jīng zhé èr yuè jié zhǐ jia chūn fēn èr yuè zhōng zhǐ mǎo
惊蛰二月节指甲春分二月中指卯
qīng míng sān yuè jié zhǐ yǐ gǔ yǔ sān yuè zhōng zhǐ chén
清明三月节指乙谷雨三月中指辰
lì xià sì yuè jié zhǐ xùn xiǎo mǎn sì yuè zhōng zhǐ sì
立夏四月节指巽小满四月中指巳
máng zhòng wǔ yuè jié zhǐ bǐng xià zhì wǔ yuè zhōng zhǐ wǔ
芒种五月节指丙夏至五月中指午
xiǎo shǔ liù yuè jié zhǐ dīng dà shǔ liù yuè zhōng zhǐ wèi
小暑六月节指丁大暑六月中指未
lì qiū qī yuè jié zhǐ kūn chǔ shǔ qī yuè zhōng zhǐ shēn
立秋七月节指坤处暑七月中指申
bái lù bā yuè jié zhǐ gēng qiū fēn bā yuè zhōng zhǐ yǒu
白露八月节指庚秋分八月中指酉
hán lù jiǔ yuè jié zhǐ xīn shuāng jiàng jiǔ yuè zhōng zhǐ xū
寒露九月节指辛霜降九月中指戌
lì dōng shí yuè jié zhǐ qián xiǎo xuě shí yuè zhōng zhǐ hài
立冬十月节指干小雪十月中指亥
dà xuě shí yī yuè jié zhǐ rén dōng zhì shí yī yuè zhōng zhǐ zi
大雪十一月节指壬冬至十一月中指子
xiǎo hán shí èr yuè jié zhǐ guǐ dà hán shí èr yuè zhōng zhǐ chǒu
小寒十二月节指癸大寒十二月中指丑
yīn yáng dà lùn yún chūn qì wēn hé xià qì shǔ rè qiū qì qīng liáng dōng qì lěng liè cǐ zé sì shí zhèng qì zhī xù yě
阴阳大论云：春气温和，夏气暑热，秋气清凉，冬气冷冽，此则四时正气之序也。
dōng shí yán hán wàn lèi shēn cáng jūn zǐ gù mì zé bù shāng yú hán
冬时严寒，万类深藏，君子固密，则不伤于寒。
chù mào zhī zhě nǎi míng shāng hán ěr
触冒之者，乃名伤寒耳。
qí shāng yú sì shí zhī qì jiē néng wéi bìng
其伤于四时之气，皆能为病。
yǐ shāng hán wèi dú zhě yǐ qí zuì chéng shā lì zhī qì yě
以伤寒为毒者，以其最成杀厉之气也。
zhōng ér jí bìng zhě míng yuē shāng hán
中而即病者，名曰伤寒；
bù jí bìng zhě hán dú cáng yú jī fū zhì chūn biàn wéi wēn bìng zhì xià biàn wéi shǔ bìng
不即病者，寒毒藏于肌肤，至春变为温病，至夏变为暑病。
shǔ bìng zhě rè jí zhòng yú wēn yě
暑病者，热极重于温也。
shì yǐ xīn kǔ zhī rén chūn xià duō wēn rè bìng jiē yóu dōng shí chù hán suǒ zhì fēi shí xíng zhī qì yě
是以辛苦之人，春夏多温热病，皆由冬时触寒所致，非时行之气也。
fán shí xíng zhě chūn shí yīng nuǎn ér fù dà hán
凡时行者，春时应暖，而复大寒；
xià shí yīng dà rè ér fǎn dà liáng
夏时应大热，而反大凉；
qiū shí yīng liáng ér fǎn dà rè
秋时应凉，而反大热；
dōng shí yīng hán ér fǎn dà wēn
冬时应寒，而反大温。
cǐ fēi qí shí ér yǒu qí qì shì yǐ yī suì zhī zhōng zhǎng yòu zhī bìng duō xiāng sì zhě cǐ zé shí xíng zhī qì yě
此非其时而有其气，是以一岁之中，长幼之病多相似者，此则时行之气也。
