三国志 · 陈寿 · Chapter 32 of 65

蜀书·先主传

PinyinModern Translation
Size

xiān zhǔ xìng liú huì bèi zì xuán dé zhuō jùn zhuō xiàn rén hàn jǐng dì zǐ zhōng shān jìng wáng shèng zhī hòu yě

先主姓刘,讳备,字玄德,涿郡涿县人,汉景帝子中山靖王胜之后也。

shèng zǐ zhēn yuán shòu liù nián fēng zhuō xiàn lù chéng tíng hòu

胜子贞,元狩六年封涿县陆城亭侯。

zuò zhòu jīn shī hóu yīn jiā yān

坐酎金失侯,因家焉。

xiān zhǔ zǔ xióng fù hóng shì shì zhōu jùn

先主祖雄,父弘,世仕州郡。

xióng jǔ xiào lián guān zhì dōng jùn fàn lìng

雄举孝廉,官至东郡范令。

xiān zhǔ shǎo gū yǔ mǔ fàn lǚ zhī xí wèi yè

先主少孤,与母贩履织席为业。

shě dōng nán jiǎo lí shàng yǒu sāng shù shēng gāo wǔ zhàng yú yáo wàng jiàn tóng tóng rú xiǎo chē gài wǎng lái zhě jiē guài cǐ shù fēi fán huò wèi dāng chū guì rén

舍东南角篱上有桑树生高五丈馀,遥望见童童如小车盖,往来者皆怪此树非凡,或谓当出贵人。

xiān zhǔ shǎo shí yǔ zōng zhōng zhū xiǎo ér wū shù xià xì yán wú bì dāng chéng cǐ yǔ bǎo gài chē

先主少时,与宗中诸小儿于树下戏,言:“吾必当乘此羽葆盖车。

shū fù zi jìng wèi yuē rǔ wù wàng yǔ miè wú mén yě

”叔父子敬谓曰:“汝勿妄语,灭吾门也!

nián shí wǔ mǔ shǐ xíng xué yǔ tóng zōng liú dé rán liáo xī gōng sūn zàn jù shì gù jiǔ jiāng tài shǒu tóng jùn lú zhí

”年十五,母使行学,与同宗刘德然、辽西公孙瓒俱事故九江太守同郡卢植。

dé rán fù yuán qǐ cháng zī gěi xiān zhǔ yǔ dé rán děng

德然父元起常资给先主,与德然等。

yuán qǐ qī yuē gè zì yī jiā hé néng cháng ěr yá

元起妻曰:“各自一家,何能常尔邪!

qǐ yuē wú zōng zhōng yǒu cǐ r fēi cháng rén yě

”起曰:“吾宗中有此儿,非常人也。

ér zàn shēn yǔ xiān zhǔ xiāng yǒu

”而瓒深与先主相友。

zàn nián zhǎng xiān zhǔ yǐ xiōng shì zhī

瓒年长,先主以兄事之。

xiān zhǔ bù shèn lè dú shū xǐ gǒu mǎ yīn yuè měi yī fú

先主不甚乐读书,喜狗马、音乐、美衣服。

shēn cháng qī chǐ wǔ cùn chuí shǒu xià xī gù zì jiàn qí ěr

身长七尺五寸,垂手下膝,顾自见其耳。

shǎo yǔ yán shàn xià rén xǐ nù bù xíng wū sè

少语言,善下人,喜怒不形于色。

hǎo jiāo jié háo xiá nián shào zhēng fù zhī

好交结豪侠,年少争附之。

zhōng shān dà shāng zhāng shì píng sū shuāng děng zī lèi qiān jīn fàn mǎ zhōu xuán wū zhuō jùn jiàn ér yì zhī nǎi duō yǔ zhī jīn cái

中山大商张世平、苏双等赀累千金,贩马周旋于涿郡,见而异之,乃多与之金财。

xiān zhǔ yóu shì de yòng hé tú zhòng

先主由是得用合徒众。

líng dì mò huáng jīn qǐ zhōu jùn gè jǔ yì bīng xiān zhǔ lǜ qí shǔ cóng xiào wèi zōu jìng tǎo huáng jīn zéi yǒu gōng chú ān xǐ wèi

灵帝末,黄巾起,州郡各举义兵,先主率其属从校尉邹靖讨黄巾贼有功,除安喜尉。

qì guān wáng mìng

弃官亡命。

qǐng zhī dà jiàng jūn hé jìn qiǎn dū wèi guàn qiū yì yì dān yáng mù bīng xiān zhǔ yǔ jù xíng zhì xià pī yù zéi lì zhàn yǒu gōng chú wéi xià mì chéng

顷之,大将军何进遣都尉毌丘毅诣丹杨募兵,先主与俱行,至下邳遇贼,力战有功,除为下密丞。

fù qù guān

复去官。

hòu wèi gāo táng wèi qiān wèi lìng

后为高唐尉,迁为令。

wèi zéi suǒ pò wǎng bēn zhōng láng jiàng gōng sūn zàn zàn biǎo wéi bié bù sī mǎ shǐ yǔ qīng zhōu cì shǐ tián jiè yǐ jù jì zhōu mù yuán shào

为贼所破,往奔中郎将公孙瓒,瓒表为别部司马,使与青州刺史田楷以拒冀州牧袁绍。

shù yǒu zhàn gōng shì shǒu píng yuán lìng hòu lǐng píng yuán xiāng

数有战功,试守平原令,后领平原相。

jùn mín liú píng sù qīng xiān zhǔ chǐ wèi zhī xià shǐ kè cì zhī

郡民刘平素轻先主,耻为之下,使客刺之。

kè bù rěn cì yǔ zhī ér qù

客不忍刺,语之而去。

qí dé rén xīn rú cǐ

其得人心如此。

yuán shào gōng gōng sūn zàn xiān zhǔ yǔ tián jiè dōng zhūn qí

袁绍攻公孙瓒,先主与田楷东屯齐。

cáo gōng zhēng xú zhōu xú zhōu mù táo qiān qiǎn shǐ gào jí wū tián jiè jiè yǔ xiān zhǔ jù jiù zhī

曹公征徐州,徐州牧陶谦遣使告急于田楷,楷与先主俱救之。

shí xiān zhǔ zì yǒu bīng qiān yú rén jí yōu zhōu wū wán zá hú qí yòu lüè de jī mín shù qiān rén

时先主自有兵千馀人及幽州乌丸杂胡骑,又略得饥民数千人。

jì dào qiān yǐ dān yáng bīng sì qiān yì xiān zhǔ xiān zhǔ suì qù jiè guī qiān

既到,谦以丹杨兵四千益先主,先主遂去楷归谦。

qiān biǎo xiān zhǔ wèi yù zhōu cì shǐ zhūn xiǎo pèi

谦表先主为豫州刺史,屯小沛。

qiān bìng dǔ wèi bié jià mí dǔ yuē fēi liú bèi bù néng ān cǐ zhōu yě

谦病笃,谓别驾麋竺曰:“非刘备不能安此州也。

qiān sǐ dǔ lǜ zhōu rén yíng xiān zhǔ xiān zhǔ wèi gǎn dāng

”谦死,竺率州人迎先主,先主未敢当。

xià pī chén dēng wèi xiān zhǔ yuē jīn hàn shì ling chi hǎi nèi qīng fù lì gōng lì shì zài wū jīn rì

下邳陈登谓先主曰:“今汉室陵迟,海内倾覆,立功立事,在于今日。

bǐ zhōu yīn fù hù kǒu bǎi wàn yù qū shǐ jūn fǔ lín zhōu shì

彼州殷富,户口百万,欲屈使君抚临州事。

xiān zhǔ yuē yuán gōng lù jìn zài shòu chūn cǐ jūn sì shì wǔ gōng hǎi nèi suǒ guī jūn kě yǐ zhōu yǔ zhī

”先主曰:“袁公路近在寿春,此君四世五公,海内所归,君可以州与之。

dēng yuē gōng lù jiāo háo fēi zhì luàn zhī zhǔ

”登曰:“公路骄豪,非治乱之主。

jīn yù wèi shǐ jūn hé bù qí shí wàn shàng kě yǐ kuāng zhǔ jì mín chéng wǔ bà zhī yè xià kě yǐ gē dì shǒu jìng shū gōng wū zhú bó

今欲为使君合步骑十万,上可以匡主济民,成五霸之业,下可以割地守境,书功于竹帛。

ruò shǐ jūn bú jiàn tīng xǔ dēng yì wèi gǎn tīng shǐ jūn yě

若使君不见听许,登亦未敢听使君也。

běi hǎi xiāng kǒng róng wèi xiān zhǔ yuē yuán gōng lù qǐ yōu guó wàng jiā zhě yá

”北海相孔融谓先主曰:“袁公路岂忧国忘家者邪?

