验具服。
rù wèi chéng xiàng dōng cáo yì lìng shǐ zhōu qǐng wèi zhì zhōng
入为丞相东曹议令史,州请为治中。
jiāng jūn zhāng liáo yǔ qí hù jūn wǔ zhōu yǒu xì
将军张辽与其护军武周有隙。
liáo jiàn cì shǐ wēn huī qiú qǐng zhì zhì cí yǐ jí
辽见刺史温恢求请质,质辞以疾。
liáo chū wèi zhì yuē pū wěi yì wū jūn hé yǐ xiāng gū rú cǐ
辽出谓质曰:“仆委意于君,何以相辜如此?
zhì yuē gǔ rén zhī jiāo yě qǔ duō zhī qí bù tān bēn běi zhī qí bù qiè wén liú yán ér bù xìn gù kě zhōng yě
”质曰:“古人之交也,取多知其不贪,奔北知其不怯,闻流言而不信,故可终也。
wǔ bó nán shēn wéi yǎ shì wǎng zhě jiāng jūn chēng zhī bù róng wū kǒu jīn yǐ yá zì zhī hèn nǎi chéng xián xì
武伯南身为雅士,往者将军称之不容于口,今以睚眦之恨,乃成嫌隙。
kuàng zhì cái báo qǐ néng zhōng hǎo
况质才薄,岂能终好?
shì yǐ bù yuàn yě
是以不愿也。
liáo gǎn yán fù yǔ zhōu píng
”辽感言,复与周平。
tài zǔ pì wèi chéng xiàng shǔ
太祖辟为丞相属。
huáng chū zhōng xǐ lì bù láng wèi cháng shān tài shǒu qiān rèn dōng guǎn
黄初中,徙吏部郎,为常山太守,迁任东莞。
shì lú xiǎn wéi rén suǒ shā zhì yuē cǐ shì wú chóu ér yǒu shǎo qī suǒ yǐ sǐ hu
士卢显为人所杀,质曰:“此士无雠而有少妻,所以死乎!
xī jiàn qí bǐ jū nián shào shū lì li ruò jiàn wèn ér sè dòng suì qióng jié qíng zhuàng
”悉见其比居年少,书吏李若见问而色动,遂穷诘情状。
ruò jí zì shǒu zuì rén sī de
若即自首,罪人斯得。
měi jūn gōng shǎng cì jiē sàn zhī wū zhòng wú rù jiā zhě
每军功赏赐,皆散之于众,无入家者。
zài jùn jiǔ nián lì mín biàn ān jiàng shì yòng mìng
在郡九年,吏民便安,将士用命。
qiān jīng zhōu cì shǐ jiā zhèn wēi jiāng jūn cì jué guān nèi hóu
迁荆州刺史,加振威将军,赐爵关内侯。
wú dà jiàng zhū rán wéi fán chéng zhì qīng jūn fù zhī
吴大将朱然围樊城,质轻军赴之。
yì zhě jiē yǐ wéi zéi shèng bù kě pò zhì yuē fán chéng bēi xià bīng shǎo gù dāng jìn jūn wèi zhī wài yuán
议者皆以为贼盛不可迫,质曰:“樊城卑下,兵少,故当进军为之外援;
bù rán wēi yǐ
不然,危矣。
suì lè bīng lín wéi chéng zhōng nǎi ān
”遂勒兵临围,城中乃安。
qiān zhēng dōng jiāng jūn jiǎ jié dū du qīng xú zhū jūn shì
迁征东将军,假节都督青、徐诸军事。
guǎng nóng jī gǔ yǒu jiān nián zhī chǔ zhì dōng zhēng tái qiě diàn qiě shǒu
广农积谷,有兼年之储,置东征台,且佃且守。
yòu tōng qú zhū jùn lì zhōu jí yán shè bèi yǐ dài dí
又通渠诸郡,利舟楫,严设备以待敌。
hǎi biān wú shì
海边无事。
xìng chén shí nèi chá bù yǐ qí jié jiǎn wù suǒ zài jiàn sī
性沉实内察,不以其节检物,所在见思。
jiā píng èr nián hōng jiā wú yú cái wéi yǒu cì yī shū qiè ér yǐ
嘉平二年薨,家无馀财,惟有赐衣书箧而已。
jūn shī yǐ wén zhuī jìn fēng yáng líng tíng hòu yì bǎi hù shì yuē zhēn hóu
军师以闻,追进封阳陵亭侯,邑百户,谥曰贞侯。
zi wēi sì
子威嗣。
liù nián zhào shū bāo shù zhì qīng xíng cì qí jiā qián gǔ
六年,诏书褒述质清行,赐其家钱谷。
yǔ zài xú miǎo chuán
语在徐邈传。
wēi xián xī zhōng guān zhì xú zhōu cì shǐ yǒu shū jì lì sān jùn shǒu suǒ zài yǒu míng
威,咸熙中官至徐州刺史,有殊绩,历三郡守,所在有名。
zú wū ān dìng
卒于安定。
wáng chǎng zì wén shū tài yuán jìn yáng rén yě
王昶字文舒,太原晋阳人也。
shǎo yǔ tóng jùn wáng lìng jù zhī míng
少与同郡王凌俱知名。
lìng nián zhǎng chǎng xiōng shì zhī
凌年长,昶兄事之。
wén dì zài dōng gōng chǎng wèi tài zǐ wén xué qiān zhōng shù zǐ
文帝在东宫,昶为太子文学,迁中庶子。
wén dì jiàn zuò xǐ sàn qí shì láng wèi luò yáng diǎn nóng
文帝践阼,徙散骑侍郎,为洛阳典农。
shí dū jī shù mù chéng lín chǎng zhuó kāi huāng lái qín quàn bǎi xìng kěn tián tè duō
时都畿树木成林,昶斫开荒莱,勤劝百姓,垦田特多。
qiān yǎn zhōu cì shǐ
迁兖州刺史。
míng dì jí wèi jiā yáng liè jiāng jūn cì jué guān nèi hóu
明帝即位,加扬烈将军,赐爵关内侯。
chǎng suī zài wài rèn xīn cún cháo tíng yǐ wéi wèi chéng qín hàn zhī bì fǎ zhì kē suì bù dà lí gǎi guó diǎn yǐ zhǔn xiān wáng zhī fēng ér wàng zhì huà fù xīng bù kě de yě
昶虽在外任,心存朝廷,以为魏承秦、汉之弊,法制苛碎,不大厘改国典以准先王之风,而望治化复兴,不可得也。
nǎi zhe zhì lùn lüè yī gǔ zhì ér hé wū shí wù zhě èr shí yú piān yòu zhe bīng shū shí yú piān yán qí zhèng zhī yòng qīng lóng zhōng zòu zhī
乃著治论,略依古制而合于时务者二十馀篇,又著兵书十馀篇,言奇正之用,青龙中奏之。
qí wèi xiōng zi jí zi zuò míng zì jiē yī qiān shí yǐ jiàn qí yì gù xiōng zi mò zì chù jìng chén zì chù dào qí zi hún zì xuán chōng shēn zì dào chōng
其为兄子及子作名字,皆依谦实,以见其意,故兄子默字处静,沈字处道,其子浑字玄冲,深字道冲。
suì shū jiè zhī yuē
遂书戒之曰:
fū rén wèi zi zhī dào mò dà wū bǎo shēn quán xíng yǐ xiǎn fù mǔ
夫人为子之道,莫大于宝身全行,以显父母。
cǐ sān zhě rén zhī qí shàn ér huò wēi shēn pò jiā xiàn yú miè wáng zhī huò zhě hé yě
此三者人知其善,而或危身破家,陷于灭亡之祸者,何也?
