shì míng
释名
yì míng shā dí yán běi tíng shā qì shā tòu gǔ jiāng jūn
亦名砂、狄盐、北庭砂、气砂、透骨将军。
qì wèi
气味
xián kǔ xīn wēn yǒu dú
咸、苦、辛、温、有毒。
zhǔ zhì
主治
shèn zàng jī lěng xīn fù téng miàn qīng jiǎo lěng
肾脏积冷，心腹疼，面青脚冷。
yòng náo shā èr liǎng táo rén yī liǎng qù pí
用硇砂二两、桃仁一两(去皮)。
xiān yǐ jiǔ yī xiǎo wǎn zhǔ náo shā fèi shí duō cì qù diào shā shí jiā rù táo rén zhǎng màn màn áo chéng gāo hé zhēng bǐng zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
先以酒一小碗煮硇砂，沸十多次，去掉砂石，加入桃仁涨，慢慢熬成膏，和蒸饼做成丸子，如梧子大。
měi fú èr shí wán rè jiǔ sòng xià
每服二十丸，热酒送下。
jī nián qì kuài qí fù téng tòng
积年气块，脐腹疼痛。
qǔ mù guā sān gè qiè kāi qù ráng jiāng cù zhǔ guò de náo shā èr liǎng zhuāng rù guā nèi shài zài tài yáng xià
取木瓜三个，切开去瓤，将醋煮过的硇砂二两装入瓜内，晒在太阳下。
dào guā làn shí yán yún jiā mǐ cù wǔ shēng jiān nóng zài jiā mì shōu cún
到瓜烂时，研匀，加米醋五升煎浓，再加蜜收存。
yòng shí yǐ fù zǐ mò hé chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
用时以附子末和成丸子，如梧子大。
měi fú yī wán rè jiǔ huà xià
每服一丸，热酒化下。
xuán pǐ zhèng kuài àn zhèng zhuàng wèi xīn xiōng jiǎo tòng yǒu jī kuài
痃癖症块(按：症状为心胸绞痛，有积块)。
qǔ sāng tiáo shāo huī lín qù kǔ zhī shài gān
取桑条烧灰，淋去苦汁，晒干。
lìng àn náo shā yī liǎng hé shuǐ sān liǎng de bǐ biàn bǎ náo shā shuǐ huī bàn hé qǐ lái shǐ gàn shī shì dàng rán hòu fàng rù píng zhōng
另按硇砂一两和水三两的比便，把硇砂、水、灰拌合起来，使干湿适当，然后放入瓶中。
fàng qián píng dǐ rè huī yuē bàn cùn fàng hòu hái yào jiāng huī tián gài hǎo
放前，瓶底热灰约半寸，放后，还要将灰填盖好。
rú cǐ chǔ lǐ wán bì zài yǐ wén wǔ huǒ duàn hóng
如此处理完毕，再以文武火煅红。
lěng dìng qǔ chū dào yào zài xiǎo zhú jī shàng jī shàng xiān pù hǎo sān céng zhǐ yòng rè shuǐ lín yào shōu qǔ lǜ zhī lín zhì náo wèi qù jǐn wéi zhǐ
冷定取出，倒药在小竹箕上(箕上先铺好三层纸)，用热水淋药，收取滤汁，淋至硇味去尽为止。
bǎo chí lǜ zhī yú rè huī zhōng cháng lìng gǔ chū xiǎo yú yǎn xiǎo pào
保持滤汁于热灰中，常令鼓出小鱼眼小泡。
dài zhī gàn hòu zài duàn yī cì qǔ yào zhòng yán jiā sù fàn róu chéng wán zǐ rú lǜ dòu dà
待汁干后，再煅一次，取药重研，加粟饭揉成丸子，如绿豆大。
měi fú wǔ wán kōng xīn fú jiǔ sòng xià
每服五丸，空心服，酒送下。
fǎn wèi
反胃。
yòng náo shā èr qián jiā shuǐ diào hé bāo rù qiáo mài miàn zhōng duàn jiāo
用硇砂二钱，加水调和，包入荞麦面中，煅焦。
lěng hòu bāo qǔ zhōng jiān shī yào
冷后，剥取中间湿药。
bèi gān yī qián pèi bīng láng èr qián dīng xiāng èr gè gòng yán xì
