hòu zhǔ huì chán zì gōng sì xiān zhǔ zi yě
后主讳禅,字公嗣,先主子也。
jiàn ān èr shí sì nián xiān zhǔ wèi hàn zhōng wáng lì wèi wáng tài zǐ
建安二十四年,先主为汉中王,立为王太子。
jí jí zūn hào cè yuē wéi zhāng wǔ yuán nián wǔ yuè xīn sì huáng dì ruò yuē tài zǐ chán zhèn zāo hàn yùn jiān nán zéi chén cuàn dào shè jì wú zhǔ gé rén qún zhèng yǐ tiān míng mìng zhèn jì dà tǒng
及即尊号,册曰:“惟章武元年五月辛巳,皇帝若曰:太子禅,朕遭汉运艰难,贼臣篡盗,社稷无主,格人群正,以天明命,朕继大统。
jīn yǐ chán wèi huáng tài zǐ yǐ chéng zōng miào zhī sù shè jì
今以禅为皇太子,以承宗庙,祗肃社稷。
shǐ shǐ chí jié chéng xiàng liàng shòu yìn huǎn jìng tīng shī fū xíng yī wù ér sān shàn jiē de yān kě bù miǎn yǔ
使使持节丞相亮授印缓,敬听师傅,行一物而三善皆得焉,可不勉与!
sān nián xià sì yuè xiān zhǔ cú yú yǒng ān gōng
”三年夏四月,先主殂于永安宫。
wǔ yuè hòu zhǔ xí wèi wū chéng dū shí nián shí qī
五月,后主袭位于成都,时年十七。
zūn huáng hòu yuē huáng tài hòu
尊皇后曰皇太后。
dà shè gǎi yuán
大赦,改元。
shì suì wèi huáng chū sì nián yě
是岁魏黄初四年也。
jiàn xìng yuán nián xià zāng kē tài shǒu zhū bāo yōng jùn fǎn
建兴元年夏,牂牁太守朱褒拥郡反。
xiān shì yì zhōu jùn yǒu dà xìng yōng kǎi fǎn liú tài shǒu zhāng yì wū wú jù jùn bù bīn yuè juàn yí wáng gāo dìng yì bèi pàn
先是,益州郡有大姓雍闿反,流太守张裔于吴,据郡不宾,越隽夷王高定亦背叛。
shì suì lì huáng hòu zhāng shì
是岁,立皇后张氏。
qiǎn shàng shū láng shān zhī gù hǎo wū wú wú wáng sūn quán yǔ shǔ hé qīn shǐ pìn shì suì tōng hǎo
遣尚书郎邓芝固好于吴,吴王孙权与蜀和亲使聘,是岁通好。
èr nián chūn wù nóng zhí gǔ bì guān xī mín
二年春,务农殖谷,闭关息民。
sān nián chūn sān yuè chéng xiàng liàng nán zhēng sì jùn sì jùn jiē píng
三年春三月,丞相亮南征四郡,四郡皆平。
gǎi yì zhōu jùn wèi jiàn níng jùn fēn jiàn níng yǒng chāng jùn wèi yún nán jùn yòu fēn jiàn níng zāng kē wèi xìng gǔ jùn
改益州郡为建宁郡,分建宁、永昌郡为云南郡,又分建宁、牂牁为兴古郡。
shí èr yuè liàng hái chéng dū
十二月,亮还成都。
sì nián chūn dū hù li yán zì yǒng ān hái zhù jiāng zhōu zhù dà chéng
四年春,都护李严自永安还住江州,筑大城。
wǔ nián chūn chéng xiàng liàng chū zhūn hàn zhōng yíng miǎn běi yáng píng shí mǎ
五年春,丞相亮出屯汉中,营沔北阳平石马。
liù nián chūn liàng chū gōng qí shān bù kè
六年春,亮出攻祁山,不克。
