礼记 · 戴圣 · Chapter 7 of 49

曾子问

PinyinModern Translation
Size

zēng zǐ wèn yuē jūn hōng ér shì zǐ shēng rú zhī hé

曾子问曰:“君薨而世子生,如之何?

kǒng zǐ yuē qīng dài fū shì cóng shè zhǔ běi miàn yú xī jiē nán

”孔子曰:“卿、大夫、、士从摄主,北面,于西阶南。

dà zhù bì miǎn zhí shù bó shēng zì xī jiē jǐn děng bù shēng táng mìng wú kū

大祝裨冕,执束帛,升自西阶尽等,不升堂,命毋哭。

zhù shēng sān gào yuē mǒu zhī zǐ shēng gǎn gào

祝声三,告曰:‘某之子生,敢告。

shēng diàn bì yú bìn dōng jǐ shàng kū jiàng

’升,奠币于殡东几上,哭,降。

zhòng zhǔ rén qīng dài fū shì fáng zhōng jiē kū bù yǒng

众主人、卿、大夫、士,房中,皆哭不踊。

jǐn yī āi fǎn wèi

尽一哀,反位。

suì cháo diàn

遂朝奠。

xiǎo zǎi shēng jǔ bì

小宰升举币。

sān rì zhòng zhǔ rén qīng dài fū shì rú chū wèi běi miàn

三日,众主人、卿、大夫、士,如初位,北面。

dà zǎi dà zōng dà zhù jiē bì miǎn

大宰、大宗、大祝皆裨冕。

shǎo shī fèng zi yǐ shuāi

少师奉子以衰;

zhù xiān zi cóng zǎi zōng rén cóng

祝先,子从,宰宗人从。

rù mén kū zhě zhǐ zi shēng zì xī jiē

入门,哭者止,子升自西阶。

bìn qián běi miàn

殡前北面。

zhù lì yú bìn dōng nán yú

祝立于殡东南隅。

zhù shēng sān yuē mǒu zhī zǐ mǒu cóng zhí shì gǎn jiàn

祝声三曰:‘某之子某,从执事,敢见。

zi bài qǐ sǎng kū

’子拜稽颡哭。

zhù zǎi zōng rén zhòng zhǔ rén qīng dài fū shì kū yǒng sān zhě sān jiàng dōng fǎn wèi jiē tǎn zi yǒng fáng zhōng yì yǒng sān zhě sān

祝、宰、宗人、众主人、卿、大夫、士,哭踊三者三,降东反位,皆袒,子踊,房中亦踊三者三。

xí shuāi zhàng diàn chū

袭衰,杖,奠出。

dà zǎi mìng zhù shǐ yǐ míng biàn gào yú wǔ sì shān chuān

大宰命祝史,以名遍告于五祀山川。

zēng zǐ wèn yuē rú yǐ zàng ér shì zǐ shēng zé rú zhī hé

”曾子问曰:“如已葬而世子生,则如之何?

kǒng zǐ yuē dà zǎi dà zōng cóng dà zhù ér gào yú mí

”孔子曰:“大宰、大宗从大祝而告于祢。

sān yuè nǎi míng yú mí yǐ míng biàn gào jí shè jì zōng miào shān chuān

三月,乃名于祢,以名遍告及社稷宗庙山川。

kǒng zǐ yuē zhū hóu shì tiān zǐ bì gào yú zǔ diàn yú mí

孔子曰:“诸侯适天子,必告于祖,奠于祢。

miǎn ér chū shì cháo mìng zhù shǐ gào yú shè jì zōng miào shān chuān

冕而出视朝,命祝史告于社稷、宗庙、山川。

nǎi mìng guó jiā wǔ guān ér hòu xíng dào ér chū

乃命国家五官而后行,道而出。

gào zhě wǔ rì ér biàn guò shì fēi lǐ yě

告者,五日而遍,过是,非礼也。

fán gào yòng shēng bì

凡告,用牲币。

fǎn yì rú zhī

反,亦如之。

zhū hóu xiāng jiàn bì gào yú mí cháo fú ér chū shì cháo

诸侯相见,必告于祢,朝服而出视朝。

mìng zhù shǐ gào yú wǔ miào suǒ guò shān chuān

命祝史告于五庙所过山川。

yì mìng guó jiā wǔ guān dào ér chū

亦命国家五官,道而出。

fǎn bì qīn gào yú zǔ mí

反,必亲告于祖祢。

nǎi mìng zhù shǐ gào zhì yú qián suǒ gào zhě ér hòu tīng cháo ér rù

乃命祝史告至于前所告者,而后听朝而入。

zēng zǐ wèn yuē bìng yǒu sàng rú zhī hé

曾子问曰:“并有丧,如之何?

hé xiān hé hòu

谁先谁后?