焙干一钱，配槟榔二钱、丁香二个，共研细。
měi fú qī lí shāo jiǔ sòng xià
每服七厘，烧酒送下。
yì tiān fú sān cì fú zhì bìng yù wéi zhǐ
一天服三次，服至病愈为止。
yù hòu chī bái zhōu bàn yuè hái yào fú qí tā jiàn wèi yào
愈后吃白粥半月，还要服其他健胃药。
gè zhǒng lì jí
各种痢疾。
yòng náo shā dān shā gè èr qián bàn yán xì
用硇砂、丹砂各二钱半，研细。
lìng yǐ huáng là bàn liǎng bā dòu rén èr shí yī lì qù mó tóng zài wǎ guàn nèi zhǔ tòu
另以黄蜡半两，巴豆仁二十一粒(去膜)同在瓦罐内煮透。
dào dòu sè biàn zǐ shí qǔ qí zhōng qī lì yǔ náo shā dān shā gòng yán yún hé róng là zuò chéng wán zǐ rú lǜ dòu dà
到豆色变紫时，取其中七粒与硇砂、丹砂共研匀，和熔蜡做成丸子，如绿豆大。
měi fú sān wán zhì jiǔ wán dàn jiāng tāng sòng xià
每服三丸至九丸，淡姜汤送下。
cǐ fāng míng líng shā dān
此方名“灵砂丹”。
yuè jīng bù tōng qí fù jī jù téng tòng
月经不通，脐腹积聚疼痛。
yòng náo shā yī liǎng zào jiǎo wǔ gè qù pí hé zi cuò chéng mò gòng yán wèi mò
用硇砂一两、皂角五个(去皮和子，锉成末)，共研为末。
jiā tóu cù yī dà wǎn áo gāo yòu fàng rù chén pí mò sān liǎng
加头醋一大碗熬膏，又放入陈皮末三两。
dǎo xì zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
捣细做成丸子，如梧子大。
měi fú wǔ wán wēn jiǔ sòng xià
每服五丸，温酒送下。
sǐ tāi bù xià
死胎不下。
yòng náo shā dāng guī gè bàn liǎng gòng yán wèi mò
用硇砂、当归各半两，共研为末。
fēn liǎng cì fú wēn jiǔ diào xià
分两次服，温酒调下。
hóu bì kǒu jìn
喉痹口噤。
yòng náo shā máng xiāo děng fēn yán yún diǎn hóu bù
用硇砂、硭硝等分，研匀，点喉部。
yá chǐ zhǒng tòng
牙齿肿痛。
yòng lǎo shǔ yí gè bō qù pí hòu cā shàng náo shā
用老鼠一个，剥去皮后，擦上硇砂。
sān rì hòu ròu huà jǐn
三日后，肉化尽。
qǔ gǔ wǎ shàng bèi gān yán xì jiā rù zhāng nǎo yī qián chán chú èr fēn měi yòng shǎo xǔ diǎn yá gēn shàng néng xiāo zhǒng tòng
取骨，瓦上焙干，研细，加入樟脑一钱、蟾蜍二分，每用少许点牙根上，能消肿痛。
yǎn shēng nǔ ròu
眼生弩肉。
yòng xìng rén bǎi méi zhēng shú hòu qù pí jiān yán dǎo hòu qǔ jìng zhī
用杏仁百枚，蒸熟后去皮尖，研捣后取净汁。
zhī zhōng jiā náo shā mò yī qián shuǐ zhǔ huà
汁中加硇砂末一钱，水煮化。
měi rì yǐ zhī diǎn yǎn
每日以汁点眼。
yú gǔ gěng hóu
鱼骨鲠喉。
yòng náo shā shǎo xǔ jué yàn kě xià
用硇砂少许，嚼咽可下。
hē chài dīng shì
喝虿叮螫。
yòng shuǐ diào náo shā tu chá
用水调硇砂涂搽。
dīng chuāng zhǒng dú
疔疮肿毒。
yòng hǎo náo shā xióng huáng děng fēn wèi mò
用好硇砂、雄黄，等分为末。
zhēn cì chuāng kǒu jǐ qù è xuè hòu yǐ dòu dà de yī zuǒ yào chá rù chuāng zhōng wài tiē zhǐ bāo hǎo
针刺疮口，挤去恶血后，以豆大的一撮药搽入疮中，外贴纸包好。
rú yǒu dú qì rù fù yǐn qǐ ǒu tù shí kě fú hù xīn sàn jí yù
如有毒气入腹引起呕吐时，可服“护心散”即愈。