jīng
【经】
shí nián chūn gōng huì jìn hóu sòng gōng wèi hóu cáo bó jǔ zi zhū zi téng zi xuē bó qǐ bó xiǎo zhū zi qí shì zi guāng huì wú yú zhā
十年春,公会晋侯、宋公、卫侯、曹伯、莒子、邾子、滕子、薛伯、杞伯、小邾子、齐世子光会吴于柤。
xià wǔ yuè jiǎ wǔ suì miè bī yáng
夏五月甲午,遂灭偪阳。
gōng zhì zì huì
公至自会。
chu gōng zǐ zhēn zhèng gōng sūn zhé shuài shī fá sòng
楚公子贞、郑公孙辄帅师伐宋。
jìn shī fá qín
晋师伐秦。
qiū jǔ rén fá wǒ dōng bǐ
秋,莒人伐我东鄙。
gōng huì jìn hóu sòng gōng wèi hóu cáo bó jǔ zi zhū zi qí shì zi guāng téng zi xuē bó qǐ bó xiǎo zhū zi fá zhèng
公会晋侯、宋公、卫侯、曹伯、莒子、邾子、齐世子光、滕子、薛伯、杞伯、小邾子伐郑。
dōng dào shā zhèng gōng zǐ fěi gōng zǐ fā gōng sūn zhé
冬,盗杀郑公子斐、公子发、公孙辄。
shù zhèng hǔ láo
戍郑虎牢。
chu gōng zǐ zhēn shuài shī jiù zhèng
楚公子贞帅师救郑。
gōng zhì zì fá zhèng
公至自伐郑。
chuán
【传】
shí nián chūn huì yú zhā huì wú zǐ shòu mèng yě
十年春,会于柤,会吴子寿梦也。
sān yuè guǐ chǒu qí gāo hòu xiāng tài zǐ guāng yǐ xiān huì zhū hóu yú zhōng lí bù jìng
三月癸丑,齐高厚相大子光以先会诸侯于钟离,不敬。
shì zhuāng zi yuē gāo zi xiāng tài zǐ yǐ huì zhū hóu jiāng shè jì shì wèi ér jiē bù jìng qì shè jì yě qí jiāng bù miǎn hu
士庄子曰:“高子相大子以会诸侯,将社稷是卫,而皆不敬,弃社稷也,其将不免乎?
xià sì yuè wù wǔ huì yú zhā
夏四月戊午,会于柤。
jìn xún yǎn shì gài qǐng fá bī yáng ér fēng sòng xiàng xū yān
晋荀偃、士匄请伐偪阳,而封宋向戌焉。
xún yīng yuē chéng xiǎo ér gù shèng zhī bù wǔ fú shèng wèi xiào
荀䓨曰:“城小而固,胜之不武,弗胜为笑。
gù qǐng
”固请。
bǐng yín wéi zhī fú kè
丙寅,围之,弗克。
mèng shì zhī chén qín qín fù niǎn zhòng rú yì
孟氏之臣秦堇父辇重如役。
bī yáng rén qǐ mén zhū hóu zhī shì mén yān
偪阳人启门,诸侯之士门焉。
xiàn mén fā zōu rén gē jué zhī yǐ chū mén zhě
县门发,郰人纥抉之以出门者。
dí xī mí jiàn dà chē zhī lún ér méng zhī yǐ jiǎ yǐ wéi lǔ zuǒ zhí zhī yòu bá jǐ yǐ chéng yī duì
狄虒弥建大车之轮而蒙之以甲以为橹,左执之,右拔戟,以成一队。
mèng xiàn zǐ yuē shī suǒ wèi yǒu lì rú hǔ zhě yě
孟献子曰:“《诗》所谓‘有力如虎’者也。
zhǔ rén xiàn bù qín fù dēng zhī jí dié ér jué zhī
”主人县布,堇父登之,及堞而绝之。
duì zé yòu xiàn zhī sū ér fù shàng zhě sān
队则又县之,苏而复上者三。
zhǔ rén cí yān nǎi tuì dài qí duàn yǐ xùn yú jūn sān rì
主人辞焉,乃退,带其断以徇于军三日。
zhū hóu zhī shī jiǔ yú bī yáng xún yǎn shì gài qǐng yú xún chā tú yuē shuǐ lǎo jiāng jiàng jù bù néng guī qǐng bān shī
诸侯之师久于偪阳,荀偃、士匄请于荀[插图]曰:“水潦将降,惧不能归,请班师!