zhǒng zhōng kū gǔ hé zú jiè yì

冢中枯骨,何足介意。

jīn rì zhī shì bǎi xìng yǔ néng tiān yǔ bù qǔ huǐ bù kě zhuī

今日之事,百姓与能,天与不取,悔不可追。

xiān zhǔ suì lǐng xú zhōu

”先主遂领徐州。

yuán shù lái gōng xiān zhǔ xiān zhǔ jù zhī wū xū yí huái yīn

袁术来攻先主,先主拒之于盱眙、淮阴。

cáo gōng biǎo xiān zhǔ wèi zhèn dōng jiāng jūn fēng yí chéng tíng hòu shì suì jiàn ān yuán nián yě

曹公表先主为镇东将军,封宜城亭侯,是岁建安元年也。

xiān zhǔ yǔ shù xiāng chí jīng yuè lǚ bù chéng xū xí xià pī

先主与术相持经月,吕布乘虚袭下邳。

xià pī shǒu jiāng cáo bào fǎn jiān yíng bù

下邳守将曹豹反,间迎布。

bù lǔ xiān zhǔ qī zǐ xiān zhǔ zhuǎn jūn hǎi xī

布虏先主妻子,先主转军海西。

yáng fèng hán xiān kòu xú yáng jiān xiān zhǔ yāo jī jǐn zhǎn zhī

杨奉、韩暹寇徐、扬间,先主邀击,尽斩之。

xiān zhǔ qiú hé wū lǚ bù bù hái qí qī zǐ

先主求和于吕布,布还其妻子。

xiān zhǔ qiǎn guān yǔ shǒu xià pī

先主遣关羽守下邳。

xiān zhǔ hái xiǎo pèi fù hé bīng de wàn yú rén

先主还小沛,复合兵得万馀人。

lǚ bù è zhī zì chū bīng gōng xiān zhǔ xiān zhǔ bài zǒu guī cáo gōng

吕布恶之,自出兵攻先主,先主败走归曹公。

cáo gōng hòu yù zhī yǐ wéi yù zhōu mù

曹公厚遇之,以为豫州牧。

jiāng zhì pèi shōu sàn zú gěi qí jūn liáng yì yǔ bīng shǐ dōng jī bù

将至沛收散卒,给其军粮,益与兵使东击布。

bù qiǎn gāo shùn gōng zhī cáo gōng qiǎn xià hóu dūn wǎng bù néng jiù wèi shùn suǒ bài fù lǔ xiān zhǔ qī zǐ sòng bù

布遣高顺攻之,曹公遣夏侯惇往,不能救,为顺所败,复虏先主妻子送布。

cáo gōng zì chū dōng zhēng zhù xiān zhǔ wéi bù wū xià pī shēng qín bù

曹公自出东征,助先主围布于下邳,生禽布。

xiān zhǔ fù de qī zǐ cóng cáo gōng hái xǔ

先主复得妻子,从曹公还许。

biǎo xiān zhǔ wèi zuǒ jiāng jūn lǐ zhī yù zhòng chū zé tóng yú zuò zé tóng xí

表先主为左将军,礼之愈重,出则同舆,坐则同席。

yuán shù yù jīng xú zhōu běi jiù yuán shào cáo gōng qiǎn xiān zhǔ dū zhū líng lù zhāo yào jī shù

袁术欲经徐州北就袁绍,曹公遣先主督朱灵、路招要击术。

wèi zhì shù bìng sǐ

未至,术病死。

xiān zhǔ wèi chū shí xiàn dì jiù chē qí jiāng jūn dǒng chéng cí shòu dì yī dài zhōng mì zhào dāng zhū cáo gōng

先主未出时,献帝舅车骑将军董承辞受帝衣带中密诏,当诛曹公。

xiān zhǔ wèi fā

先主未发。

shì shí cáo gōng cóng róng wèi xiān zhǔ yuē jīn tiān xià yīng xióng wéi shǐ jūn yǔ cāo ěr

是时曹公从容谓先主曰:“今天下英雄,唯使君与操耳。

běn chū zhī tú bù zú shù yě

本初之徒,不足数也。

xiān zhǔ fāng shí shī bǐ zhù

”先主方食,失匕箸。

suì yǔ chéng jí zhǎng shuǐ xiào wèi zhǒng ji jiāng jūn wú zǐ lán wáng zǐ fú děng tóng móu

遂与承及长水校尉种辑、将军吴子兰、王子服等同谋。

huì jiàn shǐ wèi fā

会见使,未发。

shì jué chéng děng jiē fú zhū

事觉,承等皆伏诛。

xiān zhǔ jù xià pī

先主据下邳。

líng děng hái xiān zhǔ nǎi shā xú zhōu cì shǐ chē zhòu liú guān yǔ shǒu xià pī ér shēn hái xiǎo pèi

灵等还,先主乃杀徐州刺史车胄,留关羽守下邳,而身还小沛。

dōng hǎi chāng bà fǎn jùn xiàn duō pàn cáo gōng wèi xiān zhǔ zhòng shù wàn rén qiǎn sūn qián yǔ yuán shào lián hé cáo gōng qiǎn liú dài wáng zhōng jī zhī bù kè

东海昌霸反,郡县多叛曹公为先主,众数万人,遣孙干与袁绍连和,曹公遣刘岱、王忠击之,不克。

wǔ nián cáo gōng dōng zhēng xiān zhǔ xiān zhǔ bài jì

五年,曹公东征先主,先主败绩。

cáo gōng jǐn shōu qí zhòng lǔ xiān zhǔ qī zǐ bìng qín guān yǔ yǐ guī

曹公尽收其众,虏先主妻子,并禽关羽以归。

xiān zhǔ zǒu qīng zhōu

先主走青州。

qīng zhōu cì shǐ yuán tán xiān zhǔ gù mào cái yě jiāng bù qí yíng xiān zhǔ

青州刺史袁谭,先主故茂才也,将步骑迎先主。

xiān zhǔ suí tán dào píng yuán tán chí shǐ bái shào

先主随谭到平原,谭驰使白绍。

shào qiǎn jiàng dào lù fèng yíng shēn qù qiū èr bǎi lǐ yǔ xiān zhǔ xiāng jiàn

绍遣将道路奉迎,身去邺二百里,与先主相见。

zhù yuè yú rì suǒ shī wáng shì zú shāo shāo lái jí

驻月馀日,所失亡士卒稍稍来集。

cáo gōng yǔ yuán shào xiāng jù wū guān dù rǔ nán huáng jīn liú pì děng pàn cáo gōng yīng shào

曹公与袁绍相拒于官渡,汝南黄巾刘辟等叛曹公应绍。

shào qiǎn xiān zhǔ jiàng bīng yǔ pì děng lüè xǔ xià

绍遣先主将兵与辟等略许下。

guān yǔ wáng guī xiān zhǔ

关羽亡归先主。

cáo gōng qiǎn cáo rén jiàng bīng jī xiān zhǔ xiān zhǔ hái shào jūn yīn yù lí shào nǎi shuō shào nán lián jīng zhōu mù liú biǎo

曹公遣曹仁将兵击先主,先主还绍军,阴欲离绍,乃说绍南连荆州牧刘表。

shào qiǎn xiān zhǔ jiāng běn bīng fù zhì rǔ nán yǔ zéi gōng dōu děng hé zhòng shù qiān rén

绍遣先主将本兵复至汝南,与贼龚都等合,众数千人。

cáo gōng qiǎn cài yáng jī zhī wèi xiān zhǔ suǒ shā

曹公遣蔡阳击之,为先主所杀。

cáo gōng jì pò shào zì nán jī xiān zhǔ

曹公既破绍,自南击先主。

xiān zhǔ qiǎn mí dǔ sūn qián yǔ liú biǎo xiāng wén biǎo zì jiāo yíng yǐ shàng bīn lǐ dài zhī yì qí bīng shǐ zhūn xīn yě

先主遣麋竺、孙干与刘表相闻,表自郊迎,以上宾礼待之,益其兵,使屯新野。

jīng zhōu háo jié guī xiān zhǔ zhě rì yì duō biǎo yí qí xīn yīn yù zhī

荆州豪杰归先主者日益多,表疑其心,阴御之。

shǐ jù xià hóu dūn yú jìn děng wū bó wàng

使拒夏侯惇、于禁等于博望。

jiǔ zhī xiān zhǔ shè fú bīng yī dàn zì shāo zhūn wěi dùn dūn děng zhuī zhī wèi fú bīng suǒ pò

