jīng
【经】
shí yǒu yī nián chūn wáng èr yuè shū gōng rú sòng zàng sòng píng gōng
十有一年春,王二月,叔弓如宋,葬宋平公。
xià sì yuè dīng sì chu zi qián yòu cài hóu bān shā zhī yú shēn
夏四月丁巳,楚子虔诱蔡侯般杀之于申。
chu gōng zǐ qì jí shuài shī wéi cài
楚公子弃疾帅师围蔡。
wǔ yuè jiǎ shēn fū rén guī shì hōng
五月甲申,夫人归氏薨。
dà sōu yú bǐ pú
大搜于比蒲。
zhòng sūn jué huì zhū zi méng yú jìn xiáng
仲孙貜会邾子盟于祲祥。
qiū jì sūn yì rú huì jìn hán qǐ qí guó ruò sòng huá hài wèi běi gōng tuó zhèng hǎn hǔ cáo rén qǐ rén yú jué yìn
秋,季孙意如会晋韩起、齐国弱、宋华亥、卫北宫佗、郑罕虎、曹人、杞人于厥慭。
jiǔ yuè jǐ hài zàng wǒ xiǎo jūn qí guī
九月己亥,葬我小君齐归。
dōng shí yǒu yī yuè dīng yǒu chu shī miè cài zhí cài shì zǐ yǒu yǐ guī yòng zhī
冬十有一月丁酉,楚师灭蔡,执蔡世子有以归,用之。
chuán
【传】
shí yī nián chūn wáng èr yuè shū gōng rú sòng zàng píng gōng yě
十一年春,王二月,叔弓如宋,葬平公也。
jǐng wáng wèn yú cháng hóng yuē jīn zī zhū hóu hé shí jí
景王问于苌弘曰:“今兹诸侯,何实吉?
hé shí xiōng
何实凶?
duì yuē cài xiōng
”对曰:“蔡凶。
cǐ cài hóu bān shì qí jūn zhī suì yě
此蔡侯般弑其君之岁也。
suì zài shǐ wéi fú guò cǐ yǐ
岁在豕韦,弗过此矣。
chu jiāng yǒu zhī rán yōng yě
楚将有之,然壅也。
suì jí dà liáng cài fù chu xiōng tiān zhī dào yě
岁及大梁,蔡复楚凶,天之道也。
chu zi zài shēn zhào cài líng hóu
楚子在申,召蔡灵侯。
líng hóu jiāng wǎng
灵侯将往。
cài dài fū yuē wáng tān ér wú xìn wéi cài yú gǎn jīn bì zhòng ér yán gān yòu wǒ yě bù rú wú wǎng
蔡大夫曰:“王贪而无信,唯蔡于感,今币重而言甘,诱我也,不如无往。
cài hòu bù kě
”蔡侯不可。
sān yuè bǐng shēn chu zi fú jiǎ ér xiǎng cài hóu yú shēn zuì ér zhí zhī
三月丙申,楚子伏甲而飨蔡侯于申,醉而执之。
xià sì yuè dīng sì shā zhī xíng qí shì qī shí rén
夏四月丁巳,杀之,刑其士七十人。
gōng zǐ qì jí shuài shī wéi cài
公子弃疾帅师围蔡。
hán xuān zi wèn yú shū xiàng yuē chu qí kè hu
韩宣子问于叔向曰:“楚其克乎?
duì yuē kè zāi
”对曰:“克哉!
cài hóu huò zuì yú qí jūn ér bù néng qí mín tiān jiàng jiǎ shǒu yú chu yǐ bì zhī hé gù bù kè
蔡侯获罪于其君,而不能其民,天将假手于楚以毙之,何故不克?