dōng fù chū sàn guān wéi chén cāng liáng jǐn tuì
冬,复出散关,围陈仓,粮尽退。
wèi jiāng wáng shuāng shuài jūn zhuī liàng liàng yǔ zhàn pò zhī zhǎn shuāng hái hàn zhōng
魏将王双率军追亮,亮与战,破之,斩双,还汉中。
qī nián chūn liàng qiǎn chén shì gōng wǔ dū yīn píng suì kè dìng èr jùn
七年春,亮遣陈式攻武都、阴平,遂克定二郡。
dōng liàng xǐ fǔ yíng wū nán shān xià yuán shàng zhù hàn lè èr chéng
冬,亮徙府营于南山下原上,筑汉、乐二城。
shì suì sūn quán chēng dì yǔ shǔ yuē méng gòng jiāo fēn tiān xià
是岁,孙权称帝,与蜀约盟,共交分天下。
bā nián qiū wèi shǐ sī mǎ yì yóu xi chéng zhāng hé yóu zǐ wǔ cáo zhēn yóu xié gǔ yù gōng hàn zhōng
八年秋,魏使司马懿由西城,张郃由子午,曹真由斜谷,欲攻汉中。
chéng xiàng liàng dài zhī wū chéng gù chì bǎn dà yǔ dào jué zhēn děng jiē hái
丞相亮待之于城固、赤阪,大雨道绝,真等皆还。
shì suì wèi yán pò wèi yōng zhōu cì shǐ guō huái yú yáng xī
是岁,魏延破魏雍州刺史郭淮于阳谿。
xǐ lǔ wáng yǒng wèi gān líng wáng
徙鲁王永为甘陵王。
liáng wáng lǐ wèi ān píng wáng jiē yǐ lǔ liáng zài wú fēn jiè gù yě
梁王理为安平王,皆以鲁、梁在吴分界故也。
jiǔ nián chūn èr yuè liàng fù chū jūn wéi qí shān shǐ yǐ mù niú yùn
九年春二月,亮复出军围祁山,始以木牛运。
wèi sī mǎ yì zhāng hé jiù qí shān
魏司马懿、张郃救祁山。
xià liù yuè liàng liáng jǐn tuì jūn hé zhuī zhì qīng fēng yǔ liàng jiāo zhàn bèi jiàn sǐ
夏六月,亮粮尽退军,郃追至青封,与亮交战,被箭死。
qiū bā yuè dū hù li píng fèi xǐ zǐ tóng jùn
秋八月,都护李平废徙梓潼郡。
shí nián liàng xiū shì quàn nóng wū huáng shā zuò liú mǎ mù niú bì jiào bīng jiǎng wǔ
十年,亮休士劝农于黄沙,作流马木牛毕,教兵讲武。
shí yī nián dōng liàng shǐ zhū jūn yùn mǐ jí wū xié gǔ kǒu zhì xié gǔ dǐ gé
十一年冬,亮使诸军运米,集于斜谷口,治斜谷邸阁。
shì suì nán yí liú zhòu fǎn jiāng jūn mǎ zhōng pò píng zhī
是岁,南夷刘胄反,将军马忠破平之。
shí èr nián chūn èr yuè liàng yóu xié gǔ chū shǐ yǐ liú mǎ yùn
十二年春二月,亮由斜谷出,始以流马运。
qiū bā yuè liàng zú yú wèi bīn
秋八月,亮卒于渭滨。
zhēng xi dà jiàng jūn wèi yán yǔ chéng xiàng zhǎng shǐ yáng yí zhēng quán bù hé jǔ bīng xiāng gōng yán bài zǒu
征西大将军魏延与丞相长史杨仪争权不和,举兵相攻,延败走;
zhǎn yán shǒu yí lǜ zhū jūn hái chéng dū
斩延首,仪率诸军还成都。
dà shè
大赦。
yǐ zuǒ jiāng jūn wú yī wèi chē qí jiāng jūn jiǎ jié dū hàn zhōng
以左将军吴壹为车骑将军,假节督汉中。