久之,先主设伏兵,一旦自烧屯伪遁,惇等追之,为伏兵所破。

shí èr nián cáo gōng běi zhēng wū wán xiān zhǔ shuō biǎo xí xǔ biǎo bù néng yòng

十二年,曹公北征乌丸,先主说表袭许,表不能用。

cáo gōng nán zhēng biǎo huì biǎo zú zi cóng dài lì qiǎn shǐ qǐng xiáng

曹公南征表,会表卒,子琮代立,遣使请降。

xiān zhǔ zhūn fán bù zhī cáo gōng zú zhì zhì wǎn nǎi wén zhī suì jiāng qí zhòng qù

先主屯樊,不知曹公卒至,至宛乃闻之,遂将其众去。

guò xiāng yáng zhū gě liàng shuō xiān zhǔ gōng cóng jīng zhōu kě yǒu

过襄阳,诸葛亮说先主攻琮,荆州可有。

xiān zhǔ yuē wú bù rěn yě

先主曰:“吾不忍也。

nǎi zhù mǎ hū cóng cóng jù bù néng qǐ

”乃驻马呼琮,琮惧不能起。

cóng zuǒ yòu jí jīng zhōu rén duō guī xiān zhǔ

琮左右及荆州人多归先主。

bǐ dào dāng yáng zhòng shí yú wàn zī zhòng shù qiān liǎng rì xíng shí yú lǐ bié qiǎn guān yǔ chéng chuán shù bǎi sōu shǐ huì jiāng líng

比到当阳,众十馀万,辎重数千两,日行十馀里,别遣关羽乘船数百艘,使会江陵。

huò wèi xiān zhǔ yuē yi sù xíng bǎo jiāng líng jīn suī yōng dà zhòng bèi jiǎ zhě shǎo ruò cáo gōng bīng zhì hé yǐ jù zhī

或谓先主曰:“宜速行保江陵,今虽拥大众,被甲者少,若曹公兵至,何以拒之?

xiān zhǔ yuē fu jì dà shì bì yǐ rén wéi běn jīn rén guī wú wú hé rěn qì qù

”先主曰:“夫济大事必以人为本,今人归吾,吾何忍弃去!

cáo gōng yǐ jiāng líng yǒu jūn shí kǒng xiān zhǔ jù zhī nǎi shì zī zhòng qīng jūn dào xiāng yáng

曹公以江陵有军实,恐先主据之,乃释辎重,轻军到襄阳。

wén xiān zhǔ yǐ guò cáo gōng jiāng jīng qí wǔ qiān jí zhuī zhī yī rì yī yè xíng sān bǎi yú lǐ jí wū dāng yáng zhī cháng bǎn

闻先主已过,曹公将精骑五千急追之,一日一夜行三百馀里,及于当阳之长坂。

xiān zhǔ qì qī zi yǔ zhū gě liàng zhāng fēi zhào yún děng shù shí qí zǒu cáo gōng dà huò qí rén zhòng zī zhòng

先主弃妻子,与诸葛亮、张飞、赵云等数十骑走,曹公大获其人众辎重。

xiān zhǔ xié qū hàn jīn shì yǔ yǔ chuán huì dé jì miǎn yù biǎo zhǎng zǐ jiāng xià tài shǒu qí zhòng wàn yú rén yǔ jù dào xià kǒu

先主斜趋汉津,适与羽船会,得济沔,遇表长子江夏太守琦众万馀人,与俱到夏口。

xiān zhǔ qiǎn zhū gě liàng zì jié wū sūn quán quán qiǎn zhōu yú chéng pǔ děng shuǐ jūn shù wàn yǔ xiān zhǔ bìng lì yǔ cáo gōng zhàn wū chì bì dà pò zhī fén qí zhōu chuán

先主遣诸葛亮自结于孙权,权遣周瑜、程普等水军数万,与先主并力,与曹公战于赤壁,大破之,焚其舟船。

xiān zhǔ yǔ wú jūn shuǐ lù bìng jìn zhuī dào nán jùn shí yòu jí yì běi jūn duō sǐ cáo gōng yǐn guī

先主与吴军水陆并进,追到南郡,时又疾疫,北军多死,曹公引归。

xiān zhǔ biǎo qí wèi jīng zhōu cì shǐ yòu nán zhēng sì jùn

先主表琦为荆州刺史,又南征四郡。

wǔ líng tài shǒu jīn xuán cháng shā tài shǒu hán xuán guì yáng tài shǒu zhào fàn líng líng tài shǒu liú dù jiē jiàng

武陵太守金旋、长沙太守韩玄、桂阳太守赵范、零陵太守刘度皆降。

lú jiāng léi xù lǜ bù qū shù wàn kǒu qǐ sǎng

庐江雷绪率部曲数万口稽颡。

qí bìng sǐ qún xià tuī xiān zhǔ wèi jīng zhōu mù zhì gōng ān

琦病死,群下推先主为荆州牧,治公安。

quán shāo wèi zhī jìn mèi gù hǎo

权稍畏之,进妹固好。

xiān zhǔ zhì jīng jiàn quán chóu móu ēn jì

先主至京见权,绸缪恩纪。

quán qiǎn shǐ yún yù gòng qǔ shǔ huò yǐ wéi yi bào tīng xǔ wú zhōng bù néng yuè jīng yǒu shǔ shǔ de kě wèi jǐ yǒu

权遣使云欲共取蜀,或以为宜报听许,吴终不能越荆有蜀,蜀地可为己有。

jīng zhōu zhǔ bù yīn guān jìn yuē ruò wéi wú xiān qū jìn wèi néng kè shǔ tuì wèi wú suǒ chéng jí shì qù yǐ

荆州主簿殷观进曰:“若为吴先驱,进未能克蜀,退为吴所乘,即事去矣。

jīn dàn kě rán zàn qí fá shǔ ér zì shuō xīn jù zhū jùn wèi kě xìng dòng wú bì bù gǎn yuè wǒ ér dú qǔ shǔ

今但可然赞其伐蜀,而自说新据诸郡,未可兴动,吴必不敢越我而独取蜀。

rú cǐ jìn tuì zhī jì kě yǐ shōu wú shǔ zhī lì

如此进退之计,可以收吴、蜀之利。

xiān zhǔ cóng zhī quán guǒ chuò jì

“先主从之,权果辍计。

qiān guān wéi bié jià cóng shì

迁观为别驾从事。

shí liù nián yì zhōu mù liú zhāng yáo wén cáo gōng jiāng qiǎn zhōng yáo děng xiàng hàn zhōng tǎo zhāng lǔ nèi huái kǒng jù

十六年,益州牧刘璋遥闻曹公将遣锺繇等向汉中讨张鲁,内怀恐惧。

bié jià cóng shì shǔ jùn zhāng sōng shuō zhāng yuē cáo gōng bīng qiáng wú dí wū tiān xià ruò yīn zhāng lǔ zhī zī yǐ qǔ shǔ tǔ shuí néng yù zhī zhě hu

别驾从事蜀郡张松说璋曰:“曹公兵强无敌于天下,若因张鲁之资以取蜀土,谁能御之者乎?

zhāng yuē wú gù yōu zhī ér wèi yǒu jì

”璋曰:“吾固忧之而未有计。

sōng yuē liú yù zhōu shǐ jūn zhī zōng shì ér cáo gōng zhī shēn chóu yě shàn yòng bīng ruò shǐ zhī tǎo lǔ lǔ bì pò

”松曰:“刘豫州,使君之宗室而曹公之深雠也,善用兵,若使之讨鲁,鲁必破。

lǔ pò zé yì zhōu qiáng cáo gōng suī lái wú néng wéi yě

鲁破,则益州强,曹公虽来,无能为也。

zhāng rán zhī qiǎn fǎ zhèng jiāng sì qiān rén yíng xiān zhǔ qián hòu lù yí yǐ jù yì jì

”璋然之,遣法正将四千人迎先主,前后赂遗以巨亿计。

zhèng yīn chén yì zhōu kě qǔ zhī cè

正因陈益州可取之策。

xiān zhǔ liú zhū gě liàng guān yǔ děng jù jīng zhōu jiāng bù zú shù wàn rén rù yì zhōu

先主留诸葛亮、关羽等据荆州,将步卒数万人入益州。

zhì fú zhāng zì chū yíng xiāng jiàn shén huan

至涪,璋自出迎,相见甚欢。

zhāng sōng lìng fǎ zhèng bái xiān zhǔ jí móu chén páng tǒng jìn shuō biàn kě wū huì suǒ xí zhāng