fu yù hou zhī sì shí zhèng qì wèi bìng jí shí xíng yì qì zhī fǎ jiē dāng àn dòu lì zhàn zhī
夫欲候知四时正气为病，及时行疫气之法，皆当按斗历占之。
jiǔ yuè shuāng jiàng jié hòu yi jiàn hán xiàng dōng dà hán zhì zhèng yuè yǔ shuǐ jié hòu yi jiě yě
九月霜降节后，宜渐寒，向冬大寒，至正月雨水节后，宜解也。
suǒ yǐ wèi zhī yǔ shuǐ zhě yǐ bīng xuě jiě ér wèi yǔ shuǐ gù yě
所以谓之雨水者，以冰雪解而为雨水故也。
zhì jīng zhé èr yuè jié hòu qì jiàn hé nuǎn xiàng xià dà rè zhì qiū biàn liáng
至惊蛰二月节后，气渐和暖，向夏大热，至秋便凉。
cóng shuāng jiàng yǐ hòu zhì chūn fēn yǐ qián fán yǒu chù mào shuāng lù tǐ zhōng hán jí bìng zhě wèi zhī shāng hán yě
从霜降以后，至春分以前，凡有触冒霜露，体中寒即病者，谓之伤寒也。
jiǔ yuè shí yuè hán qì shàng wēi wèi bìng zé qīng
九月十月，寒气尚微，为病则轻；
shí yī yuè shí èr yuè hán liè yǐ yán wèi bìng zé zhòng
十一月十二月，寒冽已严，为病则重；
zhēng yuè èr yuè hán jiàn jiāng jiě wèi bìng yì qīng
正月二月，寒渐将解，为病亦轻。
cǐ yǐ dōng shí bù tiáo shì yǒu shāng hán zhī rén jí wéi bìng yě
此以冬时不调，适有伤寒之人，即为病也。
qí dōng yǒu fēi jié zhī nuǎn zhě míng yuē dōng wēn
其冬有非节之暖者，名曰冬温。
dōng wēn zhī dú yǔ shāng hán dà yì dōng wēn fù yǒu xiān hòu gēng xiāng chóng tà yì yǒu qīng zhòng wèi zhì bù tóng zhèng rú hòu zhāng
冬温之毒，与伤寒大异，冬温复有先后，更相重沓，亦有轻重，为治不同，证如后章。
cóng lì chūn jié hòu qí zhōng wú bào dà hán yòu bù bīng xuě
从立春节后，其中无暴大寒，又不冰雪；
ér yǒu rén zhuàng rè wèi bìng zhě cǐ shǔ chūn shí yáng qì fā yú dōng shí fú hán biàn wéi wēn bìng
而有人壮热为病者，此属春时阳气，发于冬时伏寒，变为温病。
cóng chūn fēn yǐ hòu zhì qiū fēn jié qián tiān yǒu bào hán zhě jiē wéi shí xíng hán yì yě
从春分以后，至秋分节前，天有暴寒者，皆为时行寒疫也。
sān yuè sì yuè huò yǒu bào hán qí shí yáng qì shàng ruò wèi hán suǒ zhé bìng rè yóu qīng
三月四月，或有暴寒，其时阳气尚弱，为寒所折，病热犹轻；
wǔ yuè liù yuè yáng qì yǐ shèng wèi hán suǒ zhé bìng rè zé zhòng
五月六月，阳气已盛，为寒所折，病热则重；
qī yuè bā yuè yáng qì yǐ shuāi wèi hán suǒ zhé bìng rè yì wēi
七月八月，阳气已衰，为寒所折，病热亦微。
qí bìng yǔ wēn jí shǔ bìng xiāng sì dàn zhì yǒu shū ěr
其病与温及暑病相似，但治有殊耳。
shí wǔ rì dé yī qì yú sì shí zhī zhōng yī shí yǒu liù qì sì liù míng wéi èr shí sì qì yě
十五日得一气，于四时之中，一时有六气，四六名为二十四气也。
rán qì hòu yì yǒu yīng zhì ér bù zhì huò yǒu wèi yìng zhì ér zhì zhě huò yǒu zhì ér tài guò zhě jiē chéng bìng qì yě