zhī bó nù tóu zhī yǐ jī chū yú qí jiān yuē nǚ chéng èr shì ér hòu gào yú
”知伯怒,投之以机,出于其间,曰:“女成二事而后告余。
yú kǒng luàn mìng yǐ bù nǚ wéi
余恐乱命,以不女违。
nǚ jì qín jūn ér xìng zhū hóu qiān shuài lǎo fū yǐ zhì yú cǐ jì wú wǔ shǒu ér yòu yù yì yú zuì yuē shì shí bān shī bù rán kè yǐ
女既勤君而兴诸侯,牵帅老夫以至于此,既无武守,而又欲易余罪,曰:‘是实班师,不然克矣。
yú léi lǎo yě kě zhòng rèn hu
’余羸老也,可重任乎?
qī rì bù kè bì ěr hu qǔ zhī
七日不克,必尔乎取之!
wǔ yuè gēng yín xún yǎn shì gài shuài zú gōng bī yáng qīn shòu shǐ shí
五月庚寅,荀偃、士匄帅卒攻偪阳,亲受矢石。
jiǎ wǔ miè zhī
甲午,灭之。
shū yuē suì miè bī yáng yán zì huì yě
书曰“遂灭偪阳”,言自会也。
yǐ yǔ xiàng xū xiàng xū cí yuē jūn ruò yóu rǔ zhèn fǔ sòng guó ér yǐ bī yáng guāng qǐ guǎ jūn qún chén ān yǐ qí hé kuàng rú zhī
以与向戌,向戌辞曰:“君若犹辱镇抚宋国,而以偪阳光启寡君,群臣安矣,其何贶如之?
ruò huì cì chén shì chén xìng zhū hóu yǐ zì fēng yě qí hé zuì dà yān
若惠赐臣,是臣兴诸侯以自封也,其何罪大焉?
gǎn yǐ sǐ qǐng
敢以死请。
nǎi yǔ sòng gōng
”乃予宋公。
sòng gōng xiǎng jìn hóu yú chu qiū qǐng yǐ sāng lín
宋公享晋侯于楚丘,请以《桑林》。
xún chā tú cí
荀[插图]辞。
xún yǎn shì gài yuē zhū hóu sòng lǔ yú shì guān lǐ
荀偃、士匄曰:“诸侯,宋、鲁于是观礼。
lǔ yǒu dì lè bīn jì yòng zhī
鲁有禘乐,宾祭用之。
sòng yǐ sāng lín xiǎng jūn bù yì kě hu
宋以《桑林》享君,不亦可乎?
wǔ shī tí yǐ jīng xià jìn hóu jù ér tuì rù yú fáng
”舞师题以旌夏,晋侯惧,而退入于房。
qù jīng zú xiǎng ér hái
去旌,卒享而还。
jí zhe yōng jí
及著雍,疾。
bo sāng lín jiàn
卜,《桑林》见。
xún yǎn shì gài yù bēn qǐng dǎo yān
荀偃、士匄欲奔请祷焉。
xún chā tú bù kě yuē wǒ cí lǐ yǐ bǐ zé yǐ zhī
荀[插图]不可,曰:“我辞礼矣,彼则以之。
yóu yǒu guǐ shén yú bǐ jiā zhī
犹有鬼神,于彼加之。
jìn hóu yǒu jiàn yǐ bī yáng zǐ guī xiàn yú wǔ gōng wèi zhī yí fú
”晋侯有间,以偪阳子归,献于武宫,谓之夷俘。
bī yáng yún xìng yě
偪阳,妘姓也。
shǐ zhōu nà shǐ xuǎn qí zú sì nà zhū huò rén lǐ yě
使周内史选其族嗣,纳诸霍人,礼也。
shī guī mèng xiàn zi yǐ qín qín fù wèi yòu
师归,孟献子以秦堇父为右。
shēng qín pī cí shì zhòng ní
生秦丕兹,事仲尼。
liù yuè chu zǐ náng zhèng zi ěr fá sòng shī yú zǐ wú
六月,楚子囊、郑子耳伐宋,师于訾毋。
gēng wǔ wéi sòng mén yú tóng mén
庚午,围宋,门于桐门。
jìn xún yīng fá qín bào qí qīn yě
晋荀䓨伐秦,报其侵也。
wèi hóu jiù sòng shī yú xiāng niú
卫侯救宋,师于襄牛。
zhèng zi zhǎn yuē bì fá wèi bù rán shì bù yǔ chu yě
郑子展曰:“必伐卫,不然,是不与楚也。
dé zuì yú jìn yòu dé zuì yú chu guó jiāng ruò zhī hé
得罪于晋,又得罪于楚,国将若之何?