张松令法正白先主,及谋臣庞统进说,便可于会所袭璋。

xiān zhǔ yuē cǐ dà shì yě bù kě cāng cù

先主曰:“此大事也,不可仓卒。

zhāng tuī xiān zhǔ xíng dà sī mǎ lǐng sī lì xiào wèi

”璋推先主行大司马,领司隶校尉;

xiān zhǔ yì tuī zhāng xíng zhèn xi dà jiàng jūn lǐng yì zhōu mù

先主亦推璋行镇西大将军,领益州牧。

zhāng zēng xiān zhǔ bīng shǐ jī zhāng lǔ yòu lìng dū bái shuǐ jūn

璋增先主兵,使击张鲁,又令督白水军。

xiān zhǔ bìng jūn sān wàn yú rén chē jiǎ qì xiè zī huò shén shèng

先主并军三万馀人,车甲器械资货甚盛。

shì suì zhāng hái chéng dū

是岁,璋还成都。

xiān zhǔ běi dào jiā méng wèi jí tǎo lǔ hòu shù ēn dé yǐ shōu zhòng xīn

先主北到葭萌,未即讨鲁,厚树恩德,以收众心。

míng nián cáo gōng zhēng sūn quán quán hū xiān zhǔ zì jiù

明年,曹公征孙权,权呼先主自救。

xiān zhǔ qiǎn shǐ gào zhāng yuē cáo gōng zhēng wú wú yōu wēi jí

先主遣使告璋曰:“曹公征吴,吴忧危急。

sūn shì yǔ gū běn wèi chún chǐ yòu lè jìn zài qīng ní yǔ guān yǔ xiāng jù jīn bù wǎng jiù yǔ jìn bì dà kè zhuǎn qīn zhōu jiè qí yōu yǒu shèn wū lǔ

孙氏与孤本为唇齿,又乐进在青泥与关羽相拒,今不往救羽,进必大克,转侵州界,其忧有甚于鲁。

lǔ zì shǒu zhī zéi bù zú lǜ yě

鲁自守之贼,不足虑也。

nǎi cóng zhāng qiú wàn bīng jí zī shí yù yǐ dōng xíng

“乃从璋求万兵及资实,欲以东行。

zhāng dàn xǔ bīng sì qiān qí yú jiē gěi bàn

璋但许兵四千,其馀皆给半。

zhāng sōng shū yǔ xiān zhǔ jí fǎ zhèng yuē jīn dà shì chuí kě lì rú hé shì cǐ qù hu

张松书与先主及法正曰:“今大事垂可立,如何释此去乎!

sōng xiōng guǎng hàn tài shǒu sù jù huò dǎi jǐ bái zhāng fā qí móu

”松兄广汉太守肃,惧祸逮己,白璋发其谋。

wū shì zhāng shōu zhǎn sōng xián xì shǐ gòu yǐ

于是璋收斩松,嫌隙始构矣。

zhāng chì guān shù zhū jiāng wén shū wù fù guān tōng xiān zhǔ

璋敕关戍诸将文书勿复关通先主。

xiān zhǔ dà nù zhào zhāng bái shuǐ jūn dū yáng huái zé yǐ wú lǐ zhǎn zhī

先主大怒,召璋白水军督杨怀,责以无礼,斩之。

nǎi shǐ huáng zhōng zhuō yīng lè bīng xiàng zhāng

乃使黄忠、卓膺勒兵向璋。

xiān zhǔ jìng zhì guān zhōng zhì zhū jiāng bìng shì zú qī zǐ yǐn bīng yǔ zhōng yīng děng jìn dào fú jù qí chéng

先主径至关中,质诸将并士卒妻子,引兵与忠、膺等进到涪,据其城。

zhāng qiǎn liú guī lěng bāo zhāng rèn shān xián děng jù xiān zhǔ wū fú jiē pò bài tuì bǎo mián zhú

璋遣刘𪻺、冷苞、张任、邓贤等拒先主于涪,皆破败,退保绵竹。

zhāng fù qiǎn li yán dū mián zhú zhū jūn yán lǜ zhòng jiàng xiān zhǔ

璋复遣李严督绵竹诸军,严率众降先主。

xiān zhǔ jūn yì qiáng fēn qiǎn zhū jiāng píng xià shǔ xiàn zhū gě liàng zhāng fēi zhào yún děng jiàng bīng sù liú dìng bái dì jiāng zhōu jiāng yáng wéi guān yǔ liú zhèn jīng zhōu

先主军益强,分遣诸将平下属县,诸葛亮、张飞、赵云等将兵溯流定白帝、江州、江阳,惟关羽留镇荆州。

xiān zhǔ jìn jūn wéi luò

先主进军围雒;

shí zhāng zi xún shǒu chéng bèi gōng qiě yī nián

时璋子循守城,被攻且一年。

shí jiǔ nián xià luò chéng pò jìn wéi chéng dū shù shí rì zhāng chū jiàng

十九年夏,雒城破,进围成都数十日,璋出降。

shǔ zhōng yīn shèng fēng lè xiān zhǔ zhì jiǔ dà xiǎng shì zú qǔ shǔ chéng zhōng jīn yín fēn cì jiàng shì hái qí gǔ bó

蜀中殷盛丰乐,先主置酒大飨士卒,取蜀城中金银分赐将士,还其谷帛。

xiān zhǔ fù lǐng yì zhōu mù zhū gě liàng wèi gǔ gōng fǎ zhèng wèi móu zhǔ guān yǔ zhāng fēi mǎ chāo wèi zhǎo yá xǔ jìng mí dǔ jiǎn yōng wèi bīn yǒu

先主复领益州牧,诸葛亮为股肱,法正为谋主,关羽、张飞、马超为爪牙,许靖、麋竺、简雍为宾友。

jí dǒng hé huáng quán li yán děng běn zhāng zhī suǒ shòu yòng yě wú yī fèi guān děng yòu zhāng zhī hūn qīn yě péng yàng yòu zhāng zhī suǒ pái bìn yě liú ba zhě sù xī zhī suǒ jì hèn yě jiē chù zhī xiǎn rèn jǐn qí qì néng

及董和、黄权、李严等本璋之所授用也,吴壹、费观等又璋之婚亲也,彭羕又璋之所排摈也,刘巴者宿昔之所忌恨也,皆处之显任,尽其器能。

yǒu zhì zhī shì wú bù jìng quàn

有志之士,无不竞劝。

èr shí nián sūn quán yǐ xiān zhǔ yǐ dé yì zhōu shǐ shǐ bào yù de jīng zhōu

二十年,孙权以先主已得益州,使使报欲得荆州。

xiān zhǔ yán xū de liáng zhōu dāng yǐ jīng zhōu xiāng yǔ

先主言:“须得凉州,当以荆州相与。

quán fèn zhī nǎi qiǎn lǚ méng xí duó cháng shā líng líng guì yáng sān jùn

”权忿之,乃遣吕蒙袭夺长沙、零陵、桂阳三郡。

xiān zhǔ yǐn bīng wǔ wàn xià gōng ān lìng guān yǔ rù yì yáng

先主引兵五万下公安,令关羽入益阳。

shì suì cáo gōng dìng hàn zhōng zhāng lǔ dùn zǒu bā xī

是岁,曹公定汉中,张鲁遁走巴西。

xiān zhǔ wén zhī yǔ quán lián hé fēn jīng zhōu jiāng xià cháng shā guì yáng dōng shǔ nán jùn líng líng wǔ líng xi shǔ yǐn jūn hái jiāng zhōu

先主闻之,与权连和,分荆州、江夏、长沙、桂阳东属,南郡、零陵、武陵西属,引军还江州。

qiǎn huáng quán jiàng bīng yíng zhāng lǔ zhāng lǔ yǐ xiáng cáo gōng

遣黄权将兵迎张鲁,张鲁已降曹公。

cáo gōng shǐ xià hóu yuān zhāng hé zhūn hàn zhōng shuò shuò fàn bào ba jiè

曹公使夏侯渊、张郃屯汉中,数数犯暴巴界。

xiān zhǔ lìng zhāng fēi jìn bīng dàng qú yǔ hé děng zhàn wū wǎ kǒu pò hé děng hé shōu bīng hái nán zhèng

先主令张飞进兵宕渠,与郃等战于瓦口,破郃等,郃收兵还南郑。

xiān zhǔ yì hái chéng dū

先主亦还成都。

èr shí sān nián xiān zhǔ lǜ zhū jiāng jìn bīng hàn zhōng

二十三年,先主率诸将进兵汉中。

fēn qiǎn jiāng jūn wú lán léi tóng děng rù wǔ dū jiē wèi cáo gōng jūn suǒ méi

分遣将军吴兰、雷铜等入武都,皆为曹公军所没。

xiān zhǔ cì yú yáng píng guān yǔ yuān hé děng xiāng jù

先主次于阳平关,与渊、郃等相拒。

èr shí sì nián chūn zì yáng píng nán dù miǎn shuǐ yuán shān shāo qián wū dìng jūn xīng shì zuò yíng