rán xī wén zhī bù xìn yǐ xìng bù kě zài yě
然肸闻之,不信以幸,不可再也。
chǔ wáng fèng sūn wú yǐ tǎo yú chén yuē jiāng dìng ér guó
楚王奉孙吴以讨于陈曰,将定而国。
chén rén tīng mìng ér suì xiàn zhī
陈人听命,而遂县之。
jīn yòu yòu cài ér shā qí jūn yǐ wéi qí guó suī xìng ér kè bì shòu qí jiù fú néng jiǔ yǐ
今又诱蔡而杀其君,以围其国,虽幸而克,必受其咎,弗能久矣。
jié kè yǒu chā tú yǐ sàng qí guó zhòu kè dōng yí ér yǔn qí shēn
桀克有[插图]以丧其国,纣克东夷而陨其身。
chu xiǎo wèi xià ér jí bào yú èr wáng néng wú jiù hu
楚小位下,而亟暴于二王,能无咎乎?
tiān zhī jiǎ zhù bù shàn fēi zuò zhī yě hòu qí xiōng è ér jiàng zhī fá yě
天之假助不善,非祚之也,厚其凶恶而降之罚也。
qiě pì zhī rú tiān qí yǒu wǔ cái ér jiāng yòng zhī lì jìn ér bì zhī shì yǐ wú zhěng bù kě méi zhèn
且譬之如天,其有五材而将用之,力尽而敝之,是以无拯,不可没振。
wǔ yuè qí guī hōng dà sōu yú bǐ pú fēi lǐ yě
五月,齐归薨,大搜于比蒲,非礼也。
mèng xī zi huì zhū zhuāng gōng méng yú jìn xiáng xiū hǎo lǐ yě
孟僖子会邾庄公盟于祲祥,修好,礼也。
quán qiū rén yǒu nǚ mèng yǐ qí wéi mù mèng shì zhī miào suì bēn xī zi qí liáo cóng zhī
泉丘人有女梦以其帷幕孟氏之庙,遂奔僖子,其僚从之。
méng yú qīng qiū zhī shè yuē yǒu zi wú xiāng qì yě
盟于清丘之社,曰:“有子,无相弃也。
xī zǐ shǐ zhù wěi shì zhī zào
”僖子使助䓕氏之簉。
fǎn zì jìn xiáng sù yú wěi shì shēng yì zi jí nán gōng jìng shū yú quán qiū rén
反自祲祥,宿于䓕氏,生懿子及南宫敬叔于泉丘人。
qí liáo wú zi shǐ zì jìng shū
其僚无子,使字敬叔。
chu shī zài cài jìn xún wú wèi hán xuān zǐ yuē bù néng jiù chén yòu bù néng jiù cài wù yǐ wú qīn jìn zhī bù néng yì kě zhī yě yǐ
楚师在蔡,晋荀吴谓韩宣子曰:“不能救陈,又不能救蔡,物以无亲,晋之不能,亦可知也已!
wèi méng zhǔ ér bù xù wáng guó jiāng yān yòng zhī
为盟主而不恤亡国,将焉用之?
qiū huì yú jué yìn móu jiù cài yě
秋,会于厥慭,谋救蔡也。
zhèng zǐ pí jiāng xíng
郑子皮将行。
zǐ chǎn yuē xíng bù yuǎn bù néng jiù cài yě
子产曰:“行不远,不能救蔡也。
cài xiǎo ér bù shùn chu dà ér bù dé tiān jiàng qì cài yǐ yōng chu
蔡小而不顺,楚大而不德,天将弃蔡以壅楚。
yíng ér fá zhī cài bì wáng yǐ
盈而罚之,蔡必亡矣。
qiě sàng jūn ér néng shǒu zhě xiān yǐ
且丧君而能守者,鲜矣。
sān nián wáng qí yǒu jiù hu
三年,王其有咎乎!