yóu suǒ zǔ xí fēi qí dào yě
由所祖习非其道也。
fu xiào jìng rén yì bǎi xíng zhī shǒu xíng zhī ér lì shēn zhī běn yě
夫孝敬仁义,百行之首,行之而立,身之本也。
xiào jìng zé zōng zú ān zhī rén yì zé xiāng dǎng zhòng zhī cǐ xíng chéng wū nèi míng zhù yú wài zhě yǐ
孝敬则宗族安之,仁义则乡党重之,此行成于内,名著于外者矣。
rén ruò bù dǔ wū zhì xíng ér bèi běn zhú mò yǐ xiàn fú huá yān yǐ chéng péng dǎng yān
人若不笃于至行,而背本逐末,以陷浮华焉,以成朋党焉;
fú huá zé yǒu xū wěi zhī lèi péng dǎng zé yǒu bǐ cǐ zhī huàn
浮华则有虚伪之累,朋党则有彼此之患。
cǐ èr zhě zhī jiè zhāo rán zhe míng ér xún fù chē zī zhòng zhú mò mí shén jiē yóu huò dāng shí zhī yù mèi mù qián zhī lì gù yě
此二者之戒,昭然著明,而循覆车滋众,逐末弥甚,皆由惑当时之誉,昧目前之利故也。
fu fù guì shēng míng rén qíng suǒ lè ér jūn zǐ huò de ér bù chǔ hé yě
夫富贵声名,人情所乐,而君子或得而不处,何也?
è bù yóu qí dào ěr
恶不由其道耳。
huàn rén zhī jìn ér bù zhī tuì zhī yù ér bù zhī zú gù yǒu kùn rǔ zhī lèi huǐ lìn zhī zī
患人知进而不知退,知欲而不知足,故有困辱之累,悔吝之咨。
yǔ yuē rú bù zhī zú zé shī suǒ yù
语曰:“如不知足,则失所欲。
gù zhī zú zhī zú cháng zú yǐ
”故知足之足常足矣。
lǎn wǎng shì zhī chéng bài chá jiāng lái zhī jí xiōng wèi yǒu gàn míng yào lì yù ér bù yàn ér néng bǎo shì chí jiā yǒng quán fú lù zhě yě
览往事之成败,察将来之吉凶,未有干名要利,欲而不厌,而能保世持家,永全福禄者也。
yù shǐ rǔ cáo lì shēn xíng jǐ zūn rú zhě zhī jiào lǚ dào jiā zhī yán gù yǐ xuán mò chōng xū wèi míng yù shǐ rǔ cáo gù míng sī yì bù gǎn wéi yuè yě
欲使汝曹立身行己,遵儒者之教,履道家之言,故以玄默冲虚为名,欲使汝曹顾名思义,不敢违越也。
gǔ zhě pán yú yǒu míng jǐ zhàng yǒu jiè fǔ yǎng chá yān yòng wú guò xíng
古者盘杅有铭,几杖有诫,俯仰察焉,用无过行;
kuàng zài jǐ míng kě bù jiè zhī zāi
况在己名,可不戒之哉!
fu wù sù chéng zé jí wáng wǎn jiù zé shàn zhōng
夫物速成则疾亡,晚就则善终。
cháo huá zhī cǎo xī ér líng luò
朝华之草,夕而零落;
sōng bǎi zhī mào lóng hán bù shuāi
松柏之茂,隆寒不衰。
shì yǐ dà yǎ jūn zǐ è sù chéng jiè quē dǎng yě
是以大雅君子恶速成,戒阙党也。
ruò fàn gài duì qín kè ér wǔ zi jī zhī zhé qí wěi jī è qí yǎn rén yě
若范匄对秦客而武子击之,折其委笄,恶其掩人也。
fū rén yǒu shàn xiān bù zì fá yǒu néng zhě guǎ bù zì jīn
夫人有善鲜不自伐,有能者寡不自矜;
fá zé yǎn rén qín zé líng rén
伐则掩人,矜则陵人。
yǎn rén zhě rén yì yǎn zhī líng rén zhě rén yì líng zhī
掩人者人亦掩之,陵人者人亦陵之。
gù sān xì wèi lù yú jìn wáng shū fù zuì wū zhōu bù wéi jīn shàn zì fá hǎo zhēng zhī jiù hu
故三郤为戮于晋,王叔负罪于周,不惟矜善自伐好争之咎乎?
gù jūn zi bù zì chēng fēi yǐ ràng rén è qí gài rén yě
故君子不自称,非以让人,恶其盖人也。
fu néng qū yǐ wéi shēn ràng yǐ wéi de ruò yǐ wéi qiáng xiān bù suí yǐ
夫能屈以为伸,让以为得,弱以为强,鲜不遂矣。
fu huǐ yù ài è zhī yuán ér huò fú zhī jī yě shì yǐ shèng rén shèn zhī
夫毁誉,爱恶之原而祸福之机也,是以圣人慎之。
kǒng zǐ yuē wú zhī wū rén shuí huǐ shuí yù
孔子曰:“吾之于人,谁毁谁誉;
rú yǒu suǒ yù bì yǒu suǒ shì
如有所誉,必有所试。
yòu yuē zǐ gòng fāng rén
”又曰:“子贡方人。
cì yě xián hū zāi wǒ zé bù xiá
赐也贤乎哉,我则不暇。
yǐ shèng rén zhī dé yóu shàng rú cǐ kuàng yōng yōng zhī tú ér qīng huǐ yù zāi
”以圣人之德,犹尚如此,况庸庸之徒而轻毁誉哉?