kǒng zǐ yuē zàng xiān qīng ér hòu zhòng

”孔子曰:“葬,先轻而后重;

qí diàn yě xiān zhòng ér hòu qīng

其奠也,先重而后轻;

lǐ yě

礼也。

zì qǐ jí zàng bù diàn xíng zàng bù āi cì

自启及葬,不奠,行葬不哀次;

fǎn zàng diàn ér hòu cí yú bìn zhú xiū zàng shì

反葬奠,而后辞于殡,逐修葬事。

qí yú yě xiān zhòng ér hòu qīng lǐ yě

其虞也,先重而后轻,礼也。

kǒng zǐ yuē zōng zǐ suī qī shí wú wú zhǔ fù

”孔子曰:“宗子虽七十,无无主妇;

fēi zōng zǐ suī wú zhǔ fù kě yě

非宗子,虽无主妇可也。

zēng zǐ wèn yuē jiāng guàn zi guān zhě zhì yī ràng ér rù wén qí shuāi dà gōng zhī sàng rú zhī hé

曾子问曰:“将冠子,冠者至,揖让而入,闻齐衰大功之丧,如之何?

kǒng zǐ yuē nèi sàng zé fèi wài sàng zé guān ér bù lǐ chè zhuàn ér sǎo jí wèi ér kū

”孔子曰:“内丧则废,外丧则冠而不醴,彻馔而扫,即位而哭。

rú guān zhě wèi zhì zé fèi

如冠者未至,则废。

rú jiāng guàn zi ér wèi jí qī rì ér yǒu qí shuāi dà gōng xiǎo gōng zhī sàng zé yīn sāng fú ér guān

如将冠子而未及期日,而有齐衰、大功、小功之丧,则因丧服而冠。

chú sàng bù gǎi guān hu

”“除丧不改冠乎?

kǒng zǐ yuē tiān zǐ cì zhū hóu dài fū miǎn biàn fú yú dà miào guī shè diàn fú cì fú yú sī hu yǒu guān jiào wú guān lǐ

”孔子曰:“天子赐诸侯大夫冕弁服于大庙,归设奠,服赐服,于斯乎有冠醮,无冠醴。

fù méi ér guān zé yǐ guān sǎo dì ér jì yú mí

父没而冠,则已冠扫地而祭于祢;

yǐ jì ér jiàn bó fù shū fù ér hòu xiǎng guān zhě

已祭,而见伯父、叔父,而后飨冠者。

zēng zǐ wèn yuē jì rú zhī hé zé bù xíng lǚ chou zhī shì yǐ

曾子问曰:“祭如之何则不行旅酬之事矣?

kǒng zǐ yuē wén zhī xiǎo xiáng zhě zhǔ rén liàn jì ér bù lǚ diàn chóu yú bīn bīn fú jǔ lǐ yě

”孔子曰:“闻之:小祥者,主人练祭而不旅,奠酬于宾,宾弗举,礼也。

xī zhě lǔ zhāo gōng liàn ér jǔ chou xíng lǚ fēi lǐ yě

昔者,鲁昭公练而举酬行旅,非礼也;

xiào gōng dà xiáng diàn chóu fú jǔ yì fēi lǐ yě

孝公大祥,奠酬弗举,亦非礼也。

zēng zǐ wèn yuē dà gōng zhī sàng kě yǐ yǔ yú kuì diàn zhī shì hu

曾子问曰:“大功之丧,可以与于馈奠之事乎?

kǒng zǐ yuē qǐ dà gōng ěr

”孔子曰:“岂大功耳!

zì zhǎn shuāi yǐ xià jiē kě lǐ yě

自斩衰以下皆可,礼也。

zēng zǐ yuē bù yǐ qīng fú ér zhòng xiāng wéi hu

”曾子曰:“不以轻服而重相为乎?

kǒng zǐ yuē fēi cǐ zhī wèi yě

”孔子曰:“非此之谓也。

tiān zǐ zhū hóu zhī sàng zhǎn shuāi zhě diàn

天子、诸侯之丧,斩衰者奠;

dài fū qí shuāi zhě diàn

大夫,齐衰者奠;

shì zé péng yǒu diàn

士则朋友奠;

bù zú zé qǔ yú dà gōng yǐ xià zhě

不足,则取于大功以下者;

bù zú zé fǎn zhī

不足,则反之。

zēng zǐ wèn yuē xiǎo gōng kě yǐ yǔ yú jì hu

”曾子问曰:“小功可以与于祭乎?

kǒng zǐ yuē hé bì xiǎo gōng ěr

”孔子曰:“何必小功耳!

zì zhǎn shuāi yǐ xià yǔ jì lǐ yě

自斩衰以下与祭,礼也。

zēng zǐ yuē bù yǐ qīng sàng ér zhòng jì hu

”曾子曰:“不以轻丧而重祭乎?

kǒng zǐ yuē tiān zǐ zhū hóu zhī sàng jì yě bù zhǎn shuāi zhě bù yǔ jì

”孔子曰:“天子、诸侯之丧祭也,不斩衰者不与祭;

dài fū qí shuāi zhě yǔ jì

大夫,齐衰者与祭;

shì jì bù zú zé qǔ yú xiōng dì dà gōng yǐ xià zhě

士,祭不足,则取于兄弟大功以下者。

zēng zǐ wèn yuē xiāng shí yǒu sāng fú kě yǐ yǔ yú jì hu

”曾子问曰:“相识,有丧服可以与于祭乎?

