礼记 · 戴圣 · Chapter 30 of 49

坊记

PinyinModern Translation
Size

zi yán zhī jūn zǐ zhī dào pì zé fang yǔ fang mín zhī suǒ bù zú zhě yě

子言之:“君子之道,辟则坊与,坊民之所不足者也。

dà wéi zhī fang mín yóu yú zhī

”大为之坊,民犹逾之。

gù jūn zi lǐ yǐ fang dé xíng yǐ fang yín mìng yǐ fang yù

故君子礼以坊德,刑以坊淫,命以坊欲。

zi yún xiǎo rén pín sī yuē fù sī jiāo

子云:“小人贫斯约,富斯骄;

yuē sī dào jiāo sī luàn

约斯盗,骄斯乱。

lǐ zhě yīn rén zhī qíng ér wèi zhī jié wén yǐ wéi mín fang zhě yě

”礼者,因人之情而为之节文,以为民坊者也。

gù shèng rén zhī zhì fù guì yě shǐ mín fù bù zú yǐ jiāo pín bù zhì yú yuē guì bù xián yú shàng gù luàn yì wáng

故圣人之制富贵也使民富不足以骄,贫不至于约,贵不慊于上,故乱益亡。

zi yún pín ér hǎo lè fù ér hǎo lǐ zhòng ér yǐ níng zhě tiān xià qí jǐ yǐ

子云:“贫而好乐,富而好礼,众而以宁者,天下其几矣。

shī yún mín zhī tān luàn níng wèi tú dú

《诗》云:‘民之贪乱,宁为荼毒。

gù zhì guó bù guò qiān shèng dū chéng bù guò bǎi zhì jiā fù bù guò bǎi shèng

』”故制:国不过千乘,都城不过百雉,家富不过百乘。

yǐ cǐ fang mín zhū hóu yóu yǒu pàn zhě

以此坊民,诸侯犹有畔者。

zi yún fu lǐ zhě suǒ yǐ zhāng yí bié wēi yǐ wéi mín fang zhě yě

子云:“夫礼者,所以章疑别微,以为民坊者也。

gù guì jiàn yǒu děng yī fú yǒu bié cháo tíng yǒu wèi zé mín yǒu suǒ ràng

”故贵贱有等,衣服有别,朝廷有位,则民有所让。

zi yún tiān wú èr rì tǔ wú èr wáng jiā wú èr zhǔ zūn wú èr shàng shì mín yǒu jūn chén zhī bié yě

子云:“天无二日,土无二王,家无二主,尊无二上,示民有君臣之别也。

chūn qiū bù chēng chu yuè zhī wáng sàng lǐ jūn bù chēng tiān dài fū bù chēng jūn kǒng mín zhī huò yě

”《春秋》不称楚越之王丧,礼君不称天,大夫不称君,恐民之惑也。

shī yún xiāng bǐ hé dàn shàng yóu huàn zhī

《诗》云:“相彼盍旦,尚犹患之。

zi yún jūn bù yǔ tóng xìng tóng chē yǔ yì xìng tóng chē bù tóng fú shì mín bù xián yě

”子云:“君不与同姓同车,与异姓同车不同服,示民不嫌也。

yǐ cǐ fang mín mín yóu de tóng xìng yǐ shì qí jūn

”以此坊民,民犹得同姓以弑其君。

zi yún jūn zǐ cí guì bù cí jiàn cí fù bù cí pín zé luàn yì wáng

子云:“君子辞贵不辞贱,辞富不辞贫,则乱益亡。

gù jūn zi yǔ qí shǐ shí fú yú rén yě níng shǐ rén fú yú shí

”故君子与其使食浮于人也,宁使人浮于食。

zi yún shāng jiǔ dòu ròu ràng ér shòu è mín yóu fàn chǐ

子云:“觞酒豆肉让而受恶,民犹犯齿;

rèn xí zhī shàng ràng ér zuò xia mín yóu fàn guì

衽席之上让而坐下,民犹犯贵;

cháo tíng zhī wèi ràng ér jiù jiàn mín yóu fàn jūn

朝廷之位让而就贱,民犹犯君。

shī yún mín zhī wú liáng xiāng yuàn yī fāng

”《诗》云:“民之无良,相怨一方;