měi è zhōu bì fù wáng è zhōu yǐ
美恶周必复,王恶周矣。
jìn rén shǐ hú fù qǐng cài yú chu fú xǔ
”晋人使狐父请蔡于楚,弗许。
dān zi huì hán xuān zi yú qi shì xià yán xú
单子会韩宣子于戚,视下言徐。
shū xiàng yuē dān zi qí jiāng sǐ hu
叔向曰:“单子其将死乎。
cháo yǒu zhe dìng huì yǒu biǎo yī yǒu chā tú dài yǒu jié
朝有著定,会有表,衣有[插图],带有结。
huì cháo zhī yán bì wén yú biǎo zhe zhī wèi suǒ yǐ zhāo shì xù yě
会朝之言,必闻于表著之位,所以昭事序也。
shì bù guò jié chā tú zhī zhōng suǒ yǐ dào róng mào yě
视不过结、[插图]之中,所以道容貌也。
yán yǐ mìng zhī róng mào yǐ míng zhī shī zé yǒu quē
言以命之,容貌以明之,失则有阙。
jīn dān zi wèi wáng guān bó ér mìng shì yú huì shì bù dēng dài yán bù guò bù mào bù dào róng ér yán bù zhāo yǐ
今单子为王官伯,而命事于会,视不登带,言不过步,貌不道容,而言不昭矣。
bù dào bù gòng bù zhāo bù cóng wú shǒu qì yǐ
不道不共,不昭不从,无守气矣。
jiǔ yuè zàng qí guī gōng bù qī
九月,葬齐归,公不戚。
jìn shì zhī sòng zàng zhě guī yǐ yǔ shǐ zhào
晋士之送葬者,归以语史赵。
shǐ zhào yuē bì wèi lǔ jiāo
史赵曰:“必为鲁郊。
shì zhě yuē hé gù
”侍者曰:“何故?
yuē guī xìng yě
”曰:“归,姓也。
bù sī qīn zǔ bù guī yě
不思亲,祖不归也。
shū xiàng yuē lǔ gōng shì qí bēi hu
”叔向曰:“鲁公室其卑乎。
jūn yǒu dà sàng guó bù fèi sōu
君有大丧,国不废搜。
yǒu sān nián zhī sàng ér wú yī rì zhī qī
有三年之丧,而无一日之戚。
guó bù xù sàng bù jì jūn yě
国不恤丧,不忌君也。
jūn wú qī róng bù gù qīn yě
君无戚容,不顾亲也。
guó bù jì jūn jūn bù gù qīn néng wú bēi hu
国不忌君,君不顾亲,能无卑乎?
dài qí shī guó
殆其失国。
dōng shí yī yuè chu zi miè cài yòng yǐn tài zǐ yú gāng shān
冬十一月,楚子灭蔡,用隐大子于冈山。
shēn wú yǔ yuē bù xiáng
申无宇曰:“不祥。
wǔ shēng bù xiāng wéi yòng kuàng yòng zhū hóu hu
五牲不相为用,况用诸侯乎?
wáng bì huǐ zhī
王必悔之。
shí èr yuè dān chéng gōng zú
十二月,单成公卒。
chu zǐ chéng chén cài bù gēng
楚子城陈、蔡、不羹。
shǐ qì jí wèi cài gōng
使弃疾为蔡公。
wáng wèn yú shēn wú yǔ yuē qì jí zài cài hé rú
王问于申无宇曰:“弃疾在蔡,何如?
duì yuē zé zi mò rú fù zé chén mò rú jūn
”对曰:“择子莫如父,择臣莫如君。
zhèng zhuāng gōng chéng lì ér tián zi yuán yān shǐ zhāo gōng bù lì
郑庄公城栎而寘子元焉,使昭公不立。
qí huán gōng chéng gǔ ér tián guǎn zhòng yān zhì yú jīn lài zhī
齐桓公城谷而寘管仲焉,至于今赖之。
chén wén wǔ dà bù zài biān wǔ xì bù zài tíng
臣闻五大不在边,五细不在庭。
qīn bù zài wài jī bù zài nèi
亲不在外,羁不在内。
jīn qì jí zài wài zhèng dān zài nèi
今弃疾在外,郑丹在内。
jūn qí shǎo jiè
君其少戒。
wáng yuē guó yǒu dà chéng hé rú
”王曰:“国有大城,何如?
duì yuē zhèng jīng lì shí shā màn bó sòng xiāo bó shí shā zi yóu qí qú qiū shí shā wú zhī wèi pú qi shí chū xiàn gōng ruò yóu shì guān zhī zé hài yú guó
”对曰:“郑京、栎实杀曼伯,宋萧、亳实杀子游,齐渠丘实杀无知,卫蒲、戚实出献公,若由是观之,则害于国。
mò dà bì zhé wěi dà bù diào jūn suǒ zhī yě
末大必折,尾大不掉,君所知也。