反经 · 赵蕤 · Chapter 23 of 64

诡信

PinyinModern Translation
Size

yì yuē dài yǒu guǐ zhà fǎn wèi zhōng xìn zhě yě

(议曰:代有诡诈反为忠信者也。

yì yì tōng biàn shì shí suǒ wèi jiàn jī ér zuò bù sì zhōng rì yě

抑亦通变适时,所谓:见机而作,不俟终日也。

kǒng zǐ yuē jūn zǐ zhēn ér bù liàng

孔子曰:“君子贞而不谅。

yòu yuē xìn jìn yú yì yán kě fù yě

”又曰:“信近于义,言可覆也。

yóu shì yán zhī wéi yì suǒ zài bù bì xìn yě

”由是言之,唯义所在,不必信也。

yì yuē wēi zāi

(议曰:微哉!

wēi zāi

微妙啊!

tiān xià zhī shì yě bù yǒu suǒ fèi zé wú yǐ xìng

天下之事也,不有所废则无以兴。

ruò zhōng yú sī bì bù chéng yú bǐ zì rán zhī lǐ yǐ

若忠于斯,必不诚于彼,自然之理矣。

yóu shì guān zhī zé wú zhī suǒ wèi zhōng zé bǐ zhī suǒ wèi zhà yě

由是观之,则吾之所谓忠,则彼之所谓诈也。

rán zé zhōng zhī yǔ zhà jiāng hé ér qǔ dìng zāi

然则忠之与诈,将何而取定哉?

yì wú wén zhī fu chén zhǔ yǒu dà yì shàng xià yǒu dìng fēn cǐ bǎi dài bù yì zhī dào yě

抑吾闻之:夫臣主有大义,上下有定分,此百代不易之道也。

gù yù xíng zhōng guān chén zhǔ zhī yì dìng

故欲行忠,观臣主之义定;

yù xíng xìn gù shàng xià zhī fēn míng

欲行信,顾上下之分明。

gǒu fēn yì bù qiān yú gōng suī jué ér bù zhèng kě yě

苟分义不愆于躬,虽谲而不正可也。

hé yǐ míng zhī

)何以明之?

yè gōng wèn kǒng zǐ yuē wú dǎng yǒu zhí gōng zhě qí fù rǎng yáng ér qí zi zhèng zhī

叶公问孔子曰:“吾党有直躬者,其父攘羊而其子证之。

kǒng zǐ yuē wú dǎng yǒu zhí gōng zhě yì yú shì fù wéi zǐ yǐn zǐ wéi fù yǐn zhí zài qí zhōng yǐ

”孔子曰:“吾党有直躬者异于是,父为子隐,子为父隐,直在其中矣。

chu zi wéi sòng sòng qiú jiù yú jìn

楚子围宋,宋求救于晋。

jìn hóu shǐ jiě yáng rú sòng shǐ wú jiàng chu yuē jìn shī xī qǐ jiāng zhì yǐ

晋侯使解杨如宋,使无降楚,曰:“晋师悉起,将至矣。

zhèng rén qiú ér xiàn zhū chu chu zi hòu lù zhī shǐ fǎn qí yán

”郑人囚而献诸楚,楚子厚赂之,使反其言。

xǔ zhī

许之。

dēng zhū lóu chē shǐ hū sòng rén ér gào zhī suì zhì qí jūn mìng

登诸楼车,使呼宋人而告之,遂致其君命。

chu zǐ jiāng shā zhī shǐ yǔ zhī yán yuē ěr jì xǔ bù gǔ ér fǎn zhī hé gù

楚子将杀之,使与之言曰:“尔既许不谷而反之,何故?

fēi wǒ wú xìn rǔ zé qì zhī sù jí ěr xíng

非我无信,汝则弃之,速即尔刑!

duì yuē chén wén zhī jūn néng zhì mìng wèi yì chén néng chéng mìng wèi xìn

”对曰:“臣闻之:君能制命为义,臣能承命为信。

xìn zài yì ér xíng zhī wèi lì móu bù shī lì yǐ wèi shè jì mín zhī zhǔ yě

信载义而行之为利,谋不失利,以卫社稷,民之主也。

yì wú èr xìn xìn wú èr mìng

义无二信,信无二命。

jūn zhī lù chén bù zhī mìng yě

君之赂臣,不知命也。

shòu mìng yǐ chū yǒu sǐ wú yǔn yòu hé lù hu

受命以出,有死无殒,又何赂乎?

