反经 · 赵蕤 · Chapter 3 of 64

品目

PinyinModern Translation
Size

fu tiān xià zhòng qì wáng zhě dà tǒng mò bù láo cōng míng yú pǐn cái huò ān yì yú rèn shǐ

夫天下重器,王者大统,莫不劳聪明于品材,获安逸于任使。

gù kǒng zǐ yuē rén yǒu wǔ yí yǒu yōng rén yǒu shì rén yǒu jūn zǐ yǒu shèng yǒu xián

故孔子曰:“人有五仪:有庸人,有士人,有君子,有圣,有贤。

shěn cǐ wǔ zhě zé zhì dào bì yǐ

审此五者,则治道毕矣。

suǒ wèi yōng rén zhě xīn bù cún shèn zhōng zhī guī kǒu bù tǔ xùn gé zhī yán gé fǎ

所谓庸人者,心不存慎终之规,口不吐训格之言(格,法);

bù zé xián yǐ tuō shēn bù lì xíng yǐ zì dìng

不择贤以托身,不力行以自定;

jiàn xiǎo àn dà ér bù zhī suǒ wu cóng wù rú liú ér bù zhī suǒ zhí

见小暗大而不知所务,从物如流而不知所执。

cǐ zé yōng rén yě

此则庸人也。

suǒ wèi shì rén zhě xīn yǒu suǒ dìng jì yǒu suǒ shǒu

所谓士人者,心有所定,计有所守。

suī bù néng jǐn dào shù zhī běn bì yǒu lǜ yě lǜ yóu shù yě

虽不能尽道术之本,必有率也(率,犹述也);

suī bù néng biàn bǎi shàn zhī měi bì yǒu chǔ yě

虽不能遍百善之美,必有处也。

shì gù zhì bù wu duō wu shěn qí suǒ zhī

是故智不务多,务审其所知;

yán bù wu duō wu shěn qí suǒ wèi suǒ wèi yán zhī yào yě

言不务多,务审其所谓(所谓,言之要也);

xíng bù wu duō wu shěn qí suǒ yóu

行不务多,务审其所由。

zhì jì zhī zhī yán jì dé zhī de qí yào yě xíng jì yóu zhī zé ruò xìng mìng xíng hái zhī bù kě yì yě

智既知之,言既得之(得其要也),行既由之,则若性命形骸之不可易也。

fù guì bù zú yǐ yì pín jiàn bù zú yǐ sǔn cǐ zé shì rén yě

富贵不足以益,贫贱不足以损,此则士人也。

suǒ wèi jūn zǐ zhě yán bì zhōng xìn ér xīn bù jì jì yuàn hài yě rén yì zài shēn ér sè bù fá sī lǜ tōng míng ér cí bù zhuān dǔ xíng xìn dào zì qiáng bù xī yóu rán ruò jiāng kě yuè ér zhōng bù kě jí zhě

所谓君子者,言必忠信而心不忌(忌,怨害也),仁义在身而色不伐,思虑通明而辞不专,笃行信道,自强不息,油然若将可越而终不可及者。

cǐ jūn zi yě

这是位君子啊。

yóu rán bù jìn zhī mào yě

(油然,不进之貌也。

yuè guò yě

越,过也。

sūn qīng yuē fū jūn zi néng wéi kě guì bù néng shǐ rén bì guì jǐ

孙卿曰:“夫君子能为可贵,不能使人必贵己;

néng wéi kě xìn bù néng shǐ rén bì xìn jǐ

能做到值得信任,但不能让别人一定信任自己;

néng wéi kě yòng bù néng shǐ rén bì yòng jǐ

能做到值得任用,但不能让别人一定任用自己。

gù jūn zi chǐ bù xiū bù chǐ jiàn wū

所以君子以不修养品德为耻,不以被污蔑为耻;

chǐ bù xìn bù chǐ bú jiàn xìn

以不守信用为耻,不以不被信任为耻;