kǒng zǐ yuē sī bù jì yòu hé zhù yú rén

”孔子曰:“缌不祭,又何助于人。

zēng zǐ wèn yuē fèi sàng fú kě yǐ yǔ yú kuì diàn zhī shì hu

曾子问曰:“废丧服,可以与于馈奠之事乎?

kǒng zǐ yuē shuō shuāi yǔ diàn fēi lǐ yě

”孔子曰:“说衰与奠,非礼也;

yǐ bìn xiāng kě yě

以摈相可也。

zēng zǐ wèn yuē hūn lǐ jì nà bì yǒu jí rì nǚ zhī fù mǔ sǐ zé rú zhī hé

曾子问曰:“昏礼既纳币,有吉日,女之父母死,则如之何?

kǒng zǐ yuē xù shǐ rén diào

”孔子曰:“婿使人吊。

rú xù zhī fù mǔ sǐ zé nǚ zhī jiā yì shǐ rén diào

如婿之父母死,则女之家亦使人吊。

fù sāng chēng fù mǔ sāng chēng mǔ

父丧称父,母丧称母。

fù mǔ bù zài zé chēng bó fù shì mǔ

父母不在,则称伯父世母。

xù yǐ zàng xù zhī bó fù zhì mìng nǚ shì yuē mǒu zhī zǐ yǒu fù mǔ zhī sàng bù dé sì wèi xiōng dì shǐ mǒu zhì mìng

婿,已葬,婿之伯父致命女氏曰:‘某之子有父母之丧,不得嗣为兄弟,使某致命。

nǚ shì xǔ nuò ér fú gǎn jià lǐ yě

’女氏许诺,而弗敢嫁,礼也。

xù miǎn sàng nǚ zhī fù mǔ shǐ rén qǐng xù fú qǔ ér hòu jià zhī lǐ yě

婿,免丧,女之父母使人请,婿弗取,而后嫁之,礼也。

nǚ zhī fù mǔ sǐ xù yì rú zhī

女之父母死,婿亦如之。

zēng zǐ wèn yuē qīn yíng nǚ zài tú ér xù zhī fù mǔ sǐ rú zhī hé

曾子问曰:“亲迎,女在涂,而婿之父母死,如之何?

kǒng zǐ yuē nǚ gǎi fú bù shēn yī gǎo zǒng yǐ qū sàng

”孔子曰:“女改服布深衣,缟总以趋丧。

nǚ zài tú ér nǚ zhī fù mǔ sǐ zé nǚ fǎn

女在途,而女之父母死,则女反。

rú xù qīn yíng nǚ wèi zhì ér yǒu qí shuāi dà gōng zhī sàng zé rú zhī hé

”“如婿亲迎,女未至,而有齐衰大功之丧,则如之何?

kǒng zǐ yuē nán bù rù gǎi fú yú wài cì

”孔子曰:“男不入,改服于外次;

nǚ rù gǎi fú yú nèi cì

女入,改服于内次;

rán hòu jí wèi ér kū

然后即位而哭。

zēng zǐ wèn yuē chú sàng zé bù fù hūn lǐ hu

”曾子问曰:“除丧则不复昏礼乎?

kǒng zǐ yuē jì guò shí bù jì lǐ yě

”孔子曰:“祭,过时不祭,礼也;

yòu hé fǎn yú chū

又何反于初?

kǒng zǐ yuē jià nǚ zhī jiā sān yè bù xī zhú sī xiāng lí yě

”孔子曰:“嫁女之家,三夜不息烛,思相离也。

qǔ fù zhī jiā sān rì bù jǔ lè sī sì qīn yě

取妇之家,三日不举乐,思嗣亲也。

sān yuè ér miào jiàn chēng lái fù yě

三月而庙见,称来妇也。

zé rì ér jì yú mí chéng fù zhī yì yě

择日而祭于祢,成妇之义也。

zēng zǐ wèn yuē nǚ wèi miào jiàn ér sǐ zé rú zhī hé

”曾子问曰:“女未庙见而死,则如之何?

kǒng zǐ yuē bù qiān yú zǔ bù fù yú huáng gū xù bù zhàng bù fěi bù cì guī zàng yú nǚ shì zhī dǎng shì wèi chéng fù yě

”孔子曰:“不迁于祖,不祔于皇姑,婿不杖、不菲、不次,归葬于女氏之党,示未成妇也。

zēng zǐ wèn yuē qǔ nǚ yǒu jí rì ér nǚ sǐ rú zhī hé

曾子问曰:“取女,有吉日而女死,如之何?

kǒng zǐ yuē xù qí shuāi ér diào jì zàng ér chú zhī

”孔子曰:“婿齐衰而吊,既葬而除之。

fu sǐ yì rú zhī

夫死亦如之。

zēng zǐ wèn yuē sàng yǒu èr gū miào yǒu èr zhǔ lǐ yǔ

”曾子问曰:“丧有二孤,庙有二主,礼与?

