反经 · 赵蕤 · Chapter 47 of 64

天时

PinyinModern Translation
Size

sūn zi yuē èr yuē tiān shí

孙子曰:“二曰天时。

tiān shí zhě yīn yáng hán shǔ shí jié zhì yě

天时者,阴阳、寒暑,时节制也。

sī mǎ fǎ yuē dōng xià bù xīng shī suǒ yǐ jiān ài wú rén yě

”《司马法》曰:“冬夏不兴师,所以兼爱吾人也。

tài gōng yuē tiān wén sān rén zhǔ zhàn fēng qì zhī tiān xīn qù jiù

”太公曰:“天文三人,主占风气,知天心去就。

gù jīng yuē néng zhī sān shēng lín rèn wù jīng cóng gū jī xū yī nǚ dāng wǔ zhàng fu

”故《经》曰:“能知三生,临刃勿惊,从孤击虚,一女当五丈夫。

gù xíng jūn bì bèi tài yīn xiàng tài yáng chá wǔ wěi zhī guāng máng guān èr yào zhī báo shí bì dāng yǐ tài bái wéi zhǔ chén xīng wèi hou

”故行军必背太阴、向太阳,察五纬之光芒,观二曜之薄蚀,必当以太白为主,辰星为候。

hé sù yǒu bì dòu zhī qī

合宿,有必斗之期;

gé chū míng bù zhàn zhī shì

格出,明不战之势。

bì yǐ rì hào bèi yǐ yuè xíng

避以日耗,背以月刑。

yǐ wáng jī qiú yǐ shēng jī sǐ shì zhī yòng tiān zhī dào shùn tiān xíng zhū fēi yī rì yě

以王击囚,以生击死,是知用天之道,顺天行诛,非一日也。

ruò xì yǔ mù jūn lín jī bì yǒu jié

若细雨沐军,临机必有捷;

huí fēng xiāng chù dào hái ér wú gōng

回风相触,道还而无功。

yún lèi qún yáng bì zǒu zhī dào

云类群羊,必走之道;

qì rú jīng lù bì bài zhī shì

气如惊鹿,必败之势。

hēi yún chū lěi chì qì lín jūn liù qióng qǐ fēng sān xíng qǐ wù cǐ jiē jiàn shī zhī chū ér bú jiàn qí rù yě

黑云出垒,赤气临军,六穷起风,三刑起雾,此皆见师之出而不见其入也。

ruò yān fēi yān cǐ qìng yún yě

若烟非烟,此庆云也;

ruò xīng fēi xīng cǐ guī xié yě

若星非星,此归邪也;

ruò wù fēi wù cǐ qì jūn yě

若雾非雾,此泣军也;

ruò léi fēi léi cǐ tiān gǔ yě

若雷非雷,此天鼓也。

qìng yún kāi yǒu dé

庆云开,有德;

guī xié yǒu xiáng rén

归邪,有降人;

qì jūn duō shā jiāng

泣军,多杀将;

tiān gǔ duō bài jūn

天鼓,多败军。

shì zhī fēng yún zhī zhàn suì yuè zhī hou qí lái jiǔ yǐ

是知风云之占,岁月之候,其来久矣。

gù gǔ zhě chū lì jiāng shǐ chū mén shǒu jiàn yá zhī shí bì guān fēng yún zhī qì

故古者初立将,始出门首建牙之时,必观风云之气。

zhū móu lì wǔ shì zhēng fá sì fāng xīng bīng dòng zhòng jì dà fēng léi yǔ yīn bú jiàn rì

(诸谋立武事,征伐四方,兴兵动众,忌大风雷雨,阴不见日。

chén wǔ yǒu hài zì xíng zhī rì

辰午酉亥,自刑之日。

fu yá qí zhě jiāng jūn zhī jīng

夫牙旗者,将军之精。

fán shù yá qí bì yǐ zhì rì

凡竖牙旗,必以制日。

zhì rì zhě wèi shàng kè xià yě

制日者,谓上克下也。

chū lì yá mén mà zhī yuē liǎng yí yǒu zhèng sì hǎi yǒu wáng bǎo mìng zài tiān shì dé mí guāng