chǐ bù néng bù chǐ bú jiàn yòng

以没有才能为耻,不以不被任用为耻。

bù yòu yú yù bù yuàn yú fěi lǜ dào ér xíng duān rán zhèng jǐ wèi zhī jūn zǐ yě

不诱于誉,不怨于诽,率道而行,端然正己,谓之君子也。

suǒ wèi xián zhě

所谓贤者,

dé bù yú xián xián

德不逾闲(闲,

fǎ yě

法也),

xíng zhōng guī shéng

行中规绳,

yán zú fǎ yú tiān xià ér bù shāng qí shēn yán mǎn tiān xià

言足法于天下而不伤其身(言满天下,

wú kǒu guò yě

无口过也),

dào zú huà yú bǎi xìng ér bù shāng yú běn běn yì shēn yě

道足化于百姓而不伤于本(本亦身也),

fù zé tiān xià wú wǎn cái wǎn

富则天下无菀财(菀,

积),

shī zé tiān xià bù bìng pín

施则天下不病贫。

cǐ zé xián zhě yě

此则贤者也。

suǒ wèi shèng zhě dé hé tiān de biàn tōng wú fāng jiū wàn shì zhī zhōng shǐ xié shù pǐn zhī zì rán fū qí dà dào ér suì chéng qíng xìng míng bìng rì yuè huà xíng ruò shén xià mín bù zhī qí dé dǔ zhě bù shí qí lín lín yǐ yù jiè pàn yě

所谓圣者,德合天地,变通无方,究万事之终始,协庶品之自然,敷其大道而遂成情性,明并日月,化行若神,下民不知其德,睹者不识其邻(邻,以喻界畔也)。

cǐ shèng zhě yě

此圣者也。

zhuāng zi yuē kè yì shàng xíng lí shì yì sú gāo lùn yuàn fěi wèi gāng ér yǐ yǐ cǐ shān gǔ zhī shì fēi shì zhī rén kū gǎo fù yuān zhě zhī suǒ hǎo yě

(《庄子》曰:“刻意尚行,离世异俗,高论怨诽,为亢而已矣:此山谷之士,非世之人,枯槁赴渊者之所好也。

yǔ rén yì zhōng xìn gōng jiǎn tuī ràng wèi xiū ér yǐ yǐ cǐ píng shì zhī shì jiào huì zhī rén yě yóu jū bó xué zhě zhī suǒ hǎo yě

语仁义忠信,恭俭推让,为修而已矣:此平世之士,教诲之人也,游居博学者之所好也。

yǔ dà gōng lì dà míng lǐ jūn chén zhèng shàng xià wèi zhì ér yǐ yǐ cǐ cháo tíng zhī shì zūn zhǔ qiáng guó zhī rén yě zhì gōng jiān bìng zhě zhī suǒ hǎo yě

语大功,立大名,礼君臣,正上下,为治而已矣:此朝廷之士,尊主强国之人也,致功兼并者之所好也。

jiù sǒu zé chù xián kuàng diào yú xián chǔ wú wéi ér yǐ yǐ cǐ jiāng hǎi zhī shì bì shì zhī rén yě xián xiá zhě zhī suǒ hǎo yě

就薮泽,处闲旷,钓鱼闲处,无为而已矣:此江海之士,避世之人也,闲暇者之所好也。

chuī hǒu hū xī tǔ gù nà xīn xióng jīng niǎo shēn wéi shòu ér yǐ yǐ cǐ dǎo yǐn zhī shì yǎng xíng zhī rén péng zǔ shòu kǎo zhě zhī suǒ hǎo yě

吹呴呼吸,吐故纳新,熊经鸟伸,为寿而已矣:此导引之士,养形之人,彭祖寿考者之所好也。

ruò fú bù kè yì ér gāo wú rén yì ér xiū wú gōng míng ér zhì wú jiāng hǎi ér xián bù dǎo yǐn ér shòu wú bù wàng yě wú bù yǒu yě

若夫不刻意而高,无仁义而修,无功名而治,无江海而闲,不导引而寿,无不忘也,无不有也。

dàn rán wú jí ér zhòng měi cóng zhī cǐ tiān dì zhī dào shèng rén zhī dé yě

淡然无极而众美从之,此天地之道,圣人之德也。

qián jīng yuē dé zú yǐ huái yuǎn xìn zú yǐ yī yì shi zú yǐ jiàn gǔ cái zú yǐ guān shì cǐ zé rén zhī yīng yě