chén zhī xǔ jūn yǐ chéng mìng yě

臣之许君,以成命也。

sǐ ér chéng mìng chén zhī lù yě

死而成命,臣之禄也!

guǎ jūn yǒu xìn chén xià chén huò kǎo kǎo chéng yě

寡君有信臣,下臣获考(考,成也。

sǐ yòu hé qiú

),死又何求!

chu zǐ shè zhī yǐ guī

”楚子舍之以归。

hán zǐ yuē chu yǒu zhí gōng zhě qí fù qiè yáng ér jié zhī guān lìng yǐn yuē bì shā zhī

(韩子曰:“楚有直躬者,其父窃羊而讦之官,令尹曰:“必杀之!

yǐ wéi zhí yú jūn ér qū yú fù zhí qí zi ér zuì zhī

”以为直于君而曲于父,执其子而罪之。

yǐ shì guān zhī fū jūn zhī zhí chén fù zhī bào zǐ yě

由此看来,君主的忠臣,却是父亲的逆子。

lǔ rén cóng jūn zhàn sān zhān sān běi zhòng ní wèn qí gù duì yuē wú yǒu lǎo fù sǐ mò zhī yǎng yě

鲁人从君战,三战三北,仲尼问其故,对曰:“吾有老父,死莫之养也。

zhòng ní yǐ wéi xiào yù ér yòng zhī

”仲尼以为孝,誉而用之。

yǐ shì guān zhī fu fù zhī xiào zǐ jūn zhī běi rén yě

以是观之,夫父之孝子,君之北人也。

gù lìng yǐn zhū ér chu jiān bù zhǐ

故令尹诛,而楚奸不止;

wén zhòng ní zhī shǎng lǔ rén yì jiàng

闻仲尼之赏,鲁人易降。

cǐ shàng xià zhī lì ruò shì qí yì yě ér rén zhǔ jiān jǔ pǐ fū zhī xíng ér qiú zhì shè jì zhī fú bì bù jǐ yǐ

此上下之利,若是其异也,而人主兼举匹夫之行,而求致社稷之福,必不几矣。

yán lǜ yù jiàn gōng zhòng gōng zhòng bú jiàn

颜率欲见公仲,公仲不见。

yán lǜ wèi gōng zhòng zhī yè zhě yuē gōng zhòng bì yǐ lǜ wèi wěi yě gù bú jiàn lǜ

颜率谓公仲之谒者曰:“公仲必以率为伪也,故不见率。

gōng zhòng hǎo nèi lǜ yuē hǎo shì

公仲好内,率曰好士;

gōng zhòng sè yú cái lǜ yuē sàn shī

公仲啬于财,率曰散施;

gōng zhòng wú xíng lǜ yuē hǎo yì

公仲无行,率曰好义。

zì jīn yǐ lái lǜ qiě zhèng yán zhī ér yǐ yǐ

自今以来,率且正言之而已矣。

gōng zhòng zhī yè zhě yǐ gào gōng zhòng gōng zhòng jù qǐ ér jiàn zhī

”公仲之谒者以告公仲,公仲遽起而见之。

yì yuē yǔ chēng è jié yǐ wéi zhí zhě yì yuē jūn zǐ yǐ è è yán shàn

(议曰:语称“恶讦以为直”者,《易》曰:“君子以遏恶扬善。

ruò shǐ yán lǜ zhōng zhèng zé gōng zhòng zhī è lù

”若使颜率忠正,则公仲之恶露。

gù yán lǜ zhà wěi gōng zhòng zhī fú

故颜率诈伪,公仲之福。

qí fá yàn de shí chéng

齐伐燕,得十城。

yàn wáng shǐ sū qín shuō qí qí guī yàn shí chéng

燕王使苏秦说齐,齐归燕十城。

sū qín hái yàn rén huò huǐ zhī yuē sū qín zuǒ yòu mài guó fǎn fù zhī chén yě jiāng zuò luàn

苏秦还燕,人或毁之曰:“苏秦左右卖国,反复之臣也,将作乱。

yàn wáng yì shū zhī shě ér bù yòng

”燕王意疏之,舍而不用。

sū qín kǒng bèi zuì rù jiàn wáng yuē chén dōng zhōu zhī bǐ rén yě wú chǐ cù zhī gōng ér wáng qīn bài zhī yú miào lǐ zhī yú tíng