yǐ chéng xiàng liú fǔ zhǎng shǐ jiǎng wǎn wèi shàng shū lìng zǒng tǒng guó shì
以丞相留府长史蒋琬为尚书令,总统国事。
shí sān nián chūn zhēng yuè zhōng jūn shī yáng yí fèi xǐ hàn jiā jùn
十三年春正月,中军师杨仪废徙汉嘉郡。
xià sì yuè jìn jiǎng wǎn wèi wèi dà jiàng jūn
夏四月,进蒋琬位为大将军。
shí sì nián xià sì yuè hòu zhǔ zhì jiān dēng guān bǎn kàn wèn shuǐ zhī liú xún rì hái chéng dū
十四年夏四月,后主至湔,登观阪,看汶水之流,旬日还成都。
xǐ wǔ dū dǐ wáng fú jiàn jí dǐ mín sì bǎi yú hù wū guǎng dōu
徙武都氐王苻健及氐民四百馀户于广都。
shí wǔ nián xià liù yuè huáng hòu zhāng shì hōng
十五年夏六月,皇后张氏薨。
yán xī yuán nián chūn zhèng yuè lì huáng hòu zhāng shì
延熙元年春正月,立皇后张氏。
dà shè gǎi yuán
大赦,改元。
lì zǐ xuán wèi tài zǐ zi yáo wèi ān dìng wáng
立子璇为太子,子瑶为安定王。
dōng shí yī yuè dà jiàng jūn jiǎng wǎn chū zhūn hàn zhōng
冬十一月,大将军蒋琬出屯汉中。
èr nián chūn sān yuè jìn jiǎng wǎn wèi wèi dà sī mǎ
二年春三月,进蒋琬位为大司马。
sān nián chūn shǐ yuè juàn tài shǒu zhāng yí píng dìng yuè juàn jùn
三年春,使越隽太守张嶷平定越隽郡。
sì nián dōng shí yuè shàng shū lìng fèi yī zhì hàn zhōng yǔ jiǎng wǎn zī lùn shì jì suì jǐn hái
四年冬十月,尚书令费祎至汉中,与蒋琬谘论事计,岁尽还。
wǔ nián chūn zhēng yuè jiān jūn jiāng wéi dū piān jūn zì hàn zhōng hái zhūn fú xiàn
五年春正月,监军姜维督偏军,自汉中还屯涪县。
liù nián dōng shí yuè dà sī mǎ jiǎng wǎn zì hàn zhōng hái zhù fú
六年冬十月,大司马蒋琬自汉中还,住涪。
shí yī yuè dà shè
十一月,大赦。
yǐ shàng shū lìng fèi yī wèi dà jiàng jūn
以尚书令费祎为大将军。
qī nián rùn yuè wèi dà jiàng jūn cáo shuǎng xià hóu xuán děng xiàng hàn zhōng zhèn běi dà jiāng jūn wáng píng jù xìng shì wéi dà jiàng jūn fèi yī dū zhū jūn wǎng fù jiù wèi jūn tuì
七年闰月,魏大将军曹爽、夏侯玄等向汉中,镇北大将军王平拒兴势围,大将军费祎督诸军往赴救,魏军退。
xià sì yuè ān píng wáng lǐ zú
夏四月,安平王理卒。
qiū jiǔ yuè yī hái chéng dū
秋九月,祎还成都。
bā nián qiū bā yuè huáng tài hòu hōng
八年秋八月,皇太后薨。
shí èr yuè dà jiàng jūn fèi yī zhì hàn zhōng xíng wéi shǒu
十二月,大将军费祎至汉中,行围守。
jiǔ nián xià liù yuè fèi yī hái chéng dū
九年夏六月,费祎还成都。
qiū dà shè
秋,大赦。
dōng shí yī yuè dà sī mǎ jiǎng wǎn zú
冬十一月,大司马蒋琬卒。