二十四年春,自阳平南渡沔水,缘山稍前,于定军兴势作营。

yuān jiàng bīng lái zhēng qí de

渊将兵来争其地。

xiān zhǔ mìng huáng zhōng chéng gāo gǔ zào gōng zhī dà pò yuān jūn zhǎn yuān jí cáo gōng suǒ shǔ yì zhōu cì shǐ zhào yóng děng

先主命黄忠乘高鼓噪攻之,大破渊军,斩渊及曹公所署益州刺史赵颙等。

cáo gōng zì cháng ān jǔ zhòng nán zhēng

曹公自长安举众南征。

xiān zhǔ yáo cè zhī yuē cáo gōng suī lái wú néng wéi yě wǒ bì yǒu hàn chuān yǐ

先主遥策之曰:“曹公虽来,无能为也,我必有汉川矣。

jí cáo gōng zhì xiān zhǔ liǎn zhòng jù xiǎn zhōng bù jiāo fēng jī yuè bù bá wáng zhě rì duō

”及曹公至,先主敛众拒险,终不交锋,积月不拔,亡者日多。

xià cáo gōng guǒ yǐn jūn hái xiān zhǔ suì yǒu hàn zhōng

夏,曹公果引军还,先主遂有汉中。

qiǎn liú fēng mèng dá li píng děng gōng shēn dān wū shàng yōng

遣刘封、孟达、李平等攻申耽于上庸。

qiū

秋,

qún xià shàng xiān zhǔ wèi hàn zhōng wáng

群下上先主为汉中王,

biǎo wū hàn dì yuē píng xī jiāng jūn dū tíng hóu chén mǎ chāo zuǒ jiāng jūn zhǎng shǐ lǐng zhèn jūn jiāng jūn chén xǔ jìng yíng sī mǎ chén páng xī yì cáo cóng shì zhōng láng jūn yì zhōng láng jiàng chén shè yuán jūn shī jiāng jūn chén zhū gě liàng dàng kòu jiāng jūn hàn shòu tíng hòu chén guān yǔ zhēng lǔ jiāng jūn xīn tíng hóu chén zhāng fēi zhēng xi jiāng jūn chén huáng zhōng zhèn yuǎn jiāng jūn chén lài gōng yáng wǔ jiàng jūn chén fǎ zhèng xīng yè jiāng jūn chén li yán děng yī bǎi èr shí rén shàng yán yuē xī táng yáo zhì shèng ér sì xiōng zài cháo

表于汉帝曰:“平西将军都亭侯臣马超、左将军长史领镇军将军臣许靖、营司马臣庞羲、议曹从事中郎军议中郎将臣射援、军师将军臣诸葛亮、荡寇将军汉寿亭侯臣关羽、征虏将军新亭侯臣张飞、征西将军臣黄忠、镇远将军臣赖恭、扬武将军臣法正、兴业将军臣李严等一百二十人上言曰:昔唐尧至圣而四凶在朝,

zhōu chéng rén xián ér sì guó zuò nán

周成仁贤而四国作难,

gāo hòu chēng zhì ér zhū lǚ qiè mìng

高后称制而诸吕窃命,

xiào zhāo yòu chōng ér shàng guān nì móu

孝昭幼冲而上官逆谋,

jiē féng shì chǒng

皆冯世宠,

jiè lǚ guó quán

藉履国权,

qióng xiōng jí luàn

穷凶极乱,

shè jì jǐ wēi

社稷几危。

fēi dà shùn zhōu gōng zhū xū bó lù zé bù néng liú fàng qín tǎo ān wēi dìng qīng

非大舜、周公、朱虚、博陆,则不能流放禽讨,安危定倾。

fú wéi bì xià dàn zī shèng dé tǒng lǐ wàn bāng ér zāo è yùn bù zào zhī jiān

伏惟陛下诞姿圣德,统理万邦,而遭厄运不造之艰。

dǒng zhuó shǒu nàn dàng fù jīng jī cáo cāo jiē huò qiè zhí tiān héng

董卓首难,荡覆京畿,曹操阶祸,窃执天衡;

huáng hòu tài zǐ zhèn shā jiàn hài bāo luàn tiān xià cán huǐ mín wù

皇后太子,鸩杀见害,剥乱天下,残毁民物。

jiǔ lìng bì xià meng chen yōu ě yōu chù xū yì

久令陛下蒙尘忧厄,幽处虚邑。

rén shén wú zhǔ è jué wáng mìng yàn mèi huáng jí yù dào shén qì

人神无主,遏绝王命,厌昧皇极,欲盗神器。

zuǒ jiāng jūn lǐng sī lì xiào wèi yù jīng yì sān zhōu mù yí chéng tíng hòu bèi shòu cháo jué zhì niàn zài shū lì yǐ xùn guó nán

左将军领司隶校尉豫、荆、益三州牧宜城亭侯备,受朝爵秩,念在输力,以殉国难。

dǔ qí jī zhào hè rán fèn fā yǔ chē qí jiāng jūn dǒng chéng tóng móu zhū cāo jiāng ān guó jiā kè níng jiù dū

睹其机兆,赫然愤发,与车骑将军董承同谋诛操,将安国家,克宁旧都。

huì chéng jī shì bù mì lìng cāo yóu hún de suì zhǎng è cán mǐn hǎi nèi

会承机事不密,令操游魂得遂长恶,残泯海内。

chén děng měi jù wáng shì dà yǒu yán lè zhī huò xiǎo yǒu dìng ān zhī biàn sù yè zhuì zhuì zhàn lì lèi xī

臣等每惧王室大有阎乐之祸,小有定安之变,夙夜惴惴,战栗累息。

xī zài yú shū dūn xù jiǔ zú zhōu jiān èr dài fēng jiàn tóng xìng shī zhe qí yì lì zǎi cháng jiǔ

昔在虞书,敦序九族,周监二代,封建同姓,诗著其义,历载长久。

hàn xìng zhī chū gē liè jiāng tǔ zūn wáng zǐ dì shì yǐ zú zhé zhū lǚ zhī nán ér chéng tài zōng zhī jī

汉兴之初,割裂疆土,尊王子弟,是以卒折诸吕之难,而成太宗之基。

chén děng yǐ bèi fèi fǔ zhī yè zōng zǐ fān hàn xīn cún guó jiā niàn zài mǐ luàn

臣等以备肺腑枝叶,宗子藩翰,心存国家,念在弭乱。

zì cāo pò wū hàn zhōng hǎi nèi yīng xióng wàng fēng yǐ fù ér jué hào bù xiǎn jiǔ cì wèi jiā fēi suǒ yǐ zhèn wèi shè jì guāng zhāo wàn shì yě

自操破于汉中,海内英雄望风蚁附,而爵号不显,九锡未加,非所以镇卫社稷,光昭万世也。

fèng cí zài wài lǐ mìng duàn jué

奉辞在外,礼命断绝。

xī hé xī tài shǒu liáng tǒng děng zhí hàn zhōng xìng xiàn wū shān hé wèi tóng quán jūn bù néng xiāng shuài xián tuī dòu róng yǐ wéi yuán shuài zú lì xiào jī cuī pò wěi áo

昔河西太守梁统等值汉中兴,限于山河,位同权均,不能相率,咸推窦融以为元帅,卒立效绩,摧破隗嚣。

jīn shè jì zhī nán jí wū lǒng shǔ

今社稷之难,急于陇、蜀。

cāo wài tūn tiān xià nèi cán qún liáo cháo tíng yǒu xiāo qiáng zhī wēi ér yù wǔ wèi jiàn kě wèi hán xīn

操外吞天下,内残群寮,朝廷有萧墙之危,而御侮未建,可为寒心。

chén děng zhé yī jiù diǎn fēng bèi hàn zhōng wáng bài dà sī mǎ dǒng qí liù jūn jiū hé tóng méng sǎo miè xiōng nì

臣等辄依旧典,封备汉中王,拜大司马,董齐六军,纠合同盟,扫灭凶逆。

yǐ hàn zhōng ba shǔ guǎng hàn qián wéi wèi guó suǒ shǔ zhì yī hàn chū zhū hóu wáng gù diǎn