xī fú bō jiāng jūn mǎ yuán jiè qí xiōng zi yán wén rén zhī è dāng rú wén fù mǔ zhī míng
昔伏波将军马援戒其兄子,言:“闻人之恶,当如闻父母之名;
ěr kě de ér wén kǒu bù kě de ér yán yě
耳可得而闻,口不可得而言也。
sī jiè zhì yǐ
”斯戒至矣。
rén huò huǐ jǐ dāng tuì ér qiú zhī wū shēn
人或毁己,当退而求之于身。
ruò jǐ yǒu kě huǐ zhī xíng zé bǐ yán dāng yǐ
若己有可毁之行,则彼言当矣;
ruò jǐ wú kě huǐ zhī xíng zé bǐ yán wàng yǐ
若己无可毁之行,则彼言妄矣。
dāng zé wú yuàn yú bǐ wàng zé wú hài wū shēn yòu hé fǎn bào yān
当则无怨于彼,妄则无害于身,又何反报焉?
qiě wén rén huǐ jǐ ér fèn zhě è chǒu shēng zhī jiā rén yě rén bào zhě zī shén bù rú mò ér zì xiū jǐ yě
且闻人毁己而忿者,恶丑声之加人也,人报者滋甚,不如默而自修己也。
yàn yuē jiù hán mò rú chóng qiú zhǐ bàng mò rú zì xiū
谚曰:“救寒莫如重裘,止谤莫如自修。
sī yán xìn yǐ
”斯言信矣。
ruò yǔ shì fēi zhī shì xiōng xiǎn zhī rén jìn yóu bù kě kuàng yǔ duì xiào hu
若与是非之士,凶险之人,近犹不可,况与对校乎?
qí hài shēn yǐ
其害深矣。
fu xū wěi zhī rén yán bù gēn dào xíng bù gù yán qí wèi fú qiǎn jiào kě shí bié
夫虚伪之人,言不根道,行不顾言,其为浮浅较可识别;
ér shì rén huò yān yóu bù jiǎn zhī yǐ yán xíng yě
而世人惑焉,犹不检之以言行也。
jìn jì yīn wèi fěng shān yáng cáo wěi jiē yǐ qīng xié bài méi yíng huò dāng shì xié chí jiān tè qū dòng hòu shēng
近济阴魏讽、山阳曹伟皆以倾邪败没,荧惑当世,挟持奸慝,驱动后生。
suī xíng wū fū yuè dà wéi jiǒng jiè rán suǒ wū rǎn gù yǐ zhòng yǐ
虽刑于𫓧钺,大为炯戒,然所污染,固以众矣。
kě bù shèn yǔ
可不慎与!
ruò fú shān lín zhī shì yí shū zhī lún gān zhǎng jī wū shǒu yáng ān fù huǒ wū mián shān suī kě yǐ jī tān lì sú rán shèng rén bù kě wèi wú yì bù yuàn yě
若夫山林之士,夷、叔之伦,甘长饥于首阳,安赴火于绵山,虽可以激贪励俗,然圣人不可为,吾亦不愿也。
jīn rǔ xiān rén shì yǒu guān miǎn wéi rén yì wèi míng shǒu shèn wèi chēng xiào tì wū guī mén wu xué wū shī yǒu
今汝先人世有冠冕,惟仁义为名,守慎为称,孝悌于闺门,务学于师友。
wú yǔ shí rén cóng shì suī chū chù bù tóng rán gè yǒu suǒ qǔ
吾与时人从事,虽出处不同,然各有所取。
yǐng chuān guō bó yì hào shàng tōng dá mǐn ér yǒu zhī
颍川郭伯益,好尚通达,敏而有知。
qí wéi rén hóng kuàng bù zú qīng guì yǒu yú
其为人弘旷不足,轻贵有馀;
de qí rén zhòng zhī rú shān bù dé qí rén hū zhī rú cǎo
得其人重之如山,不得其人忽之如草。
wú yǐ suǒ zhī qīn zhī nì zhī bù yuàn ér zi wèi zhī
吾以所知亲之昵之,不愿儿子为之。
běi hǎi xú wěi cháng bù zhì míng gāo bù qiú gǒu de dàn rán zì shǒu wéi dào shì wu
北海徐伟长,不治名高,不求苟得,澹然自守,惟道是务。
qí yǒu suǒ shì fēi zé tuō gǔ rén yǐ jiàn qí yì dāng shí wú suǒ bāo biǎn
其有所是非,则讬古人以见其意,当时无所褒贬。
wú jìng zhī zhòng zhī yuàn ér zi shī zhī
吾敬之重之,愿儿子师之。
dōng píng liú gōng gàn bó xué yǒu gāo cái chéng jié yǒu dà yì rán xìng xíng bù jūn shǎo suǒ jū jì dé shī zú yǐ xiāng bǔ
东平刘公干,博学有高才,诚节有大意,然性行不均,少所拘忌,得失足以相补。
wú ài zhī zhòng zhī bù yuàn ér zi mù zhī
吾爱之重之,不愿儿子慕之。
lè ān rèn zhāo xiān chún cuì lǚ dào nèi mǐn wài shù tuī xùn gōng ràng chù bù bì wū qiè ér yì yǒng zài cháo wàng shēn
乐安任昭先,淳粹履道,内敏外恕,推逊恭让,处不避洿,怯而义勇,在朝忘身。
wú you zhī shàn zhī yuàn ér zi zūn zhī
吾友之善之,愿儿子遵之。
ruò yǐn ér shēn zhī chù lèi ér cháng zhī rǔ qí shù jī jǔ yī yú ěr
若引而伸之,触类而长之,汝其庶几举一隅耳。
jí qí yòng cái xiān jiǔ zú qí shī shě wu zhōu jí qí chū rù cún gù lǎo qí lùn yì guì wú biǎn qí jìn shì shàng zhōng jié qí qǔ rén wù shí dào qí chǔ shì jiè jiāo yín qí pín jiàn shèn wú qi qí jìn tuì niàn hé yi qí xíng shì jiā jiǔ sī rú cǐ ér yǐ
及其用财先九族,其施舍务周急,其出入存故老,其论议贵无贬,其进仕尚忠节,其取人务实道,其处世戒骄淫,其贫贱慎无戚,其进退念合宜,其行事加九思,如此而已。
wú fù hé yōu zāi
吾复何忧哉?