zi sì yuē guó bìng yǐ
”子驷曰:“国病矣!
zi zhǎn yuē dé zuì yú èr dà guó bì wáng
”子展曰:“得罪于二大国,必亡。
bìng bù yóu yù yú wáng hu
病不犹愈于亡乎?
zhū dài fū jiē yǐ wéi rán
”诸大夫皆以为然。
gù zhèng huáng ěr shuài shī qīn wèi chu lìng yě
故郑皇耳帅师侵卫,楚令也。
sūn wén zi bo zhuī zhī xiàn zhào yú dìng jiāng
孙文子卜追之,献兆于定姜。
jiāng shì wèn yáo
姜氏问《繇》。
yuē zhào rú shān líng yǒu fu chū zhēng ér sàng qí xióng
曰:“兆如山陵,有夫出征,而丧其雄。
jiāng shì yuē zhēng zhě sàng xióng yù kòu zhī lì yě
”姜氏曰:“征者丧雄,御寇之利也。
dài fū tú zhī
大夫图之!
wèi rén zhuī zhī sūn kuǎi huò zhèng huáng ěr yú dà qiū
”卫人追之,孙蒯获郑皇耳于大丘。
qiū qī yuè chu zǐ náng zhèng zi ěr fá wǒ xī bǐ
秋七月,楚子囊、郑子耳伐我西鄙。
hái wéi xiāo bā yuè bǐng yín kè zhī
还,围萧,八月丙寅,克之。
jiǔ yuè zi ěr qīn sòng běi bǐ
九月,子耳侵宋北鄙。
mèng xiàn zǐ yuē zhèng qí yǒu zāi hu
孟献子曰:“郑其有灾乎!
shī jìng yǐ shèn
师竞已甚。
zhōu yóu bù kān jìng kuàng zhèng hu
周犹不堪竞,况郑乎?
yǒu zāi qí zhí zhèng zhī sān shì hu
有灾,其执政之三士乎!
jǔ rén jiān zhū hóu zhī yǒu shì yě gù fá wǒ dōng bǐ
莒人间诸侯之有事也,故伐我东鄙。
zhū hóu fá zhèng
诸侯伐郑。
qí cuī zhù shǐ tài zǐ guāng xiān zhì yú shī gù cháng yú téng
齐崔杼使大子光先至于师,故长于滕。
jǐ yǒu shī yú niú shǒu
己酉,师于牛首。
chū zi sì yǔ wèi zhǐ yǒu zhēng jiāng yù zhū hóu zhī shī ér chù qí chē
初,子驷与尉止有争,将御诸侯之师而黜其车。
wèi zhǐ huò yòu yǔ zhī zhēng
尉止获,又与之争。
zi sì yì wèi zhǐ yuē ěr chē fēi lǐ yě
子驷抑尉止曰:“尔车,非礼也。
suì fú shǐ xiàn
”遂弗使献。
chū zi sì wèi tián xù sī shì dǔ shì hòu shì zi shī shì jiē sàng tián yān
初,子驷为田洫,司氏、堵氏、侯氏、子师氏皆丧田焉。
gù wǔ zú jù qún bù chěng zhī rén yīn gōng zi zhī tú yǐ zuò luàn
故五族聚群不逞之人,因公子之徒以作乱。
yú shì zi sì dāng guó zi guó wèi sī mǎ zi ěr wèi sī kōng zi kǒng wèi sī tú
于是子驷当国,子国为司马,子耳为司空,子孔为司徒。
dōng shí yuè wù chén wèi zhǐ sī chén hóu jìn dǔ nǚ fù zi shī pū shuài zéi yǐ rù chen gōng zhí zhèng yú xī gōng zhī cháo shā zi sì zi guó zi ěr jié zhèng bó yǐ rú běi gōng
冬十月戊辰,尉止、司臣、侯晋、堵女父、子师仆帅贼以入,晨攻执政于西宫之朝,杀子驷、子国、子耳,劫郑伯以如北宫。