kǒng zǐ yuē tiān wú èr rì tǔ wú èr wáng cháng dì jiāo shè zūn wú èr shàng

”孔子曰:“天无二日,土无二王,尝禘郊社,尊无二上。

wèi zhī qí wèi lǐ yě

未知其为礼也。

xī zhě qí huán gōng jí jǔ bīng zuò wěi zhǔ yǐ xíng

昔者齐桓公亟举兵,作伪主以行。

jí fǎn cáng zhū zǔ miào

及反,藏诸祖庙。

miào yǒu èr zhǔ zì huán gōng shǐ yě

庙有二主,自桓公始也。

sàng zhī èr gū zé xī zhě wèi líng gōng shì lǔ zāo jì huán zi zhī sàng wèi jūn qǐng diào āi gōng cí bu de ming gōng wéi zhǔ kè rén diào

丧之二孤,则昔者卫灵公适鲁,遭季桓子之丧,卫君请吊,哀公辞不得命,公为主,客人吊。

kāng zi lì yú mén yòu běi miàn

康子立于门右,北面;

gōng yī ràng shēng zì dōng jiē xī xiāng

公揖让升自东阶,西乡;

kè shēng zì xī jiē diào

客升自西阶吊。

gōng bài xìng kū

公拜,兴,哭;

kāng zi bài qǐ sǎng yú wèi yǒu sī fú biàn yě

康子拜稽颡于位,有司弗辩也。

jīn zhī èr gū zì jì kāng zi zhī guò yě

今之二孤,自季康子之过也。

zēng zǐ wèn yuē gǔ zhě shī xíng bì yǐ qiān miào zhǔ xíng hu

曾子问曰:“古者师行,必以迁庙主行乎?

kǒng zǐ yuē tiān zǐ xún shǒu yǐ qiān miào zhǔ xíng zài yú qí chē yán bì yǒu zūn yě

”孔子曰:“天子巡守,以迁庙主行,载于齐车,言必有尊也。

jīn yě qǔ qī miào zhī zhǔ yǐ xíng zé shī zhī yǐ

今也取七庙之主以行,则失之矣。

dāng qī miào wǔ miào wú xū zhǔ

当七庙、五庙无虚主;

xū zhǔ zhě wéi tiān zǐ bēng zhū hóu hōng yǔ qù qí guó yǔ xiá jì yú zǔ wèi wú zhǔ ěr

虚主者,唯天子崩,诸侯薨与去其国,与祫祭于祖,为无主耳。

wú wén zhū lǎo dān yuē tiān zǐ bēng guó jūn hōng zé zhù qǔ qún miào zhī zhǔ ér cáng zhū zǔ miào lǐ yě

吾闻诸老聃曰:天子崩,国君薨,则祝取群庙之主而藏诸祖庙,礼也。

zú kū chéng shì ér hòu zhǔ gè fǎn qí miào

卒哭成事而后,主各反其庙。

jūn qù qí guó dà zǎi qǔ qún miào zhī zhǔ yǐ cóng lǐ yě

君去其国,大宰取群庙之主以从,礼也。

xiá jì yú zǔ zé zhù yíng sì miào zhī zhǔ

祫祭于祖,则祝迎四庙之主。

zhǔ chū miào rù miào bì bì

主,出庙入庙必跸;

lǎo dān yún

老聃云。

zēng zǐ wèn yuē gǔ zhě shī xíng wú qiān zhǔ zé hé zhǔ

”曾子问曰:“古者师行,无迁主,则何主?

kǒng zǐ yuē zhǔ mìng

”孔子曰:“主命。

wèn yuē hé wèi yě

”问曰:“何谓也?

kǒng zǐ yuē tiān zǐ zhū hóu jiāng chū bì yǐ bì bó pí guī gào yú zǔ mí suì fèng yǐ chū zài yú qí chē yǐ xíng

”孔子曰:“天子、诸侯将出,必以币帛皮圭告于祖祢,遂奉以出,载于齐车以行。

měi shě diàn yān ér hòu jiù shě

每舍,奠焉而后就舍。

fǎn bì gào shè diàn zú liǎn bì yù cáng zhū liǎng jiē zhī jiān nǎi chū

反必告,设奠卒,敛币玉,藏诸两阶之间,乃出。

gài guì mìng yě

盖贵命也。

zi yóu wèn yuē sàng cí mǔ rú mǔ lǐ yǔ

子游问曰:“丧慈母如母,礼与?

kǒng zǐ yuē fēi lǐ yě

”孔子曰:“非礼也。

gǔ zhě nán zǐ wài yǒu fu nèi yǒu cí mǔ jūn mìng suǒ shǐ jiào zǐ yě hé fú zhī yǒu

古者,男子外有傅,内有慈母,君命所使教子也,何服之有?

xī zhě lǔ zhāo gōng shǎo sàng qí mǔ yǒu cí mǔ liáng jí qí sǐ yě gōng fú rěn yě yù sàng zhī yǒu sī yǐ wén yuē gǔ zhī lǐ cí mǔ wú fú jīn yě jūn wèi zhī fú shì nì gǔ zhī lǐ ér luàn guó fǎ yě

