伤寒论 · 张仲景 · Chapter 7 of 24

辨太阳病脉证并治下

PinyinModern Translation
Size

wèn yuē bìng yǒu jié xiōng yǒu cáng jié qí zhuàng hé rú

问曰:病有结胸,有藏结,其状何如?

dá yuē àn zhī tòng cùn mài fú guān mài chén míng yuē jié xiōng yě

答曰:按之痛,寸脉浮,关脉沉,名曰结胸也。

hé wèi cáng jié

何谓藏结?

dá yuē rú jié xiōng zhuàng yǐn shí rú gù shí shí xià lì cùn mài fú guān mài xiǎo xì chén jǐn míng yuē cáng jié

答曰:如结胸状,饮食如故,时时下利,寸脉浮,关脉小细沉紧,名曰藏结。

shé shàng bái tāi huá zhě nán zhì

舌上白胎滑者,难治。

cáng jié wú yáng zhèng bù wǎng lái hán rè yī yún hán ér bù rè qí rén fǎn jìng shé shàng tāi huá zhě bù kě gōng yě

藏结无阳证,不往来寒热(一云寒而不热),其人反静,舌上胎滑者,不可攻也。

bìng fā yú yáng ér fǎn xià zhī rè rù yīn zuò jié xiōng

病发于阳而反下之,热入,因作结胸;

bìng fā yú yīn ér fǎn xià zhī yī zuò hàn chū yīn zuò pǐ

病发于阴而反下之(一作汗出),因作痞。

suǒ yǐ chéng jié xiōng zhě yǐ xià zhī tài zǎo gù yě

所以成结胸者,以下之太早故也。

jié xiōng zhě xiàng yì qiáng rú róu jìng zhuàng

结胸者,项亦强,如柔痉状。

xià zhī zé hé yi dà xiàn xiōng wán fāng

下之则和,宜大陷胸丸方。

dà xiàn xiōng wán fāng

大陷胸丸方

dài huáng bàn jīn wèi kǔ hán tíng lì bàn shēng áo wèi kǔ hán máng xiāo bàn shēng wèi xián hán xìng rén bàn shēng qù pí jiān áo hēi wèi kǔ gān wēn

大黄半斤(味苦寒) 葶苈半升(熬,味苦寒)芒硝半升(味咸寒) 杏仁半升(去皮尖,熬黑,味苦,甘温)

yòu sì wèi dǎo shāi èr wèi nèi xìng rén máng xiāo hé yán rú zhī hé sàn qǔ rú dàn wán yī méi

右四味,捣筛二味,内杏仁、芒硝,合研如脂,和散,取如弹丸一枚;

bié dǎo gān suì mò yī qián bǐ bái mì èr hé shuǐ èr shēng zhǔ qǔ yī shēng wēn dùn fú zhī yī xiǔ nǎi xià rú bù xià gèng fú qǔ xià wèi xiào jìn rú yào fǎ

别捣甘遂末一钱匕,白蜜二合,水二升,煮取一升,温顿服之,一宿乃下,如不下更服,取下为效,禁如药法。

jié xiōng zhèng qí mài fú dà zhě bù kě xià xià zhī zé sǐ

结胸证,其脉浮大者,不可下,下之则死。

jié xiōng zhèng xī jù fán zào zhě yì sǐ

结胸证悉具,烦躁者,亦死。

tài yáng bìng mài fú ér dòng shù fú zé wèi fēng shù zé wèi rè dòng zé wèi tòng shù zé wèi xū tóu tòng fā rè wēi dào hàn chū ér fǎn wù hán zhě biǎo wèi jiě yě

太阳病,脉浮而动数,浮则为风,数则为热,动则为痛,数则为虚,头痛发热,微盗汗出而反恶寒者,表未解也。

yī fǎn xià zhī dòng shù biàn chí gé nèi jù tòng yī yún tóu tòng jí xuàn wèi zhōng kōng xū kè qì dòng gé duǎn qì zào fán xīn zhōng ào náo yáng qì nèi xiàn xīn xià yīn yìng zé wèi jié xiōng dà xiàn xiōng tāng zhǔ zhī

医反下之,动数变迟,膈内拒痛(一云:头痛即眩),胃中空虚,客气动膈,短气躁烦,心中懊𢙐,阳气内陷,心下因硬,则为结胸,大陷胸汤主之。

ruò bù jié xiōng dàn tóu hàn chū yú chǔ wú hàn jì jǐng ér hái xiǎo biàn bù lì shēn bì fā huáng yě

若不结胸,但头汗出,余处无汗,剂颈而还,小便不利,身必发黄也。

dà xiàn xiōng tāng fāng

大陷胸汤方

dài huáng liù liǎng qù pí kǔ hán máng xiāo yī shēng xián hán gān suì yī qián kǔ hán yòu sān wèi yǐ shuǐ liù shēng xiān zhǔ dài huáng qǔ èr shēng qù zǐ nèi máng xiāo zhǔ yī liǎng fèi nèi gān suì mò wēn fú yī shēng de kuài lì zhǐ hòu fú

