反经 · 赵蕤 · Chapter 36 of 64

息辩

PinyinModern Translation
Size

yì yuē fū rén xíng jiē zhe yú jī yǐ běn háng ér zhēng qí jī zé shàn è wú suǒ yǐn yǐ

(议曰:夫人行皆着于迹,以本行而征其迹,则善恶无所隐矣。

fu biàn zhě yān néng táo qí zhà hu

夫辩者焉能逃其诈乎?

zhōng lùn yuē shuǐ zhī hán yě huǒ zhī rè yě jīn shí zhī jiān gāng yě

《中论》曰:“水之寒也,火之热也,金石之坚刚也。

bǐ shù wù wèi cháng yǒu yán ér rén mò bù zhī qí rán zhě xìn zhe hu qí tǐ

彼数物未尝有言,而人莫不知其然者,信着乎其体。

gù yuē shǐ wú suǒ xíng zhī xìn rú bǐ shù wù shuí qí yí zhī

”(故曰:使吾所行之信,如彼数物,谁其疑之?

jīn bù xìn wú zhī suǒ xíng ér yuàn rén zhī bù xìn yě

今不信吾之所行,而怨人之不信也。

huò yì shén yǐ

惑亦甚矣。

gù zhī xíng yǒu běn shì yǒu jī

)故知行有本、事有迹。

shěn guān qí tǐ zé wú suǒ cuàn qíng

审观其体,则无所窜情。

hé wèi xíng běn

何谓行本?

kǒng zǐ yuē lì shēn yǒu yì yǐ ér xiào wèi běn

孔子曰:“立身有义矣,而孝为本;

sàng jì yǒu lǐ yǐ ér āi wèi běn

丧纪有礼矣,而哀为本;

zhàn zhèn yǒu liè yǐ ér yǒng wèi běn

战阵有列矣,而勇为本。

tài gōng yuē rén bù jìn lì fēi wú rén yě

”太公曰:“人不尽力,非吾人也;

lì bù píng jié ài rén fēi wú lì yě

吏不平洁爱人,非吾吏也。

zǎi xiàng bù néng fù guó qiáng bīng tiáo hé yīn yáng ān wàn shèng zhī zhǔ jiǎn liàn qún chén dìng qí míng shí míng qí lìng fá fēi wú zǎi xiàng

宰相不能富国强兵,调和阴阳,安万乘之主,简练群臣,定其名实,明其令罚,非吾宰相。

cǐ xíng běn zhě yě

”此行本者也。

hé wèi shì jì

何谓事迹?

xī qí wēi wáng zhào jí mò dài fū ér yǔ zhī yuē zì zi zhī jū jí mò yě huǐ rì zhì rán wú shǐ rén shì jí mò tián yě pì rén mín gěi guān wú liú shì dōng fāng yǐ níng

昔齐威王召即墨大夫而语之曰:“自子之居即墨也,毁日至,然吾使人视即墨,田野辟,人民给,官无留事,东方以宁。

shì zi bù shì wǒ zuǒ yòu yǐ qiú yù yě

是子不事我左右以求誉也。

fēng zhī wàn jiā

于是封给他一万户的食邑。

zhào ā dà fu ér yǔ zhī yuē zì fū zǐ zhī shǒu ā yě yù rì wén

召阿大夫而语之曰:“自夫子之守阿也,誉日闻。

rán wú shǐ rén shì ā tián yě bù pì rén mín pín kǔ

然吾使人视阿,田野不辟,人民贫苦。

zhào gōng zhēn zi bù néng jiù

赵攻甄,子不能救。

wèi qǔ xuē líng zi bù néng zhī

卫取薛陵,子不能知。

shì zi cháng yǐ bì shì wú zuǒ yòu yǐ qiú yù yě

是子常以币事吾左右以求誉也。

shì rì pēng ā dà fu jí zuǒ yòu cháng yù zhī zhě qí guó dà lǐ

”是日烹阿大夫及左右常誉之者,齐国大理。

hàn yuán dì shí shí xiǎn zhuān quán

汉元帝时,石显专权。

jīng fáng yàn jiàn wèn shàng yuē yōu lì zhī jūn hé yǐ wēi

京房宴见,问上曰:“幽厉之君何以危?

suǒ rèn zhě hé rén yě

所任者,何人也。

shàng yuē jūn bù míng ér suǒ rèn qiǎo nìng

”上曰:“君不明而所任巧佞。

fáng yuē zhī qí qiǎo nìng ér yòng zhī yě

”房曰:“知其巧佞而用之也?

jiāng yǐ wéi xián

将以为贤?

shàng yuē xián zhī

”上曰:“贤之。

fáng yuē rán zé jīn hé yǐ zhī qí bù xián yě

”房曰:“然则今何以知其不贤也?

shàng yuē yǐ qí shí luàn ér jūn wēi zhī zhī

”上曰:“以其时乱而君危知之。

fáng yuē qí huán gōng qín èr shì yì cháng wén cǐ jūn ér fēi xiào zhī

”(房曰:“齐桓公、秦二世亦尝闻此君而非笑之。

rán zé rèn shù diāo zhào gāo zhèng zhì rì luàn dào zéi mǎn shān

然则任竖刁、赵高,政治日乱,盗贼满山。

hé bù yǐ yōu lì bo zhī ér jué wù hu

何不以幽厉卜之而觉悟乎?

shàng yuē wéi yǒu dào zhě néng yǐ wǎng zhī lái ěr

”上曰:“唯有道者,能以往知来耳。

fáng yuē bì xià shì jīn wèi zhì yě

”房曰:“陛下视今为治也?

luàn yě

乱也?

shàng yuē yì jí luàn ěr

”上曰:“亦极乱耳。

fáng yuē jīn suǒ rèn dān zhě shuí yú

”房曰:“今所任丹者谁欤?

shàng yuē rán xìng qí yù yú bǐ yòu yǐ wéi bù zài cǐ rén yě

”上曰:“然幸其愈于彼,又以为不在此人也。

fáng yuē fu qián shì èr jūn yì jiē rán ěr

”房曰:“夫前世二君,亦皆然耳。

chén kǒng hòu zhī shì jīn rú jīn zhī shì qián yě

臣恐后之视今,如今之视前也。

cǐ shì jī zhě yě

”)此事迹者也。

yóu shì yán zhī fu lì shēn cóng zhèng jiē yǒu běn yǐ

由是言之,夫立身从政,皆有本矣;

lǐ luàn néng fǒu jiē yǒu jī yǐ

理乱能否,皆有迹矣。

ruò cāo qí běn háng yǐ shì jì shéng zhī pì rú shuǐ zhī hán huǒ zhī rè zé shàn è wú suǒ táo yǐ

若操其本行,以事迹绳之,譬如水之寒、火之热,则善恶无所逃矣。

✦ You read 息辩

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.