qīng lóng sì nián
青龙四年,
zhào yù de yǒu cái zhì wén zhāng
诏“欲得有才智文章,
móu lǜ yuān shēn
谋虑渊深,
liào yuǎn ruò jìn
料远若近,
shì mèi ér chá
视昧而察,
chóu bù xū yùn
筹不虚运,
cè fú tú fā
策弗徒发,
duān yī xiǎo xīn
端一小心,
qīng xiū mì jìng
清修密静,
qián qián bù jiě
干干不解,
zhì shàng zài gōng zhě
志尚在公者,
wú xiàn nián chǐ
无限年齿,
wù jū guì jiàn
勿拘贵贱,
qīng xiào yǐ shàng gè jǔ yī rén
卿校已上各举一人”。
tài wèi sī mǎ xuān wáng yǐ chǎng yìng xuǎn
太尉司马宣王以昶应选。
zhèng shǐ zhōng zhuǎn zài xú zhōu fēng wǔ guān tíng hòu qiān zhēng nán jiāng jūn jiǎ jié dū du jīng yù zhū jūn shì
正始中,转在徐州,封武观亭侯,迁征南将军,假节都督荆、豫诸军事。
chǎng yǐ wéi guó yǒu cháng zhòng zhàn wú cháng shèng
昶以为国有常众,战无常胜;
de yǒu cháng xiǎn shǒu wú cháng shì
地有常险,守无常势。
jīn zhūn wǎn qù xiāng yáng sān bǎi yú lǐ zhū jūn sàn zhūn chuán zài xuān chí yǒu jí bù zú xiāng fù nǎi biǎo xǐ zhì xīn yě xí shuǐ jūn yú èr zhōu guǎng nóng kěn zhí cāng gǔ yíng jī
今屯宛,去襄阳三百馀里,诸军散屯,船在宣池,有急不足相赴,乃表徙治新野,习水军于二州,广农垦殖,仓谷盈积。
jiā píng chū tài fù sī mǎ xuān wáng jì zhū cáo shuǎng nǎi zòu bó wèn dà chén dé shī
嘉平初,太傅司马宣王既诛曹爽,乃奏博问大臣得失。
chǎng chén zhì lüè wǔ shì qí yī yù chóng dào dǔ xué yì jué fú huá shǐ guó zǐ rù tài xué ér xiū xiáng xù
昶陈治略五事:其一,欲崇道笃学,抑绝浮华,使国子入太学而修庠序;
qí èr yù yòng kǎo shì kǎo shì yóu zhǔn shéng yě wèi yǒu shě zhǔn shéng ér yì zhèng qǔ zhí fèi chù zhì ér kōng lùn néng fǒu yě
其二,欲用考试,考试犹准绳也,未有舍准绳而意正曲直,废黜陟而空论能否也;
qí sān yù lìng jū guān zhě jiǔ wū qí zhí yǒu zhì jì zé jiù zēng wèi cì jué
其三,欲令居官者久于其职,有治绩则就增位赐爵;
qí sì yù yuē guān shí lù lì yǐ lián chǐ bù shǐ yǔ bǎi xìng zhēng lì
其四,欲约官实禄,励以廉耻,不使与百姓争利;
qí wǔ yù jué chǐ mí wu chóng jié jiǎn lìng yī fú yǒu zhāng shàng xià yǒu xù chǔ gǔ chù bó fǎn mín wū pǔ
其五,欲绝侈靡,务崇节俭,令衣服有章,上下有叙,储谷畜帛,反民于朴。
zhào shū bāo zàn
诏书褒赞。
yīn shǐ zhuàn bǎi guān kǎo kè shì chǎng yǐ wéi táng yú suī yǒu chù zhì zhī wén ér kǎo kè zhī fǎ bù chuí
因使撰百官考课事,昶以为唐虞虽有黜陟之文,而考课之法不垂。
zhōu zhì zhǒng zǎi zhī zhí dà jì qún lì zhī zhì ér zhū shǎng yòu wú xiào bǐ zhī zhì
周制冢宰之职,大计群吏之治而诛赏,又无校比之制。
yóu cǐ yán zhī shèng zhǔ míng wū rèn xián lüè jǔ chù zhì zhī tǐ yǐ wěi dá guān zhī zhǎng ér zǒng qí tǒng jì gù néng fǒu kě de ér zhī yě
由此言之,圣主明于任贤,略举黜陟之体,以委达官之长,而总其统纪,故能否可得而知也。
qí dà zhǐ rú cǐ
其大指如此。
èr nián chǎng zòu sūn quán liú fàng liáng chén shì zhù fēn zhēng kě chéng xìn ér zhì wú shǔ
二年,昶奏:“孙权流放良臣,适庶分争,可乘衅而制吴、蜀;
bái dì yí líng zhī jiān qián wū zǐ guī fáng líng jiē zài jiāng běi mín yí yǔ xīn chéng jùn jiē kě xí qǔ yě
白帝、夷陵之间,黔、巫、秭归、房陵皆在江北,民夷与新城郡接,可袭取也。
nǎi qiǎn xīn chéng tài shǒu zhōu tài xí wū zǐ guī fáng líng jīng zhōu cì shǐ wáng jī yì yí líng chǎng yì jiāng líng liǎng àn yǐn zhú gēng wèi qiáo dù shuǐ jī zhī
”乃遣新城太守州泰袭巫、秭归、房陵,荆州刺史王基诣夷陵,昶诣江陵,两岸引竹縆为桥,渡水击之。
zéi bēn nán àn záo qī dào bìng lái gōng
贼奔南岸,凿七道并来攻。
wū shì chǎng shǐ jī nǔ tóng shí jù fā zéi dà jiàng shī jī yè dùn rù jiāng líng chéng zhuī zhǎn shù bǎi jí
于是昶使积弩同时俱发,贼大将施绩夜遁入江陵城,追斩数百级。
chǎng yù yǐn zhì píng dì yǔ hé zhàn nǎi xiān qiǎn wǔ jūn àn dà dào fā huán shǐ zéi wàng jiàn yǐ xǐ zhī yǐ suǒ huò kǎi mǎ jiá shǒu chí huán chéng yǐ nù zhī shè fú bīng yǐ dài zhī
昶欲引致平地与合战,乃先遣五军案大道发还,使贼望见以喜之,以所获铠马甲首,驰环城以怒之,设伏兵以待之。
jī guǒ zhuī jūn yǔ zhàn kè zhī
绩果追军,与战,克之。
jī dùn zǒu zhǎn qí jiāng zhōng lí mào xǔ mín shōu qí jiá shǒu qí gǔ zhēn bǎo qì zhàng zhèn lǚ ér hái
绩遁走,斩其将锺离茂、许旻,收其甲首旗鼓珍宝器仗,振旅而还。
wáng jī zhōu tài jiē yǒu gōng
王基、州泰皆有功。
wū shì qiān chǎng zhēng nán dà jiàng jūn yí tóng sān sī jìn fēng jīng líng hóu