然气候亦有应至而不至，或有未应至而至者，或有至而太过者，皆成病气也。
dàn tiān dì dòng jìng yīn yáng gǔ jī zhě gè zhèng yī qì ěr
但天地动静，阴阳鼓击者，各正一气耳。
shì yǐ bǐ chūn zhī nuǎn wèi xià zhī shǔ
是以彼春之暖，为夏之暑；
bǐ qiū zhī fèn wèi dōng zhī nù
彼秋之忿，为冬之怒。
shì gù dōng zhì zhī hòu yī yáng yáo shēng yī yīn yáo jiàng yě
是故冬至之后，一阳爻升，一阴爻降也。
xià zhì zhī hòu yī yáng qì xià yī yīn qì shàng yě
夏至之后，一阳气下，一阴气上也。
sī zé dōng xià èr zhì yīn yáng hé yě
斯则冬夏二至，阴阳合也；
chūn qiū èr fēn yīn yáng lí yě
春秋二分，阴阳离也。
yīn yáng jiāo yì rén biàn bìng yān
阴阳交易，人变病焉。
cǐ jūn zi chūn xià yǎng yáng qiū dōng yǎng yīn shùn tiān de zhī gāng róu yě
此君子春夏养阳，秋冬养阴，顺天地之刚柔也。
xiǎo rén chù mào bì yīng bào zhěn
小人触冒，必婴暴疹。
xū zhī dú liè zhī qì liú zài hé jīng ér fā hé bìng xiáng ér qǔ zhī
须知毒烈之气，留在何经，而发何病，详而取之。
shì yǐ chūn shāng yú fēng xià bì sūn xiè
是以春伤于风，夏必飧泄；
xià shāng yú shǔ qiū bì bìng nüè
夏伤于暑，秋必病疟；
qiū shāng yú shī dōng bì ké sòu
秋伤于湿，冬必咳嗽；
dōng shāng yú hán chūn bì bìng wēn
冬伤于寒，春必病温。
cǐ bì rán zhī dào kě bù shěn míng zhī
此必然之道，可不审明之。
shāng hán zhī bìng zhú rì qiǎn shēn yǐ shī fāng zhì
伤寒之病，逐日浅深，以施方治。
jīn shì rén shāng hán huò shǐ bù zǎo zhì huò zhì bú duì bìng huò rì shù jiǔ yān kùn nǎi gào yī
今世人伤寒，或始不早治，或治不对病，或日数久淹，困乃告医。
yī rén yòu bù yī cì dì ér zhì zhī zé bù zhōng bìng
医人又不依次第而治之，则不中病。
jiē yi lín shí xiāo xī zhì fāng wú bù xiào yě
皆宜临时消息制方，无不效也。
jīn sōu cǎi zhòng jǐng jiù lùn lù qí zhèng hòu zhěn mài shēng sè duì bìng zhēn fāng yǒu shén yàn zhě nǐ fáng shì jí yě
今搜采仲景旧论，录其证候诊脉声色，对病真方，有神验者，拟防世急也。
yòu tǔ dì wēn liáng gāo xià bù tóng
又土地温凉，高下不同；
wù xìng gāng róu cān jū yì yì
物性刚柔，餐居亦异。
shì huáng dì xìng sì fāng zhī wèn qí bó jǔ sì zhì zhī néng yǐ xun hòu xián kāi qí wèi wù zhě
是黄帝兴四方之问，岐伯举四治之能，以训后贤，开其未悟者。
lín bìng zhī gōng yi xū liǎng shěn yě
临病之工，宜须两审也。
fán shāng yú hán zé wèi bìng rè rè suī shén bù sǐ
凡伤于寒，则为病热，热虽甚，不死。
ruò liǎng gǎn yú hán ér bìng zhě bì sǐ
若两感于寒而病者，必死。
chǐ cùn jù fú zhě tài yáng shòu bìng yě dāng yī èr rì fā
尺寸俱浮者，太阳受病也，当一二日发。
yǐ qí mài shàng lián fēng fǔ gù tóu xiàng tòng yāo jí qiáng