shí nián liáng zhōu hú wáng bái hǔ wén zhì wú dài děng lǜ zhòng jiàng wèi jiāng jūn jiāng wéi yíng nì ān fǔ jū zhī yú fán xiàn
十年,凉州胡王白虎文、治无戴等率众降,卫将军姜维迎逆安抚,居之于繁县。
shì suì wèn shān píng kāng yí fǎn wéi wǎng tǎo pò píng zhī
是岁,汶山平康夷反,维往讨,破平之。
shí yī nián xià wǔ yuè dà jiàng jūn fèi yī chū zhūn hàn zhōng
十一年夏五月,大将军费祎出屯汉中。
qiū fú líng shǔ guó mín yí fǎn chē qí jiāng jūn shān zhī wǎng tǎo jiē pò píng zhī
秋,涪陵属国民夷反,车骑将军邓芝往讨,皆破平之。
shí èr nián chūn zhēng yuè wèi zhū dà jiàng jūn cáo shuǎng děng yòu jiāng jūn xià hóu bà lái jiàng
十二年春正月,魏诛大将军曹爽等,右将军夏侯霸来降。
xià sì yuè dà shè
夏四月,大赦。
qiū wèi jiāng jūn jiāng wéi chū gōng yōng zhōu bù kè ér hái
秋,卫将军姜维出攻雍州,不克而还。
jiāng jūn jù ān li sháo jiàng wèi
将军句安、李韶降魏。
shí sān nián jiāng wéi fù chū xī píng bù kè ér hái
十三年,姜维复出西平,不克而还。
shí sì nián xià dà jiàng jūn fèi yī hái chéng dū
十四年夏,大将军费祎还成都。
dōng fù běi zhù hàn shòu
冬,复北驻汉寿。
dà shè
大赦。
shí wǔ nián wú wáng sūn quán hōng
十五年,吴王孙权薨。
lì zǐ cóng wèi xī hé wáng
立子琮为西河王。
shí liù nián chūn zhēng yuè dà jiàng jūn fèi yī wèi wèi xiáng rén guō xiū suǒ shā yú hàn shòu
十六年春正月,大将军费祎为魏降人郭修所杀于汉寿。
xià sì yuè wèi jiāng jūn jiāng wéi fù lǜ zhòng wéi nán ān bù kè ér hái
夏四月,卫将军姜维复率众围南安,不克而还。
shí qī nián chūn zhēng yuè jiāng wéi hái chéng dū
十七年春正月,姜维还成都。
dà shè
大赦。
xià liù yuè wéi fù lǜ zhòng chū lǒng xī
夏六月,维复率众出陇西。
dōng bá dí dào
冬,拔狄道、
shí bā nián chūn jiāng wéi hái chéng dū
十八年春,姜维还成都。
xià fù lǜ zhū jūn chū dí dào yǔ wèi yōng zhōu cì shǐ wáng jīng zhàn yú táo xi dà pò zhī
夏,复率诸军出狄道,与魏雍州刺史王经战于洮西,大破之。
jīng tuì bǎo dí dào chéng wéi què zhù zhōng tí
经退保狄道城,维却住锺题。
shí jiǔ nián chūn jìn jiāng wéi wèi wèi dà jiàng jūn dū róng mǎ yǔ zhèn xi jiāng jūn hú jì qī huì shàng guī jì shī shì bù zhì
十九年春,进姜维位为大将军,督戎马,与镇西将军胡济期会上邽,济失誓不至。
qiū bā yuè wéi wèi wèi dà jiàng jūn shān ài suǒ pò yú shàng guī
秋八月,维为魏大将军邓艾所破于上邽。
wéi tuì jūn hái chéng dū
维退军还成都。
shì suì lì zǐ zàn wèi xīn píng wáng
是岁,立子瓒为新平王。
dà shè
大赦。
èr shí nián wén wèi dà jiàng jūn zhū gě dàn jù shòu chūn yǐ pàn jiāng wéi fù lǜ zhòng chū luò gǔ zhì máng shuǐ