大黄六两(去皮,苦寒) 芒硝一升(咸寒)甘遂一钱(苦寒)右三味,以水六升,先煮大黄,取二升,去滓,内芒硝,煮一两沸,内甘遂末,温服一升,得快利,止后服。

shāng hán liù qī rì jié xiōng rè shí mài chén ér jǐn xīn xià tòng àn zhī shí yìng zhě dà xiàn xiōng tāng zhǔ zhī

伤寒六七日,结胸热实,脉沉而紧,心下痛,按之石硬者,大陷胸汤主之。

shāng hán shí yú rì rè jié zài lǐ fù wǎng lái hán rè zhě yǔ dà chái hú tāng

伤寒十余日,热结在里,复往来寒热者,与大柴胡汤。

dàn jié xiōng wú dà rè zhě cǐ wèi shuǐ jié zài xiōng xié yě dàn tóu wēi hàn chū zhě dà xiàn xiōng tāng zhǔ zhī

但结胸无大热者,此为水结在胸胁也,但头微汗出者,大陷胸汤主之。

tài yáng bìng zhòng fā hàn ér fù xià zhī bù dà biàn wǔ liù rì shé shàng zào ér kě rì bū suǒ xiǎo yǒu cháo rè yī yún rì bū suǒ fā xīn xiōng dà fán cóng xīn xià zhì shǎo fù yìng mǎn ér tòng bù kě jìn zhě dà xiàn xiōng tāng zhǔ zhī

太阳病,重发汗,而复下之,不大便五六日,舌上燥而渴,日晡所小有潮热(一云:日晡所发心胸大烦),从心下至少腹,硬满而痛,不可近者,大陷胸汤主之。

xiǎo jié xiōng bìng zhèng zài xīn xià àn zhī zé tòng mài fú huá zhě xiǎo xiàn xiōng tāng zhǔ zhī

小结胸病,正在心下,按之则痛,脉浮滑者,小陷胸汤主之。

xiǎo xiàn xiōng tāng fāng

小陷胸汤方

huáng lián yī liǎng kǔ hán bàn xià bàn shēng xǐ xīn wēn guā lóu shí dà zhě yí gè kǔ hán yòu sān wèi yǐ shuǐ liù shēng xiān zhǔ guā lóu qǔ sān shēng qù zǐ nèi zhū yào zhǔ qǔ èr shēng qù zǐ fēn wēn sān fú

黄连一两(苦寒) 半夏半升(洗,辛温) 栝蒌实大者一个(苦寒)右三味,以水六升,先煮栝蒌,取三升,去滓,内诸药,煮取二升,去滓,分温三服。

tài yáng bìng èr sān rì bù néng wò dàn yù qǐ xīn xià bì jié mài wēi ruò zhě cǐ běn yǒu hán fēn yě

太阳病二三日,不能卧,但欲起,心下必结,脉微弱者,此本有寒分也。

fǎn xià zhī ruò lì zhǐ bì zuò jié xiōng

反下之,若利止,必作结胸;

wèi zhǐ zhě sì rì fù xià zhī cǐ zuò xié rè lì yě

未止者,四日复下之,此作协热利也。

tài yáng bìng xià zhī qí mài cù bù jié xiōng zhě cǐ wèi yù jiě yě

太阳病下之,其脉促,不结胸者,此为欲解也。

mài fú zhě bì jié xiōng yě

脉浮者,必结胸也;

mài jǐn zhě bì yàn tòng

脉紧者,必咽痛;

mài xián zhě bì liǎng xié jū jí

脉弦者,必两胁拘急;

mài xì shù zhě tóu tòng wèi zhǐ

脉细数者,头痛未止;

mài chén jǐn zhě bì yù ǒu

脉沉紧者,必欲呕;

mài chén huá zhě xié rè lì

脉沉滑者,协热利;

mài fú huá zhě bì xià xuè

脉浮滑者,必下血。

bìng zài yáng yīng yǐ hàn jiě zhī fǎn yǐ lěng shuǐ sùn zhī ruò guàn zhī qí rè bèi jié bù dé qù mí gèng yì fán ròu shàng sù qǐ yì yù yǐn shuǐ fǎn bù kě zhě fú wén gé sàn

病在阳,应以汗解之,反以冷水潠之,若灌之,其热被劫不得去,弥更益烦,肉上粟起,意欲饮水,反不渴者,服文蛤散。

ruò bù chà zhě yǔ wǔ líng sǎn

若不差者,与五苓散。

hán shí jié xiōng wú rè zhèng zhě yǔ sān wù xiǎo xiàn xiōng tāng bái sàn yì kě fú

寒实结胸,无热证者,与三物小陷胸汤,白散亦可服。

wén gé sàn fāng

文蛤散方

wén gé wǔ liǎng wèi xián hán yòu yī wèi wèi sàn yǐ fèi tāng hé yī qián bǐ yǎn tāng yòng wǔ hé