以其脉上连风府，故头项痛，腰脊强。
chǐ cùn jù zhǎng zhě yáng míng shòu bìng yě dāng èr sān rì fā
尺寸俱长者，阳明受病也，当二三日发。
yǐ qí mài xiá bí luò yú mù gù shēn rè mù téng bí gàn bù dé wò
以其脉侠鼻、络于目，故身热、目疼、鼻干、不得卧。
chǐ cùn jù xián zhě shǎo yáng shòu bìng yě dāng sān sì rì fā
尺寸俱弦者，少阳受病也，当三四日发。
yǐ qí mài xún xié luò yú ěr gù xiōng xié tòng ér ěr lóng
以其脉循胁络于耳，故胸胁痛而耳聋。
cǐ sān jīng jiē shòu bìng wèi rù yú fǔ zhě kè hán ér yǐ
此三经皆受病，未入于府者，可汗而已。
chǐ cùn jù chén xì zhě tài yīn shòu bìng yě dāng sì wǔ rì fā
尺寸俱沉细者，太阴受病也，当四五日发。
yǐ qí mài bù wèi zhōng luò yú yì gù fù mǎn ér yì gàn
以其脉布胃中，络于嗌，故腹满而嗌干。
chǐ cùn jù chén zhě shǎo yīn shòu bìng yě dāng wǔ liù rì fā
尺寸俱沉者，少阴受病也，当五六日发。
yǐ qí mài guàn shèn luò yú fèi xì shé běn gù kǒu zào shé gàn ér kě
以其脉贯肾，络于肺，系舌本，故口燥舌干而渴。
chǐ cùn jù wēi huǎn zhě jué yīn shòu bìng yě dāng liù qī rì fā
尺寸俱微缓者，厥阴受病也，当六七日发。
yǐ qí mài xún yīn qì luò yú gān gù fán mǎn ér náng suō
以其脉循阴器、络于肝，故烦满而囊缩。
cǐ sān jīng jiē shòu bìng jǐ rù yú fǔ kě xià ér yǐ
此三经皆受病，己入于府，可下而已。
ruò liǎng gǎn yú hán zhě yī rì tài yáng shòu zhī jí yǔ shǎo yīn jù bìng zé tóu tòng kǒu gàn fán mǎn ér kě
若两感于寒者，一日太阳受之，即与少阴俱病，则头痛、口干、烦满而渴；
èr rì yáng míng shòu zhī jí yǔ tài yīn jù bìng zé fù mǎn shēn rè bù yù shí zhān yǔ
二日阳明受之，即与太阴俱病，则腹满身热、不欲食、谵语；
sān rì shǎo yáng shòu zhī jí yǔ jué yīn jù bìng zé ěr lóng náng suō ér jué shuǐ jiāng bù rù bù zhī rén zhě liù rì sǐ
三日少阳受之，即与厥阴俱病，则耳聋，囊缩而厥，水浆不入，不知人者，六日死。
ruò sān yīn sān yáng wǔ cáng liù fǔ jiē shòu bìng zé róng wèi bù xíng fǔ cáng bù tōng zé sǐ yǐ
若三阴三阳、五藏六府皆受病，则荣卫不行，府藏不通，则死矣。
qí bù liǎng gǎn yú hán gèng bù chuán jīng bù jiā yì qì zhě zhì qī rì tài yáng bìng shuāi tóu tòng shǎo yù yě
其不两感于寒，更不传经，不加异气者，至七日太阳病衰，头痛少愈也；
bā rì yáng míng bìng shuāi shēn rè shǎo xiē yě
八日阳明病衰，身热少歇也；
jiǔ rì shào yáng bìng shuāi ěr lóng wēi wén yě
九日少阳病衰，耳聋微闻也；
shí rì tài yīn bìng shuāi fù jiǎn rú gù zé sī yǐn shí
十日太阴病衰，腹减如故，则思饮食；
shí yī rì shǎo yīn bìng shuāi kě zhǐ shé gàn yǐ ér tì yě
十一日少阴病衰，渴止舌干，已而嚏也；