zi kǒng zhī zhī gù bù sǐ
子孔知之,故不死。
shū yuē dào yán wú dài fū yān
书曰“盗”,言无大夫焉。
zi xi wén dào bù jǐng ér chū shī ér zhuī dào dào rù yú běi gōng nǎi guī shòu jiǎ
子西闻盗,不儆而出,尸而追盗,盗入于北宫,乃归授甲。
chén qiè duō táo qì yòng duō sàng
臣妾多逃,器用多丧。
zǐ chǎn wén dào wèi mén zhě pǐ qún sī bì fǔ kù shèn bì cáng wán shǒu bèi chéng liè ér hòu chū bīng chē shí qī chéng shī ér gōng dào yú běi gōng
子产闻盗,为门者,庀群司,闭府库,慎闭藏,完守备,成列而后出,兵车十七乘,尸而攻盗于北宫。
zi chā tú shuài guó rén zhù zhī shā wèi zhǐ zi shī pū dào zhòng jìn sǐ
子[插图]帅国人助之,杀尉止、子师仆,盗众尽死。
hóu jìn bēn jìn
侯晋奔晋。
dǔ nǚ fù sī chén wèi piān sī qí bēn sòng
堵女父、司臣、尉翩、司齐奔宋。
zi kǒng dāng guó wèi zǎi shū yǐ wèi xù tīng zhèng pì
子孔当国,为载书,以位序,听政辟。
dài fū zhū sī mén zǐ fú shùn jiāng zhū zhī
大夫、诸司、门子弗顺,将诛之。
zǐ chǎn zhǐ zhī qǐng wèi zhī fén shū
子产止之,请为之焚书。
zi kǒng bù kě yuē wéi shū yǐ dìng guó zhòng nù ér fén zhī shì zhòng wéi zhèng yě guó bù yì nán hu
子孔不可,曰:“为书以定国,众怒而焚之,是众为政也,国不亦难乎?
zǐ chǎn yuē zhòng nù nán fàn zhuān yù nán chéng hé èr nán yǐ ān guó wēi zhī dào yě
”子产曰:“众怒难犯,专欲难成,合二难以安国,危之道也。
bù rú fén shū yǐ ān zhòng zi de suǒ yù zhòng yì de ān bù yì kě hu
不如焚书以安众,子得所欲,众亦得安,不亦可乎?
zhuān yù wú chéng fàn zhòng xìng huò zi bì cóng zhī
专欲无成,犯众兴祸,子必从之。
nǎi fén shū yú cāng mén zhī wài zhòng ér hòu dìng
”乃焚书于仓门之外,众而后定。
zhū hóu zhī shī chéng hǔ láo ér shù zhī
诸侯之师城虎牢而戍之。
jìn shī chéng wú jí zhì shì fáng wèi jiàng shù zhī
晋师城梧及制,士鲂、魏绛戍之。
shū yuē shù zhèng hǔ láo fēi zhèng de yě yán jiāng guī yān
书曰“戍郑虎牢”,非郑地也,言将归焉。
zhèng jí jìn píng
郑及晋平。
chu zǐ náng jiù zhèng
楚子囊救郑。
shí yī yuè zhū hóu zhī shī hái zhèng ér nán zhì yú yáng líng chu shī bù tuì
十一月,诸侯之师还郑而南,至于阳陵,楚师不退。
zhī wǔ zi yù tuì yuē jīn wǒ táo chu chu bì jiāo jiāo zé kě yǔ zhàn yǐ
知武子欲退,曰:“今我逃楚,楚必骄,骄则可与战矣。
luán yǎn yuē táo chu jìn zhī chǐ yě
”栾黡曰:“逃楚,晋之耻也。
hé zhū hóu yǐ yì chǐ bù rú sǐ
合诸侯以益耻,不如死!