初立牙门,祃之曰:“两仪有正,四海有王,宝命在天,世德弥光。

zuì ěr xiōng jiǎo gǎn móu luàn cháng tiān zǐ mìng wǒ bǐng yuè zhuān zhēng

蕞尔凶狡,敢谋乱常,天子命我,秉钺专征。

yuán zhěng qí lǚ tǎo cí bù tíng

爰整其旅,讨兹不庭。

fu tiān dào zhù shùn shén zhī hài kǒu shǐ xiōng chǒu shí jiān fāng yú yù qīng

夫天道助顺,神祗害口,使凶丑时歼,方隅聿清。

bīng bù xuè rèn kǎi guī shàng jīng

兵不血刃,凯归上京。

shén qì zēng huī yǒng guān jué chéng

神气增辉,永观厥成。

shí zhèng zhí zhī lài fán nǎi shén zhī líng jí jí rú lǜ lìng

实正直之赖,凡乃神之灵,急急如律令。

fán qì chū chū rú zèng shàng qì bó bó shàng shēng qì jī wèi wù wù wèi yīn yīn qì jié wèi hóng ní yūn ěr zhī shǔ

”凡气初出如甑上气,勃勃上升,气积为雾,雾为阴,阴气结为虹霓,晕珥之属。

fán qì bù jī bù jié sǎn màn yī fāng bù néng wèi zāi

凡气不积不结,散漫一方,不能为灾。

bì hé zá shā qì sēn sēn rán jí qǐ nǎi kě

必和杂杀气,森森然疾起,乃可。

lùn zhàn cháng yǐ píng dàn xià bū rì chū méi shí hòu zhī qī nèi yǒu fēng yǔ zāi bù chéng yě

论占,常以平旦、下晡、日出没时候之,期内有风雨,灾不成也。

ruò fēng bù páng bó jīng qí yūn yūn shùn fēng ér yáng jǔ huò xiàng dí zhōng rì jūn xíng yǒu gōng shèng hou yě

若风不旁勃,旌旗晕晕,顺风而扬举,或向敌终日,军行有功,胜候也。

fán jūn shàng qì rú shān dī shàng lín mù bù kě yǔ zhàn

(凡军上气如山堤上林木,不可与战;

zài wú jūn dà shèng

在吾军大胜。

huò rú huǒ guāng yì dà shèng

或如火光,亦大胜。

huò dí shàng bái qì fěn fú rú lóu yuán yǐ chì qì zhě bīng jìn bù kě jī

或敌上白气粉拂如楼,缘以赤气者,兵劲不可击;

zài wú jūn bì dà shèng

在吾军必大胜。

huò dí shàng qì huáng bái hòu rùn ér zhòng zhě wù yǔ zhàn

或敌上气黄白厚润而重者,勿与战。

huò yǒu yún guǎng rú sān pǐ bó qián hòu dà jūn xíng hǎo

或有云广如三匹帛,前后大军行好。

yáo wàng jūn shàng yún rú dòu jī chì bái xiāng suí zài qì zhōng de tiān zhù bù kě jī

遥望军上云如斗鸡,赤白相随,在气中得天助,不可击。

liǎng jūn xiāng dāng shàng yǒu qì rú shé jǔ tóu xiàng dí zhě zhàn bì shèng

两军相当,上有气如蛇,举头向敌者,战必胜。

fán jūn yíng shàng yǒu wǔ sè qì shàng yǔ tiān lián cǐ yìng tiān zhī jūn bù kě jī

凡军营上有五色气,上与天连,此应天之军,不可击。

yǒu chì huáng qì gàn tiān yì bù kě gōng

有赤黄气干天,亦不可攻。

huò yǒu yún rú rì yuè ér chì qì rào zhī rú rì yùn zhuàng yǒu guāng zhě suǒ jiàn zhī de dà shèng bù kě gōng

或有云如日月,而赤气绕之,如日晕状,有光者,所见之地大胜,不可攻。

dí shàng qì rú kǒu zhuàng qí jūn bù kě gōng

敌上气如口状,其军不可攻。

cǐ jiē shèng qì yě

此皆胜气也)。

ruò nì fēng lái yīng qì páng bó yá káng zhé yīn bú jiàn rì jīng fān jī yáng bài hou yě