shòu jué bù ràng zhì yú yǐ sī wáng

受爵不让,至于已斯亡。

zi yún jūn zǐ guì rén ér jiàn jǐ xiān rén ér hòu jǐ zé mín zuò ràng

”子云:“君子贵人而贱己,先人而后己,则民作让。

gù chēng rén zhī jūn yuē jūn zì chēng qí jūn yuē guǎ jūn

”故称人之君曰君,自称其君曰寡君。

zi yún lì lù xiān sǐ zhě ér hòu shēng zhě zé mín bù bèi

子云:“利禄,先死者而后生者,则民不偝;

xiān wáng zhě ér hòu cún zhě zé mín kě yǐ tuō

先亡者而后存者,则民可以托。

shī yún xiān jūn zhī sī yǐ chù guǎ rén

”《诗》云:“先君之思,以畜寡人。

yǐ cǐ fang mín mín yóu bèi sǐ ér hào wú gào

”以此坊民,民犹偝死而号无告。

zi yún yǒu guó jiā zhě guì rén ér jiàn lù zé mín xìng ràng

子云:“有国家者,贵人而贱禄,则民兴让;

shàng jì ér jiàn chē zé mín xìng yì

尚技而贱车,则民兴艺。

gù jūn zi yuē yán xiǎo rén xiān yán

”故君子约言,小人先言。

zi yún shàng zhuó mín yán zé xià tiān shàng shī

子云:“上酌民言,则下天上施;

shàng bù zhuó mín yán zé fàn yě

上不酌民言,则犯也;

xià bù tiān shàng shī zé luàn yě

下不天上施,则乱也。

gù jūn zi xìn ràng yǐ lì bǎi xìng zé mín zhī bào lǐ zhòng

”故君子信让以莅百姓,则民之报礼重。

shī yún xiān mín yǒu yán xún yú chú ráo

《诗》云:“先民有言,询于刍荛。

zi yún shàn zé chēng rén guò zé chēng jǐ zé mín bù zhēng

子云:“善则称人,过则称己,则民不争;

shàn zé chēng rén guò zé chēng jǐ zé yuàn yì wáng

善则称人,过则称己,则怨益亡。

shī yún ěr bo ěr shì lǚ wú jiù yán

”《诗》云:“尔卜尔筮,履无咎言。

zi yún shàn zé chēng rén guò zé chēng jǐ zé mín ràng shàn

”子云:“善则称人,过则称己,则民让善。

shī yún kǎo bǔ wéi wáng dù shì hào jīng

”《诗》云:“考卜惟王,度是镐京;

wéi guī zhèng zhī wǔ wáng chéng zhī

惟龟正之,武王成之。

zi yún shàn zé chēng jūn guò zé chēng jǐ zé mín zuò zhōng

”子云:“善则称君,过则称己,则民作忠。

jūn chén yuē ěr yǒu jiā móu jiā yóu rù gào ěr jūn yú nèi nǚ nǎi shùn zhī yú wài yuē cǐ móu cǐ yóu wéi wǒ jūn zhī dé

”《君陈》曰:“尔有嘉谋嘉猷,入告尔君于内,女乃顺之于外,曰:此谋此猷,惟我君之德。

yú hū

唉!

shì wéi liáng xiǎn zāi

是惟良显哉。

zi yún shàn zé chēng qīn guò zé chēng jǐ zé mín zuò xiào

”子云:“善则称亲,过则称己,则民作孝。

dà shì yuē yǔ kè zhòu fēi yǔ wǔ wéi zhèn wén kǎo wú zuì

”《大誓》曰:“予克纣,非予武,惟朕文考无罪;