苏秦恐被罪,入见王曰:“臣,东周之鄙人也,无尺寸之功,而王亲拜之于庙,礼之于庭。

jīn chén wèi wáng què qí zhī bīng ér gōng de shí chéng yi yǐ yì qīn

今臣为王却齐之兵,而功得十城,宜以益亲。

jīn lái ér wáng bù guān chén zhě rén bì yǒu yǐ bù xìn shāng chén yú wáng zhě

今来而王不官臣者,人必有以不信伤臣于王者。

qiě chén zhī bù xìn wáng zhī fú yě yàn wáng yì cháng wèi sū dài yuē guǎ rén shén bù xǐ yí zhě yán yě

且臣之不信,王之福也(燕王亦尝谓苏代曰:“寡人甚不喜𫍙者言也。

dài duì yuē zhōu de jiàn méi wèi qí liǎng yù yě

”代对曰:“周地贱媒,为其两誉也。

zhī nán jiā yuē nǚ měi zhī nǚ jiā yuē nán fù

之男家曰:‘女美’,之女家曰:‘男富’。

rán zhōu zhī sú bù zì wèi qǔ qī

然周之俗,不自为娶妻。

qiě fú chǔ nǚ wú méi lǎo qiě bù jià shě méi ér zì xuàn bì ér bù shòu shùn ér wú huǐ zé shòu ér bù bì zhě wéi méi ěr

且夫处女无媒,老且不嫁,舍媒而自炫,弊而不售,顺而无毁,则售而不弊者,唯媒耳。

qiě shì fēi quán bù lì fēi shì bù chéng

且事非权不立,非势不成。

fu shǐ rén zuò shòu chéng shì zhě wéi yí ěr

夫使人坐受成事者,唯𫍙耳。

yí yīn tǔ hé fǎn

𫍙,因土和反。

shǐ chén xìn rú wěi shēng lián rú bó yí xiào rú zēng shēn sān zhě tiān xià zhī gāo xíng ér yǐ shì wáng kě hu

使臣信如尾生,廉如伯夷,孝如曾参,三者天下之高行,而以事王,可乎?

yàn wáng yuē kě yě

”燕王曰:“可也。

sū qín yuē yǒu cǐ chén yì bù shì wáng yǐ

苏秦曰:“有此臣,亦不事王矣。

xiào rú zēng shēn yì bù lí qí qīn sù xī yú wài wáng yòu ān dé shǐ zhī bù xíng qiān lǐ ér shì ruò yàn zhī wēi wáng zāi

孝如曾参,义不离其亲、宿昔于外,王又安得使之步行千里而事弱燕之危王哉?

lián rú bó yí yì bù wéi gū zhú jūn zhī sì bù kěn wèi wǔ wáng zhī chén bù shòu fēng hóu ér è sǐ yú shǒu yáng zhī xià

廉如伯夷,义不为孤竹君之嗣,不肯为武王之臣,不受封侯,而饿死于首阳之下。

yǒu lián rú cǐ zhě wáng yòu ān néng shǐ zhī bù xíng qiān lǐ ér jìn qǔ yú qí zāi

有廉如此者,王又安能使之步行千里,而进取于齐哉?

xìn rú wěi shēng yǔ nǚ zǐ qī yú liáng zhù zhī xià nǚ zǐ bù lái shuǐ zhì bù qù bào liáng zhù ér sǐ

信如尾生,与女子期于梁柱之下,女子不来,水至不去,抱梁柱而死。

yǒu xìn rú cǐ hé kěn yáng yàn qín zhī wēi què qí zhī qiáng bīng zāi hán zǐ yuē fu xǔ yóu jī yá biàn suí wù guāng bó yí shū qí cǐ shù rén zhě jiē jiàn lì bù xǐ lín nàn bù kǒng

有信如此,何肯扬燕、秦之威,却齐之强兵哉(韩子曰:“夫许由、积牙、卞随、务光、伯夷、叔齐,此数人者,皆见利不喜,临难不恐。

fu jiàn lì bù xǐ suī hòu shǎng wú yǐ quàn zhī

夫见利不喜,虽厚赏无以劝之;

lín nàn bù kǒng suī yán xíng wú yǐ wēi zhī

临难不恐,虽严刑无以威之。

cǐ wèi bù lìng zhī rén xiān gǔ shèng wáng jiē bù néng chén

此谓不令之人,先古圣王,皆不能臣。

dāng jīn zhī dài jiāng ān yòng zhī

当今之代,将安用之?

qiě fú xìn xíng zhě suǒ yǐ zì wèi yě fēi yǐ wéi rén yě jiē zì fù zhī shù fēi jìn qǔ zhī dào yě

且夫信行者,所以自为也,非以为人也,皆自覆之术,非进取之道也。

qiě sān wáng dài xīng wǔ bà dié shèng jiē bù zì fù

且三王代兴,五霸迭盛,皆不自覆。

jūn yǐ zì fù wèi kě hu

君以自覆为可乎?

zé qí bù yì yú yíng qiū zú xià bù kuī yú biān chéng zhī wài xī zhèng zǐ chǎn xiàn rù chén zhī jié yú jìn jìn rén wèn yuē hé gù qīn xiǎo

则齐不益于营丘,足下不窥于边城之外(昔郑子产献入陈之捷于晋,晋人问曰:“何故侵小?

duì yuē xiān wáng zhī mìng wéi zuì suǒ zài gè zhì qí pì

”对曰:“先王之命,惟罪所在,各致其辟。

qiě xī tiān zǐ zhī dì yī yín liè guó yī tóng

且昔天子之地一圻,列国一同。

yóu shì yǐ shā jīn dà guó duō shù yín yǐ

由是以杀,今大国多数圻矣。

ruò wú qīn xiǎo hé yǐ zhì dà yān

若无侵小,何以至大焉?

jìn rén bù néng jí yě

”晋人不能诘也。

qiě chén zhī yǒu lǎo mǔ yú dōng zhōu lí lǎo mǔ ér shì zú xià qù zì fù zhī shù ér xíng jìn qǔ zhī dào

且臣之有老母于东周,离老母而事足下,去自覆之术,而行进取之道。

chén zhī qū gù bù yǔ zú xià hé zhě

臣之趋,固不与足下合者。

zú xià zhě zì fù zhī jūn yě

足下者,自覆之君也;

pū zhě jìn qǔ zhī chén yě

仆者,进取之臣也。

chén suǒ wèi yǐ zhōng xìn dé zuì yú jūn yě

臣所谓以忠信得罪于君也。

yàn wáng yuē fu pū xìn yòu hé zuì zhī yǒu yě

燕王曰:“夫仆信,又何罪之有也?

duì yuē zú xià bù zhī yě

”对曰:“足下不知也。

chén lín jiā yǒu yuǎn wèi lì zhě qí qī sī rén

臣邻家有远为吏者,其妻私人。

qí fu qiě guī qí sī zhě yōu zhī qí qī yuē gōng wù yōu yě

其夫且归,其私者忧之,其妻曰:‘公勿忧也。

wú yǐ wèi yào jiǔ dài zhī yǐ

吾已为药酒待之矣。

hòu èr rì fu zhì qī shǐ qiè fèng zhī jiǔ jìn zhī

’后二日,夫至,妻使妾奉卮酒进之。

qiè zhī qí yào jiǔ yě jìn zhī zé shā zhǔ fù yán zhī zé zhú zhǔ mǔ nǎi yáng jiāng qì jiǔ zhǔ fù dà nù ér chī zhī

妾知其药酒也,进之则杀主父,言之则逐主母,乃佯僵弃酒,主父大怒而笞之。

qiè zhī qì jiǔ shàng yǐ huó zhǔ fù xià yǐ cún zhǔ mǔ

妾之弃酒,上以活主父,下以存主母。

zhōng zhì rú cǐ rán bù miǎn yú chī cǐ yǐ zhōng xìn dé zuì yě

忠至如此,然不免于笞,此以忠信得罪也。

chén zhī shì shì bù xìng ér lèi qiè zhī qì jiǔ yě

臣之事,适不幸而类妾之弃酒也。

qiě chén zhī shì zú xià gāng yì yì guó jīn nǎi dé zuì chén kǒng tiān xià hòu shì zú xià zhě mò gǎn zì bì yě

且臣之事足下,亢义益国,今乃得罪,臣恐天下后事足下者,莫敢自必也。

qiě chén zhī shuō qí céng bù qī zhī yě

且臣之说齐,曾不欺之也。

hòu zhī shuō qí zhě mò rú chén zhī yán suī yáo shùn zhī zhì bù gǎn qǔ zhī

后之说齐者,莫如臣之言,虽尧、舜之智,不敢取之。

yàn wáng yuē shàn

”燕王曰:“善!

fù hòu yù zhī

”复厚遇之。

yóu shì guān zhī gù zhī jué jí xìn yě guǐ jí zhōng yě

由是观之,故知谲即信也,诡即忠也。

fu guǐ jué zhī xíng nǎi zhōng xìn zhī běn yān

夫诡谲之行,乃忠信之本焉。

✦ You read 诡信

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.