于是迁昶征南大将军、仪同三司,进封京陵侯。
guàn qiū jiǎn wén qīn zuò luàn yǐn bīng jù jiǎn qīn yǒu gōng fēng èr zǐ tíng hóu guān nèi hóu jìn wèi piào qí jiāng jūn
毌丘俭、文钦作乱,引兵拒俭、钦有功,封二子亭侯、关内侯,进位骠骑将军。
zhū gě dàn fǎn chǎng jù jiā shí yǐ bī jiāng líng chí shī jī quán xī shǐ bù dé dōng
诸葛诞反,昶据夹石以逼江陵,持施绩、全熙使不得东。
dàn jì zhū zhào yuē xī sūn bìn zuǒ zhào zhí còu dà liáng
诞既诛,诏曰:“昔孙膑佐赵,直凑大梁。
xi bīng zhòu jìn yì suǒ yǐ chéng dōng zhēng zhī shì yě
西兵骤进,亦所以成东征之势也。
zēng yì qiān hù bìng qián sì qiān qī bǎi hù qiān sī kōng chí jié dū du rú gù
”增邑千户,并前四千七百户,迁司空,持节、都督如故。
gān lù sì nián hōng shì yuē mù hóu
甘露四年薨,谥曰穆侯。
zi hún sì xián xī zhōng wèi yuè qí xiào wèi
子浑嗣,咸熙中为越骑校尉。
wáng jī zì bó yú dōng lái qǔ chéng rén yě
王基字伯舆,东莱曲城人也。
shǎo gū yǔ shū fù wēng jū
少孤,与叔父翁居。
wēng fǔ yǎng shén dǔ jī yì yǐ xiào chēng
翁抚养甚笃,基亦以孝称。
nián shí qī jùn zhào wèi lì fēi qí hǎo yě suì qù rù láng yá jiè yóu xué
年十七,郡召为吏,非其好也,遂去,入琅邪界游学。
huáng chū zhōng chá xiào lián chú láng zhōng
黄初中,察孝廉,除郎中。
shì shí qīng tǔ chū dìng cì shǐ wáng lìng tè biǎo qǐng jī wéi bié jià hòu zhào wèi mì shū láng lìng fù qǐng hái
是时青土初定,刺史王凌特表请基为别驾,后召为秘书郎,凌复请还。
qǐng zhī sī tú wáng lǎng pì jī lìng bù qiǎn
顷之,司徒王朗辟基,凌不遣。
lǎng shū hé zhōu yuē fán jiā chén zhī liáng zé shēng yú gōng fǔ gōng chén zhī liáng zé rù yú wáng zhí shì gù gǔ zhě hòu bó yǒu gòng shì zhī lǐ
朗书劾州曰:“凡家臣之良,则升于公辅,公臣之良,则入于王职,是故古者侯伯有贡士之礼。
jīn zhōu qǔ sù wèi zhī chén liú mì gé zhī lì suǒ xī wén yě
今州取宿卫之臣,留秘阁之吏,所希闻也。
lìng yóu bù qiǎn
”凌犹不遣。
lìng liú chēng qīng tǔ gài yì yóu jī xié hé zhī fǔ yě
凌流称青土,盖亦由基协和之辅也。
dà jiàng jūn sī mǎ xuān wáng pì jī wèi zhì zhuó wèi zhōng shū shì láng
大将军司马宣王辟基,未至,擢为中书侍郎。
míng dì shèng xiū gōng shì bǎi xìng láo cuì
明帝盛修宫室,百姓劳瘁。
jī shàng shū yuē chén wén gǔ rén yǐ shuǐ yù mín yuē shuǐ suǒ yǐ zài zhōu yì suǒ yǐ fù zhōu
基上疏曰:“臣闻古人以水喻民,曰‘水所以载舟,亦所以覆舟’。
gù zài mín shàng zhě bù kě yǐ bù jiè jù
故在民上者,不可以不戒惧。
fu mín yì zé lǜ yì kǔ zé sī nán shì yǐ xiān wáng jū zhī yǐ yuē jiǎn bǐ bù zhì wū shēng huàn
夫民逸则虑易,苦则思难,是以先王居之以约俭,俾不至于生患。
xī yán yuān yún dōng yě zi zhī yù mǎ lì jǐn yǐ ér qiú jìn bù yǐ shì yǐ zhī qí jiāng bài
昔颜渊云东野子之御,马力尽矣而求进不已,是以知其将败。
jīn shì yì láo kǔ nán nǚ lí kuàng yuàn bì xià shēn chá dōng yě zhī bì liú yì zhōu shuǐ zhī yù xi bēn sì wū wèi jǐn jié lì yì wū wèi kùn
今事役劳苦,男女离旷,愿陛下深察东野之弊,留意舟水之喻,息奔驷于未尽,节力役于未困。
xī hàn yǒu tiān xià zhì xiào wén shí wéi yǒu tóng xìng zhū hóu ér jiǎ yì yōu zhī yuē zhì huǒ jī xīn zhī xià ér qǐn qí shàng yīn wèi zhī ān yě
昔汉有天下,至孝文时唯有同姓诸侯,而贾谊忧之曰:‘置火积薪之下而寝其上,因谓之安也。
jīn kòu zéi wèi tiǎn měng jiàng yōng bīng jiǎn zhī zé wú yǐ yìng dí jiǔ zhī zé nán yǐ yí hòu dāng shèng míng zhī shì bù wu yǐ chú huàn ruò zǐ sūn bù jìng shè jì zhī yōu yě
’今寇贼未殄,猛将拥兵,检之则无以应敌,久之则难以遗后,当盛明之世,不务以除患,若子孙不竞,社稷之忧也。
shǐ jiǎ yì fù qǐ bì shēn qiè yú nǎng shí yǐ
使贾谊复起,必深切于曩时矣。
sàn qí cháng shì wáng sù zhe zhū jīng zhuàn jiě jí lùn dìng cháo yí gǎi yì zhèng xuán jiù shuō ér jī jù chí xuán yì cháng yǔ kàng héng
散骑常侍王肃著诸经传解及论定朝仪,改易郑玄旧说,而基据持玄义,常与抗衡。
qiān ān píng tài shǒu gōng shì qù guān
迁安平太守,公事去官。
dà jiàng jūn cáo shuǎng qǐng wéi cóng shì zhōng láng chū wèi ān fēng tài shǒu
大将军曹爽请为从事中郎,出为安丰太守。
jùn jiē wú kòu wéi zhèng qīng yán yǒu wēi huì míng shè fáng bèi dí bù gǎn fàn
郡接吴寇,为政清严有威惠,明设防备,敌不敢犯。
jiā tǎo kòu jiāng jūn
加讨寇将军。
wú cháng dà fā zhòng jí jiàn yè yáng shēng yù rù gōng yáng zhōu cì shǐ zhū gě dàn shǐ jī cè zhī