zhòu kè yǔ fēi zhèn wén kǎo yǒu zuì wéi yǔ xiǎo zi wú liáng

纣克予,非朕文考有罪,惟予小子无良。

zi yún jūn zǐ chí qí qīn zhī guò ér jìng qí měi

子云:“君子弛其亲之过,而敬其美。

lún yǔ yuē sān nián wú gǎi yú fù zhī dào kě wèi xiào yǐ

”《论语》曰:“三年无改于父之道,可谓孝矣。

gāo zōng yún sān nián qí wéi bù yán yán nǎi huān

”高宗云:“三年其惟不言,言乃讙。

zi yún cóng mìng bù fèn wēi jiàn bù juàn láo ér bù yuàn kě wèi xiào yǐ

”子云:“从命不忿,微谏不倦,劳而不怨,可谓孝矣。

shī yún xiào zǐ bù kuì

”《诗》云:“孝子不匮。

zi yún mù yú fù mǔ zhī dǎng kě wèi xiào yǐ

”子云:“睦于父母之党,可谓孝矣。

gù jūn zi yīn mù yǐ hé zú

故君子因睦以合族。

shī yún cǐ lìng xiōng dì chuò chuò yǒu yù

”《诗》云:“此令兄弟,绰绰有裕;

bù lìng xiōng dì jiāo xiāng wèi yù

不令兄弟,交相为愈。

zi yún yú fù zhī zhí kě yǐ chéng qí chē bù kě yǐ yī qí yī

子云:“于父之执,可以乘其车,不可以衣其衣。

jūn zǐ yǐ guǎng xiào yě

君子以广孝也。

zi yún xiǎo rén jiē néng yǎng qí qīn jūn zǐ bù jìng hé yǐ biàn

”子云:“小人皆能养其亲,君子不敬,何以辨?

zi yún fù zǐ bù tóng wèi yǐ hòu jìng yě

”子云:“父子不同位,以厚敬也。

shū yún jué pì bù pì tiǎn jué zǔ

”《书》云:“厥辟不辟,忝厥祖。

zi yún fù mǔ zài bù chēng lǎo yán xiào bù yán cí

”子云:“父母在,不称老,言孝不言慈;

guī mén zhī nèi xì ér bù tàn

闺门之内,戏而不叹。

jūn zǐ yǐ cǐ fang mín mín yóu báo yú xiào ér hòu yú cí

”君子以此坊民,民犹薄于孝而厚于慈。

zi yún cháng mín zhě cháo tíng jìng lǎo zé mín zuò xiào

子云:“长民者,朝廷敬老,则民作孝。

zi yún jì sì zhī yǒu shī yě zōng miào zhī zhǔ yě shì mín yǒu shì yě

”子云:“祭祀之有尸也,宗庙之主也,示民有事也。

xiū zōng miào jìng sì shì jiào mín zhuī xiào yě

修宗庙,敬祀事,教民追孝也。

yǐ cǐ fang mín mín yóu wàng qí qīn

”以此坊民,民犹忘其亲。

zi yún jìng zé yòng jì qì

子云:“敬则用祭器。

gù jūn zi bù yǐ fěi fèi lǐ bù yǐ měi méi lǐ

故君子不以菲废礼,不以美没礼。

gù shí lǐ zhǔ rén qīn kuì zé kè jì

”故食礼:主人亲馈,则客祭;

zhǔ rén bù qīn kuì zé kè bù jì

主人不亲馈,则客不祭。

gù jūn zi jì wú lǐ suī měi bù shí yān

故君子茍无礼,虽美不食焉。

yì yuē dōng lín shā niú bù rú xī lín zhī yuè jì shí shòu qí fú

《易》曰:“东邻杀牛,不如西邻之禴祭,实受其福。

shī yún jì zuì yǐ jiǔ jì bǎo yǐ dé

”《诗》云:“既醉以酒,既饱以德。

yǐ cǐ shì mín mín yóu zhēng lì ér wàng yì

”以此示民,民犹争利而忘义。

zi yún qī rì jiè sān rì qí chéng yī rén yān yǐ wéi shī guò zhī zhě qū zǒu yǐ jiào jìng yě

子云:“七日戒,三日齐,承一人焉以为尸,过之者趋走,以教敬也。

lǐ jiǔ zài shì tǐ jiǔ zài táng chéng jiǔ zài xià shì mín bù yín yě

”醴酒在室,醍酒在堂,澄酒在下,示民不淫也。

shī yǐn sān zhòng bīn yǐn yī shì mín yǒu shàng xià yě

尸饮三,众宾饮一,示民有上下也。

yīn qí jiǔ ròu jù qí zōng zú yǐ jiào mín mù yě

因其酒肉,聚其宗族,以教民睦也。

gù táng shàng guān hu shì táng xià guān hu shàng

故堂上观乎室,堂下观乎上。

shī yún lǐ yí zú dù xiào yǔ zú huò

《诗》云:“礼仪卒度,笑语卒获。

zi yún bīn lǐ měi jìn yǐ ràng sāng lǐ měi jiā yǐ yuǎn

子云:“宾礼每进以让,丧礼每加以远。

yù yú zhōng liū fàn yú yǒu xià xiǎo liǎn yú hù nèi dà liǎn yú zuò bìn yú kè wèi zǔ yú tíng zàng yú mù suǒ yǐ shì yuǎn yě