文蛤五两(味咸寒)右一味,为散,以沸汤和一钱匕眼,汤用五合,

bái sàn fāng

白散方

jié gěng sān fēn wèi xīn kǔ wēi wēn bā dòu yī fēn qù pí xīn áo hēi yán rú zhī píng wēn bèi mǔ sān fēn wèi xīn kǔ píng yòu jiàn sān wèi wèi mò nèi bā dòu gèng yú jiù zhōng chǔ zhī yǐ bái yǐn hé fú

桔梗三分(味辛苦,微温) 芭豆一分(去皮心,熬黑,研如脂,平温) 贝母三分(味辛苦平)右件三味为末,内芭豆,更于臼中杵之,以白饮和服。

qiǎng rén bàn qián léi zhě jiǎn zhī

强人半钱,羸者减之。

bìng zài gé shàng bì tǔ zài gé xià bì lì bù lì jìn rè zhōu yī bēi lì guò bù zhǐ jìn lěng zhōu yī bēi

病在膈上必吐,在膈下必利,不利进热粥一杯,利过不止,进冷粥一杯。

shēn rè pí sù bù jiě yù yǐn yī zì fù zhě ruò shuǐ yǐ sùn zhī xǐ zhī yì lìng rè què bù dé chū dāng hàn ér bù hàn zé fán

身热,皮粟不解,欲引衣自覆者,若水以潠之、洗之,益令热却不得出,当汗而不汗,则烦。

jiǎ lìng hàn chū yǐ fù zhōng tòng yǔ sháo yào sān liǎng rú shàng fǎ

假令汗出已,腹中痛,与芍药三两如上法。

tài yáng yǔ shǎo yáng bìng bìng tóu xiàng qiáng tòng huò xuàn mào shí rú jié xiōng xīn xià pǐ yìng zhě dāng cì dà chuí dì yī jiān fèi yú gān yú shèn bù kě fā hàn fā hàn zé zhān yǔ

太阳与少阳并病,头项强痛,或眩冒,时如结胸,心下痞硬者,当刺大椎第一间、肺俞、肝俞,慎不可发汗,发汗则谵语。

mài xián wǔ liù rì zhān yǔ bù zhǐ dāng cì qī mén

脉弦,五六日,谵语不止,当刺期门。

fù rén zhòng fēng fā rè wù hán jīng shuǐ shì lái de zhī qī bā rì rè chú ér mài chí shēn liáng xiōng xié xià mǎn rú jié xiōng zhuàng zhān yǔ zhě cǐ wèi rè rù xuè shì yě dāng cì qī mén suí qí shí ér xiè zhī

妇人中风,发热恶寒,经水适来,得之七八日,热除而脉迟身凉,胸胁下满,如结胸状,谵语者,此为热入血室也,当刺期门,随其实而泻之。

fù rén zhòng fēng qī bā rì xù de hán rè fā zuò yǒu shí jīng shuǐ shì duàn zhě cǐ wèi rè rù xuè shì qí xuè bì jié gù shǐ rú nüè zhuàng fā zuò yǒu shí xiǎo chái hú tāng zhǔ zhī

妇人中风,七八日,续得寒热,发作有时,经水适断者,此为热入血室,其血必结,故使如疟状,发作有时,小柴胡汤主之。

fù rén shāng hán fā rè jīng shuǐ shì lái zhòu rì míng liǎo mù zé zhān yǔ rú jiàn guǐ zhuàng zhě cǐ wèi rè rù xuè shì

妇人伤寒发热,经水适来,昼日明了,暮则谵语,如见鬼状者,此为热入血室。

wú fàn wèi qì jí shàng èr jiāo bì zì yù

无犯胃气及上二焦,必自愈。

shāng hán liù qī rì fā rè wēi wù hán zhī jié fán téng wēi ǒu xīn xià zhī jié wài zhèng wèi qù zhě chái hú jiā guì zhī tāng zhǔ zhī

伤寒六七日,发热微恶寒,支节烦疼,微呕,心下支结,外证未去者,柴胡加桂枝汤主之。

chái hú guì zhī gān jiāng tāng fāng

柴胡桂枝干姜汤方

chái hú bàn jīn kǔ píng guì zhī sān liǎng qù pí

柴胡半斤(苦平) 桂枝三两(去皮,

wèi xīn rè gān jiāng sān liǎng xīn rè guā lóu gēn sì liǎng kǔ hán huáng qín sān liǎng kǔ hán mǔ lì èr liǎng áo

味辛热)干姜三两(辛热) 栝蒌根四两(苦寒) 黄芩三两(苦寒) 牡蛎二两(熬,

xián hán gān cǎo èr liǎng zhì

咸寒) 甘草二两(炙,

wèi gān píng yòu qī wèi

味甘平)右七味,

yǐ shuǐ yī dòu èr shēng

以水一斗二升,

zhǔ qǔ liù shēng

煮取六升,

qù zǐ

去滓,

zài jiān

再煎,

qǔ sān shēng

取三升,

wēn fú yī shēng

温服一升,

rì sān fú

日三服。

chū fú wēi fán fù fú hàn chū biàn yù

初服微烦,复服汗出,便愈。

shāng hán wǔ liù rì tóu hàn chū wēi wù hán shǒu zú lěng xīn xià mǎn kǒu bù yù shí dà biàn yìng mài xì zhě cǐ wèi yáng wēi jié bì yǒu biǎo fù yǒu lǐ yě

