德表 — 反经 — 赵蕤

kǒng zǐ yuē xìng xiāng jìn yě xí xiāng yuǎn yě

孔子曰：“性相近也，习相远也。

yán shì yù zhī běn tóng ér qiān rǎn zhī tú yì yě

”言嗜欲之本同，而迁染之途异也。

fu kè yì zé xíng bù sì qiān wù zé qí zhì liú

夫刻意则行不肆，牵物则其志流。

shì yǐ shèng rén dǎo rén lǐ xìng cái yì liú dàng shèn qí suǒ yǔ jié qí suǒ piān

是以圣人导人理性，裁抑流宕，慎其所与，节其所偏。

gù chuán yuē shěn hào wù lǐ qíng xìng ér wáng dào bì yǐ

故《传》曰：“审好恶，理情性，而王道毕矣。

zhì xìng zhī dào bì shěn jǐ zhī suǒ yǒu yú ér qiáng qí suǒ bù zú

”治性之道，必审己之所有余，而强其所不足。

gài cōng míng shū tōng zhě jiè yú tài chá

盖聪明疏通者，戒于太察；

guǎ wén shǎo jiàn zhě jiè yú yōng bì

寡闻少见者，戒于壅蔽；

yǒng měng gāng qiáng zhě jiè yú tài bào

勇猛刚强者，戒于太暴；

rén ài wēn liáng zhě jiè yú wú duàn

仁爱温良者，戒于无断；

chén jìng ān shū zhě jiè yú hòu shí

湛静安舒者，戒于后时；

guǎng xīn hào dà zhě jiè yú yí wàng

广心浩大者，戒于遗忘。

rén wù zhì yuē

《人物志》曰：“

lì zhí gāng yì cái zài jiǎo zhèng shī zài jī jié qiáng yì zhī rén hěn gāng bù hé bù jiè qí qiáng zhī táng tū ér yǐ shùn wèi náo lì qí gāng

厉直刚毅，材在矫正，失在激讦(强毅之人，佷刚不和，不戒其强之唐突，而以顺为挠，厉其亢。

shì gù kě yǔ lì fǎ nán yǔ rù wēi yě

是故，可与立法，难与入微也。

róu shùn ān shù měi zài kuān róng shī zài shǎo jué róu shùn zhī rén huǎn xīn kuān duàn bù jiè qí shì zhī bù shè ér yǐ gāng wèi guì ān qí shū

柔顺安恕，美在宽容，失在少决(柔顺之人，缓心宽断，不戒其事之不摄，而以亢为刿，安其舒。

shì gù kě yǔ xún cháng nán yǔ quán yí yě

是故，可与循常，难与权疑也。

xióng hàn jié jiàn rèn zài dǎn liè shī zài duō jì xióng hàn zhī rén qì fèn yīng jué bù jiè qí yǒng zhī huǐ diē ér yǐ shùn wèi kuāng jié qí shì

雄悍杰健，任在胆烈，失在多忌(雄悍之人，气奋英决，不戒其勇之毁跌，而以顺为恇，竭其势。

shì gù kě yǔ shè nán nán yǔ jū yuē yě

是故，可与涉难，难与居约也。

jīng liáng wèi shèn shàn zài gōng jǐn shī zài duō yí jīng shèn zhī rén wèi huàn duō jì bù jiè qí nuò yú wèi yì ér yǐ yǒng wèi hàn zēng qí yí

精良畏慎，善在恭谨，失在多疑(精慎之人，畏患多忌，不戒其懦于为义，而以勇为悍，增其疑。

shì gù kě yǔ bǎo quán nán yǔ lì jié yě

是故，可与保全，难与立节也。

qiáng kǎi jiān jìn yòng zài zhēn gàn shī zài zhuān gù lìng jiè zhī rén bǐng yì jìn chí bù jiè qí qíng zhī gù hù ér yǐ biàn wèi xū qiáng qí zhuān

强楷坚劲，用在桢干，失在专固(凌楷之人，秉意劲持，不戒其情之固护，而以辩为虚，强其专。

shì gù kě yǔ chí zhèng nán yǔ fù zhòng yě

是故，可与持正，难与附众也。

lùn biàn lǐ yì néng zài shì jié shī zài liú dàng bó biàn zhī rén lùn lǐ shàn gěi bù jiè qí cí zhī fàn làn ér yǐ jiè wèi xì suì qí liú

论辩理绎，能在释结，失在流宕(博辩之人，论理赡给，不戒其辞之泛滥，而以楷为系，遂其流。

shì gù kě yǔ fàn xù nán yǔ lì yuē yě

是故，可与泛序，难与立约也。

pǔ bó zhōu qià chóng zài fù yù shī zài hún zhuó hóng pǔ zhī rén yì ài zhōu qià bù jiè qí jiāo zhī hùn zá ér yǐ jiè wèi juàn guǎng qí zhuó