昔者,鲁昭公少丧其母,有慈母良,及其死也,公弗忍也,欲丧之,有司以闻,曰:‘古之礼,慈母无服,今也君为之服,是逆古之礼而乱国法也;

ruò zhōng xíng zhī zé yǒu sī jiāng shū zhī yǐ yí hòu shì

若终行之,则有司将书之以遗后世。

wú nǎi bù kě hu

无乃不可乎!

gōng yuē gǔ zhě tiān zǐ liàn guān yǐ yàn jū

’公曰:‘古者天子练冠以燕居。

gōng fú rěn yě suì liàn guān yǐ sàng cí mǔ

’公弗忍也,遂练冠以丧慈母。

sàng cí mǔ zì lǔ zhāo gōng shǐ yě

丧慈母,自鲁昭公始也。

zēng zǐ wèn yuē zhū hóu lǚ jiàn tiān zǐ rù mén bù dé zhōng lǐ fèi zhě jǐ

曾子问曰:“诸侯旅见天子,入门,不得终礼,废者几?

kǒng zǐ yuē sì

”孔子曰:“四。

qǐng wèn zhī

”请问之。

yuē dà miào huǒ rì shí hòu zhī sàng yǔ zhān fú shī róng zé fèi

曰:“大庙火,日食,后之丧,雨沾服失容,则废。

rú zhū hóu jiē zài ér rì shí zé cóng tiān zi jiù rì gè yǐ qí fāng sè yǔ qí bīng

如诸侯皆在而日食,则从天子救日,各以其方色与其兵。

dà miào huǒ zé cóng tiān zi jiù huǒ bù yǐ fāng sè yǔ bīng

大庙火,则从天子救火,不以方色与兵。

zēng zǐ wèn yuē zhū hóu xiāng jiàn yī ràng rù mén bù dé zhōng lǐ fèi zhě jǐ

”曾子问曰:“诸侯相见,揖让入门,不得终礼,废者几?

kǒng zǐ yuē liù

”孔子曰:“六。

qǐng wèn zhī

”请问之。

yuē tiān zǐ bēng dà miào huǒ rì shí hòu fū rén zhī sàng yǔ zhān fú shī róng zé fèi

曰:“天子崩,大庙火,日食,后夫人之丧,雨沾服失容,则废。

zēng zǐ wèn yuē tiān zǐ cháng dì jiāo shè wǔ sì zhī jì fǔ guǐ jì chén tiān zǐ bēng hòu zhī sàng rú zhī hé

”曾子问曰:“天子尝禘郊社五祀之祭,簠簋既陈,天子崩,后之丧,如之何?

kǒng zǐ yuē fèi

”孔子曰:“废。

zēng zǐ wèn yuē dāng jì ér rì shí tài miào huǒ qí jì yě rú zhī hé

”曾子问曰:“当祭而日食,太庙火,其祭也如之何?

kǒng zǐ yuē jiē jì ér yǐ yǐ

”孔子曰:“接祭而已矣。

rú shēng zhì wèi shā zé fèi

如牲至,未杀,则废。

tiān zǐ bēng wèi bìn wǔ sì zhī jì bù xíng

天子崩,未殡,五祀之祭不行;

jì bìn ér jì qí jì yě shī rù sān fàn bù yòu yìn bù cù ér yǐ yǐ

既殡而祭,其祭也,尸入,三饭不侑,酳不酢而已矣。

zì qǐ zhì yú fǎn kū wǔ sì zhī jì bù xíng

自启至于反哭,五祀之祭不行;

yǐ zàng ér jì zhù bì xiàn ér yǐ

已葬而祭,祝毕献而已。

zēng zǐ wèn yuē zhū hóu zhī jì shè jì zǔ dòu jì chén wén tiān zǐ bēng hòu zhī sàng jūn hōng fū rén zhī sàng rú zhī hé

”曾子问曰:“诸侯之祭社稷,俎豆既陈,闻天子崩、后之丧、君薨、夫人之丧,如之何?

kǒng zǐ yuē fèi

”孔子曰:“废。

zì hōng bǐ zhì yú bìn zì qǐ zhì yú fǎn kū fèng shuài tiān zǐ

自薨比至于殡,自启至于反哭,奉帅天子。

zēng zǐ wèn yuē dài fū zhī jì dǐng zǔ jì chén biān dòu jì shè bù dé chéng lǐ fèi zhě jǐ

”曾子问曰:“大夫之祭,鼎俎既陈,笾豆既设,不得成礼,废者几?

kǒng zǐ yuē jiǔ

”孔子曰:“九。

qǐng wèn zhī

”请问之。

yuē tiān zǐ bēng hòu zhī sàng jūn hōng fū rén zhī sàng jūn zhī dà miào huǒ rì shí sān nián zhī sàng qí shuāi dà gōng jiē fèi

曰:“天子崩、后之丧、君薨、夫人之丧、君之大庙火、日食、三年之丧、齐衰、大功,皆废。

wài sàng zì qí shuāi yǐ xià xíng yě

外丧自齐衰以下,行也。

qí qí shuāi zhī jì yě shī rù sān fàn bù yòu yìn bù cù ér yǐ yǐ

其齐衰之祭也,尸入,三饭不侑,酳不酢而已矣;

dà gōng cù ér yǐ yǐ

大功酢而已矣;

xiǎo gōng sī shì zhōng zhī shì ér yǐ yǐ

小功、缌,室中之事而已矣。

shì zhī suǒ yǐ yì zhě sī bù jì suǒ jì yú sǐ zhě wú fú zé jì

士之所以异者,缌不祭,所祭于死者无服则祭。

zēng zǐ wèn yuē sān nián zhī sàng diào hu

曾子问曰:“三年之丧,吊乎?