二十年,闻魏大将军诸葛诞据寿春以叛,姜维复率众出骆谷,至芒水。
shì suì dà shè
是岁大赦。
jǐng yào yuán nián jiāng wéi hái chéng dū
景耀元年,姜维还成都。
shǐ guān yán jǐng xīng jiàn wū shì dà shè gǎi nián
史官言景星见,于是大赦,改年。
huàn rén huáng hào shǐ zhuān zhèng
宦人黄皓始专政。
wú dà jiàng jūn sūn chēn fèi qí zhǔ liàng lì láng yá wáng xiū
吴大将军孙𬘭废其主亮,立琅邪王休。
èr nián xià liù yuè lì zǐ chén wèi běi dì wáng xún wèi xīn xīng wáng qián wéi shàng dǎng wáng
二年夏六月,立子谌为北地王,恂为新兴王,虔为上党王。
sān nián qiū jiǔ yuè zhuī shì gù jiāng jūn guān yǔ zhāng fēi mǎ chāo páng tǒng huáng zhōng
三年秋九月,追谥故将军关羽、张飞、马超、庞统、黄忠。
sì nián chūn sān yuè zhuī shì gù jiāng jūn zhào yún
四年春三月,追谥故将军赵云。
dōng shí yuè dà shè
冬十月,大赦。
wǔ nián chūn zhēng yuè xī hé wáng cóng zú
五年春正月,西河王琮卒。
shì suì jiāng wéi fù lǜ zhòng chū hóu hé wèi shān ài suǒ pò hái zhù tà zhōng
是岁,姜维复率众出侯和,为邓艾所破,还住沓中。
liù nián xià wèi dà xīng tú zhòng mìng zhēng xi jiāng jūn shān ài zhèn xi jiāng jūn zhōng huì yōng zhōu cì shǐ zhū gě xù shǔ dào bìng gōng
六年夏,魏大兴徒众,命征西将军邓艾、镇西将军锺会、雍州刺史诸葛绪数道并攻。
wū shì qiǎn zuǒ yòu chē qí jiāng jūn zhāng yì liáo huà fǔ guó dà jiàng jūn dǒng jué děng jù zhī
于是遣左右车骑将军张翼、廖化、辅国大将军董厥等拒之。
dà shè
大赦。
gǎi yuán wèi yán xìng
改元为炎兴。
dōng shān ài pò wèi jiāng jūn zhū gě zhān wū mián zhú
冬,邓艾破卫将军诸葛瞻于绵竹。
yòng guāng lù dài fū qiáo zhōu cè jiàng wū ài fèng shū yuē xiàn fēn jiāng hàn yù zhí shēn yuǎn jiē yuán shǔ tǔ dǒu jué yī yú gàn yùn fàn mào jiàn rǎn lì zǎi suì yǔ jīng jī yōu gé wàn lǐ
用光禄大夫谯周策,降于艾,奉书曰:"限分江、汉,遇值深远,阶缘蜀土,斗绝一隅,干运犯冒,渐苒历载,遂与京畿攸隔万里。
měi wéi huáng chū zhōng wén huáng dì mìng hǔ yá jiāng jūn xiān yú fǔ xuān wēn mì zhī zhào shēn sān hǎo zhī ēn kāi shì mén hù dà yì bǐng rán ér pǐ dé àn ruò qiè tān yí xù fǔ yǎng lèi jì wèi lǜ dà jiào
每惟黄初中,文皇帝命虎牙将军鲜于辅,宣温密之诏,申三好之恩,开示门户,大义炳然,而否德暗弱,窃贪遗绪,俯仰累纪,未率大教。
tiān wēi jì zhèn rén guǐ guī néng zhī shù bù hài wáng shī shén wǔ suǒ cì gǎn bù gé miàn shùn yǐ cóng mìng
天威既震,人鬼归能之数,怖骇王师,神武所次,敢不革面,顺以从命!