shí èr rì jué yīn bìng shuāi náng zòng shǎo fù wēi xià dà qì jiē qù bìng rén jīng shén shuǎng huì yě
十二日厥阴病衰，囊纵，少腹微下，大气皆去，病人精神爽慧也。
ruò guò shí sān rì yǐ shàng bù jiān chǐ cùn xiàn zhě dà wēi
若过十三日以上不间，尺寸陷者，大危。
ruò gèng gǎn yì qì biàn wéi tā bìng zhě dāng yī jiù huài zhèng bìng ér zhì zhī
若更感异气，变为他病者，当依旧坏证病而治之。
ruò mài yīn yáng jù shèng zhòng gǎn yú hán zhě biàn chéng wēn nüè
若脉阴阳俱盛，重感于寒者，变成温疟。
yáng mài fú huá yīn mài rú ruò zhě gèng yù yú fēng biàn wéi fēng wēn
阳脉浮滑，阴脉濡弱者，更遇于风，变为风温。
yáng mài hóng shù yīn mài shí dà zhě yù wēn rè biàn wéi wēn dú
阳脉洪数，阴脉实大者，遇温热，变为温毒。
wēn dú wèi bìng zuì zhòng yě
温毒为病最重也。
yáng mài rú ruò yīn mài xián jǐn zhě gèng yù wēn qì biàn wéi wēn yì yī běn zuò nüè
阳脉濡弱，阴脉弦紧者，更遇温气，变为温疫（一本作疟）。
yǐ cǐ dōng shāng yú hán fā wèi wēn bìng mài zhī biàn zhèng fāng zhì rú shuō
以此冬伤于寒，发为温病，脉之变证，方治如说。
fán rén yǒu jí bù shí jí zhì yǐn rěn jì chà yǐ chéng gù jí
凡人有疾，不时即治，隐忍冀差，以成痼疾。
xiǎo ér nǚ zi yì yǐ zī shén
小儿女子，益以滋甚。
shí qì bù hé biàn dāng zǎo yán xún qí yá yóu jí zài còu lǐ yǐ shí zhì zhī hǎn yǒu bù yù zhě
时气不和，便当早言，寻其邪由，及在腠理，以时治之，罕有不愈者。
huàn rén rěn zhī shù rì nǎi shuō xié qì rù cáng zé nán kě zhì cǐ wèi jiā yǒu huàn bèi lǜ zhī yào
患人忍之，数日乃说，邪气入藏，则难可制，此为家有患，备虑之要。
fán zuò tāng yào bù kě bì chén yè jué bìng xū yú jí yí biàn zhì bù děng zǎo wǎn zé yì yù yǐ
凡作汤药，不可避晨夜，觉病须臾，即宜便治，不等早晚，则易愈矣。
ruò huò chà chí bìng jí chuán biàn suī yù chú zhì bì nán wéi lì
若或差迟，病即传变，虽欲除治，必难为力。
fú yào bù rú fāng fǎ zòng yì wéi shī bù xū zhì zhī
服药不如方法，纵意违师，不须治之。
fán shāng hán zhī bìng duō cóng fēng hán de zhī
凡伤寒之病，多从风寒得之。
shǐ biǎo zhòng fēng hán rù lǐ zé bù xiāo yǐ
始表中风寒，入里则不消矣。
wèi yǒu wēn fù ér dāng bù xiāo sàn zhě
未有温覆而当不消散者。
bù zài zhèng zhì nǐ yù gōng zhī yóu dāng xiān jiě biǎo nǎi kě xià zhī
不在证治，拟欲攻之，犹当先解表，乃可下之。
ruò biǎo yǐ jiě ér nèi bù xiāo fēi dà mǎn yóu shēng hán rè zé bìng bù chú
若表已解，而内不消，非大满，犹生寒热，则病不除。
ruò biǎo yǐ jiě ér nèi bù xiāo dà mǎn dà shí jiān yǒu zào shǐ zì kě chú xià zhī
若表已解，而内不消，大满大实，坚有燥屎，自可除下之。
suī sì wǔ rì bù néng wèi huò yě
虽四五日，不能为祸也。