kǒng zǐ yuē sān nián zhī sàng liàn bù qún lì bù lǚ xíng

”孔子曰:“三年之丧,练,不群立,不旅行。

jūn zǐ lǐ yǐ shì qíng sān nián zhī sàng ér diào kū bù yì xū hu

君子礼以饰情,三年之丧而吊哭,不亦虚乎?

zēng zǐ wèn yuē dài fū shì yǒu sī sàng kě yǐ chú zhī yǐ ér yǒu jūn fú yān qí chú zhī yě rú zhī hé

”曾子问曰:“大夫、士有私丧,可以除之矣,而有君服焉,其除之也如之何?

kǒng zǐ yuē yǒu jūn sāng fú yú shēn bù gǎn sī fú yòu hé chú yān

”孔子曰:“有君丧服于身,不敢私服,又何除焉?

yú shì hū yǒu guò shí ér fú chú yě

于是乎有过时而弗除也。

jūn zhī sàng fú chú ér hòu yīn jì lǐ yě

君之丧,服除而后殷祭,礼也。

zēng zǐ wèn yuē fù mǔ zhī sàng fú chú kě hu

”曾子问曰:“父母之丧,弗除可乎?

kǒng zǐ yuē xiān wáng zhì lǐ guò shí fú jǔ lǐ yě

”孔子曰:“先王制礼,过时弗举,礼也;

fēi fú néng wù chú yě huàn qí guò yú zhì yě gù jūn zi guò shí bù jì lǐ yě

非弗能勿除也,患其过于制也,故君子过时不祭,礼也。

zēng zǐ wèn yuē jūn hōng jì bìn ér chén yǒu fù mǔ zhī sàng zé rú zhī hé

曾子问曰:“君薨,既殡,而臣有父母之丧,则如之何?

kǒng zǐ yuē guī jū yú jiā yǒu yīn shì zé zhī jūn suǒ zhāo xī fǒu

”孔子曰:“归居于家,有殷事,则之君所,朝夕否。

yuē jūn jì qǐ ér chén yǒu fù mǔ zhī sàng zé rú zhī hé

”曰:“君既启,而臣有父母之丧,则如之何?

kǒng zǐ yuē guī kū ér fǎn sòng jūn

”孔子曰:“归哭而反送君。

yuē jūn wèi bìn ér chén yǒu fù mǔ zhī sàng zé rú zhī hé

”曰:“君未殡,而臣有父母之丧,则如之何?

kǒng zǐ yuē guī bìn fǎn yú jūn suǒ yǒu yīn shì zé guī zhāo xī fǒu

”孔子曰:“归殡,反于君所,有殷事则归,朝夕否。

dài fū shì lǎo xíng shì

大夫,室老行事;

shì zé zǐ sūn xíng shì

士,则子孙行事。

dài fū nèi zǐ yǒu yīn shì yì zhī jūn suǒ zhāo xī fǒu

大夫内子,有殷事,亦之君所,朝夕否。

jiàn bù lěi guì yòu bù lěi zhǎng lǐ yě

贱不诔贵,幼不诔长,礼也。

wéi tiān zǐ chēng tiān yǐ lěi zhī

唯天子,称天以诔之。

zhū hóu xiāng lěi fēi lǐ yě

诸侯相诔,非礼也。

zēng zǐ wèn yuē jūn chū jiāng yǐ sān nián zhī jiè yǐ pí cóng

曾子问曰:“君出疆以三年之戒,以椑从。

jūn hōng qí rù rú zhī hé

君薨,其入如之何?

kǒng zǐ yuē gòng bìn fú zé zǐ má biàn dié shū shuāi fěi zhàng

”孔子曰:“共殡服,则子麻,弁绖,疏衰,菲,杖。

rù zì quē shēng zì xī jiē

入自阙,升自西阶。

rú xiǎo liǎn zé zǐ miǎn ér cóng jiù rù zì mén shēng zì zuò jiē

如小敛,则子免而从柩,入自门,升自阼阶。

jūn dài fū shì yī jié yě

君大夫士一节也。

zēng zǐ wèn yuē jūn zhī sàng jì yǐn wén fù mǔ zhī sàng rú zhī hé

”曾子问曰:“君之丧既引,闻父母之丧,如之何?

kǒng zǐ yuē suì

”孔子曰:“遂。

jì fēng ér guī bù sì zi

既封而归,不俟子。

zēng zǐ wèn yuē fù mǔ zhī sàng jì yǐn jí tu wén jūn hōng rú zhī hé

”曾子问曰:“父母之丧既引,及涂,闻君薨,如之何?