吴尝大发众集建业,扬声欲入攻扬州,刺史诸葛诞使基策之。
jī yuē xī sūn quán zài zhì hé féi yī zhì jiāng xià qí hòu quán cóng chū lú jiāng zhū rán kòu xiāng yáng jiē wú gōng ér hái
基曰:“昔孙权再至合肥,一至江夏,其后全琮出庐江,朱然寇襄阳,皆无功而还。
jīn lù xùn děng yǐ sǐ ér quán nián lǎo nèi wú xián sì zhōng wú móu zhǔ
今陆逊等已死,而权年老,内无贤嗣,中无谋主。
quán zì chū zé jù nèi xìn zú qǐ yōng jū fā kuì
权自出则惧内衅卒起,痈疽发溃;
qiǎn jiàng zé jiù jiāng yǐ jǐn xīn jiāng wèi xìn
遣将则旧将已尽,新将未信。
cǐ bù guò yù bǔ dìng zhī dǎng hái zì bǎo hù ěr
此不过欲补定支党,还自保护耳。
hòu quán jìng bù néng chū
”后权竟不能出。
shí cáo shuǎng zhuān bǐng fēng huà ling chi jī zhe shí yào lùn yǐ qiè shì shì
时曹爽专柄,风化陵迟,基著时要论以切世事。
yǐ jí zhēng hái qǐ jiā wèi hé nán yǐn wèi bài shuǎng fú zhū jī cháng wèi shuǎng guān shǔ suí lì ba
以疾征还,起家为河南尹,未拜,爽伏诛,基尝为爽官属,随例罢。
qí nián wèi shàng shū chū wèi jīng zhōu cì shǐ jiā yáng liè jiāng jūn suí zhēng nán wáng chǎng jī wú
其年为尚书,出为荆州刺史,加扬烈将军,随征南王昶击吴。
jī bié xí bù xié wū yí líng xié bì mén zì shǒu
基别袭步协于夷陵,协闭门自守。
jī shì yǐ gōng xíng ér shí fēn bīng qǔ xióng fù dǐ gé shōu mǐ sān shí yú wàn hú lǔ ān běi jiāng jūn tán zhèng nà xiáng shù qiān kǒu
基示以攻形,而实分兵取雄父邸阁,收米三十馀万斛,虏安北将军谭正,纳降数千口。
wū shì yí qí jiàng mín zhì yí líng xiàn
于是移其降民,置夷陵县。
cì jué guān nèi hóu
赐爵关内侯。
jī yòu biǎo chéng shàng chǎng xǐ jiāng xià zhì zhī yǐ bī xià kǒu yóu shì zéi bù gǎn qīng yuè jiāng
基又表城上昶,徙江夏治之,以偪夏口,由是贼不敢轻越江。
míng zhì dù zhěng jūn nóng jiān xiū xué xiào nán fāng chēng zhī
明制度,整军农,兼修学校,南方称之。
shí cháo tíng yì yù fá wú zhào jī liàng jìn qù zhī yi
时朝廷议欲伐吴,诏基量进趣之宜。
jī duì yuē fu bīng dòng ér wú gōng zé wēi míng zhé wū wài cái yòng qióng wū nèi gù bì quán ér hòu yòng yě
基对曰:“夫兵动而无功,则威名折于外,财用穷于内,故必全而后用也。
ruò bù zī tōng chuān jù liáng shuǐ zhàn zhī bèi zé suī jī bīng jiāng nèi wú bì dù zhī shì yǐ
若不资通川聚粮水战之备,则虽积兵江内,无必渡之势矣。
jīn jiāng líng yǒu jū zhāng èr shuǐ gài guàn gāo yú zhī tián yǐ qiān shù
今江陵有沮、漳二水,溉灌膏腴之田以千数。
ān lù zuǒ yòu bēi chí wò yǎn
安陆左右,陂池沃衍。
ruò shuǐ lù bìng nóng yǐ shí jūn zī rán hòu yǐn bīng yì jiāng líng yí líng fēn jù xià kǒu shùn jū zhāng zī shuǐ fú gǔ ér xià
若水陆并农,以实军资,然后引兵诣江陵、夷陵,分据夏口,顺沮、漳,资水浮谷而下。
zéi zhī guān bīng yǒu jīng jiǔ zhī shì zé jù tiān zhū zhě yì jū ér xiàng wáng huà zhě yì gù
贼知官兵有经久之势,则拒天诛者意沮,而向王化者益固。
rán hòu lǜ hé mán yí yǐ gōng qí nèi jīng zú jìn bīng yǐ tǎo qí wài zé xià kǒu yǐ shàng bì bá ér jiāng wài zhī jùn bù shǒu
然后率合蛮夷以攻其内,精卒劲兵以讨其外,则夏口以上必拔,而江外之郡不守。
rú cǐ wú shǔ zhī jiāo jué jiāo jué ér wú qín yǐ
如此,吴、蜀之交绝,交绝而吴禽矣。
bù rán bīng chū zhī lì wèi kě bì yǐ
不然,兵出之利,未可必矣。
wū shì suì zhǐ
”于是遂止。
sī mǎ jǐng wáng xīn tǒng zhèng jī shū jiè zhī yuē tiān xià zhì guǎng wàn jī zhì wěi chéng bù kě bù jīn qín yè yè zuò ér dài dàn yě
司马景王新统政,基书戒之曰:“天下至广,万机至猥,诚不可不矜矜业业,坐而待旦也。
fu zhì zhèng zé zhòng xié bù shēng xīn jìng zé zhòng shì bù zào sī lǜ shěn dìng zé jiào lìng bù fán qīn yòng zhōng liáng zé yuǎn jìn xié fú
夫志正则众邪不生,心静则众事不躁,思虑审定则教令不烦,亲用忠良则远近协服。
gù zhī hé yuǎn zài shēn dìng zhòng zài xīn
故知和远在身,定众在心。
xǔ yǔn fu gǔ yuán kǎn cuī zàn jiē yī shí zhèng shì yǒu zhí zhì ér wú liú xīn kě yǔ tóng zhèng shì zhě yě
许允、傅嘏、袁侃、崔赞皆一时正士,有直质而无流心,可与同政事者也。
jǐng wáng nà qí yán
”景王纳其言。
gāo guì xiāng gōng jí zūn wèi jìn fēng cháng lào tíng hóu
高贵乡公即尊位,进封常乐亭侯。
guàn qiū jiǎn wén qīn zuò luàn yǐ jī wéi xíng jiān jūn jiǎ jié tǒng xǔ chāng jūn shì yǔ jǐng wáng huì wū xǔ chāng
毌丘俭、文钦作乱,以基为行监军、假节,统许昌军,适与景王会于许昌。
jǐng wáng yuē jūn chóu jiǎn děng hé rú
景王曰:“君筹俭等何如?