以汉中、巴、蜀、广汉、犍为为国,所署置依汉初诸侯王故典。

fū quán yi zhī zhì gǒu lì shè jì zhuān zhī kě yě

夫权宜之制,苟利社稷,专之可也。

rán hòu gōng chéng shì lì chén děng tuì fú jiǎo zuì suī sǐ wú hèn

然后功成事立,臣等退伏矫罪,虽死无恨。

suì wū miǎn yáng shè tán chǎng chén bīng liè zhòng qún chén péi wèi dú zòu qì yù wáng guān wū xiān zhǔ

”遂于沔阳设坛场,陈兵列众,群臣陪位,读奏讫,御王冠于先主。

xiān zhǔ shàng yán hàn dì yuē chén yǐ jù chén zhī cái hé shàng jiàng zhī rèn dǒng dū sān jūn fèng cí wū wài bù dé sǎo chú kòu nán jìng kuāng wáng shì jiǔ shǐ bì xià shèng jiào ling chi liù hé zhī nèi fǒu ér wèi tài wéi yōu fǎn cè chèn rú jí shǒu

先主上言汉帝曰:“臣以具臣之才,荷上将之任,董督三军,奉辞于外,不得扫除寇难,靖匡王室,久使陛下圣教陵迟,六合之内,否而未泰,惟忧反侧,疢如疾首。

nǎng zhě dǒng zhuó zào wéi luàn jiē zì shì zhī hòu qún xiōng zòng héng cán bāo hǎi nèi

曩者董卓造为乱阶,自是之后,群凶纵横,残剥海内。

lài bì xià shèng dé wēi líng rén shén tóng yīng huò zhōng yì fèn tǎo huò shàng tiān jiàng fá bào nì bìng yì yǐ jiàn bīng xiāo

赖陛下圣德威灵,人神同应,或忠义奋讨,或上天降罚,暴逆并殪,以渐冰消。

wéi dú cáo cāo jiǔ wèi xiāo chú qīn shàn guó quán zì xīn jí luàn

惟独曹操,久未枭除,侵擅国权,恣心极乱。

chén xī yǔ chē qí jiāng jūn dǒng chéng tú móu tǎo cāo jī shì bù mì chéng jiàn xiàn hài chén bō yuè shī jù zhōng yì bù guǒ

臣昔与车骑将军董承图谋讨操,机事不密,承见陷害,臣播越失据,忠义不果。

suì de shǐ cāo qióng xiōng jí nì zhǔ hòu lù shā huáng zǐ zhèn hài

遂得使操穷凶极逆,主后戮杀,皇子鸩害。

suī jiū hé tóng méng niàn zài fèn lì nuò ruò bù wǔ lì nián wèi xiào

虽纠合同盟,念在奋力,懦弱不武,历年未效。

cháng kǒng yǔn méi gū fù guó ēn wù mèi yǒng tàn xī tì ruò lì

常恐殒没,孤负国恩,寤寐永叹,夕惕若厉。

jīn chén qún liáo yǐ wéi zài xī yú shū dūn xù jiǔ zú shù míng lì yì wǔ dì sǔn yì cǐ dào bù fèi

今臣群寮以为在昔虞书敦叙九族,庶明励翼,五帝损益,此道不废。

zhōu jiān èr dài bìng jiàn zhū jī shí lài jìn zhèng jiā fǔ zhī fú

周监二代,并建诸姬,实赖晋、郑夹辅之福。

gāo zǔ lóng xīng zūn wáng zǐ dì dà qǐ jiǔ guó zú zhǎn zhū lǚ yǐ ān dà zōng

高祖龙兴,尊王子弟,大启九国,卒斩诸吕,以安大宗。

jīn cāo è zhí chǒu zhèng shí fán yǒu tú bāo cáng huò xīn cuàn dào yǐ xiǎn

今操恶直丑正,寔繁有徒,包藏祸心,篡盗已显。

jì zōng shì wēi ruò dì zú wú wèi zhēn zhuó gǔ shì yī jiǎ quán yí shàng chén dà sī mǎ hàn zhōng wáng

既宗室微弱,帝族无位,斟酌古式,依假权宜,上臣大司马汉中王。

chén fú zì sān xǐng shòu guó hòu ēn hé rèn yī fāng chén lì wèi xiào suǒ huò yǐ guò bù yí fù tiǎn gāo wèi yǐ zhòng zuì bàng

臣伏自三省,受国厚恩,荷任一方,陈力未效,所获已过,不宜复忝高位以重罪谤。

qún liáo jiàn bī pò chén yǐ yì

群寮见逼,迫臣以义。

chén tuì wéi kòu zéi bù xiāo guó nàn wèi yǐ zōng miào qīng wēi shè jì jiāng zhuì chéng chén yōu zé suì shǒu zhī fù

臣退惟寇贼不枭,国难未已,宗庙倾危,社稷将坠,成臣忧责碎首之负。

ruò yìng quán tōng biàn yǐ níng jìng shèng cháo suī fù shuǐ huǒ suǒ bù dé cí gǎn lǜ cháng yi yǐ fáng hòu huǐ

若应权通变,以宁靖圣朝,虽赴水火,所不得辞,敢虑常宜,以防后悔。

zhé shùn zhòng yì bài shòu yìn xǐ yǐ chóng guó wēi

辄顺众议,拜受印玺,以崇国威。

yǎng wéi jué hào wèi gāo chǒng hòu fǔ sī bào xiào yōu shēn zé zhòng jīng bù lèi xī rú lín yú gǔ

仰惟爵号,位高宠厚,俯思报效,忧深责重,惊怖累息,如临于谷。

jìn lì shū chéng jiǎng lì liù shī lǜ qí qún yì yīng tiān shùn shí pū tǎo xiōng nì yǐ níng shè jì yǐ bào wàn fēn jǐn bài zhāng yīn yì shàng hái suǒ jiǎ zuǒ jiāng jūn yí chéng tíng hòu yìn shòu

尽力输诚,奖厉六师,率齐群义,应天顺时,扑讨凶逆,以宁社稷,以报万分,谨拜章因驿上还所假左将军、宜城亭侯印绶。

wū shì hái zhì chéng dōu

”于是还治成都。

bá wèi yán wèi dū du zhèn hàn zhōng

拔魏延为都督,镇汉中。

shí guān yǔ gōng cáo gōng jiāng cáo rén qín yú jìn wū fán

时关羽攻曹公将曹仁,禽于禁于樊。

é ér sūn quán xí shā yǔ qǔ jīng zhōu

俄而孙权袭杀羽,取荆州。

èr shí wǔ nián wèi wén dì chēng zūn hào gǎi nián yuē huáng chū

二十五年,魏文帝称尊号,改年曰黄初。

huò chuán wén hàn dì jiàn hài xiān zhǔ nǎi fā sāng zhì fú zhuī shì yuē xiào mǐn huáng dì

或传闻汉帝见害,先主乃发丧制服,追谥曰孝愍皇帝。

shì hòu zài suǒ bìng yán zhòng ruì

是后在所并言众瑞,

rì yuè xiàng shǔ

日月相属,

gù yì láng yáng quán hóu liú bào qīng yī hóu xiàng jǔ piān jiàng jūn zhāng yì huáng quán dà sī mǎ shǔ yīn chún yì zhōu bié jià cóng shì zhào zuó zhì zhōng cóng shì yáng hóng cóng shì jì jiǔ hé zōng yì cáo cóng shì dù qióng quàn xué cóng shì zhāng shuǎng yǐn mò qiáo zhōu děng shàng yán chén wén hé tú luò shū

故议郎阳泉侯刘豹、青衣侯向举、偏将军张裔、黄权、大司马属殷纯、益州别驾从事赵莋、治中从事杨洪、从事祭酒何宗、议曹从事杜琼、劝学从事张爽、尹默、谯周等上言:“臣闻河图、洛书,

wǔ jīng chèn wěi

五经谶、纬,

kǒng zǐ suǒ zhēn

孔子所甄,

yàn yīng zì yuǎn

验应自远。

jǐn àn luò shū zhēn yào dù yuē chì sān rì dé chāng jiǔ shì huì bèi hé wéi dì jì

谨案洛书甄曜度曰:'赤三日德昌,九世会备,合为帝际。

luò shū bǎo hào mìng yuē tiān dù dì dào bèi chēng huáng yǐ tǒng wò qì bǎi chéng bù bài

'洛书宝号命曰:'天度帝道备称皇,以统握契,百成不败。

luò shū lù yùn qī yuē jiǔ hòu qī jié zhēng mìng mín chuī hái dào lù jí jí lǚ rén tóu shuí shǐ zhǔ zhě xuán qiě lái