kǒng zǐ yuē suì

”孔子曰:“遂。

jì fēng gǎi fú ér wǎng

既封,改服而往。

zēng zǐ wèn yuē zōng zǐ wèi shì shù zǐ wèi dài fū qí jì yě rú zhī hé

曾子问曰:“宗子为士,庶子为大夫,其祭也如之何?

kǒng zǐ yuē yǐ shàng shēng jì yú zōng zǐ zhī jiā

”孔子曰:“以上牲祭于宗子之家。

zhù yuē xiào zǐ mǒu wèi jiè zǐ mǒu jiàn qí cháng shì

祝曰:‘孝子某为介子某荐其常事。

ruò zōng zǐ yǒu zuì jū yú tā guó shù zǐ wèi dài fū qí jì yě zhù yuē xiào zǐ mǒu shǐ jiè zi mǒu zhí qí cháng shì

’若宗子有罪,居于他国,庶子为大夫,其祭也,祝曰:‘孝子某使介子某执其常事。

shè zhǔ bù yàn jì bù lǚ bù jiǎ bù suí jì bù pèi

’摄主不厌祭,不旅,不假,不绥祭,不配。

bù diàn yú bīn bīn diàn ér bù jǔ bù guī ròu

布奠于宾,宾奠而不举,不归肉。

qí cí yú bīn yuē zōng xiōng zōng dì zōng zǐ zài tā guó shǐ mǒu cí

其辞于宾曰:‘宗兄、宗弟、宗子在他国,使某辞。

zēng zǐ wèn yuē zōng zǐ qù zài tā guó shù zǐ wú jué ér jū zhě kě yǐ jì hu

’”曾子问曰:“宗子去在他国,庶子无爵而居者,可以祭乎?

kǒng zǐ yuē jì zāi

”孔子曰:“祭哉!

qǐng wèn qí jì rú zhī hé

”请问:“其祭如之何?

kǒng zǐ yuē wàng mù ér wèi tán yǐ shí jì

”孔子曰:“望墓而为坛,以时祭。

ruò zōng zǐ sǐ gào yú mù ér hòu jì yú jiā

若宗子死,告于墓而后祭于家。

zōng zǐ sǐ chēng míng bù yán xiào shēn méi ér yǐ

宗子死,称名不言孝,身没而已。

zi yóu zhī tú yǒu shù zǐ jì zhě yǐ cǐ ruò yì yě

子游之徒,有庶子祭者以此,若义也。

jīn zhī jì zhě bù shǒu qí yì gù wū yú jì yě

今之祭者,不首其义,故诬于祭也。

zēng zǐ wèn yuē jì bì yǒu shī hu

曾子问曰:“祭必有尸乎?

ruò yàn jì yì kě hu

若厌祭亦可乎?

kǒng zǐ yuē jì chéng sàng zhě bì yǒu shī shī bì yǐ sūn

”孔子曰:“祭成丧者必有尸,尸必以孙。

sūn yòu zé shǐ rén bào zhī

孙幼,则使人抱之。

wú sūn zé qǔ yú tóng xìng kě yě

无孙,则取于同姓可也。

jì shāng bì yàn gài fú chéng yě

祭殇必厌,盖弗成也。

jì chéng sàng ér wú shī shì shāng zhī yě

祭成丧而无尸,是殇之也。

kǒng zǐ yuē yǒu yīn yàn yǒu yáng yàn

”孔子曰:“有阴厌,有阳厌。

zēng zǐ wèn yuē shāng bù fù jì hé wèi yīn yàn yáng yàn

”曾子问曰:“殇不祔祭,何谓阴厌、阳厌?

kǒng zǐ yuē zōng zǐ wèi shāng ér sǐ shù zǐ fú wèi hòu yě

”孔子曰:“宗子为殇而死,庶子弗为后也。

qí jí jì tè shēng

其吉祭,特牲。

jì shāng bù jǔ wú qí zǔ wú xuán jiǔ bù gào lì chéng shì wèi yīn yàn

祭殇不举,无肵俎,无玄酒,不告利成,是谓阴厌。

fán shāng yǔ wú hòu zhě jì yú zōng zǐ zhī jiā dāng shì zhī bái zūn yú dōng fáng shì wèi yáng yàn

凡殇,与无后者,祭于宗子之家,当室之白,尊于东房,是谓阳厌。

zēng zǐ wèn yuē zàng yǐn zhì yú gèng rì yǒu shí zhī zé yǒu biàn hu

曾子问曰:“葬引至于堩,日有食之,则有变乎?

qiě bù hu

且不乎?

kǒng zǐ yuē xī zhě wú cóng lǎo dān zhù zàng yú xiàng dǎng jí gèng rì yǒu shí zhī lǎo dān yuē qiū

”孔子曰:“昔者吾从老聃助葬于巷党,及堩,日有食之,老聃曰:‘丘!

zhǐ jiù jiù dào yòu zhǐ kū yǐ tīng biàn

止柩,就道右,止哭以听变。

jì míng fǎn ér hòu xíng

’既明反而后行。

yuē lǐ yě

曰:‘礼也。

fǎn zàng ér qiū wèn zhī yuē fu jiù bù kě yǐ fǎn zhě yě rì yǒu shí zhī bù zhī qí yǐ zhī chí shù zé qǐ rú xíng zāi