普博周洽，崇在覆裕，失在混浊(宏普之人，意爱周洽，不戒其交之混杂，而以介为狷，广其浊。

shì gù kě yǔ fǔ zhòng nán yǔ lì sú yě

是故，可与抚众，难与厉俗也。

qīng jiè lián jié jié zài jiǎn gù shī zài jū jú juàn jiè zhī rén dǐ hē qīng jī bù jiè qí dào zhī ài xiá ér yǐ pǔ wèi huì yì qí jū

清介廉洁，节在俭固，失在拘局(狷介之人，砥诃清激，不戒其道之隘狭，而以普为秽，益其拘。

shì gù kě yǔ shǒu jié nán yǔ biàn tōng yě

是故，可与守节，难与变通也。

xiū dòng lěi gè yè zài pān jī shī zài shū yuè xiū dòng zhī rén zhì mù chāo yuè bù jiè qí yì zhī tài wěi ér yǐ jìng wèi zhì guǒ qí ruì

休动磊硌，业在攀跻，失在疏越(休动之人，志慕超越，不戒其意之太猥，而以静为滞，果其锐。

shì gù kě yǔ jìn qū nán yǔ chí hòu yě

是故，可与进趋，难与持后也。

chén jìng jī mì jīng zài xuán wēi shī zài chí nuò chén jìng zhī rén dào sī huí fù bù jiè qí jìng zhī chí hòu ér yǐ dòng wèi shū měi qí nuò

沉静机密，精在玄微，失在迟懦(沉静之人，道思回复，不戒其静之迟后，而以动为疏，美其懦。

shì gù kě yǔ shēn lǜ nán yǔ jié sù yě

是故，可与深虑，难与捷速也。

pǔ lù jìng jǐn zhì zài zhōng chéng shī zài bù wēi pǔ lù zhī rén zhōng yí shí què bù jiè qí zhì zhī yě zhí ér yǐ jué wèi dàn lù qí chéng

朴露径尽，质在中诚，失在不微(朴露之人，中疑实确，不戒其质之野直，而以谲为诞，露其诚。

shì gù kě yǔ lì xìn nán yǔ xiāo xī yě

是故，可与立信，难与消息也。

duō zhì tāo qíng quán zài jué lüè shī zài yī wéi tāo jué zhī rén yuán dù qǔ róng bù jiè qí shù zhī lí zhèng ér yǐ jǐn wèi yú guì qí xū

多智韬情，权在谲略，失在依违(韬谲之人，原度取容，不戒其术之离正，而以尽为愚，贵其虚。

shì gù kě yǐ zàn shàn nán yǔ jiáo wéi yě

是故，可以赞善，难与矫违也。

cǐ jū gāng zhī cái fēi zhōng yōng zhī dé yě

此拘亢之材，非中庸之德也。

wén zǐ yuē fán rén zhī dào xīn yù xiǎo zhì yù dà zhì yù yuán xíng yù fāng néng yù duō shì yù shǎo

文子曰：“凡人之道，心欲小，志欲大，智欲圆，行欲方，能欲多，事欲少。

suǒ wèi xīn xiǎo zhě lǜ huàn wèi shēng jiè huò shèn wēi bù gǎn zòng qí yù yě

所谓“心小”者，虑患未生，戒祸慎微，不敢纵其欲也；

zhì dà zhě jiān bāo wàn guó yī qí shū sú shì fēi fú còu zhōng wèi zhī gū yě

“志大”者，兼包万国，一齐殊俗，是非辐凑，中为之毂也；

zhì yuán zhě zhōng shǐ wú duān fāng liú sì yuǎn shēn quán ér bù jié yě

“智圆”者，终始无端，方流四远，深泉而不竭也；

xíng fāng zhě zhí lì ér bù náo sù bái ér bù wū qióng bù yì cāo yuǎn bù sì zhì yě

“行方”者，直立而不挠，素白而不污，穷不易操，远不肆志也；

néng duō zhě wén wǔ bèi jù dòng jìng zhōng yí yě

“能多”者，文武备具，动静中仪也；

shì shǎo zhě zhí yuē yǐ zhì guǎng chù jìng yǐ dài zào yě

“事少”者，执约以治广，处静以待躁也。

fu tiān dào jí jí fǎn yíng zé sǔn

夫天道极即反、盈则损。

gù cōng míng guǎng zhì shǒu yǐ yú

故聪明广智，守以愚；

duō wén bó biàn shǒu yǐ jiǎn

多闻博辩，守以俭；

wǔ lì yì yǒng shǒu yǐ wèi

武力毅勇，守以畏；

fù guì guǎng dà shǒu yǐ xiá

富贵广大，守以狭；

dé shī tiān xià shǒu yǐ ràng

德施天下，守以让。

cǐ wǔ zhě xiān wáng suǒ yǐ shǒu tiān xià yě

此五者，先王所以守天下也。

chuán yuē wú shǐ luàn wú hù fù wú shì chǒng wú wéi tóng wú ào lǐ wú jiāo néng wú fù nù wú móu fēi dé wú fàn fēi yì