'洛书录运期曰:'九侯七杰争命民炊骸,道路籍籍履人头,谁使主者玄且来。

xiào jīng gōu mìng jué lù yuē dì sān jiàn jiǔ huì bèi

'孝经钩命决录曰:'帝三建九会备。

chén fù qún wèi wáng shí yán xī nán shù yǒu huáng qì zhí lì shù zhàng jiàn lái jī nián shí shí yǒu jǐng yún xiáng fēng cóng xuán jī xià lái yīng zhī cǐ wèi yì ruì

'臣父群未亡时,言西南数有黄气,直立数丈,见来积年,时时有景云祥风,从璇玑下来应之,此为异瑞。

yòu èr shí èr nián zhōng shù yǒu qì rú qí cóng xi jìng dōng zhōng tiān ér xíng tú shū yuē bì yǒu tiān zǐ chū qí fāng

又二十二年中,数有气如旗,从西竟东,中天而行,图、书曰'必有天子出其方'。

jiā shì nián tài bái yíng huò tián xīng cháng cóng suì xīng xiāng zhuī

加是年太白、荧惑、填星,常从岁星相追。

jìn hàn chū xìng wǔ xīng cóng suì xīng móu

近汉初兴,五星从岁星谋;

suì xīng zhǔ yì hàn wèi zài xi yì zhī shàng fāng gù hàn fǎ cháng yǐ suì xīng hòu rén zhǔ

岁星主义,汉位在西,义之上方,故汉法常以岁星候人主。

dāng yǒu shèng zhǔ qǐ wū cǐ zhōu yǐ zhì zhōng xīng

当有圣主起于此州,以致中兴。

shí xǔ dì shàng cún gù qún xià bù gǎn lòu yán

时许帝尚存,故群下不敢漏言。

qīng zhě yíng huò fù zhuī suì xīng jiàn zài wèi mǎo bì

顷者荧惑复追岁星,见在胃昴毕;

mǎo bì wèi tiān gāng jīng yuē dì xīng chù zhī zhòng xié xiāo wáng

昴毕为天纲,经曰'帝星处之,众邪消亡'。

shèng huì yù dǔ tuī kuí qī yàn fú hé shù zhì ruò cǐ fēi yī

圣讳豫睹,推揆期验,符合数至,若此非一。

chén wén shèng wáng xiān tiān ér tiān bù wéi hòu tiān ér fèng tiān shí gù yīng jì ér shēng yǔ shén hé qì

臣闻圣王先天而天不违,后天而奉天时,故应际而生,与神合契。

yuàn dài wáng yìng tiān shùn mín sù jí hóng yè yǐ níng hǎi nèi

愿大王应天顺民,速即洪业,以宁海内。

tài fù xǔ jìng ān hàn jiāng jūn mí dǔ jūn shī jiāng jūn zhū gě liàng tài cháng lài gōng guāng lù xūn huáng zhù shào fǔ wáng móu děng shàng yán cáo pī cuàn shì yān miè hàn shì qiè jù shén qì jié pò zhōng liáng kù liè wú dào

太傅许靖、安汉将军糜竺、军师将军诸葛亮、太常赖恭、光禄勋黄柱、少府王谋等上言:“曹丕篡弑,湮灭汉室,窃据神器,劫迫忠良,酷烈无道。

rén guǐ fèn dú xián sī liú shì

人鬼忿毒,咸思刘氏。

jīn shàng wú tiān zǐ hǎi nèi huáng huáng mǐ suǒ shì yǎng

今上无天子,海内惶惶,靡所式仰。

qún xià qián hòu shàng shū zhě bā bǎi yú rén xián chēng shù fú ruì tú chèn míng zhēng

群下前后上书者八百馀人,咸称述符瑞,图、谶明征。

jiān huáng lóng jiàn wǔ yáng chì shuǐ jiǔ rì nǎi qù

间黄龙见武阳赤水,九日乃去。

xiào jīng yuán shén qì yuē dé zhì yuān quán zé huáng lóng jiàn lóng zhě jūn zhī xiàng yě

孝经援神契曰'德至渊泉则黄龙见',龙者,君之象也。

yì qián jiǔ wǔ fēi lóng zài tiān dài wáng dāng lóng shēng dēng dì wèi yě

易干九五'飞龙在天',大王当龙升,登帝位也。

yòu qián guān yǔ wéi fán xiāng yáng xiāng yáng nán zǐ zhāng jiā wáng xiū xiàn yù xǐ xǐ qián hàn shuǐ fú wū yuān quán huī jǐng zhú yào líng guāng chè tiān

又前关羽围樊、襄阳,襄阳男子张嘉、王休献玉玺,玺潜汉水,伏于渊泉,晖景烛耀,灵光彻天。

fu hàn zhě gāo zǔ běn suǒ qǐ dìng tiān xià zhī guó hào yě dài wáng xí xiān dì guǐ jì yì xìng wū hàn zhōng yě

夫汉者,高祖本所起定天下之国号也,大王袭先帝轨迹,亦兴于汉中也。

jīn tiān zi yù xǐ shén guāng xiān jiàn xǐ chū xiāng yáng hàn shuǐ zhī mò míng dài wáng chéng qí xià liú shòu yǔ dài wáng yǐ tiān zǐ zhī wèi ruì mìng fú yìng fēi rén lì suǒ zhì

今天子玉玺神光先见,玺出襄阳,汉水之末,明大王承其下流,授与大王以天子之位,瑞命符应,非人力所致。

xī zhōu yǒu wū yú zhī ruì xián yuē xiū zāi

昔周有乌鱼之瑞,咸曰休哉。

èr zǔ shòu mìng tú shū xiān zhe yǐ wéi zhēng yàn

二祖受命,图、书先著,以为征验。

jīn shàng tiān gào xiáng qún rú yīng jùn bìng jìn hé luò kǒng zǐ chèn jì xián xī jù zhì

今上天告祥,群儒英俊,并进河、洛,孔子谶、记,咸悉具至。

fú wéi dài wáng chū zì xiào jǐng huáng dì zhōng shān jìng wáng zhī zhòu běn zhī bǎi shì qián qí jiàng zuò shèng zī shuò mào shén wǔ zài gōng rén fù jī dé ài rén hào shì shì yǐ sì fāng guī xīn yān

伏惟大王出自孝景皇帝中山靖王之胄,本支百世,干祇降祚,圣姿硕茂,神武在躬,仁覆积德,爱人好士,是以四方归心焉。

kǎo shěng líng tú qǐ fā chèn wěi shén míng zhī biǎo míng huì zhāo zhù

考省灵图,启发谶、纬,神明之表,名讳昭著。

yi jí dì wèi yǐ zuǎn èr zǔ shào sì zhāo mù tiān xià xìng shèn

宜即帝位,以纂二祖,绍嗣昭穆,天下幸甚。

chén děng jǐn yǔ bó shì xǔ cí yì láng mèng guāng jiàn lì lǐ yí zé lìng chén shàng zūn hào

臣等谨与博士许慈、议郎孟光,建立礼仪,择令辰,上尊号。

jí huáng dì wèi wū chéng dū wǔ dān zhī nán

“即皇帝位于成都武担之南。

wéi wén yuē wéi jiàn ān èr shí liù nián sì yuè bǐng wǔ huáng dì bèi gǎn yòng xuán mǔ zhāo gào huáng tiān shàng dì hòu tǔ shén qí hàn yǒu tiān xià lì shǔ wú jiāng

为文曰:“惟建安二十六年四月丙午,皇帝备敢用玄牡,昭告皇天上帝后土神祇:汉有天下,历数无疆。

nǎng zhě wáng mǎng cuàn dào guāng wǔ huáng dì zhèn nù zhì zhū shè jì fù cún

曩者王莽篡盗,光武皇帝震怒致诛,社稷复存。

jīn cáo cāo zǔ bīng ān rěn lù shā zhǔ hòu tāo tiān mǐn xià wǎng gù tiān xiǎn

今曹操阻兵安忍,戮杀主后,滔天泯夏,罔顾天显。

cāo zi pī zài qí xiōng nì qiè jū shén qì

操子丕,载其凶逆,窃居神器。

qún chén jiàng shì yǐ wéi shè jì duò fèi bèi yi xiū zhī sì wǔ èr zǔ gōng xíng tiān fá

群臣将士以为社稷堕废,备宜修之,嗣武二祖,龚行天罚。

bèi wéi pǐ dé jù tiǎn dì wèi

备惟否德,惧忝帝位。

xún yú shù mín wài jí mán yí jūn zhǎng qiān yuē tiān mìng bù kě yǐ bù dá zǔ yè bù kě yǐ jiǔ tì sì hǎi bù kě yǐ wú zhǔ