”浴于中溜,饭于牖下,小敛于户内,大敛于阼,殡于客位,祖于庭,葬于墓,所以示远也。

yīn rén diào yú kuàng zhōu rén diào yú jiā shì mín bù bèi yě

殷人吊于圹,周人吊于家,示民不偝也。

zi yún sǐ mín zhī zú shì yě wú cóng zhōu

子云:“死,民之卒事也,吾从周。

yǐ cǐ fang mín zhū hóu yóu yǒu hōng ér bù zàng zhě

”以此坊民,诸侯犹有薨而不葬者。

zi yún shēng zì kè jiē shòu diào yú bīn wèi jiào mín zhuī xiào yě

子云:“升自客阶,受吊于宾位,教民追孝也。

wèi méi sàng bù chēng jūn shì mín bù zhēng yě

”未没丧不称君,示民不争也。

gù lǔ chūn qiū jì jìn sàng yuē shā qí jūn zhī zǐ xī qí jí qí jūn zhuō

故鲁《春秋》记晋丧曰:“杀其君之子奚齐及其君卓。

yǐ cǐ fang mín zi yóu yǒu shì qí fù zhě

”以此坊民,子犹有弑其父者。

zi yún xiào yǐ shì jūn dì yǐ shì zhǎng shì mín bù èr yě gù jūn zi yǒu jūn bù móu shì wéi bo zhī rì chēng èr jūn

子云:“孝以事君,弟以事长”,示民不贰也,故君子有君不谋仕,唯卜之日称二君。

sàng fù sān nián sàng jūn sān nián shì mín bù yí yě

丧父三年,丧君三年,示民不疑也。

fù mǔ zài bù gǎn yǒu qí shēn bù gǎn sī qí cái shì mín yǒu shàng xià yě

父母在,不敢有其身,不敢私其财,示民有上下也。

gù tiān zǐ sì hǎi zhī nèi wú kè lǐ mò gǎn wéi zhǔ yān

故天子四海之内无客礼,莫敢为主焉。

gù jūn shì qí chén shēng zì zuò jiē jí wèi yú táng shì mín bù gǎn yǒu qí shì yě

故君适其臣,升自阼阶,即位于堂,示民不敢有其室也。

fù mǔ zài kuì xiàn bù jí chē mǎ shì mín bù gǎn zhuān yě

父母在,馈献不及车马,示民不敢专也。

yǐ cǐ fang mín mín yóu wàng qí qīn ér èr qí jūn

以此坊民,民犹忘其亲而贰其君。

zi yún lǐ zhī xiān bì bó yě yù mín zhī xiān shì ér hòu lù yě

子云:“礼之先币帛也,欲民之先事而后禄也。

xiān cái ér hòu lǐ zé mín lì

”先财而后礼,则民利;

wú cí ér háng qíng zé mín zhēng

无辞而行情,则民争。

gù jūn zi yú yǒu kuì zhě fú néng jiàn zé bù shì qí kuì

故君子于有馈者,弗能见则不视其馈。

yì yuē bù gēng huò bù zī shē xiōng

《易》曰:“不耕获,不菑畬,凶。

yǐ cǐ fang mín mín yóu guì lù ér jiàn xíng

”以此坊民,民犹贵禄而贱行。

zi yún jūn zǐ bù jìn lì yǐ yí mín

子云:“君子不尽利以遗民。

shī yún bǐ yǒu wèi bǐng cǐ yǒu bù liǎn jì yī guǎ fù zhī lì

”《诗》云:“彼有遗秉,此有不敛穧,伊寡妇之利。

gù jūn zi shì zé bù jia tián zé bù yú

”故君子仕则不稼,田则不渔;