伤寒五六日,头汗出,微恶寒,手足冷,心下满,口不欲食,大便硬,脉细者,此为阳微结,必有表,复有里也。

mài chén yì zài lǐ yě

脉沉,亦在里也。

hàn chū wèi yáng wēi jiǎ lìng chún yīn jié bù dé fù yǒu wài zhèng xī rù zài lǐ cǐ wèi bàn zài lǐ bàn zài wài yě

汗出为阳微,假令纯阴结,不得复有外证,悉入在里,此为半在里半在外也。

mài suī chén jǐn bù dé wèi shǎo yīn bìng suǒ yǐ rán zhě yīn bù dé yǒu hàn jīn tóu hàn chū gù zhī fēi shǎo yīn yě kě yǔ xiǎo chái hú tāng

脉虽沉紧,不得为少阴病,所以然者,阴不得有汗,今头汗出,故知非少阴也,可与小柴胡汤。

shè bù liǎo le zhě de shǐ ér jiě

设不了了者,得屎而解。

shāng hán wǔ liù rì ǒu ér fā rè zhě chái hú tāng zhèng jù ér yǐ tā yào xià zhī chái hú zhèng réng zài zhě fù yǔ chái hú tāng

伤寒五六日,呕而发热者,柴胡汤证具,而以他药下之,柴胡证仍在者,复与柴胡汤。

cǐ suī yǐ xià zhī bù wéi nì bì zhēng zhēng ér zhèn què fā rè hàn chū ér jiě

此虽已下之,不为逆,必蒸蒸而振,却发热汗出而解。

ruò xīn xià mǎn ér yìng tòng zhě cǐ wèi jié xiōng yě dà xiàn xiōng tāng zhǔ zhī

若心下满,而硬痛者,此为结胸也,大陷胸汤主之;

dàn mǎn ér bù tòng zhě cǐ wèi pǐ chái hú bù zhōng yǔ zhī yi bàn xià xiè xīn tāng

但满而不痛者,此为痞,柴胡不中与之,宜半夏泻心汤。

bàn xià xiè xīn tāng fāng

半夏泻心汤方

bàn xià bàn shēng xǐ

半夏半升(洗,

xīn píng huáng qín kǔ hán gān jiāng xīn rè rén shēn yǐ shàng gè sān liǎng gān wēn huáng lián yī liǎng kǔ hán dà zǎo shí èr méi bāi

辛平) 黄芩(苦寒) 干姜(辛热) 人参(以上)各三两(甘温) 黄连一两(苦寒) 大枣十二枚(掰,

wēn gān gān cǎo sān liǎng zhì

温甘) 甘草三两(炙,

gān píng yòu qī wèi

甘平)右七味,

yǐ shuǐ yī dòu

以水一斗,

zhǔ qǔ liù shēng

煮取六升,

qù zǐ

去滓,

zài zhǔ

再煮,

qǔ sān shēng

取三升,

wēn fú yī shēng

温服一升,

rì sān fú

日三服。

tài yáng shǎo yáng bìng bìng ér fǎn xià zhī chéng jié xiōng xīn xià yìng xià lì bù zhǐ shuǐ jiāng bù xià qí rén xīn fán

太阳少阳并病,而反下之,成结胸,心下硬,下利不止,水浆不下,其人心烦。

mài fú ér jǐn ér fù xià zhī jǐn fǎn rù lǐ zé zuò pǐ

脉浮而紧,而复下之,紧反入里,则作痞。

àn zhī zì rú dàn qì pǐ ěr

按之自濡,但气痞耳。

tài yáng zhòng fēng xià lì ǒu nì biǎo jiě zhě nǎi kě gōng zhī

太阳中风,下利,呕逆,表解者,乃可攻之。

qí rén hàn chū fā zuò yǒu shí tóu tòng xīn xià pǐ yìng mǎn yǐn xié xià tòng gān ǒu duǎn qì hàn chū bù è hán zhě cǐ biǎo jiě lǐ wèi hé yě shí zǎo tāng zhǔ zhī

其人汗出,发作有时,头痛,心下痞,硬满,引胁下痛,干呕,短气,汗出,不恶寒者,此表解里未和也,十枣汤主之。

shí zǎo tāng fāng

十枣汤方

yuán huā áo wèi xīn kǔ gān suì kǔ hán dà jǐ kǔ hán dà zǎo shí méi bāi gān wēn yòu shàng sān wèi děng fēn gè bié dǎo wèi sàn

芫花(熬,味辛苦) 甘遂(苦寒) 大戟(苦寒) 大枣十枚(掰,甘温)右上三味等分,各别捣为散。

yǐ shuǐ yī shēng bàn xiān zhǔ dà zǎo féi zhě shí méi qǔ bā hé qù zǐ nèi yào mò qiǎng rén fú yī qián bǐ léi rén fú bàn qián wēn fú zhī píng dàn fú