jī yuē huái nán zhī nì fēi lì mín sī luàn yě jiǎn děng kuáng xié pò jù wèi mù xià zhī lù shì yǐ shàng qún jù ěr
”基曰:“淮南之逆,非吏民思乱也,俭等诳胁迫惧,畏目下之戮,是以尚群聚耳。
ruò dà bīng lín bī bì tǔ bēng wǎ jiě jiǎn qīn zhī shǒu bù zhōng zhāo ér xiàn wū jūn mén yǐ
若大兵临偪,必土崩瓦解,俭、钦之首,不终朝而县于军门矣。
jǐng wáng yuē shàn
”景王曰:“善。
nǎi lìng jī jū jūn qián
”乃令基居军前。
yì zhě xián yǐ jiǎn qīn piào hàn nán yǔ zhēng fēng
议者咸以俭、钦慓悍,难与争锋。
zhào jī tíng zhù
诏基停驻。
jī yǐ wéi jiǎn děng jǔ jūn zú yǐ shēn rù ér jiǔ bù jìn zhě shì qí zhà wěi yǐ lù zhòng xīn yí jǔ yě
基以为:“俭等举军足以深入,而久不进者,是其诈伪已露,众心疑沮也。
jīn bù zhāng shì wēi xíng yǐ fù mín wàng ér tíng jūn gāo lěi yǒu sì wèi nuò fēi yòng bīng zhī shì yě
今不张示威形以副民望,而停军高垒,有似畏懦,非用兵之势也。
ruò huò lǔ lüè mín rén yòu zhōu jùn bīng jiā wèi zéi suǒ de zhě gèng huái lí xīn
若或虏略民人,又州郡兵家为贼所得者,更怀离心;
jiǎn děng suǒ pò xié zhě zì gù zuì zhòng bù gǎn fù huán cǐ wèi cuò bīng wú yòng zhī de ér chéng jiān guǐ zhī yuán
俭等所迫胁者,自顾罪重,不敢复还,此为错兵无用之地,而成奸宄之源。
wú kòu yīn zhī zé huái nán fēi guó jiā zhī yǒu qiáo pèi rǔ yù wēi ér bù ān cǐ jì zhī dà shī yě
吴寇因之,则淮南非国家之有,谯、沛、汝、豫危而不安,此计之大失也。
jūn yi sù jìn jù nán dùn nán dùn yǒu dà dǐ gé jì zú jūn rén sì shí rì liáng
军宜速进据南顿,南顿有大邸阁,计足军人四十日粮。
bǎo jiān chéng yīn jī gǔ xiān rén yǒu duó rén zhī xīn cǐ píng zéi zhī yào yě
保坚城,因积谷,先人有夺人之心,此平贼之要也。
jī lǚ qǐng nǎi tīng jìn jù shui yǐn shuǐ
”基屡请,乃听进据〈氵隐〉水。
jì zhì fù yán yuē bīng wén zhuō sù wèi dǔ gōng chí zhī jiǔ
既至,复言曰:“兵闻拙速,未睹工迟之久。
fāng jīn wài yǒu qiáng kòu nèi yǒu pàn chén ruò bù shí jué zé shì zhī shēn qiǎn wèi kě cè yě
方今外有强寇,内有叛臣,若不时决,则事之深浅未可测也。
yì zhě duō yù jiāng jūn chí zhòng
议者多欲将军持重。
jiāng jūn chí zhòng shì yě tíng jūn bù jìn fēi yě
将军持重是也,停军不进非也。
chí zhòng fēi bù xíng zhī wèi yě jìn ér bù kě fàn ěr
持重非不行之谓也,进而不可犯耳。
jīn jù jiān chéng bǎo bì lěi yǐ jī shí zī lǔ xiàn yùn jūn liáng shén fēi jì yě
今据坚城,保壁垒,以积实资虏,县运军粮,甚非计也。
jǐng wáng yù xū zhū jūn jí dào yóu shàng wèi xǔ
”景王欲须诸军集到,犹尚未许。
jī yuē jiāng zài jūn jūn lìng yǒu suǒ bù shòu
基曰:“将在军,君令有所不受。
bǐ dé zé lì wǒ de yì lì shì wèi zhēng chéng nán dùn shì yě
彼得则利,我得亦利,是谓争城,南顿是也。
suì zhé jìn jù nán dùn jiǎn děng cóng xiàng yì zhēng yù wǎng fā shí yú lǐ wén jī xiān dào fù huán bǎo xiàng
”遂辄进据南顿,俭等从项亦争欲往,发十馀里,闻基先到,复还保项。
shí yǎn zhōu cì shǐ shān ài zhūn lè jiā jiǎn shǐ wén qīn jiàng bīng xí ài
时兖州刺史邓艾屯乐嘉,俭使文钦将兵袭艾。
jī zhī qí shì fēn jìn bīng bī xiàng jiǎn zhòng suì bài
基知其势分,进兵偪项,俭众遂败。
qīn děng yǐ píng qiān zhèn nán jiāng jūn dū du yù zhōu zhū jūn shì lǐng yù zhōu cì shǐ jìn fēng ān lè xiāng hòu
钦等已平,迁镇南将军,都督豫州诸军事,领豫州刺史,进封安乐乡侯。
shàng shū qiú fēn hù èr bǎi cì shū fù zǐ qiáo jué guān nèi hóu yǐ bào shū fù fǔ yù zhī dé
上疏求分户二百,赐叔父子乔爵关内侯,以报叔父拊育之德。
yǒu zhào tè tīng
有诏特听。
zhū gě dàn fǎn jī yǐ běn guān xíng zhèn dōng jiāng jūn dū du yáng yù zhū jūn shì
诸葛诞反,基以本官行镇东将军,都督扬、豫诸军事。
shí dà jūn zài xiàng yǐ zéi bīng jīng zhào jī liǎn jūn jiān lěi
时大军在项,以贼兵精,诏基敛军坚垒。
jī lèi qǐ qiú jìn tǎo
基累启求进讨。
huì wú qiǎn zhū yì lái jiù dàn jūn wū ān chéng
会吴遣朱异来救诞,军于安城。
jī yòu bèi zhào yǐn zhū jūn zhuǎn jù běi shān jī wèi zhū jiāng yuē jīn wéi lěi zhuǎn gù bīng mǎ xiàng jí dàn dāng jīng xiū shǒu bèi yǐ dài yuè yì ér gēng yí bīng shǒu xiǎn shǐ de fàng zòng suī yǒu zhì zhě bù néng shàn hòu yǐ
基又被诏引诸军转据北山,基谓诸将曰:“今围垒转固,兵马向集,但当精修守备以待越逸,而更移兵守险,使得放纵,虽有智者不能善后矣。
suì shǒu pián yí shàng shū yuē jīn yǔ zéi jiā duì dí dāng bú dòng rú shān
”遂守便宜上疏曰:“今与贼家对敌,当不动如山。
ruò qiān yí yī xiǎn rén xīn yáo dàng wū shì dà sǔn
若迁移依险,人心摇荡,于势大损。
zhū jūn bìng jù shēn gōu gāo lěi zhòng xīn jiē dìng bù kě qīng dòng cǐ yù bīng zhī yào yě
诸军并据深沟高垒,众心皆定,不可倾动,此御兵之要也。
shū zòu bào tīng
”书奏,报听。