《传》曰：“无始乱，无怙富，无恃宠，无违同，无傲礼，无骄能，无复怒，无谋非德，无犯非义。

cǐ jiǔ yán gǔ rén suǒ yǐ lì shēn yě

此九言，古人所以立身也。

yù qián jīng yuē fu yǐ míng shì zhě qiǎn

《玉钤经》曰：“夫以明示者浅，

yǒu guò bù zì zhī zhě bì

有过不自知者弊，

mí ér bù fǎn zhě liú

迷而不反者流，

yǐ yán qǔ yuàn zhě huò

以言取怨者祸，

lìng yǔ xīn guāi zhě fèi

令与心乖者废，

hòu lìng miào qián zhě huǐ

后令缪前者毁，

nù ér wú wēi zhě fàn

怒而无威者犯，

hǎo zhòng rǔ rén zhě yāng

好众辱人者殃，

lù rǔ suǒ rèn zhě wēi

戮辱所任者危，

màn qí suǒ jìng zhě xiōng

慢其所敬者凶，

mào hé xīn lí zhě gū

貌合心离者孤，

qīn nìng yuǎn zhōng zhě wáng

亲佞远忠者亡，

xìn chán qì xián zhě hūn

信谗弃贤者昏，

sī rén yǐ guān zhě fú

私人以官者浮，

nǚ yè gōng xíng zhě luàn

女谒公行者乱，

qún xià wài ēn zhě lún

群下外恩者沦，

lìng xià qǔ shèng zhě qīn

凌下取胜者侵，

míng bù shèng shí zhě hào

名不胜实者耗，

zì hòu báo rén zhě qì

自厚薄人者弃，

báo shī hòu wàng zhě bù bào

薄施厚望者不报，

guì ér wàng jiàn zhě bù jiǔ yòng

贵而忘贱者不久用，

rén bù dé qí zhèng zhě dài

人不得其正者殆，

wéi rén zé guān zhě shī

为人择官者失，

jué yú bù rén zhě xiǎn

决于不仁者险，

yīn móu wài xiè zhě bài

阴谋外泄者败，

hòu liǎn báo shī zhě diāo

厚敛薄施者凋。

cǐ zì lǐ zhī dà tǐ yě

此自理之大体也。

sūn qīng yuē kǒu néng yán zhī shēn néng xíng zhī guó bǎo yě

(孙卿曰：“口能言之，身能行之，国宝也；

kǒu bù néng yán shēn néng xíng zhī guó qì yě

口不能言，身能行之，国器也；

kǒu néng yán zhī shēn bù néng xíng zhī guó yòng yě

口能言之，身不能行之，国用也；

kǒu yán shàn shēn xíng è guó yāo yě

口言善，身行恶，国妖也。

嘴里说得好，自身干坏事，这种人简直就是是国家的妖孽。

gù fu zǐ yuē lì dé zhī běn mò shàng hu zhèng xīn

故傅子曰：“立德之本，莫尚乎正心。

xīn zhèng ér hòu shēn zhèng shēn zhèng ér hòu zuǒ yòu zhèng zuǒ yòu zhèng ér hòu cháo tíng zhèng cháo tíng zhèng ér hòu guó jiā zhèng guó jiā zhèng ér hòu tiān xià zhèng

”心正而后身正，身正而后左右正，左右正而后朝廷正，朝廷正而后国家正，国家正而后天下正。

gù tiān xià bù zhèng xiū zhī jiā

故天下不正，修之家；

jiā bù zhèng xiū zhī cháo tíng

家不正，修之朝廷；

cháo tíng bù zhèng xiū zhī zuǒ yòu

朝廷不正，修之左右；

zuǒ yòu bù zhèng xiū zhī shēn

左右不正，修之身；

shēn bù zhèng xiū zhī xīn

身不正，修之心。

suǒ xiū mí jìn suǒ jì mí yuǎn

所修弥近，所济弥远。

yǔ tāng zuì jǐ qí xìng yě bó yān

禹汤罪己，其兴也勃焉。

zhèng xīn zhī wèi yě

“正心”之谓也。

shī zi yuē xīn zhě shēn zhī jūn yě

(《尸子》曰：“心者，身之君也。

tiān zǐ yǐ tiān xià shòu lìng yú xīn xīn bù dàng zé tiān xià huò

天子以天下受令于心，心不当则天下祸；

zhū hóu yǐ guó shòu lìng yú xīn xīn bù dàng zé guó wáng

诸侯以国受令于心，心不当则国亡；

pǐ fū yǐ shēn shòu lìng yú xīn xīn bù dàng zé shēn wéi lù yǐ

匹夫以身受令于心，心不当则身为戮矣。