若逆风来应,气旁勃,牙扛折,阴不见日,旌幡激扬,败候也。

ruò yún qì cóng dí suǒ lái zhōng rì bù zhǐ jūn bù kě chū chū zé bù lì

(若云气从敌所来,终日不止,军不可出,出则不利。

ruò fēng qì jù lái cǐ wèi bài hou zài jí jī yě

若风气俱来,此为败候,在急击也。

fán dí shàng qì sè rú mǎ gān rú sǐ huī huò lèi yǎn gài jiē bài zhēng yě

凡敌上气色如马肝,如死灰,或类偃盖,皆败征也。

huò hēi qì rú huài shān suí jūn shàng zhě jūn bì bài

或黑气如坏山,随军上者,军必败。

huò jūn shàng qì hūn fā lián yè zhào rén zé jūn shì sǎn luàn

或军上气昏发,连夜照人,则军事散乱。

huò jūn shàng qì bàn ér yī jué yī bài zài jué zài bài

或军上气半,而一绝一败,再绝再败。

zài dōng fā bái zhě zāi shēn

在东发白者,灾深。

huò jūn shàng qì wǔ sè zá luàn dōng xī nán běi bù dìng zhě qí jūn yù bài

或军上气五色杂乱,东西南北不定者,其军欲败。

huò jūn shàng yǒu chì qì yán yán jiàng tiān jiāng sǐ zhòng luàn

或军上有赤气炎炎降天,将死众乱。

huò jūn shàng yǒu hēi qì rú niú mǎ xíng cóng qì wù zhōng xià jiàn rù jūn míng yuē tiān gǒu xià shí xuè bài jūn yě

或军上有黑气如牛马形,从气雾中下渐入军,名曰天狗下食血,败军也。

huò yǒu yún qì gài dào méng bì huà míng zhě shì chuī bù xiá shú jí qù cǐ jiē bài hou yě

或有云气盖道、蒙蔽画冥者,释炊不暇熟,急去,此皆败候也。

ruò xià qīng qí jiāng yāo guài bìng zuò zhòng kǒu xiāng huò dāng xiū dé shěn lìng shàn lì fēng jiǎ qín chéng shì shì yǐ bì tiān nù

若下轻其将,妖怪并作,众口相惑,当修德审令,缮砺锋甲,勤诚誓士,以避天怒。

rán hòu fù zé jí rì jì yá qí jù tài láo zhī zhuàn zhèn gǔ duó zhī yīn chéng xīn qǐ qǐng yǐ bèi tiān wèn guān qí xiáng yìng yǐ zhàn jí xiōng

然后复择吉日,祭牙旗,具太牢之馔,震鼓铎之音,诚心启请,以备天问,观其祥应,以占吉凶。

ruò rén mǎ xǐ yuè jīng qí jiē qián zhǐ gāo líng jīn duó zhī shēng yáng yǐ qīng pí gǔ zhī yīn wǎn yǐ míng cǐ de shén míng zhī zhù chí yǐ ān yú zhòng xīn nǎi kě yòng yǐ

若人马喜跃,旌旗皆前指高陵,金铎之声扬以清,鼙鼓之音宛以鸣,此得神明之助,持以安于众心,乃可用矣。

suī yún rèn xián shǐ néng zé bù zhàn ér shì lì

虽云任贤使能,则不占而事利;

lìng míng fǎ shěn zé bù shì ér jì chéng

令明法审,则不筮而计成;

fēng gōng shǎng láo zé bù dǎo ér fú cóng

封功赏劳,则不祷而福从;

gòng kǔ tóng gān zé fàn nì ér gōng jiù

共苦同甘,则犯逆而功就。

rán ér lín jī zhì yòng yǒu wǔ zhù yān yī yuē zhù móu èr yuē zhù shì sān yuē zhù qiè sì yuē zhù yí wǔ yuē zhù de

然而临机制用,有五助焉:一曰助谋,二曰助势,三曰助怯,四曰助疑,五曰助地。

cǐ wǔ zhě zhù shèng zhī shù

此五者,助胜之术。

gù yuē zhī dì zhī tiān shèng nǎi kě quán

故曰:“知地知天,胜乃可全。

bù kě bù shěn chá yě

”不可不审察也。

✦ You read 天时

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.