ruò bù yi xià ér biàn gōng zhī nèi xū rè rù xié rè suì lì fán zào zhū biàn bù kě shèng shǔ qīng zhě kùn dǔ zhòng zhě bì sǐ yǐ
若不宜下，而便攻之，内虚热入，协热遂利，烦躁诸变，不可胜数，轻者困笃，重者必死矣。
fu yáng shèng yīn xū hàn zhī zé sǐ xià zhī zé yù
夫阳盛阴虚，汗之则死，下之则愈；
yáng xū yīn shèng hàn zhī zé yù xià zhī zé sǐ
泺，热灼津液之谓，又有邪气留滞难除之意。
fu rú shì zé shén dān ān kě yǐ wù fā
夫如是，则神丹安可以误发？
gān suì hé kě yǐ wàng gōng
甘遂何可以妄攻？
xū shèng zhī zhì xiāng bèi qiān lǐ jí xiōng zhī jī yīng ruò yǐng xiǎng qǐ róng yì zāi
虚盛之治，相背千里，吉凶之机，应若影响，岂容易哉！
kuàng guì zhī xià yàn yáng shèng zé bì
况桂枝下咽，阳盛则毙；
chéng qì rù wèi yīn shèng yǐ wáng sǐ shēng zhī yào zài hu xū yú shì shēn zhī jǐn bù xiá jì rì
承气入胃，阴盛以亡，死生之要，在乎须臾，视身之尽，不暇计日。
cǐ yīn yáng xū shí zhī jiāo cuò qí hou zhì wēi
此阴阳虚实之交错，其候至微；
fā hàn tǔ xià zhī xiāng fǎn qí huò zhì sù ér yī shù qiǎn xiá měng rán bù zhī bìng yuán wèi zhì nǎi wù shǐ bìng zhě yǔn mò zì wèi qí fēn zhì jīn yuān hún sāi yú míng lù sǐ shī yíng yú kuàng yě rén zhě jiàn cǐ qǐ bù tòng yú
发汗吐下之相反，其祸至速，而医术浅狭，懵然不知病源，为治乃误，使病者殒殁，自谓其分，至今冤魂塞于冥路，死尸盈于旷野，仁者鉴此，岂不痛欤！
fán liǎng gǎn bìng jù zuò zhì yǒu xiān hòu fā biǎo gōng lǐ běn zì bù tóng ér zhí mí wàng yì zhě nǎi yún shén dān gān suì hé ér yǐn zhī qiě jiě qí biǎo yòu chú qí lǐ yán qiǎo shì shì qí lǐ shí wéi
凡两感病俱作，治有先后，发表攻里，本自不同，而执迷妄意者，乃云神丹、甘遂，合而饮之，且解其表，又除其里，言巧似是，其理实违。
fu zhì zhě zhī jǔ cuò yě cháng shěn yǐ shèn
夫智者之举错也，常审以慎；
yú zhě zhī dòng zuò yě bì guǒ ér sù
愚者之动作也，必果而速。
ān wēi zhī biàn qǐ kě guǐ zāi
安危之变，岂可诡哉！
shì shàng zhī shì dàn wu bǐ xī xí zhī róng ér mò jiàn cǐ qīng wēi zhī bài wéi míng zhě jū rán néng hù qí běn jìn qǔ zhū shēn fu hé yuǎn zhī yǒu yān
世上之士，但务彼翕习之荣，而莫见此倾危之败，惟明者，居然能护其本，近取诸身，夫何远之有焉。
fán fā hàn wēn fú tāng yào qí fāng suī yán rì sān fú ruò bìng jù bù jiě dāng cù qí jiān kě bàn rì zhōng jǐn sān fú
凡发汗温服汤药，其方虽言日三服，若病剧不解，当促其间，可半日中尽三服。
ruò yǔ bìng xiāng zǔ jí biàn yǒu suǒ jué zhòng bìng zhě yī rì yī yè dāng rì zú shí guān zhī rú fú yī jì bìng zhèng yóu zài gù dāng fù zuò běn tāng fú zhī
若与病相阻，即便有所觉，重病者，一日一夜，当日卒时观之，如服一剂，病证犹在，故当复作本汤服之。