以水一升半,先煮大枣肥者十枚,取八合,去滓,内药末,强人服一钱匕,羸人服半钱,温服之,平旦服。

ruò xià shǎo bìng bù chú zhě míng rì gèng fú jiā bàn qián de kuài xià lì hòu mí zhōu zì yǎng

若下少病不除者,明日更服,加半钱,得快下利后,糜粥自养。

tài yáng bìng yī fā hàn suì fā rè wù hán yīn fù xià zhī xīn xià pǐ biǎo lǐ jù xū yīn yáng qì bìng jié wú yáng zé yīn dú fù jiā shāo zhēn yīn xiōng fán miàn sè qīng huáng fū mù rùn zhě nán zhì

太阳病,医发汗,遂发热恶寒,因复下之,心下痞,表里俱虚,阴阳气并竭,无阳则阴独,复加烧针,因胸烦,面色青黄,肤目闰者,难治;

jīn sè wēi huáng shǒu zú wēn zhě yì yù

今色微黄,手足温者,易愈。

xīn xià pǐ àn zhī rú qí mài guān shàng fú zhě dài huáng huáng lián xiè xīn tāng zhǔ zhī

心下痞,按之濡,其脉关上浮者,大黄黄连泻心汤主之。

dài huáng huáng lián xiè xīn tāng fāng

大黄黄连泻心汤方

dài huáng èr liǎng wèi kǔ hán huáng lián yī liǎng wèi kǔ hán yòu èr wèi yǐ má fèi tāng èr shēng zì zhī xū yú jiǎo qù zǐ fēn wēn zài fú

大黄二两(味苦寒) 黄连一两(味苦寒)右二味,以麻沸汤二升渍之,须臾绞去滓,分温再服。

xīn xià pǐ ér fù wù hán hàn chū zhě fù zǐ xiè xīn tāng zhǔ zhī

心下痞而复恶寒,汗出者,附子泻心汤主之。

běn yǐ xià zhī gù xīn xià pǐ yǔ xiè xīn tāng

本以下之,故心下痞,与泻心汤;

pǐ bù jiě qí rén kě ér kǒu zào fán xiǎo biàn bù lì zhě wǔ líng sǎn zhǔ zhī

痞不解,其人渴而口燥烦,小便不利者,五苓散主之。

shāng hán hàn chū jiě zhī hòu wèi zhōng bù hé xīn xià pǐ yìng gàn ǎi shí chòu xié xià yǒu shuǐ qì fù zhōng léi míng xià lì zhě shēng jiāng xiè xīn tāng zhǔ zhī

伤寒表证,经用发汗,汗出表证已解,而胃气损伤,胃中不和,水食停滞,出现胃脘部痞满硬结,嗳气有食物腐臭气味,肠鸣较甚,腹泻的,用生姜泻心汤主治。

shāng hán zhòng fēng yī fǎn xià zhī qí rén xià lì rì shù shí háng gǔ bù huà fù zhōng léi míng xīn xià pǐ yìng ér mǎn gān ǒu xīn fán bù dé ān

伤寒中风,医反下之,其人下利,日数十行,谷不化,腹中雷鸣,心下痞硬而满,干呕,心烦不得安。

yī jiàn xīn xià pǐ wèi bìng bù jìn fù xià zhī qí pǐ yì shén cǐ fēi jié rè dàn yǐ wèi zhōng xū kè qì shàng nì gù shǐ yìng yě gān cǎo xiè xīn tāng zhǔ zhī

医见心下痞,谓病不尽,复下之,其痞益甚,此非结热,但以胃中虚,客气上逆,故使硬也,甘草泻心汤主之。

shāng hán fú tāng yào xià lì bù zhǐ xīn xià pǐ yìng

伤寒服汤药,下利不止,心下痞硬。

fú xiè xīn tāng yǐ fù yǐ tā yào xià zhī lì bù zhǐ yī yǐ lǐ zhōng yǔ zhī lì yì shén

服泻心汤已,复以他药下之,利不止,医以理中与之,利益甚。

lǐ zhōng zhě lǐ zhōng jiāo cǐ lì zài xià jiāo chì shí zhī yǔ yú liáng tāng zhǔ zhī

理中者,理中焦,此利在下焦,赤石脂禹余粮汤主之。

fù lì bù zhǐ zhě dāng lì qí xiǎo biàn

复利不止者,当利其小便。

chì shí zhī yǔ yú liáng tāng fāng

赤石脂禹余粮汤方

chì shí zhī yī jīn suì wèi gān wēn yǔ yú liáng yī jīn suì wèi gān píng yǐ shàng èr wèi yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng qù zǐ sān fú

赤石脂一斤(碎,味甘温) 禹余粮一斤(碎,味甘平)以上二味,以水六升,煮取二升,去滓,三服。

shāng hán tǔ xià hòu fā hàn xū fán mài shèn wēi

伤寒吐下后发汗,虚烦,脉甚微。

bā jiǔ rì xīn xià pǐ yìng xié xià tòng qì shàng chōng yān hóu xuàn mào

八九日,心下痞硬,胁下痛,气上冲咽喉,眩冒。

jīng mài dòng tì zhě jiǔ ér chéng wěi

经脉动惕者,久而成痿。

shāng hán fā hàn ruò tǔ ruò xià jiě hòu xīn xià pǐ yìng ǎi qì bù chú zhě xuán fù dài zhě shí tāng zhǔ zhī