’反葬,而丘问之曰:‘夫柩不可以反者也,日有食之,不知其已之迟数,则岂如行哉?

lǎo dān yuē zhū hóu cháo tiān zi jiàn rì ér xíng dǎi rì ér shè diàn

’老聃曰:‘诸侯朝天子,见日而行,逮日而舍奠;

dài fū shǐ jiàn rì ér xíng dǎi rì ér shě

大夫使,见日而行,逮日而舍。

fu jiù bù zǎo chū bù mù sù

夫柩不早出,不暮宿。

jiàn xīng ér xíng zhě wéi zuì rén yǔ bēn fù mǔ zhī sàng zhě hu

见星而行者,唯罪人与奔父母之丧者乎!

rì yǒu shí zhī ān zhī qí bú jiàn xīng yě

日有食之,安知其不见星也?

qiě jūn zǐ xíng lǐ bù yǐ rén zhī qīn shān huàn

且君子行礼,不以人之亲痁患。

wú wén zhū lǎo dān yún

’吾闻诸老聃云。

zēng zǐ wèn yuē wèi jūn shǐ ér zú yú shě lǐ yuē gōng guǎn fù sī guǎn bù fù

曾子问曰:“为君使而卒于舍,礼曰:公馆复,私馆不复。

fán suǒ shǐ zhī guó yǒu sī suǒ shòu shě zé gōng guǎn yǐ hé wèi sī guǎn bù fù yě

凡所使之国,有司所授舍,则公馆已,何谓私馆不复也?

kǒng zǐ yuē shàn hu wèn zhī yě

”孔子曰:“善乎问之也!

zì qīng dài fū shì zhī jiā yuē sī guǎn

自卿、大夫、士之家,曰私馆;

gōng guǎn yǔ gōng suǒ wèi yuē gōng guǎn

公馆与公所为,曰公馆。

gōng guǎn fù cǐ zhī wèi yě

公馆复,此之谓也。

zēng zǐ wèn yuē xià shāng tǔ zhōu zàng yú yuán suì yú jī ér wǎng tú ěr gù yě

”曾子问曰:“下殇:土周葬于园,遂舆机而往,途迩故也。

jīn mù yuǎn zé qí zàng yě rú zhī hé

今墓远,则其葬也如之何?

kǒng zǐ yuē wú wén zhū lǎo dān yuē xī zhě shǐ yì yǒu zi ér sǐ xià shāng yě

”孔子曰:“吾闻诸老聃曰:昔者史佚有子而死,下殇也。

mù yuǎn zhào gōng wèi zhī yuē hé yǐ bù guān liǎn yú gōng zhōng

墓远,召公谓之曰:‘何以不棺敛于宫中?

shǐ yì yuē wú gǎn hū zāi

’史佚曰:‘吾敢乎哉?

zhào gōng yán yú zhōu gōng zhōu gōng yuē qǐ bù kě

’召公言于周公,周公曰:‘岂不可?

shǐ yì xíng zhī

’史佚行之。

xià shāng yòng guān yī guān zì shǐ yì shǐ yě

下殇用棺衣棺,自史佚始也。

zēng zǐ wèn yuē qīng dài fū jiāng wèi shī yú gōng shòu sù yǐ ér yǒu qí shuāi nèi sàng zé rú zhī hé

曾子问曰:“卿、大夫将为尸于公,受宿矣,而有齐衰内丧,则如之何?

kǒng zǐ yuē chū shě yú gōng guǎn yǐ dài shì lǐ yě

”孔子曰:“出,舍于公馆以待事,礼也。

kǒng zǐ yuē shī biàn miǎn ér chū qīng dài fū shì jiē xià zhī shī bì shì bì yǒu qián qū

”孔子曰:“尸弁冕而出,卿、大夫、士皆下之,尸必式,必有前驱。

zi xià wèn yuē sān nián zhī sàng zú kū jīn gé zhī shì wú pì yě zhě lǐ yǔ

”子夏问曰:“三年之丧卒哭,金革之事无辟也者,礼与?

chū yǒu sī yǔ

初有司与?

kǒng zǐ yuē xià hòu shì sān nián zhī sàng jì bìn ér zhì shì yīn rén jì zàng ér zhì shì

”孔子曰:“夏后氏三年之丧,既殡而致事,殷人既葬而致事。

jì yuē jūn zǐ bù duó rén zhī qīn yì bù kě duó qīn yě

《记》曰:‘君子不夺人之亲,亦不可夺亲也。

cǐ zhī wèi hu

’此之谓乎?

zi xià yuē jīn gé zhī shì wú pì yě zhě fēi yǔ

”子夏曰:“金革之事无辟也者,非与?

kǒng zǐ yuē wú wén zhū lǎo dān yuē xī zhě lǔ gōng bó qín yǒu wéi wèi zhī yě

”孔子曰:“吾闻诸老聃曰:昔者鲁公伯禽有为为之也。

jīn yǐ sān nián zhī sàng cóng qí lì zhě wú fú zhī yě

今以三年之丧,从其利者,吾弗知也!

✦ You read 曾子问

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.