dà jiàng jūn sī mǎ wén wáng jìn tún qiū tóu fēn bù wéi shǒu gè yǒu suǒ tǒng
大将军司马文王进屯丘头,分部围守,各有所统。
jī dū chéng dōng chéng nán èr shí liù jūn wén wáng chì jūn lì rù zhèn nán bù jiè yī bù dé yǒu suǒ qiǎn
基督城东城南二十六军,文王敕军吏入镇南部界,一不得有所遣。
chéng zhōng shí jǐn zhòu yè gōng lěi jī zhé jù jī pò zhī
城中食尽,昼夜攻垒,基辄拒击,破之。
shòu chūn jì bá wén wáng yǔ jī shū yuē chū yì zhě yún yún qiú yí zhě shén zhòng shí wèi lín lǚ yì wèi yí rán
寿春既拔,文王与基书曰:“初议者云云,求移者甚众,时未临履,亦谓宜然。
jiāng jūn shēn suàn lì hài dú bǐng gù zhì shàng wéi zhào mìng xià jù zhòng yì zhōng zhì zhì dí qín zéi suī gǔ rén suǒ shù bú shì guò yě
将军深算利害,独秉固志,上违诏命,下拒众议,终至制敌禽贼,虽古人所述,不是过也。
wén wáng yù qiǎn zhū jiāng qīng bīng shēn rù zhāo yíng táng zī děng zǐ dì yīn xìn yǒu dàng fù wú zhī shì
”文王欲遣诸将轻兵深入,招迎唐咨等子弟,因衅有荡覆吴之势。
jī jiàn yuē xī zhū gě kè chéng dōng guān zhī shèng jié jiāng biǎo zhī bīng yǐ wéi xīn chéng chéng jì bù bá ér zhòng sǐ zhě tài bàn
基谏曰:“昔诸葛恪乘东关之胜,竭江表之兵,以围新城,城既不拔,而众死者太半。
jiāng wéi yīn táo shàng zhī lì qīng bīng shēn rù liáng xiǎng bù jì jūn fù shàng guī
姜维因洮上之利,轻兵深入,粮饷不继,军复上邽。
fu dà jié zhī hòu shàng xià qīng dí qīng dí zé lǜ nán bù shēn
夫大捷之后,上下轻敌,轻敌则虑难不深。
jīn zéi xīn bài wū wài yòu nèi huàn wèi mǐ shì qí xiū bèi shè lǜ zhī shí yě
今贼新败于外,又内患未弭,是其修备设虑之时也。
qiě bīng chū yú nián rén yǒu guī zhì jīn fú guó shí wàn zuì rén sī de zì lì dài zhēng fá wèi yǒu quán bīng dú kè rú jīn zhī shèng zhě yě
且兵出逾年,人有归志,今俘馘十万,罪人斯得,自历代征伐,未有全兵独克如今之盛者也。
wǔ huáng dì kè yuán shào wū guān dù zì yǐ suǒ huò yǐ duō bù fù zhuī bēn jù cuò wēi yě
武皇帝克袁绍于官渡,自以所获已多,不复追奔,惧挫威也。
wén wáng nǎi zhǐ
”文王乃止。
yǐ huái nán chū dìng zhuǎn jī wèi zhēng dōng jiāng jūn dū du yáng zhōu zhū jūn shì jìn fēng dōng wǔ hóu
以淮南初定,转基为征东将军,都督扬州诸军事,进封东武侯。
jī shàng shū gù ràng guī gōng cān zuǒ yóu shì zhǎng shǐ sī mǎ děng qī rén jiē hóu
基上疏固让,归功参佐,由是长史司马等七人皆侯。
shì suì jī mǔ zú zhào mì qí xiōng wèn yíng jī fù bào sàng hé zàng luò yáng zhuī zèng bào běi hǎi tài shǒu
是岁,基母卒,诏秘其凶问,迎基父豹丧合葬洛阳,追赠豹北海太守。
gān lù sì nián zhuǎn wéi zhēng nán jiāng jūn dū du jīng zhōu zhū jūn shì
甘露四年,转为征南将军,都督荆州诸军事。
cháng dào xiāng gōng jí zūn wèi zēng yì qiān hù bìng qián wǔ qiān qī bǎi hù
常道乡公即尊位,增邑千户,并前五千七百户。
qián hòu fēng zǐ èr rén tíng hòu guān nèi hóu
前后封子二人亭侯、关内侯。
jǐng yuán èr nián xiāng yáng tài shǒu biǎo wú zéi shān yóu děng yù lái guī huà jī bèi zhào dāng yīn cǐ zhèn dàng jiāng biǎo
景元二年,襄阳太守表吴贼邓由等欲来归化,基被诏,当因此震荡江表。
jī yí qí zhà chí yì chén zhuàng
基疑其诈,驰驿陈状。
qiě yuē jiā píng yǐ lái lèi yǒu nèi nán dāng jīn zhī wu zài yú zhèn ān shè jì suí níng bǎi xìng wèi yi dòng zhòng yǐ qiú wài lì
且曰:“嘉平以来,累有内难,当今之务,在于镇安社稷,绥宁百姓,未宜动众以求外利。
wén wáng bào shū yuē fán chǔ shì zhě duō qū xiāng cóng shùn xiān néng què rán gòng jǐn lǐ shí
”文王报书曰:“凡处事者,多曲相从顺,鲜能确然共尽理实。
chéng gǎn zhōng ài měi jiàn guī shì zhé jìng yī lái zhǐ
诚感忠爱,每见规示,辄敬依来指。
hòu yóu děng jìng bù jiàng
”后由等竟不降。
shì suì jī hōng zhuī zèng sī kōng shì yuē jǐng hóu
是岁基薨,追赠司空,谥曰景侯。
zi huī sì zǎo zú
子徽嗣,早卒。
xián xī zhōng kāi jiàn wǔ děng yǐ jī zhe xūn qián cháo gǎi fēng jī sūn yì ér yǐ dōng wǔ yú yì cì yī zǐ jué guān nèi hóu
咸熙中,开建五等,以基著勋前朝,改封基孙廙,而以东武馀邑赐一子爵关内侯。
jìn shì jiàn zuò xià zhào yuē gù sī kōng wáng jī jì zhe dé lì xūn yòu zhì shēn qīng sù bù yíng chǎn yè jiǔ zài zhòng rèn jiā wú sī jī kě wèi shēn méi xíng xiǎn zú yòng lì sú zhě yě
晋室践阼,下诏曰:“故司空王基既著德立勋,又治身清素,不营产业,久在重任,家无私积,可谓身没行显,足用励俗者也。
qí yǐ nú bì èr rén cì qí jiā
其以奴婢二人赐其家。
píng yuē xú miǎo qīng shàng hóng tōng hú zhì sù yè zhēn cuì wáng chǎng kāi jì shí dù wáng jī xué xíng jiān bái jiē zhǎng tǒng fāng rèn chuí chēng zhe jī
评曰:徐邈清尚弘通,胡质素业贞粹,王昶开济识度,王基学行坚白,皆掌统方任,垂称著绩。
kě wèi guó zhī liáng chén shí zhī yàn shì yǐ
可谓国之良臣,时之彦士矣。