伤寒发汗,若吐若下,解后,心下痞硬,噫气不除者,旋复代赭石汤主之。

xuán fù dài zhě shí tāng fāng

旋复代赭石汤方

xuán fù huā sān liǎng wèi xián wēn rén shēn èr liǎng wèi gān wēn shēng jiāng wǔ liǎng qiè

旋复花三两(味咸温) 人参二两(味甘温)生姜五两(切,

wèi xīn wēn dài zhě shí yī liǎng wèi kǔ hán dà zǎo shí èr méi bāi

味辛温) 代赭石一两(味苦寒) 大枣十二枚(掰,

gān wēn gān cǎo sān liǎng zhì

甘温) 甘草三两(炙,

wèi gān píng bàn xià bàn shēng xǐ

味甘平)半夏半升(洗,

wèi xīn wēn yòu jiàn qī wèi

味辛温)右件七味,

yǐ shuǐ yī dòu

以水一斗,

zhǔ qǔ liù shēng

煮取六升,

qù zǐ

去滓,

zài jiān

再煎,

qǔ sān shēng

取三升,

wēn fú yī shēng

温服一升,

rì sān fú

日三服。

xià hòu bù kě gēng xíng guì zhī tāng

下后,不可更行桂枝汤。

ruò hàn chū ér chuǎn wú dà rè zhě kě yǔ má huáng xìng zǐ gān cǎo shí gāo tāng

若汗出而喘,无大热者,可与麻黄杏子甘草石膏汤。

tài yáng bìng wài zhèng wèi chú ér shù xià zhī suì xié rè ér lì

太阳病,外证未除而数下之,遂协热而利。

lì xià bù zhǐ xīn xià pǐ yìng biǎo lǐ bù jiě zhě guì zhī rén shēn tāng zhǔ zhī

利下不止,心下痞硬,表里不解者,桂枝人参汤主之。

guì zhī rén shēn tāng fāng

桂枝人参汤方

guì zhī sì liǎng qù pí

桂枝四两(去皮,

wèi xīn rè gān cǎo sì liǎng zhì

味辛热) 甘草四两(炙,

wèi gān píng bái zhú sān liǎng wèi gān píng rén shēn sān liǎng wèi gān wēn gān jiāng sān liǎng wèi xīn rè yòu wǔ wèi

味甘平) 白术三两(味甘平) 人参三两(味甘温) 干姜三两(味辛热)右五味,

yǐ shuǐ jiǔ shēng

以水九升,

xiān zhǔ sì wèi

先煮四味,

qǔ wǔ shēng

取五升,

nèi guì gèng zhǔ

内桂更煮,

qǔ sān shēng

取三升,

wēn fú yī shēng

温服一升,

rì zài

日再,

yè yī fù

夜一服。

shāng hán dà xià hòu fù fā hàn xīn xià pǐ wù hán zhě biǎo wèi jiě yě bù kě gōng pǐ dāng xiān jiě biǎo biǎo jiě nǎi kě gōng pǐ

伤寒大下后,复发汗,心下痞,恶寒者,表未解也,不可攻痞,当先解表,表解乃可攻痞。

jiě biǎo yi guì zhī tāng gōng pǐ yi dài huáng huáng lián xiè xīn tāng

解表宜桂枝汤,攻痞宜大黄黄连泻心汤。

shāng hán fā rè hàn chū bù jiě xīn xià pǐ yìng ǒu tù ér xià lì zhě dà chái hú tāng zhǔ zhī

伤寒,发热,汗出不解,心下痞硬,呕吐而下利者,大柴胡汤主之。

bìng rú guì zhī zhèng tóu bù tòng xiàng bù qiáng cùn mài wēi fú xiōng zhōng pǐ yìng qì shàng chōng yān hóu bù dé xi zhě cǐ wèi xiōng yǒu hán yě dāng tǔ zhī yi guā dì sàn

病如桂枝证,头不痛,项不强,寸脉微浮,胸中痞硬,气上冲咽喉,不得息者,此为胸有寒也,当吐之,宜瓜蒂散。

guā dì sàn fāng

瓜蒂散方

guā dì yī fēn áo huáng wèi kǔ hán chì xiǎo dòu yī fēn wèi suān wēn yòu èr wèi gè bié dǎo shāi wèi sàn yǐ hé zhì zhī qǔ yī qián bǐ

瓜蒂一分(熬黄,味苦寒) 赤小豆一分(味酸温)右二味,各别捣筛,为散已,合治之,取一钱匕。

yǐ xiāng chǐ yī hé yòng rè tāng qī hé zhǔ zuò xī mí qù zǐ qǔ zhī hé sàn wēn dùn fú zhī

以香豉一合,用热汤七合,煮作稀糜,去滓,取汁和散,温顿服之。

bù tǔ zhě shǎo shǎo jiā de kuài tǔ nǎi zhǐ

不吐者,少少加,得快吐乃止。

zhū wáng xuè xū jiā bù kě yǔ guā dì sàn

诸亡血虚家,不可与瓜蒂散。

bìng xié xià sù yǒu pǐ lián zài qí bàng tòng yǐn shǎo fù rù yīn jīn zhě cǐ míng cáng jié

病胁下素有痞,连在脐傍,痛引少腹,入阴筋者,此名藏结。

死。

shāng hán bìng ruò tǔ ruò xià hòu qī bā rì bù jiě rè jié zài lǐ biǎo lǐ jù rè shí shí è fēng dà kě shé shàng gàn zào ér fán yù yǐn shuǐ shù shēng zhě bái hǔ jiā rén cān tāng zhǔ zhī

伤寒病,若吐、若下后,七八日不解,热结在里,表里俱热,时时恶风,大渴,舌上干燥而烦,欲饮水数升者,白虎加人参汤主之。

shāng hán wú dà rè kǒu zào kě xīn fán bèi wēi wù hán zhě bái hǔ jiā rén cān tāng zhǔ zhī

伤寒无大热,口燥渴,心烦,背微恶寒者,白虎加人参汤主之。

shāng hán mài fú fā rè wú hàn qí biǎo bù jiě zhě bù kě yǔ bái hǔ tāng

伤寒脉浮,发热无汗,其表不解者,不可与白虎汤。

kě yù yǐn shuǐ wú biǎo zhèng zhě bái hǔ jiā rén cān tāng zhǔ zhī

渴欲饮水,无表证者,白虎加人参汤主之。

tài yáng shǎo yáng bìng bìng xīn xià yìng jǐng xiàng qiáng ér xuàn zhě dāng cì dà chuí fèi yú gān yú shèn wù xià zhī

太阳少阳并病,心下硬,颈项强而眩者,当刺大椎、肺俞、肝俞,慎勿下之。

tài yáng yǔ shǎo yáng hé bìng zì xià lì zhě yǔ huáng qín tāng

太阳与少阳合病,自下利者,与黄芩汤;

ruò ǒu zhě huáng qín jiā bàn xià shēng jiāng tāng zhǔ zhī

若呕者,黄芩加半夏生姜汤主之。

huáng qín tāng fāng

黄芩汤方

huáng qín sān liǎng wèi kǔ hán gān cǎo èr liǎng zhì wèi gān píng sháo yào èr liǎng wèi suān píng dà zǎo shí èr méi bāi wèi gān wēn yòu sì wèi yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ wēn fú yī shēng rì zài yè yī fù

黄芩三两(味苦寒) 甘草二两(炙,味甘平)芍药二两(味酸平) 大枣十二枚(掰,味甘温)右四味,以水一斗,煮取三升,去滓,温服一升,日再夜一服。

ruò ǒu zhě jiā bàn xià bàn shēng shēng jiāng sān liǎng

若呕者,加半夏半升,生姜三两。

shāng hán xiōng zhōng yǒu rè wèi zhōng yǒu xié qì fù zhōng tòng yù ǒu tù zhě huáng lián tāng zhǔ zhī

伤寒胸中有热,胃中有邪气,腹中痛,欲呕吐者,黄连汤主之。

huáng lián tāng fāng

黄连汤方

huáng lián wèi kǔ hán gān cǎo zhì

黄连(味苦寒) 甘草(炙,

wèi gān píng gān jiāng wèi xīn rè guì zhī qù pí

味甘平) 干姜(味辛热) 桂枝(去皮,

wèi xīn rè gè sān liǎng rén shēn èr liǎng wèi gān wēn bàn xià bàn shēng xǐ

味辛热)各三两人参二两(味甘温) 半夏半升(洗,

wèi xīn wēn dà zǎo shí èr méi bāi

味辛温) 大枣十二枚(掰,

wèi gān wēn yòu qī wèi

味甘温)右七味,

yǐ shuǐ yī dòu

以水一斗,

zhǔ qǔ liù shēng

煮取六升,

qù zǐ

去滓,

wēn fú yī shēng

温服一升,

rì sān fú

日三服,

yè èr fú

夜二服。

shāng hán bā jiǔ rì fēng shī xiāng bó shēn tǐ téng fán bù néng zì zhuàn cè bù ǒu bù kě mài fú xū ér sè zhě guì zhī fù zǐ tāng zhǔ zhī

伤寒八九日,风湿相搏,身体疼烦,不能自转侧,不呕不渴,脉浮虚而涩者,桂枝附子汤主之。

ruò qí rén dà biàn yìng yī yún qí xià xīn xià yìng xiǎo biàn zì lì zhě qù guì zhī jiā bái zhú tāng zhǔ zhī