询于庶民,外及蛮夷君长,佥曰'天命不可以不答,祖业不可以久替,四海不可以无主'。

shuài tǔ shì wàng zài bèi yī rén

率土式望,在备一人。

bèi wèi tiān míng mìng yòu jù hàn zuò jiāng yīn yú de jǐn zé yuán rì yǔ bǎi liáo dēng tán shòu huáng dì xǐ shòu

备畏天明命,又惧汉阼将湮于地,谨择元日,与百寮登坛,受皇帝玺绶。

xiū fán yì gào lèi yú tiān shén wéi shén xiǎng zuò yú hàn jiā yǒng suí sì hǎi

修燔瘗,告类于天神,惟神飨祚于汉家,永绥四海!

zhāng wǔ yuán nián xià sì yuè dà shè gǎi nián

章武元年夏四月,大赦,改年。

yǐ zhū gě liàng wèi chéng xiàng xǔ jìng wèi sī tú

以诸葛亮为丞相,许靖为司徒。

zhì bǎi guān lì zōng miào xiá jì gāo huáng dì yǐ xià

置百官,立宗庙,祫祭高皇帝以下。

wǔ yuè lì huáng hòu wú shì zi chán wèi huáng tài zǐ

五月,立皇后吴氏,子禅为皇太子。

liù yuè yǐ zi yǒng wèi lǔ wáng lǐ wèi liáng wáng

六月,以子永为鲁王,理为梁王。

chē qí jiāng jūn zhāng fēi wèi qí zuǒ yòu suǒ hài

车骑将军张飞为其左右所害。

chū xiān zhǔ fèn sūn quán zhī xí guān yǔ jiāng dōng zhēng qiū qī yuè suì shuài zhū jūn fá wú

初,先主忿孙权之袭关羽,将东征,秋七月,遂帅诸军伐吴。

sūn quán qiǎn shū qǐng hé xiān zhǔ shèng nù bù xǔ wú jiāng lù yì li yì liú ā děng zhūn wū zǐ guī

孙权遣书请和,先主盛怒不许,吴将陆议、李异、刘阿等屯巫、秭归;

jiāng jūn wú bān féng xí zì wū gōng pò yì děng jūn cì zǐ guī wǔ líng wǔ xī mán yí qiǎn shǐ qǐng bīng

将军吴班、冯习自巫攻破异等,军次秭归,武陵五谿蛮夷遣使请兵。

èr nián chūn zhēng yuè xiān zhǔ jūn hái zǐ guī jiāng jūn wú bān chén shì shuǐ jūn tún yí líng jiā jiāng dōng xī àn

二年春正月,先主军还秭归,将军吴班、陈式水军屯夷陵,夹江东西岸。

èr yuè xiān zhǔ zì zǐ guī lǜ zhū jiāng jìn jūn yuán shān jié lǐng wū yí dào xiāo tíng zhù yíng zì hěn shān tōng wǔ líng qiǎn shì zhōng mǎ liáng ān wèi wǔ xī mán yí xián xiāng shuài xiǎng yìng

二月,先主自秭归率诸将进军,缘山截岭,于夷道猇亭驻营,自佷山通武陵,遣侍中马良安慰五谿蛮夷,咸相率响应。

zhèn běi jiāng jūn huáng quán dū jiāng běi zhū jūn yǔ wú jūn xiāng jù wū yí líng dào

镇北将军黄权督江北诸军,与吴军相拒于夷陵道。

xià liù yuè huáng qì jiàn zì zǐ guī shí yú lǐ zhōng guǎng shù shí zhàng

夏六月,黄气见自秭归十馀里中,广数十丈。

hòu shí yú rì lù yì dà pò xiān zhǔ jūn wū xiāo tíng jiāng jūn féng xí zhāng nán děng jiē méi

后十馀日,陆议大破先主军于猇亭,将军冯习、张南等皆没。

xiān zhǔ zì xiāo tíng hái zǐ guī shōu hé lí sàn bīng suì qì chuán fǎng yóu bù dào hái yú fù gǎi yú fù xiàn yuē yǒng ān

先主自猇亭还秭归,收合离散兵,遂弃船舫,由步道还鱼复,改鱼复县曰永安。

wú qiǎn jiàng jūn li yì liú ā děng zhǒng niè xiān zhǔ jūn tún zhù nán shān

吴遣将军李异、刘阿等踵蹑先主军,屯驻南山。

qiū bā yuè shōu bīng hái wū

秋八月,收兵还巫。

sī tú xǔ jìng zú

司徒许靖卒。

dōng shí yuè zhào chéng xiàng liàng yíng nán běi jiāo wū chéng dū

冬十月,诏丞相亮营南北郊于成都。

sūn quán wén xiān zhǔ zhù bái dì shén jù qiǎn shǐ qǐng hé

孙权闻先主住白帝,甚惧,遣使请和。

xiān zhǔ xǔ zhī qiǎn tài zhōng dài fū zōng wěi bào mìng

先主许之,遣太中大夫宗玮报命。

dōng shí èr yuè hàn jiā tài shǒu huáng yuán wén xiān zhǔ jí bù yù jǔ bīng jù shǒu

冬十二月,汉嘉太守黄元闻先主疾不豫,举兵拒守。

sān nián chūn èr yuè chéng xiàng liàng zì chéng dū dào yǒng ān

三年春二月,丞相亮自成都到永安。

sān yuè huáng yuán jìn bīng gōng lín qióng xiàn

三月,黄元进兵攻临邛县。

qiǎn jiàng jūn chén hū tǎo yuán yuán jūn bài shùn liú xià jiāng wèi qí qīn bīng suǒ fù shēng zhì chéng dū zhǎn zhī

遣将军陈曶讨元,元军败,顺流下江,为其亲兵所缚,生致成都,斩之。

xiān zhǔ bìng dǔ tuō gū wū chéng xiàng liàng shàng shū lìng li yán wèi fù

先主病笃,讬孤于丞相亮,尚书令李严为副。

xià sì yuè guǐ sì xiān zhǔ cú yú yǒng ān gōng shí nián liù shí sān

夏四月癸巳,先主殂于永安宫,时年六十三。

liàng shàng yán wū hòu zhǔ yuē fú wéi dà xíng huáng dì mài rén shù dé fù tāo wú jiāng hào tiān bù diào qǐn jí mí liú jīn yuè èr shí sì rì yǎn hū shēng xiá chén qiè háo táo ruò sàng kǎo bǐ

亮上言于后主曰:“伏惟大行皇帝迈仁树德,覆焘无疆,昊天不吊,寝疾弥留,今月二十四日奄忽升遐,臣妾号咷,若丧考妣。

nǎi gù yí zhào shì wéi dà zōng dòng róng sǔn yì

乃顾遗诏,事惟大宗,动容损益;

bǎi liáo fā āi mǎn sān rì chú fú dào zàng qī fù rú lǐ

百寮发哀,满三日除服,到葬期复如礼;

qí jùn guó tài shǒu xiāng dū wèi xiàn lìng zhǎng sān rì biàn chú fú

其郡国太守、相、都尉、县令长,三日便除服。

chén liàng qīn shòu chì jiè zhèn wèi shén líng bù gǎn yǒu wéi

臣亮亲受敕戒,震畏神灵,不敢有违。

chén qǐng xuān xià fèng xíng

臣请宣下奉行。

wǔ yuè zǐ gōng zì yǒng ān hái chéng dū shì yuē zhāo liè huáng dì

”五月,梓宫自永安还成都,谥曰昭烈皇帝。

qiū bā yuè zàng huì líng

秋,八月,葬惠陵。

píng yuē xiān zhǔ zhī hóng yì kuān hòu zhī rén dài shì gài yǒu gāo zǔ zhī fēng yīng xióng zhī qì yān

评曰:先主之弘毅宽厚,知人待士,盖有高祖之风,英雄之器焉。

jí qí jǔ guó tuō gū wū zhū gě liàng ér xīn shén wú èr chéng jūn chén zhī zhì gōng gǔ jīn zhī shèng guǐ yě

及其举国讬孤于诸葛亮,而心神无贰,诚君臣之至公,古今之盛轨也。

jī quán gàn lüè bù dǎi wèi wǔ shì yǐ jī yǔ yì xiá

机权干略,不逮魏武,是以基宇亦狭。

rán zhé ér bù náo zhōng bù wéi xià zhě yì kuí bǐ zhī liàng bì bù róng jǐ fēi wéi jìng lì qiě yǐ bì hài yún ěr

然折而不挠,终不为下者,抑揆彼之量必不容己,非唯竞利,且以避害云尔。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →