téng wén gōng wèn wèi guó
滕文公问为国。
mèng zǐ yuē mín shì bù kě huǎn yě
孟子曰:“民事不可缓也。
shī yún zhòu ěr yú máo xiāo ěr suǒ táo
诗云:‘昼尔于茅,宵尔索绹;
jí qí chéng wū qí shǐ bō bǎi gǔ
亟其乘屋,其始播百谷。
mín zhī wéi dào yě yǒu héng chǎn zhě yǒu héng xīn wú héng chǎn zhě wú héng xīn
’民之为道也,有恒产者有恒心,无恒产者无恒心。
gǒu wú héng xīn fàng pì xié chǐ wú bù wèi yǐ
苟无恒心,放辟邪侈,无不为已。
jí xiàn hu zuì rán hòu cóng ér xíng zhī shì wǎng mín yě
及陷乎罪,然后从而刑之,是罔民也。
yān yǒu rén rén zài wèi wǎng mín ér kě wèi yě
焉有仁人在位,罔民而可为也?
shì gù xián jūn bì gōng jiǎn lǐ xià qǔ yú mín yǒu zhì
是故贤君必恭俭礼下,取于民有制。
yáng hǔ yuē wéi fù bù rén yǐ wéi rén bù fù yǐ
阳虎曰:‘为富不仁矣,为仁不富矣。
xià hòu shì wǔ shí ér gòng yīn rén qī shí ér zhù zhōu rén bǎi mǔ ér chè qí shí jiē shí yī yě
’夏后氏五十而贡,殷人七十而助,周人百亩而彻,其实皆什一也。
chè zhě chè yě
彻者,彻也;
zhù zhě jiè yě
助者,藉也。
lóng zǐ yuē zhì dì mò shàn yú zhù mò bù shàn yú gòng
龙子曰:‘治地莫善于助,莫不善于贡。
gòng zhě xiào shù suì zhī zhōng yǐ wéi cháng
贡者校数岁之中以为常。
lè suì lì mǐ láng lì duō qǔ zhī ér bù wéi nüè zé guǎ qǔ zhī
乐岁,粒米狼戾,多取之而不为虐,则寡取之;
xiōng nián fèn qí tián ér bù zú zé bì qǔ yíng yān
凶年,粪其田而不足,则必取盈焉。
wéi mín fù mǔ shǐ mín xì xì rán jiāng zhōng suì qín dòng bù dé yǐ yǎng qí fù mǔ yòu chēng dài ér yì zhī
为民父母,使民盻盻然,将终岁勤动,不得以养其父母,又称贷而益之。
shǐ lǎo zhì zhuǎn hu gōu hè è zài qí wéi mín fù mǔ yě
使老稚转乎沟壑,恶在其为民父母也?
fu shì lù téng gù xíng zhī yǐ
’夫世禄,滕固行之矣。
shī yún yǔ wǒ gōng tián suì jí wǒ sī
诗云:‘雨我公田,遂及我私。
wéi zhù wèi yǒu gōng tián
’惟助为有公田。
yóu cǐ guān zhī suī zhōu yì zhù yě
由此观之,虽周亦助也。
shè wèi xiáng xù xué xiào yǐ jiào zhī xiáng zhě yǎng yě
设为庠序学校以教之:庠者,养也;
xiào zhě jiào yě
校者,教也;
xù zhě shè yě
序者,射也。
xià yuē xiào yīn yuē xù zhōu yuē xiáng xué zé sān dài gòng zhī jiē suǒ yǐ míng rén lún yě
夏曰校,殷曰序,周曰庠,学则三代共之,皆所以明人伦也。
rén lún míng yú shàng xiǎo mín qīn yú xià
人伦明于上,小民亲于下。
yǒu wáng zhě qǐ bì lái qǔ fǎ shì wèi wáng zhě shī yě
有王者起,必来取法,是为王者师也。
shī yún zhōu suī jiù bāng qí mìng wéi xīn wén wáng zhī wèi yě
诗云‘周虽旧邦,其命维新’,文王之谓也。
zi lì xíng zhī yì yǐ xīn zi zhī guó
子力行之,亦以新子之国。
shǐ bì zhàn wèn jǐng dì
”使毕战问井地。
mèng zǐ yuē zi zhī jūn jiāng xíng rén zhèng xuǎn zé ér shǐ zi zi bì miǎn zhī
孟子曰:“子之君将行仁政,选择而使子,子必勉之!
fu rén zhèng bì zì jīng jiè shǐ
夫仁政,必自经界始。
jīng jiè bù zhèng jǐng dì bù jūn gǔ lù bù píng
经界不正,井地不钧,谷禄不平。
shì gù bào jūn wū lì bì màn qí jīng jiè
是故暴君污吏必慢其经界。
jīng jiè jì zhèng fēn tián zhì lù kě zuò ér dìng yě
经界既正,分田制禄可坐而定也。
fu téng rǎng dì biǎn xiǎo jiāng wèi jūn zǐ yān jiāng wèi yě rén yān
夫滕壤地褊小,将为君子焉,将为野人焉。
wú jūn zǐ mò zhì yě rén wú yě rén mò yǎng jūn zǐ
无君子莫治野人,无野人莫养君子。
qǐng yě jiǔ yī ér zhù guó zhōng shí yī shǐ zì fù
请野九一而助,国中什一使自赋。
qīng yǐ xià bì yǒu guī tián guī tián wǔ shí mǔ
卿以下必有圭田,圭田五十亩。
yú fū èr shí wǔ mǔ
余夫二十五亩。
sǐ xǐ wú chū xiāng xiāng tián tóng jǐng
死徙无出乡,乡田同井。
chū rù xiāng yǒu shǒu wàng xiāng zhù jí bìng xiāng fú chí zé bǎi xìng qīn mù
出入相友,守望相助,疾病相扶持,则百姓亲睦。
fāng lǐ ér jǐng jǐng jiǔ bǎi mǔ qí zhōng wèi gōng tián
方里而井,井九百亩,其中为公田。
bā jiā jiē sī bǎi mǔ tóng yǎng gōng tián
八家皆私百亩,同养公田。
gōng shì bì rán hòu gǎn zhì sī shì suǒ yǐ bié yě rén yě
把公田的事办完了,然后才能做私事,这就是区别农民的办法。
cǐ qí dà lüè yě
此其大略也。
ruò fú rùn zé zhī zé zài jūn yǔ zi yǐ
若夫润泽之,则在君与子矣。