wǒ jiāng dú jìn
我将独进。
shī suì jìn
”师遂进。
jǐ hài yǔ chu shī jiā yǐng ér jūn
己亥,与楚师夹颍而军。
zi chā tú yuē zhū hóu jì yǒu chéng háng bì bù zhàn yǐ
子[插图]曰:“诸侯既有成行,必不战矣。
cóng zhī jiāng tuì bù cóng yì tuì
从之将退,不从亦退。
tuì chu bì wéi wǒ
退,楚必围我。
yóu jiāng tuì yě
犹将退也。
bù rú cóng chu yì yǐ tuì zhī
不如从楚,亦以退之。
xiāo shè yǐng yǔ chu rén méng
”宵涉颍,与楚人盟。
luán yǎn yù fá zhèng shī xún chā tú bù kě yuē wǒ shí bù néng yù chu yòu bù néng bì zhèng zhèng hé zuì
栾黡欲伐郑师,荀[插图]不可,曰:“我实不能御楚,又不能庇郑,郑何罪?
bù rú zhì yuàn yān ér hái
不如致怨焉而还。
jīn fá qí shī chu bì jiù zhī zhàn ér bù kè wèi zhū hóu xiào
今伐其师,楚必救之,战而不克,为诸侯笑。
kè bù kě mìng bù rú hái yě
克不可命,不如还也!
dīng wèi zhū hóu zhī shī hái qīn zhèng běi bǐ ér guī
”丁未,诸侯之师还,侵郑北鄙而归。
chu rén yì hái
楚人亦还。
wáng shū chén shēng yǔ bó yú zhēng zhèng
王叔陈生与伯舆争政。
wáng yòu bó yú wáng shū chén shēng nù ér chū bēn
王右伯舆,王叔陈生怒而出奔。
jí hé wáng fù zhī shā shǐ jiǎo yǐ shuō yān
及河,王复之,杀史狡以说焉。
bù rù suì chù zhī
不入,遂处之。
jìn hóu shǐ shì gài píng wáng shì wáng shū yǔ bó yú sòng yān
晋侯使士匄平王室,王叔与伯舆讼焉。
wáng shū zhī zǎi yǔ bó yú zhī dài fū xiá qín zuò yù yú wáng tíng shì gài tīng zhī
王叔之宰与伯舆之大夫瑕禽,坐狱于王庭,士匄听之。
wáng shū zhī zǎi yuē bì mén guī dòu zhī rén ér jiē líng qí shàng qí nán wéi shàng yǐ
王叔之宰曰:“筚门闺窦之人而皆陵其上,其难为上矣!
xiá qín yuē xī píng wáng dōng qiān wú qī xìng cóng wáng shēng yòng bèi jù
”瑕禽曰:“昔平王东迁,吾七姓从王,牲用备具。
wáng lài zhī ér cì zhī xīng máo zhī méng yuē shì shì wú shī zhí
王赖之,而赐之骍旄之盟,曰:‘世世无失职。
ruò bì mén guī dòu qí néng lái dōng dǐ hu
’若筚门闺窦,其能来东底乎?
qiě wáng hé lài yān
且王何赖焉?
jīn zì wáng shū zhī xiāng yě zhèng yǐ huì chéng ér xíng fàng yú chǒng guān zhī shī lǚ bù shèng qí fù
今自王叔之相也,政以贿成,而刑放于宠,官之师旅,不胜其富。
wú néng wú bì mén guī dòu hu
吾能无筚门闺窦乎?
wéi dà guó tú zhī
唯大国图之!
xià ér wú zhí zé hé wèi zhèng yǐ
下而无直,则何谓正矣?
fàn xuān zǐ yuē tiān zǐ suǒ yòu guǎ jūn yì yòu zhī
”范宣子曰:“天子所右,寡君亦右之。
suǒ zuǒ yì zuǒ zhī
所左,亦左之。
shǐ wáng shū shì yǔ bó yú hé yào wáng shū shì bù néng jǔ qí qì
”使王叔氏与伯舆合要,王叔氏不能举其契。
wáng shū bēn jìn
王叔奔晋。
bù shū bù gào yě
不书,不告也。
dān jìng gōng wèi qīng shì yǐ xiāng wáng shì
单靖公为卿士,以相王室。