《钤经》曰:“德足以怀远,信足以一异,识足以鉴古,才足以冠世,此则人之英也;

fǎ zú yǐ chéng jiào xíng zú yǐ xiū yì rén zú yǐ de zhòng míng zú yǐ zhào xià cǐ zé rén zhī jùn yě

法足以成教,行足以修义,仁足以得众,明足以照下,此则人之俊也;

shēn zú yǐ wèi yí biǎo zhì zú yǐ jué xián yí cāo zú yǐ lì tān bǐ xìn zú yǐ huái shū sú cǐ zé rén zhī háo yě

身足以为仪表,智足以决嫌疑,操足以厉贪鄙,信足以怀殊俗,此则人之豪也;

shǒu jié ér wú náo chù yì ér bù nù jiàn xián bù gǒu miǎn jiàn lì bù gǒu de cǐ zé rén zhī jié yě

守节而无挠,处义而不怒,见嫌不苟免,见利不苟得,此则人之杰也。

rén wù zhì yuē dé xíng gāo miào róng zhǐ kě fǎ shì wèi qīng jié yán líng yàn yīng shì yě

(《人物志》曰:“德行高妙,容止可法,是谓清节,延陵、晏婴是也。

sī xìn dào huà cè móu qí miào shì wèi shù jiā fàn lǐ zhāng liáng shì yě

思信道化,策谋奇妙,是谓术家,范蠡、张良是也。

qí dé zú yǐ lì fēng sú qí fǎ zú yǐ zhèng tiān xià qí shù zú yǐ móu miào shèng shì wèi guó tǐ yī yǐn lǚ wàng shì yě

其德足以厉风俗,其法足以正天下,其术足以谋庙胜,是谓国体,伊尹、吕望是也。

qí dé zú yǐ lǜ yī guó qí fǎ zú yǐ zhèng xiāng yì qí shù zú yǐ quán shì yi shì wèi qì néng zǐ chǎn xī mén bào shì yě

其德足以率一国,其法足以正乡邑,其术足以权事宜,是谓器能,子产、西门豹是也。

qīng jié zhī liú bù néng hóng shù hào shàng jī hē fēn bié shì fēi shì wèi zāng pǐ zi xià zhī tú shì yě

清节之流,不能宏恕,好尚讥诃,分别是非,是谓臧否,子夏之徒是也。

fǎ jiā zhī liú bù néng chuàng sī tú yuǎn ér néng shòu yī guān zhī rèn cuò yì shī qiǎo shì wèi jì liǎng zhāng bì zhào guǎng hàn shì yě

法家之流,不能创思图远,而能受一官之任,错意施巧,是为伎俩,张敝、赵广汉是也。

shù jiā zhī liú bù néng chuàng zhì chuí zé ér néng zāo biàn yòng quán

术家之流,不能创制垂则,而能遭变用权;

quán zhì yǒu yú gōng zhèng bù zú shì wèi zhì yì chén píng hán ān guó shì yě

权智有余,公正不足,是谓智意,陈平、韩安国是也。

néng zhǔ wén zhù shù shì wèi wén zhāng sī mǎ qiān bān gù shì yě

能属文著述,是谓文章,司马迁、班固是也。

néng chuán shèng rén zhī yè ér bù néng gàn shì shī zhèng shì wèi rú xué máo gōng guàn gōng shì yě

能传圣人之业,而不能干事施政,是谓儒学,毛公、贯公是也。

biàn bù rù dào ér yìng duì zī gěi shì wèi kǒu biàn yuè yì cáo qiū shēng shì yě

辩不入道,而应对资给,是谓口辩,乐毅、曹丘生是也。

dǎn lì jué zhòng cái lüè guò rén shì wèi xiāo xióng bái qǐ hán xìn shì yě

胆力绝众,材略过人,是谓骁雄,白起、韩信是也。

jiā yǔ yuē xī zhě míng wáng bì jǐn zhī tiān xià liáng shì zhī míng jì zhī qí míng yòu zhī qí shí rán hòu yòng tiān xià zhī jué yǐ zūn zhī zé tiān xià lǐ yě

《家语》曰:“昔者明王必尽知天下良士之名,既知其名,又知其实,然后用天下之爵以尊之,则天下理也。

cǐ zhī wèi yǐ

说的就是这个道理。

✦ You read 品目

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.