zhé chì qún shuài tóu gē shì jiǎ guān fǔ nǔ cáng yī wú suǒ huǐ
辄敕群帅投戈释甲,官府努藏一无所毁。
bǎi xìng bù yě yú liáng qī mǔ yǐ sì hòu lái zhī huì quán yuán yuán zhī mìng
百姓布野,馀粮栖亩,以俟后来之惠,全元元之命。
fú wéi dà wèi bù dé shī huà zǎi fǔ yī zhōu hán fù cáng jí
伏惟大魏布德施化,宰辅伊、周,含覆藏疾。
jǐn qiǎn sī shǔ shì zhōng zhāng shào guāng lù dài fu qiáo zhōu fù mǎ dū wèi shān liáng fèng jī yìn huǎn qǐng mìng gào chéng jìng shū zhōng kuǎn cún wáng chì cì wéi suǒ cái zhī
谨遣私署侍中张绍、光禄大夫谯周、驸马都尉邓良奉赍印缓,请命告诚,敬输忠款,存亡敕赐,惟所裁之。
yú chèn zài jìn bù fù lǚ chén
舆榇在近,不复缕陈。
shì rì běi dì wáng chén shāng guó zhī wáng xiān shā qī zǐ cì yǐ zì shā
"是日,北地王谌伤国之亡,先杀妻子,次以自杀。
shào liáng yǔ ài xiāng yù wū luò xiàn
绍、良与艾相遇于雒县。
ài de shū dà xǐ jí bào shū qiǎn shào liáng xiān hái
艾得书,大喜,即报书,遣绍、良先还。
ài zhì chéng běi hòu zhǔ yú chèn zì fù yì jūn lěi mén
艾至城北,后主舆榇自缚,诣军垒门。
ài jiě fù fén chèn yán qǐng xiāng jiàn
艾解缚焚榇,延请相见。
yīn chéng zhì bài hòu zhǔ wèi piào qí jiāng jūn
因承制拜后主为骠骑将军。
zhū wéi shǒu xī bèi hòu zhǔ chì rán hòu jiàng xià
诸围守悉被后主敕,然后降下。
ài shǐ hòu zhǔ zhǐ qí gù gōng shēn wǎng zào yān
艾使后主止其故宫,身往造焉。
zī yán wèi fā míng nián chūn zhèng yuè ài jiàn shōu
资严未发,明年春正月,艾见收。
zhōng huì zì fú zhì chéng dū zuò luàn
锺会自涪至成都作乱。
huì jì sǐ shǔ zhōng jūn zhòng chāo lüè sǐ sàng láng jí shù rì nǎi ān jí
会既死,蜀中军众钞略,死丧狼籍,数日乃安集。
hòu zhǔ jǔ jiā dōng qiān jì zhì luò yáng cè mìng zhī yuē wéi jǐng yuán wǔ nián sān yuè dīng hài
后主举家东迁,既至洛阳,策命之曰:"惟景元五年三月丁亥。
huáng dì lín xuān shǐ tài cháng jiā mìng liú shàn wèi ān lè xiàn gōng
皇帝临轩,使太常嘉命刘禅为安乐县公。
wū xì qí jìn tīng zhèn mìng
于戏,其进听朕命!
gài tǒng tiān zài wù yǐ xián níng wèi dà guāng zhái tiān xià yǐ shí yōng wèi shèng
盖统天载物,以咸宁为大,光宅天下,以时雍为盛。
gù yùn yù qún shēng zhě jūn rén zhī dào yě nǎi shùn chéng tiān zhě kūn yuán zhī yì yě
故孕育群生者,君人之道也,乃顺承天者,坤元之义也。
shàng xià jiāo chàng rán hòu wàn wù xié hé shù lèi huò yì
上下交畅,然后万物协和,庶类获乂。
nǎi zhě hàn shì shī tǒng liù hé zhèn rǎo
乃者汉氏失统,六合震扰。
wǒ tài zǔ chéng yùn lóng xīng hóng jì bā jí shì yòng yìng tiān shùn mín fǔ yǒu qū xià
我太祖承运龙兴,弘济八极,是用应天顺民,抚有区夏。
yú shí nǎi kǎo yīn qún jié hǔ zhēng jiǔ fù bù jìng chéng jiàn zǔ yuǎn bǎo jù yōng shǔ suì shǐ xi yú shū fēng fāng wài yōng gé
于时乃考因群杰虎争,九服不静,乘间阻远,保据庸蜀,遂使西隅殊封,方外壅隔。
zì shì yǐ lái gān gē bù jí yuán yuán zhī mín bù dé bǎo ān qí xìng jǐ jiāng wǔ jì
自是以来,干戈不戢,元元之民,不得保安其性,几将五纪。
zhèn yǒng wéi zǔ kǎo yí zhì sī zài suí jī sì hǎi shuài tǔ tóng guǐ gù yuán zhěng liù shī yào wēi liáng yì
朕永惟祖考遗志,思在绥缉四海,率土同轨,故爰整六师,耀威梁、益。
gōng huī chóng dé dù shēn bǐng dà zhèng bù dàn qū shēn wěi zhì yǐ ài mín quán guó wèi guì jiàng xīn huí lǜ yīng jī bào biàn lǚ yán sī shùn yǐ xiǎng zuǒ yòu wú jiāng zhī xiū qǐ bù yuǎn yú
公恢崇德度,深秉大正,不惮屈身委质,以爱民全国为贵,降心回虑,应机豹变,履言思顺,以享左右无疆之休,岂不远欤!