zhì yǒu bù kěn hàn chū fú sān jì nǎi jiě
至有不肯汗出，服三剂乃解；
ruò hàn bù chū zhě sǐ bìng yě
若汗不出者，死病也。
fán de shí qì bìng zhì wǔ liù rì ér kě yù yǐn shuǐ yǐn bù néng duō bù dàng yǔ yě hé zhě
凡得时气病，至五六日，而渴欲饮水，饮不能多，不当与也，何者？
yǐ fù zhōng rè shàng shǎo bù néng xiāo zhī biàn gèng yú rén zuò bìng yě
以腹中热尚少，不能消之，便更与人作病也。
zhì qī bā rì dà kě yù yǐn shuǐ zhě yóu dāng yī zhèng yǔ zhī
至七八日，大渴，欲饮水者，犹当依证与之。
yǔ zhī cháng lìng bù zú wù jí yì yě
与之常令不足，勿极意也。
yán néng yǐn yī dòu yǔ wǔ shēng
言能饮一斗，与五升。
ruò yǐn ér fù mǎn xiǎo biàn bù lì ruò chuǎn ruò huì
若饮而腹满，小便不利，若喘若哕。
bù kě yǔ zhī
不可与之。
hū rán dà hán chū shì wèi zì yù yě
忽然大汗出，是为自愈也。
fán dé bìng fǎn néng yǐn shuǐ cǐ wèi yù yù zhī bìng
凡得病，反能饮水，此为欲愈之病。
qí bù xiǎo bìng zhě dàn wén bìng yǐn shuǐ zì yù xiǎo kě zhě nǎi qiáng yǔ yǐn zhī yīn chéng qí huò bù kě fù shù
其不晓病者，但闻病饮水自愈，小渴者，乃强与饮之，因成其祸，不可复数。
fán dé bìng jué mài dòng shù fú tāng yào gèng chí
凡得病厥，脉动数，服汤药更迟；
mài fú dà jiǎn xiǎo
脉浮大减小；
chū zào hòu jìng cǐ jiē yù zhèng yě
初躁后静，此皆愈证也。
fán zhì wēn bìng kě cì wǔ shí jiǔ xué
凡治温病，可刺五十九穴。
yòu shēn zhī xué sān bǎi liù shí yǒu wǔ qí sān shí jiǔ xué jiǔ zhī yǒu hài
又身之穴，三百六十有五，其三十九穴，灸之有害；
qī shí jiǔ xué cì zhī wèi zāi bìng zhōng suǐ yě
七十九穴，刺之为灾，并中髓也。
fán mài sì sǔn sān rì sǐ
凡脉四损，三日死。
píng rén sì xi bìng rén mài yī zhì míng yuē sì sǔn
平人四息，病人脉一至，名曰四损。
mài wǔ sǔn yī rì sǐ
脉五损，一日死。
píng rén wǔ xi bìng rén mài yī zhì míng yuē wǔ sǔn
平人五息，病人脉一至，名曰五损。
mài liù sǔn yī shí sǐ
脉六损，一时死。
píng rén liù xi bìng rén mài yī zhì míng yuē liù sǔn
平人六息，病人脉一至，名曰六损。
mài shèng shēn hán de zhī shāng hán
脉盛身寒，得之伤寒；
mài xū shēn rè de zhī shāng shǔ
脉虚身热，得之伤暑。
mài yīn yáng jù shèng dà hán chū bù jiě zhě sǐ
脉阴阳俱盛，大汗出，不解者，死。
mài yīn yáng jù xū rè bù zhǐ zhě sǐ
脉阴阳俱虚，热不止者，死。
mài zhì zhà shū zhà shù zhě sǐ
脉至乍疏乍数者，死。
mài zhì rú zhuǎn suǒ zhě qí rì sǐ
脉至如转索者，其日死。
zhān yán wàng yǔ shēn wēi rè mài fú dà shǒu zú wēn zhě shēng
谵言妄语，身微热，脉浮大，手足温者，生。
nì lěng mài chén xì zhě bù guò yī rì sǐ yǐ
逆冷，脉沉细者，不过一日，死矣。
cǐ yǐ qián shì shāng hán rè bìng zhèng hòu yě
此以前是伤寒热病证候也。