若其人大便硬(一云:脐下心下硬),小便自利者,去桂枝加白术汤主之·

léng zhī fù zi tāng fāng

棱枝附子汤方

guì zhī sì liǎng qù pí

桂枝四两(去皮,

wèi xīn rè fù zǐ sān méi pào

味辛热) 附子三枚(炮,

qù pí

去皮,

pò bā piàn

破八片,

xīn rè shēng jiāng sān liǎng qiè

辛热) 生姜三两(切,

xīn wēn gān cǎo èr liǎng zhì

辛温) 甘草二两(炙,

wèi gān wēn dà zǎo shí èr méi bāi

味甘温) 大枣十二枚(掰,

wèi gān wēn yòu wǔ wèi

味甘温)右五味,

yǐ shuǐ liù shēng

以水六升,

zhǔ qǔ èr shēng

煮取二升,

qù zǐ

去滓,

fēn wēn sān fú

分温三服。

fēng shī xiāng bó gǔ jié fán téng chè tòng bù dé qū shēn jìn zhī zé tòng jù hàn chū duǎn qì xiǎo biàn bù lì è fēng bù yù qù yī huò shēn wēi zhǒng zhě gān cǎo fù zǐ tāng zhǔ zhī

风湿相搏,骨节烦疼,掣痛,不得屈伸,近之则痛剧,汗出短气,小便不利,恶风不欲去衣,或身微肿者,甘草附子汤主之。

gān cǎo fù zǐ tāng fāng

甘草附子汤方

gān cǎo èr liǎng zhì wèi gān píng fù zǐ èr méi pào qù pí pò wèi xīn rè bái zhú èr liǎng wèi gān wēn guì zhī sì liǎng qù pí wèi xīn rè yòu sì wèi yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ wēn fú yī shēng rì sān fú

甘草二两(炙,味甘平) 附子二枚(炮,去皮破,味辛热) 白术二两(味甘温) 桂枝四两(去皮,味辛热)右四味,以水六升,煮取三升,去滓,温服一升,日三服。

chū fú de wēi hàn zé jiě

初服得微汗则解。

néng shí hàn chū fù fán zhě fú wǔ hé kǒng yī shēng duō zhě yi fú liù qī hé wéi miào

能食,汗出复烦者,服五合,恐一升多者,宜服六七合为妙。

shāng hán mài fú huá cǐ biǎo yǒu rè lǐ yǒu hán bái hǔ tāng zhǔ zhī

伤寒脉浮滑,此表有热、里有寒,白虎汤主之。

bái hǔ tāng fāng

白虎汤方

zhī mǔ liù liǎng wèi kǔ hán shí gāo yī jīn suì wèi gān hán gān cǎo èr liǎng gān wēn jīng mǐ liù hé wèi gān píng yòu sì wèi yǐ shuǐ yī dòu zhǔ mǐ shú tāng chéng qù zǐ wēn fú yī shēng rì sān fú

知母六两(味苦寒) 石膏一斤(碎,味甘寒)甘草二两(甘温) 粳米六合(味甘平)右四味,以水一斗,煮米熟,汤成,去滓,温服一升,日三服。

shāng hán mài jié dài xīn dòng jì zhì gān cǎo tāng zhǔ zhī

伤寒脉结代,心动悸,炙甘草汤主之。

zhì gān cǎo tāng fāng

炙甘草汤方

gān cǎo sì liǎng zhì

甘草四两(炙,

wèi gān píng shēng jiāng sān liǎng qiè

味甘平) 生姜三两(切,

wèi xīn wēn guì zhī sān liǎng qù pí

味辛温) 桂枝三两(去皮,

wèi xīn rè rén shēn èr liǎng wèi gān kě shēng dì huáng yī jīn wèi gān hán ē jiāo èr liǎng wèi wēn gān mài mén dōng bàn shēng qù xīn

味辛热) 人参二两(味甘渴) 生地黄一斤(味甘寒) 阿胶二两(味温甘)麦门冬半升(去心,

wèi gān píng má zi rén bàn shēng wèi gān píng dà zǎo shí èr méi bāi

味甘平) 麻子仁半升(味甘平)大枣十二枚(掰,

wèi gān wēn yòu jiǔ wèi

味甘温)右九味,

yǐ qīng jiǔ qī shēng

以清酒七升,

shuǐ bā shēng

水八升,

xiān zhǔ bā wèi

先煮八味,

qǔ sān shēng

取三升,

qù zǐ

去滓,

nèi jiāo yáng xiāo jìn

内胶烊消尽,

wēn fú yī shēng

温服一升,

rì sān fú

日三服,

yī míng fù mài tāng

一名复脉汤。

mài àn zhī lái huǎn ér shí yī zhǐ fù lái zhě míng yuē jié

脉按之来缓,而时一止复来者,名曰结。

yòu mài lái dòng ér zhōng zhǐ gèng lái xiǎo shù zhōng yǒu hái zhě fǎn dòng míng yuē jié yīn yě

又脉来动而中止,更来小数,中有还者反动,名曰结阴也;

mài lái dòng ér zhōng zhǐ bù néng zì hái yīn ér fù dòng míng yuē dài yīn yě

脉来动而中止,不能自还,因而复动,名曰代阴也。

de cǐ mài zhě bì nán zhì

得此脉者,必难治。

✦ You read 辨太阳病脉证并治下

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.