shí shí bù lì zhēn dài fū bù zuò yáng shì bù zuò quǎn

食时不力珍,大夫不坐羊,士不坐犬。

shī yún cǎi fēng cǎi fēi wú yǐ xià tǐ dé yīn mò wéi jí ěr tóng sǐ

《诗》云:“采葑采菲,无以下体,德音莫违,及尔同死。

yǐ cǐ fang mín mín yóu wàng yì ér zhēng lì yǐ wáng qí shēn

”以此坊民,民犹忘义而争利,以亡其身。

zi yún fu lǐ fang mín suǒ yín zhāng mín zhī bié shǐ mín wú xián yǐ wéi mín jì zhě yě

子云:“夫礼,坊民所淫,章民之别,使民无嫌,以为民纪者也。

gù nán nǚ wú méi bù jiāo wú bì bù xiāng jiàn kǒng nán nǚ zhī wú bié yě

”故男女无媒不交,无币不相见,恐男女之无别也。

yǐ cǐ fang mín mín yóu yǒu zì xiàn qí shēn

以此坊民,民犹有自献其身。

shī yún fá kē rú zhī hé

《诗》云:“伐柯如之何?

fěi fǔ bù kè

匪斧不克;

qǔ qī rú zhī hé

取妻如之何?

fěi méi bù dé

匪媒不得;

yì má rú zhī hé

蓺麻如之何?

héng cóng qí mǔ

横从其亩;

qǔ qī rú zhī hé

取妻如之何?

bì gào fù mǔ

必须要禀告父母。

zi yún qǔ qī bù qǔ tóng xìng yǐ hòu bié yě

”子云:“取妻不取同姓,以厚别也。

gù mǎi qiè bù zhī qí xìng zé bo zhī

”故买妾不知其姓,则卜之。

yǐ cǐ fang mín lǔ chūn qiū yóu qù fū rén zhī xìng yuē wú qí sǐ yuē mèng zǐ zú

以此坊民,鲁《春秋》犹去夫人之姓曰吴,其死曰孟子卒。

zi yún lǐ fēi jì nán nǚ bù jiāo jué

子云:“礼,非祭,男女不交爵。

yǐ cǐ fang mín yáng hòu yóu shā miào hóu ér qiè qí fū rén

”以此坊民,阳侯犹杀缪侯而窃其夫人。

gù dà xiǎng fèi fū rén zhī lǐ

故大飨废夫人之礼。

zi yún guǎ fù zhī zǐ bù yǒu jiàn yān zé fú you yě jūn zǐ yǐ pì yuǎn yě

子云:“寡妇之子,不有见焉,则弗友也,君子以辟远也。

gù péng yǒu zhī jiāo zhǔ rén bù zài bù yǒu dà gù zé bù rù qí mén

”故朋友之交,主人不在,不有大故,则不入其门。

yǐ cǐ fang mín mín yóu yǐ sè hòu yú dé

以此坊民,民犹以色厚于德。

zi yún hǎo dé rú hào sè

子云:“好德如好色。

zhū hóu bù xià yú sè

”诸侯不下渔色。

gù jūn zi yuǎn sè yǐ wéi mín jì

故君子远色以为民纪。

gù nán nǚ shòu shòu bù qīn

故男女授受不亲。

yù fù rén zé jìn zuǒ shǒu

御妇人则进左手。

gū zǐ mèi nǚ zǐ zǐ yǐ jià ér fǎn nán zǐ bù yǔ tóng xí ér zuò

姑姊妹女子子已嫁而反,男子不与同席而坐。

guǎ fù bù yè kū

寡妇不夜哭。

fù rén jí wèn zhī bù wèn qí jí

妇人疾,问之不问其疾。

yǐ cǐ fang mín mín yóu yín yì ér luàn yú zú

以此坊民,民犹淫泆而乱于族。

zi yún hūn lǐ xù qīn yíng jiàn yú jiù gū jiù gū chéng zi yǐ shòu xù kǒng shì zhī wéi yě

子云:“婚礼,婿亲迎,见于舅姑,舅姑承子以授婿,恐事之违也。

yǐ cǐ fang mín fù yóu yǒu bù zhì zhě

”以此坊民,妇犹有不至者。

✦ You read 坊记

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.