zhèn jiā yǔ jūn gōng zhǎng xiǎng xiǎn lù yòng kǎo zī qián xùn kāi guó zuò tǔ lǜ zūn jiù diǎn yáng cí xuán mǔ jū yǐ bái máo yǒng wèi wèi fān fǔ wǎng qīn zāi
朕嘉与君公长飨显禄,用考咨前训,开国胙土,率遵旧典,钖兹玄牡,苴以白茅,永为魏藩辅,往钦哉!
gōng qí zhī fú zhèn mìng kè guǎng dé xīn yǐ zhōng nǎi xiǎn liè
公其祗服朕命,克广德心,以终乃显烈。
shí yì wàn hù cì juàn wàn pǐ nú bì bǎi rén tā wù chēng shì
"食邑万户,赐绢万匹,奴婢百人,他物称是。
zǐ sūn wèi sān dōu wèi fēng hóu zhě wǔ shí yú rén
子孙为三都尉封侯者五十馀人。
shàng shū lìng fán jiàn shì zhōng zhāng shào guāng lù dài fu qiáo zhōu mì shū lìng xì zhèng diàn zhōng dū zhāng tōng bìng fēng liè hóu
尚书令樊建、侍中张绍、光禄大夫谯周、秘书令郤正、殿中督张通并封列侯。
gōng tài shǐ qī nián hōng wū luò yáng
公泰始七年薨于洛阳。
píng yuē hòu zhǔ rèn xián xiāng zé wèi xún lǐ zhī jūn huò yān shù zé wèi hūn àn zhī hòu chuán yuē sù sī wú cháng wéi suǒ rǎn zhī xìn yǐ zāi
评曰:后主任贤相则为循理之君,惑阉竖则为昬暗之后,传曰“素丝无常,唯所染之”,信矣哉!
lǐ guó jūn jì tǐ yú nián gǎi yuán ér zhāng wǔ zhī sān nián zé gé chēng jiàn xìng kǎo zhī gǔ yì tǐ lǐ wèi wéi
礼,国君继体,逾年改元,而章武之三年,则革称建兴,考之古义,体理为违。
yòu guó bù zhì shǐ zhù jì wú guān shì yǐ xíng shì duō yí zāi yì mǐ shū
又国不置史,注记无官,是以行事多遗,灾异靡书。
zhū gě liàng suī dá wū wéi zhèng fán cǐ zhī lèi yóu yǒu wèi zhōu yān
诸葛亮虽达于为政,凡此之类,犹有未周焉。
rán jīng zài shí èr ér nián míng bù yì jūn lǚ lǚ xìng ér shè bù wàng xià bù yì zhuō hu
然经载十二而年名不易,军旅屡兴而赦不妄下,不亦卓乎!
zì liàng méi hòu cí zhì jiàn kuī yōu liè zhe yǐ
自亮没后,兹制渐亏,优劣著矣。